Αδόλφος Χίτλερ και Μακεδονία. Για την αποκατάσταση της ιστορικής δικαιοσύνης.

 Τον τελευταίο καιρό έχει κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο ένα έγγραφο του Γ' Ράιχ σχετικά με την στάση του Αδόλφου Χίτλερ για το μακεδονικό ζήτημα.
 Δίχως περισσότερους προλόγους το παραθέτουμε, με την μετάφρασή του:

Ο Φύρερ δήλωσε και πάλι ότι η διακήρυξη ανεξαρτησίας της Μακεδονίας πρέπει να συμβεί τώρα, χωρίς καθυστέρηση. Ως εκ τούτου, ο Υπουργός Εξωτερικών του Ράιχ απαίτησε, ανεξάρτητα από τις δικές σας σκέψεις, να υποδείξει με τηλεγράφημα και να ενημερωθεί την ίδια στιγμή, και αμέσως να αναφέρετε ποιος από εσάς θα είναι υπεύθυνος για τη διεξαγωγή της εν λόγω ενέργειας, και ότι αυτή η επιτροπή θα κηρύξει την ανεξαρτησία της Μακεδονίας .


Reinebeck Σημείωση: 1432 Να σταλεί στο προξενείο της Σόφια 05/09/44

 Σύμφωνα με αυτούς που το δημοσίευσαν και το αναδημοσίευσαν διαδικτυακώς, αυτό το έγγραφο αποδεικνύει ότι ο Αδόλφος Χίτλερ επιθυμούσε την απόσχιση της Μακεδονίας απ΄την Ελλάδα και την ανεξαρτητοποίησή της.

 Αυτό μπορεί να γίνει εύκολα πιστευτό από έναν άσχετο που δεν γνωρίζει τις συνθήκες και τις εξελίξεις εκείνης της εποχής.

 Για να κριθεί όμως σφαιρικά, και όχι αποσπασματικά, η θέση του Χίτλερ για το μακεδονικό, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το συνολικό πλαίσιο των γερμανοβουλγαρικών σχέσεων εκείνης της περιόδου, καθώς ως γνωστόν ο ψευδο"μακεδονισμός" ήταν μία πτυχή του βουλγαρικού επεκτατισμού.

 Η Βουλγαρία μπορεί να ήταν χώρα φιλική προς τον Άξονα, αλλά ποτέ δεν ενεπλάκη ενεργά στον Β΄Π.Π, όπως έκαναν π.χ η Ρουμανία ή η Ουγγαρία. Η φιλοαξονική της στάση ήταν περισσότερο καιροσκοπική και απόρροια των επεκτατικών της βλέψεων κατά της Ελλάδας πρωτίστως και της Γιουγκοσλαβίας δευτερευόντως.

 Έτσι, μόλις πλέον οι Βούλγαροι κατάλαβαν ότι η εξέλιξη του πολέμου σε βάρος του Άξονα είναι μη-αναστρέψιμη έσπευσαν να μεταβάλλουν την στάση τους.

Στις 20/08/1944 οι Σοβιετικοί εισβάλλουν στην Ρουμανία και εντός λίγων ημερών η ρουμανική άμυνα καταρρέει μαζί με το καθεστώς Αντονέσκου. Ο Κόκκινος Στρατός πλέον βρίσκεται μια ανάσα απ΄την Βουλγαρία.

 Στις 26/08/1944 ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Μπαγκριάνοφ διακήρυξε την ουδετερότητα της Βουλγαρίας και παράλληλα ανακοινώθηκε στους Γερμανούς ότι τα βουλγαρικά στρατεύματα αποχωρούν απ΄την κεντρική Μακεδονία (μεταξύ των ποταμών Αξιού και Στρυμόνα) που ήταν υπό γερμανική κατοχή.

 Στις 02/09/1944 αναλαμβάνει πρωθυπουργός ο αγροτικός σοσιαλιστής Μουράβιεφ και ξεκινάει διαπραγματεύσεις με τους Συμμάχους και "δημοκρατικές" μεταρρυθμίσεις.

 Ήταν πλέον ολοφάνερο ότι η μεταστροφή της Βουλγαρίας ήταν απλά θέμα χρόνου, όπως και έγινε λίγες μέρες μετά.

Ο Χίτλερ φυσικά δεν μπορούσε να μείνει απαθής απέναντι σε αυτές τις αρνητικές γι'αυτόν εξελίξεις. 

 Έπρεπε με κάποιον τρόπο να πλήξει τους Βούλγαρους, και προφανώς σκέφτηκε να το κάνει με τον τρόπο που περιγράφει το συγκεκριμένο έγγραφο το οποίο φέρει ημερομηνία 05/09/1944 (δηλαδή εκείνες τις μέρες της μεταστροφής της Βουλγαρίας).

 Αυτή ήταν φυσικά μία σπασμωδική κίνηση απελπισίας που πρακτικά δεν είχε απολύτως καμμία αξία. Ο γερμανόφιλος Ιβάν Μιχαήλοφ που δρούσε στην περιοχή και ήταν φανατικός "μακεδονιστής" δεν είχε καμμία δύναμη για να υλοποιήσει αυτό το σχέδιο.

 Άλλωστε πουθενά δεν αναφέρεται ότι προχώρησε το ζήτημα της επίσημης αναγνώρισης της δήθεν "Μακεδονίας" απ΄το Γ' Ράιχ.

 Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι ο Χίτλερ δεν είχε ποτέ του σκοπό την δημιουργία ανεξάρτητου μακεδονικού κράτους ούτε την απόσχιση της Μακεδονίας απ΄την Ελλάδα.

Αν επιθυμούσε κάτι τέτοιο θα το είχε πράξει στα μέσα του 1941 όταν ήταν πανίσχυρος, ήλεγχε όλη την Ευρώπη και δεν είχε να δώσει λογαριασμό πουθενά.

 Δεν το έκανε όμως, διότι απλούστατα δεν το ήθελε.

 Οι κινήσεις απελπισίας ενός ανθρώπου που έχανε τον πόλεμο και έβλεπε τα πάντα να καταρρέουν γύρω του δεν μπορούν να αποτελέσουν ασφαλές κριτήριο για τις προθέσεις του, ειδικότερα απ΄την στιγμή που δεν είχε δώσει κανένα αντίστοιχο δείγμα κατά το παρελθόν.

Και ας μην βγούνε κάποιοι να πουν ότι και καλά παρέδωσε την ανατολική Μακεδονία και Θράκη στους Βούλγαρους το 1941. 

 Ναι μεν τους έδωσε άδεια εισόδου και προσωρινής στρατιωτικής κατοχής στα συγκεκριμένα ελληνικά εδάφη, αλλά ουδέποτε ενέκρινε την επίσημη προσάρτηση αυτών των εδαφών απ΄τους Βουλγάρους.

 Ούτε καν στο πιο στενό του σύμμαχο, τον Μουσσολίνι, δεν έδωσε άδεια να προσαρτήσει τα Επτάνησα..

ΟΙ ΕΒΡΑΙΟΙ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ - ΓΙΑΤΙ Ο ΧΙΤΛΕΡ ΔΙΕΤΑΞΕ ΤΗΝ "ΑΣΥΛΙΑ" ΤΟΥΣ

Του Δημοσθένη Κούκουνα


Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια μέχρις ότου - κατά ένα μέρος - λυθεί το μυστήριο, πώς οι Εβραίοι της Ζακύνθου κυκλοφορούσαν ακαταδίωκτοι κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.

Είμαστε στα τέλη του 1943 και οι κατακτητές στην Ελλάδα έχουν επεκτείνει τις διώξεις των Εβραίων σε ολόκληρη την Ελλάδα, μετά τις διώξεις στη Θεσσαλονίκη που έγιναν στις αρχές του χρόνου. Και πράγματι, εξ αιτίας του τότε μητροπολίτη Ζακύνθου Χρυσόστομου, προκλήθηκε μία σπάνια ευεργετική διαταγή που ελήφθη σε ανώτατο επίπεδο στο Βερολίνο και έτσι ο εβραϊκός πληθυσμός του νησιού δεν διώχθηκε "υπ' ευθύνη του τοπικού μητροπολίτη". Ίσως είναι το μοναδικό μέρος σε ολόκληρη την Ελλάδα που κέρδισαν οι Εβραίοι μια τέτοιας μορφής ασυλία εν σχέσει με τα τόσα και τόσα τραγικά που υπέστησαν οι ομόθρηκοι και ομόφυλοί τους παντού αλλού. Θα αναρωτηθεί φυσικά κανείς γιατί κανείς άλλος Έλληνας μητροπολίτης στην υπόλοιπη Ελλάδα δεν ενήργησε αντίστοιχα. Η απάντηση είναι ότι κανείς άλλος δεν είχε γνωριμία με τον ίδιο τον Χίτλερ όπως ο Ζακύνθου Χρυσόστομος Δημητρίου, ο οποίος γνώριζε προσωπικά τον Χίτλερ από εικοσαετίας, πριν καν γίνει γνωστός και παντοδύναμος ο τελευταίος, από το Μόναχο. Εκεί είχε υπηρετήσει επί χρόνια ο Χρυσόστομος ως εφημέριος της ελληνικής εκκλησίας των Αγίων Πάντων και είχε δημιουργήσει φιλίες με διάφορους Γερμανούς πλην του Χίτλερ, όπως ο Τουρκογερμανός Μουράτ Φέριντ Μπέη (γεννηθείς το 1908 στη Θεσσαλονίκη, γιος Τούρκου αξιωματικού και Γερμανίδας). Ο τελευταίος αυτός έδρασε ως αρχηγός της Άμπβερ στην Ελλάδα επί Κατοχής.

Σε τοπικό επίπεδο από εβραϊκής πλευράς η ευγνωμοσύνη προς τον τόσο αποτελεσματικό ως προς το θέμα της μη δίωξης των Εβραίων της Ζακύνθου Έλληνα ιεράρχη, εκδηλώθηκε με διάφορους απλούς τρόπους μετακατοχικά. Τα γνωρίζουν καλύτερα οι Ζακυνθινοί, όσοι τυχόν επιζούν από εκείνα τα χρόνια και διατηρούν μνήμες. Βέβαια από επίσημης πλευράς του Ισραήλ χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν τριάντα χρόνια μέχρις ότου τιμηθεί ανάλογα με το τι προσέφερε. Τέτοιου είδους τιμές όμως δεν είναι αξιοπερίεργο να αποδίδονται καθυστερημένα, αρκεί να αποδίδονται. Και ίσως το Ισραήλ, άλλωστε, να είχε τους λόγους του. Οπωσδήποτε όμως θα είχε επιπρόσθετη βαρύτητα αν αναγνωριζόταν η προσφορά του όταν ακόμη βρισκόταν εν ζωή (ο Χρυσόστομος πέθανε το 1958, αφού ένα χρόνο νωρίτερα είχε υποχρεωθεί να εγκαταλείψει το νησί για άλλους λόγους άσχετους με το θέμα μας).

Σύμφωνα με την πιο έγκυρη εβραϊκή εκδοχή, που όμως είναι και η πιο απλοϊκή, ο μητροπολίτης Ζακύνθου, καθώς και ο δήμαρχος της πόλης Λουκάς Καρρέρ, έδωσαν γροθιά στο μαχαίρι:

«Ενώ σε όλη την υπόλοιπη χώρα οι διώξεις και εκτοπίσεις Εβραίων διεξάγονταν από τους Γερμανούς αποτελεσματικά, η Ζάκυνθος αποτέλεσε μια μοναδική εξαίρεση. Δύο θαρραλέοι άνθρωποι, ο Μητροπολίτης του νησιού Χρυσόστομος Δημητρίου και ο Δήμαρχος Ζακύνθου Λουκάς Καρρέρ, πέτυχαν κάτι πρωτοφανές: θέτοντας την ίδια τους τη ζωή σε κίνδυνο, κατόρθωσαν να προστατέψουν ολόκληρο τον εβραϊκό πληθυσμό της Ζακύνθου από την τύχη των ομοθρήσκων τους σε άλλες περιοχές. Στα τέλη του 1943 ο Γερμανός Διοικητής της Ζακύνθου, Μπέρενς, κάλεσε τον Δήμαρχο στο γραφείο του και απαίτησε, υπό την απειλή όπλου, κατάλογο με τα ονόματα όλων των Εβραίων του νησιού. Ο Δήμαρχος και ο Μητροπολίτης, αντιλαμβανόμενοι το τι σήμαινε η εντολή αυτή, προσπάθησαν να κερδίσουν χρόνο, αλλά ο Διοικητής ήταν αμετακίνητος, καθώς είχε διαταγές από το Γενικό Αρχηγείο. Μετά από πολλή σκέψη, καθώς βρίσκονταν και οι ίδιοι σε θανάσιμο κίνδυνο, οι δύο άνδρες πήραν τη γενναία απόφαση να περιλάβουν στον κατάλογο μόνο τα εξής δύο ονόματα: Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος και Δήμαρχος Ζακύνθου Λουκάς Καρρέρ. Ο Γερμανός Διοικητής έμεινε άναυδος. Μαζί με ένα γράμμα του Μητροπολίτη προς τον ίδιο τον Χίτλερ, στο οποίο αναλάμβανε ακέραια την ευθύνη για τη διαγωγή των Εβραίων του νησιού, τα δύο έγγραφα αποστάλθηκαν στο Γενικό Αρχηγείο, όπου πρέπει να έκαναν έντονη εντύπωση, γιατί η διαταγή της σύλληψης όλων των Εβραίων ακυρώθηκε. Παρ'όλα αυτά, για κάθε ενδεχόμενο, όλοι οι Εβραίοι της Ζακύνθου διασκορπίστηκαν στα χωριά του νησιού, όπου χριστιανικές οικογένειες τους έκρυψαν και ανέλαβαν τη διατροφή τους. Χάρη στην επιρροή, το θάρρος και την αποφασιστικότητα των δύο ηγετών του νησιού, καθώς και του ντόπιου πληθυσμού, οι 275 Εβραίοι της Ζακύνθου επέζησαν χωρίς ούτε μία απώλεια, από έναν πόλεμο που εξολόθρευσε το σύνολο των ομοθρήσκων τους σε πολλές άλλες περιοχές». [Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων, 1941-1944. Εγχειρίδιο Μελέτης, Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος, Αθήνα 2005, σ. 26-27].

Ωστόσο αυτή η εκδοχή δεν είναι απόλυτα ακριβής, διότι αγνοεί τη βασική παράμετρο, που ήταν η προσωπική γνωριμία του Χρυσόστομου με τον Χίτλερ από τα χρόνια του Μονάχου. Ως προς δε το δεύτερο πρόσωπο, τον δήμαρχο, αυτός είναι δευτεραγωνιστής, διότι από μόνος του δεν θα επετύγχανε τίποτε - όπως δεν το κατόρθωσαν πολύ ισχυρότερα δημόσια πρόσωπα στην Ελλάδα, από τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό μέχρι τους κατοχικούς πρωθυπουργούς Κ. Λογοθετόπουλο και Ι. Ράλλη, που επιχείρησαν να υψώσουν τη φωνή τους για τις εβραϊκές διώξεις στην Ελλάδα γενικότερα. Ο εν λόγω δήμαρχος Ζακύνθου ήταν πρωτίστως άνθρωπος εμπιστοσύνης των Ιταλών και όχι των Γερμανών (ως γνωστόν μέχρι την ιταλική συνθηκολόγηση του Σεπτεμβρίου 1943 η Ζάκυνθος, όπως και τα λοιπά Επτάνησα, τελούσαν υπό καθεστώς προετοιμασίας προσάρτησης). Το αντίθετο ακριβώς συνέβαινε με τον τοπικό μητροπολίτη, τον Χρυσόστομο Δημητρίου. Αυτός ήταν άνθρωπος εμπιστοσύνης των Γερμανών, κάθε άλλο δε των Ιταλών, οι οποίοι και τον είχαν απελάσει από το νησί στις αρχές του 1943.

Τότε εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, εννέα χρόνια μετά την εκλογή του σε μητροπολίτη Ζακύνθου. Μεταξύ άλλων επαφών και γνωριμιών του, ξανασυναντήθηκε μετά από πολλά χρόνια με τον Μουράτ Φέριντ Μπέη, ο οποίος από το καλοκαίρι του 1942 είχε αναλάβει σταθμάρχης της Άμπβερ στην Αθήνα. Ο Φέριντ οργάνωσε στην Αθήνα διάφορα κατασκοπευτικά δίκτυα για λογαριασμό των Γερμανών, μισθώνοντας Έλληνες συνεργάτες. Στις μακρές ανακριτικές καταθέσεις, που έδωσε μετά τον πόλεμο στις συμμαχικές αρχές, αποκαλύπτει πολλά στοιχεία και μεταξύ άλλων ότι ήταν στα πρόθυρα μιας πολιτικής συνεργασίας με τον μητροπολίτη Χρυσόστομο Δημητρίου, "που τον είχαν εξορίσει από το νησί οι Ιταλοί". Η συνεργασία δεν προχώρησε, πρόσθετε, διότι αρνήθηκε ο τότε ανώτατος διοικητής Ν. Ελλάδος στρατηγός Σπάιντελ να τον δεχθεί, επειδή για λόγους σκοπιμότητας ο γερμανικός στρατός δεν θα έπρεπε να αναμίξει στις δραστηριότητές του την ελληνική εκκλησία. Το αποτέλεσμα ήταν να δυσαρεστηθεί ο Χρυσόστομος και να μην συστήσει πράκτορες στη γερμανική αντικατασκοπία! Ιδού ένα απόσπασμα από συμμαχικό έγγραφο σχετικό με τις ανακρίσεις του Φέριντ ως προς τους Έλληνες συνεργάτες του κατά την Κατοχή, με εμπλεκόμενο τον μητροπολίτη:



Η μετάφραση: "Δημητρίου Χρυσόστομος. Αρχιεπίσκοπος της Νήσου Ζακύνθου. Ο σταθμός [της Άμπβερ] στην Αθήνα ήρθε σε επαφή μαζί του για να προμηθεύσει πράκτορες. Ζει στην Αθήνα. Γεννήθηκε το 1875. Ύψος 1,65 μ. Λεπτός, γκριζομάλλης. Διάφορα: Ομιλεί γαλλικά. Καριέρα: Ποτέ δεν πρόσφερε πράκτορες. Δυσαρεστήθηκε επειδή δεν έγινε δεκτός από τον στρατηγό Σπάιντελ".

Εν τω μεταξύ, οι Ιταλοί εγκαταλείπουν τη Ζάκυνθο, αίρεται αυτόματα το καθεστώς προετοιμασίας προσάρτησης και βεβαίως αναπετάσσεται η ελληνική σημαία. Επανέρχονται οι ελληνικές αρχές και δημόσιες υπηρεσίες που είχαν απομακρυνθεί και μεταξύ αυτών και ο μητροπολίτης Χρυσόστομος. Ταυτόχρονα όσοι Έλληνες είχαν εκτεθεί για τη συνεργσία τους με τους Ιταλούς βρίσκουν τώρα καταφύγιο στις γερμανικές αρχές και προθυμοποιούνται ανάλογα να προσφέρουν υπηρεσίες στον άλλο κατακτητή (σ' αυτή την κατηγορία ανήκει και ο περιβόητος Φραγκίσκος Μερκάτης, που μετά την Κατοχή είχε τη γνωστή περιπέτεια).

Και όταν αιφνιδίως εμφανίστηκαν οι Γερμανοί να ζητούν απογραφή των Εβραίων προέκυψε - έπειτα από κάποιες δύσκολες μέρες αγωνίας και δυστοκίας - η αντίδραση του Χρυσόστομου, όταν ενημερώθηκε από τον δήμαρχο Καρρέρ. Ο Χρυσόστομος που φέρεται να είχε σύνδεσμο με τον Χίτλερ από εντελώς "ανύποπτα" χρόνια και με τον οποίο φέρεται να είχε ιδεολογικές συζητήσεις μαζί του ως προς τα εθνικοσοσιαλιστικά οράματα κλπ., αφού ανέφερε στον έκπληκτο Γερμανό αξιωματικό τα περί του συνδέσμου του με τον τελευταίο (όπως και με τον επικεφαλής της γερμανικής αντικατασκοπίας στην Αθήνα Φέριντ), ασφαλώς θα πρόσθεσε και ένα άλλο επιχείρημα που έπαιξε ρόλο: Τόνισε ότι οι Εβραίοι της Ζακύνθου είναι φιλήσυχοι, ανήκουν στους λεγόμενους "αφομοιωτές" και ότι δεν είναι σαν τους εξ Ισπανίας σιωνιστές, αλλά βρίσκονται επί χίλια σχεδόν χρόνια στην Ελλάδα και διαβιούν ήσυχα με τον εντόπιο πληθυσμό.

Κάπως έτσι, λοιπόν, έφτασε από το Βερολίνο η διαταγή "ασυλίας των Εβραίων της Ζακύνθου" και έτριβαν τα μάτια τους από έκπληξη οι τοπικοί Γερμανοί αξιωματούχοι. Ο Χίτλερ από το Βερολίνο είχε αντιδράσει θετικά! Ακριβώς όπως είχε προβλέψει ότι θα αντιδρούσε όταν ο Χρυσόστομος αναλάμβανε την πρωτοβουλία του...

 Πηγή: http://aera2012.blogspot.gr/2017/10/blog-post.html

Όταν οι αποχωρούντες Γερμανοί "ξεχνούσαν" το 1944 μεγάλες ποσότητες οπλισμού σε περιοχές που υπήρχε μόνο ο ΕΛΑΣ...

 Σε αριστερό ιστολόγιο αναρτήθηκε πρόσφατα ένα ενδιαφέρον κείμενο σχετικά με τον κομμουνιστή Βασίλη Ζάννο. Το κείμενο μπορείτε να το βρείτε εδώ.

 Αναδημοσιεύουμε το παρακάτω απόσπασμα απ΄την εισαγωγή του:
   "Τον Οκτώβρη του 1944, όταν οι Γερμανοί εγκαταλείπουν την Αθήνα, το οπλοστάσιο της «Luftwaffe», στο Παλαιό Φάληρο, πέφτει άθικτο στα χέρια της ομάδας του Βασίλη Ζάννου - Γραμματέα της Πολιτοφυλακής Παλαιού Φαλήρου. Πρόκειται για πολεμοφόδια και οπλισμό μεγάλης ποσότητας. Ο Βασίλης Ζάννος ειδοποιεί τις οργανώσεις που τα προωθούν στα τμήματα του αγωνιζόμενου ακόμα ΕΛΑΣ στις βορινότερες περιοχές της χώρας."

 Μοιραία προκύπτουν τα εξής εύλογα ερωτήματα:
 α) Γιατί οι Γερμανοί εγκατέλειψαν στην Αθήνα μεγάλες ποσότητες πολεμοφοδίων και οπλισμού;
 
    Είχαν όπλα και εφόδια για πέταμα; Τους περίσσευαν; Βαρέθηκαν να τα μαζέψουν; Τα ξέχασαν;
    Προφανώς και όχι.
    Μήπως τα άφησαν επειδή δεν είχαν χρόνο τα μαζέψουν;
    Ούτε αυτό στέκει, αφού η περισυλλογή οπλισμού είναι λογικό να τίθεται σε πρώτη προτεραιότητα, ενώ είναι γνωστό ότι οι Γερμανοί δεν έφυγαν κυνηγημένοι απ΄την Αθήνα, ώστε λόγω πίεσης χρόνου και αντιπάλων να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν μεγάλες ποσότητες οπλισμού.
     Είναι επίσης γνωστό ότι οι Γερμανοί απεχώρησαν απ΄την Αθήνα ανενόχλητοι και κατόπιν ανεπίσημων διαπραγματεύσεων.
    Συνεπώς το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι οι Γερμανοί άφησαν απολύτως εσκεμμένα  
    μεγάλες ποσότητες οπλισμού στο Παλαιό Φάληρο.

    Δεν ήταν μυστικό τότε ότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και οι διάφορες συναφείς οργανώσεις (ΕΠΟΝ, ΟΠΛΑ, Εθνική Πολιτοφυλακή κτλ) ήλεγχε σχεδόν απόλυτα το σύνολο των νότιων και ανατολικών συνοικιών της Αθήνας. Είναι γνωστό π.χ. ότι η Καλλιθέα και η Νέα Σμύρνη ήταν ισχυρές βάσεις των κομμουνιστών. Το γειτονικό Παλαιό Φάληρο που ήταν ακόμα πιο απομακρυσμένο απ΄το γερμανοκρατούμενο κέντρο της Αθήνας δεν αποτελούσε φυσικά εξαίρεση.
   Συγκεκριμένα, το 1ο σύνταγμα της 1ης ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ Αθηνών δρούσε στις περιοχές Καλλιθέα –Κουκάκι –Πλάκα –Δουργούτι (Νέος Κόσμος) –Νέα Σμύρνη –Χαροκόπου –Κατσιπόδι (Δάφνη) –Παλαιό Φάληρο –Ελληνικό –Γλυφάδα και Βουλιαγμένη.
  (βλ. "ΟΠΛΑ. Το τιμωρό χέρι του λαού" του Ιάσονα Χανδρινού σελ. 47-8).

   Φυσικά είναι απίθανο οι Γερμανοί να μην γνώριζαν ότι ήταν ισχυροί οι κομμουνιστές στην συγκεκριμένη περιοχή όπου φεύγοντας άφησαν ολόκληρο οπλοστάσιο .

Οπότε, μοιραία αναρωτιόμαστε:
 β) Γιατί άφησαν εσκεμμένα μεγάλη ποσότητα οπλισμού σε κομμουνιστοκρατούμενη περιοχή; 
 Δεν ήξεραν ότι μετά την αποχώρησή τους αυτή η μεγάλη ποσότητα οπλισμού θα έπεφτε στα χέρια των κομμουνιστών;

  Προφανώς και το γνώριζαν, και το έκαναν εσκεμμένα. 

 Άλλωστε, όπως είχαμε δει και εδώ: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/04/1944.html
 πρόθεση των Γερμανών ήταν να ενισχύσουν τις ενδοελληνικές συγκρούσεις.

 Η εγκατάλειψη μεγάλης ποσότητας οπλισμού στα χέρια των κομμουνιστών στο Π.Φάληρο βρισκόταν ασφαλώς στα πλαίσια αυτής της τακτικής τους.

 Έτσι οι Γερμανοί ενίσχυαν αθόρυβα και με έμμεσο τρόπο  τους κομμουνιστές με σκοπό οι τελευταίοι να καταστούν ακόμα ισχυρότεροι. Με τον τρόπο αυτό ο ΕΛΑΣ αποκτούσε ακόμα μεγαλύτερο πλεονέκτημα απέναντι στις εθνικές οργανώσεις των Αθηνών οι οποίες είχαν τεράστιο πρόβλημα οπλισμού και φυσικά ουδέποτε εξοπλίστηκαν απ΄τους Γερμανούς.

 
  Ο ισχυρισμός του αριστερού μπλόγκερ ότι αυτά τα όπλα μεταφέρθηκαν "στα τμήματα του αγωνιζόμενου ακόμα ΕΛΑΣ στις βορινότερες περιοχές της χώρας" είναι για τα πανηγύρια.
 Όπως είχαμε δει και εδώ: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2011/12/blog-post_05.html δια στόματος του οργανωτικού γραμματέα του ΚΚΕ Γ.Ιωαννίδη η πρόθεση τότε των κομμουνιστών ήταν η εισαγωγή όπλων στην πρωτεύουσα και όχι η εξαγωγή όπλων από αυτήν.




  
 
  

Η ουσία του συμφώνου του Λειβαδίου μεταξύ Γερμανών-ελασιτών, επιβεβαιώνεται από κομμουνιστικές πηγές

 Ένα από τα πολυσυζητημένα σύμφωνα μεταξύ Γερμανών-ελασιτών ήταν το σύμφωνο του Λειβαδίου. Όπως είναι φυσικό, οι αριστεροί αμφισβητούν την εγκυρότητά του και το χαρακτηρίζουν πλαστό όπως κάνουν για όλα συλλήβδην τα παρόμοια σύμφωνα που έχουν έρθει στο φως.
 Όμως, κάθε τέτοιο σύμφωνο αποτελεί και ξεχωριστή περίπτωση και δεν μπαίνουν όλα στο ίδιο τσουβάλι.

 Για όσους δεν γνωρίζουν, το σύμφωνο του Λειβαδίου, που έχει δημοσιευτεί σε πολλά ιστορικά βιβλία, είναι το εξής:

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ
Ε.Λ.Α.Σ. (Ο.Μ.Μ.) και Γερμανικής Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοικήσεως Μακεδονίας-Αιγαίου. 

Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι 1) Καπετάν Κίτσος, Διοικητής 2ου Τάγματος 31ου Συντάγματος Ε.Λ.Α.Σ. ενεργώντας ως αντιπρόσωπος της Ο.Μ.Μ. με εξουσιοδότηση του Μεράρχου XI Μεραρχίας Λασάνη και 2) Ταγματάρχης Έρριχ Φένσκε Διοικητής της μονάδος 31756 Βασιλικών, ως εκπρόσωπος των ενόπλων γερμανικών δυνάμεων της στρατιάς του Αιγαίου, συνελθόντες σήμερα την 1η Σεπτεμβρίου 1944 στο χωριό Λειβάδι περιφερείας Θεσσαλονίκης, συμφωνήσαμε τα εξής:

1- Ό Ε.ΛΑ.Σ. αναλαμβάνει την υποχρέωση να μη εμπόδιση την υποχώρηση του γερμανικού στρατού στην περιοχή της Ο.Μ.Μ., εισερχόμενος σε κάθε εκκενούμενο τμήμα μετά την αναχώρηση και του τελευταίου Γερμανού στρατιώτου.
2- Παράλληλα η Γερμανική Α.Σ.Δ.Μ.Α. υποχρεούται να διάταξη την αποχώρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας από την πόλη της Θεσ/νίκης, την οποία και θα παραδώσει στον Εφεδρικό Ε.ΛΑ.Σ. και στην Πολιτική Οργάνωση του Ε.Α.Μ. σύμφωνα με λεπτομερειακό σχέδιο πού τα δύο συμβαλλόμενα μέρη (Ο.Μ.Μ.-Ε.Α.Μ. και Γ.Α.Σ.Δ.Μ.Α.) θα καθορίσουν.
3- Ό Ε.ΛΑ.Σ. εγγυάται για τη ζωή των Γερμανών στρατιωτών, πού προσχώρησαν ή θα προσχωρήσουν στις τάξεις του, φτάνει να υποσχεθούν πώς θα πολεμήσουν στο πλευρό του ενάντια σε οποιοδήποτε εχθρό του Λαϊκού Στρατού.
4- Ό Ε.ΛΑ.Σ. δεν φέρει καμιά ευθύνη αν αντιλαϊκές προδοτικές ομάδες επιτεθούν κατά γερμανικών δυνάμεων.
5- Ή Γ.Α.Σ.Δ.Μ.Α. θα παραχώρηση στον Ε.ΛΑ.Σ. βαρύ οπλισμό και ανάλογο πολεμικό υλικό για την εξουδετέρωση των ως άνω ομάδων.
6- Ό Ε.ΛΑ.Σ. με όρους αυτούς και με συνεργασία των βουλγαρικών και αλβανικών παρτιζάνικων τμημάτων αναλαμβάνει την καταπολέμηση των αντιλαϊκών ανταρτικών ομάδων.
 
Το σύμφωνο αυτό γράφτηκε σε δύο, το ένα στην ελληνική γλώσσα και το παρέλαβε ο Ταγ/ρχης Έρριχ Φένσκε και το δεύτερο στη γερμανική και το παρέλαβε ο καπετάν Κίτσος.
 
  Λειβάδι 1-9-1944
  Ο αντιπρόσωπος της Ο.Μ.Μ. 
  Για την Γ.Α.Σ.Δ.Μ.Α.



 Στο βιβλίο "Μέρες της ΟΠΛΑ στην Θεσσαλονίκη" της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου, και ειδικά στις σελίδες 80-81, η συγγραφέας αναφέρει τα παρακάτω, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιστορική έρευνα:

 Χαρακτηριστικό είναι ότι η συγγραφέας παραπέμπει σε αριστερές πηγές, όπως είναι τα ΑΣΚΙ και το αρχείο του ΚΚΕ, και όχι σε αντικομμουνιστικές που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αμφίβολης αμεροληψίας. Ο Βασβανάς που αναφέρεται, ήταν τότε ο επικεφαλής του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ Θεσσαλονίκης, και όχι κάποιος τυχαίος.

  Το παραπάνω απόσπασμα επιβεβαιώνει ουσιαστικά αυτά που αναφέρονται στο σύμφωνο του Λειβαδίου, έστω και χωρίς να γίνεται απευθείας αναφορά σε αυτό. 
 Απ'ότι φαίνεται, είναι σαφέστατο ότι έγιναν διαπραγματεύσεις μεταξύ Γερμανών-ΕΛΑΣ. 
 Αυτές οι διαπραγματεύσεις προφανέστατα κατέληξαν σε συμφωνία αφού οι Γερμανοί απεχώρησαν απ΄την Θεσσαλονίκη χωρίς την παραμικρή ενόχληση απ΄τον ΕΛΑΣ.

 Ένα ακόμη στοιχείο ενισχυτικό της εγκυρότητας του συμφώνου του Λειβαδίου είναι η ακατανόητη αποχώρηση των τμημάτων του Εθνικού Ελληνικού Στρατού απ΄την Θεσσαλονίκη. Γι'αυτό το γεγονός αξίζει να γίνει ξεχωριστή ανάρτηση για να διαλευκανθεί περισσότερο.
 Αυτό που είναι σίγουρο είναι στον δεύτερο όρο του συμφώνου αναφέρεται ότι οι Γερμανοί έχουν την υποχρέωση να διατάξουν την αποχώρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας (ο ΕΕΣ δεν ήταν Τάγματα Ασφαλείας με την ακριβή έννοια του όρου, αλλά έτσι αποκαλούνταν καταχρηστικά όλοι οι αντικομμουνιστές που είχαν εξοπλιστεί με την ανοχή ή την στήριξη των Γερμανών) απ΄την Θεσσαλονίκη, όπως και έγινε, κάτι που ευνόησε μόνο το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και από πολιτική και από στρατιωτική άποψη.
 

Κάποια στοιχεία για την μάχη της Ηλεκτρικής στην οποία αναφέρθηκε ο Φωτόπουλος

 Ο γνωστός μεγαλοσυνδικαλιστής της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ Νίκος Φωτόπουλος παραλλήλισε προ ημερών τον όποιο αγώνα ισχυρίζεται ότι κάνει, με την δράση του ΕΛΑΣ και ειδικότερα με την μάχη της Ηλεκτρικής που έγινε στο Κερατσίνι στις 13/10/1944.
 Πέραν της προφανούς γραφικότητας του Φωτόπουλου (την επόμενη φορά μπορεί να βγει ντυμένος μαυροσκούφης, ζωσμένος με φυσεκλίκια και να τραγουδάει τον ύμνο του ΕΛΑΣ) και χωρίς να συγχέουμε αυτά τα καραγκιοζιλίκια με την αδιαπραγμάτευτη αναγκαιότητα διατήρησης του δημόσιου χαρακτήρα τόσο της ΔΕΗ όσο και άλλων βασικών κλάδων της οικονομίας, μας δίνεται η ευκαιρία να γράψουμε κάποια πράγματα γι'αυτήν την μάχη της Ηλεκτρικής.

 Καταρχήν πρέπει να πούμε ότι αυτή η μάχη συνέβη, και δεν είναι μάχη-παραμύθι όπως αρκετές από αυτές που αναφέρουν οι διάφοροι παρα-ιστοριογράφοι της αριστεράς.
 Η μάχη της Ηλεκτρικής δεν αμφισβητείται.
 Αυτό που αμφισβητείται είναι η καπήλευσή της εκ μέρους του ΕΛΑΣ. Τι΄χες Γιάννη, τι'χα πάντα δηλαδή...

 Στο θέμα αναφέρεται ο γνωστός ακροαριστερός ιστορικός Ιάσων Χανδρινός στο έργο του "ΟΠΛΑ. Το τιμωρό χέρι του λαού" (σελ.167):
  Ο Χανδρινός βασιζόμενος κυρίως σε αριστερές πηγές γράφει ότι η γερμανική φρουρά του εργοστασίου αρχικά απεχώρησε αναίμακτα κατόπιν διαπραγματεύσεων με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά την επόμενη μέρα επανήλθε με σκοπό την καταστροφή των εγκαταστάσεων.
 Οι ελασίτες που είχαν εγκαταστήσει φρουρά, τους περίμεναν, και σε συνεργασία με ομάδες ένοπλων αστυνομικών από τα τμήματα του Πειραιά με επικεφαλής τον ταξίαρχο Παυσανία Κατσώτα, επιτελάρχη της Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής, καθώς και οπλισμένους εργάτες του εργοστασίου με επικεφαλής το Μηχανικό Υπηρεσίας Βενιζέλο Αποστολίδη, προέβαλλαν σθεναρή αντίσταση με αποτέλεσμα την αναχαίτιση των Γερμανών. Σύμφωνα με τον Χανδρινό στην μάχη συμμετείχαν ακόμα και 12χρονα παιδιά απ΄τις γύρω περιοχές.
 Οι απώλειες των Γερμανών ήταν 11 νεκροί, 21 τραυματίες και 24 αιχμάλωτοι.
 Οι αμυνόμενοι είχαν 11 νεκρούς. Ήταν οι εξής:
 Αντώνης Καλαποθάκος (εργάτης της ΗΕΑΠ), Νικος Γεωργιάδης (εργάτης της ΗΕΑΠ), Δημήτρης Μαργαρώνης, Ιωάννης Ηλιόπουλος, Παναγιώτης Κοσμίδης, Γρηγόρης Μεγγίσογλου, Συρίγος Παπάζογλου, Γιώργος Γκιόρδας, Ανδρέας Κουνούπας, Παναγιώτης Μαυρομμάτης, Ακρίτας Τοροσιάδης.

 Βλέπουμε λοιπόν ότι ακόμα και ο ακροαριστερός Χανδρινός παραδέχεται ότι η δόξα της μάχης της Ηλεκτρικής (που ήταν πολύ σημαντική διότι απέτρεψε την καταστροφή των εγκαταστάσεων και την συνακόλουθη διακοπή στην ηλεκτροδότηση Αθήνας-Πειραιά) δεν ανήκει εξ'ολοκλήρου στον ΕΛΑΣ, αλλά και στην Αστυνομία Πόλεων, στους οπλισμένους εργάτες της Ηλεκτρικής και σε κατοίκους της περιοχής που έσπευσαν να συνδράμουν.

 Πέραν του Χανδρινού όμως, υπάρχουν άλλες δύο αναφορές που έρχονται να δώσουν μία άλλη διάσταση στην υπόθεση.
 Σύμφωνα με αυτές, οι εξοπλισμένοι εργάτες της Ηλεκτρικής (η τυπική της ονομασία ήταν ΗΕΑΠ) αποτελούσαν τον 3ο λόχο ηλεκτροπαραγωγής που άνηκε στο Τάγμα Διαβιβάσεων Αττικής που είχε διοικητή τον ταγματάρχη Ιωάννη Παπαθανασίου. Ο Παπαθανασίου ήταν μέλος της ΕΚΚΑ, επιστήθιος φίλος του Ψαρρού και πρώην αξιωματικός του 5/42 που ως γνωστόν είχε διαλυθεί απ΄τον ΕΛΑΣ. Μετά την διάλυσή του 5/42, ο Παπαθανασίου κατέφυγε στην Αθήνα. Αυτό το Τάγμα Διαβιβάσεων υπαγόταν στην Στρατιωτική Διοίκηση Αττικής της οποίας επικεφαλής ήταν ο Σπηλιωτόπουλος.
 Διοικητής του 3ου λόχου ήταν ο λοχαγός Ρουχώτας.
 Αυτή είναι η έκθεση του Ρουχώτα για την μάχη της Ηλεκτρικής όπως δημοσιεύτηκε στο έργο του Ιωάννη Παπαθανασίου "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944", σελ.187:
 

 
 Και αυτή είναι η περιγραφή των γεγονότων απ΄τους αξιωματικούς του 3ου λόχου Αποστολίδη και Μαγκλιβέρα. Πάλι απ΄το βιβλίο του Παπαθανασίου σελ.188 :

 

 Σύμφωνα με τις παραπάνω περιγραφές, το κύριο βάρος της μάχης άνηκε στον 3ο λόχο της Ηλεκτρικής που αποτελούταν από 8 εξοπλισμένους εργάτες και τον αξιωματικό του λόχου Βενιζέλο Αποστολίδη, και οι νεκροί Γερμανοί ηταν 7 και όχι 11.
 Η συμμετοχή του ΕΛΑΣ δεν αμφισβητείται, αλλά οι συντάκτες της αναφοράς ισχυρίζονται ότι οι ελασίτες μπήκαν στην σύγκρουση εκ των υστέρων προς ενίσχυση των αμυνομένων εργατών, και στην συνέχεια επιχείρησαν να οικειοποιηθούν πλήρως την μάχη.
 Επίσης δεν γίνεται καμμία αναφορά σε συμμετοχή αστυνομικών, ούτε στον Κατσώτα.

 Όπως και να΄χει, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι ναι μεν ο ΕΛΑΣ συμμετείχε στην μάχη της Ηλεκτρικής και αυτό πρέπει να του πιστωθεί, αλλά δεν ήταν μόνος του. Όπως είδαμε, συμμετείχαν και άλλοι, οι οποίοι πρέπει να μνημονευθούν εξίσου, αν όχι περισσότερο.
 Άλλωστε απ΄τους 11 νεκρούς, οι 2 -σύμφωνα με τον Χανδρινό- ήταν εργάτες της ΗΕΑΠ, άρα προφανέστατα άνηκαν στον 3ο λόχο ηλεκτροπαραγωγής. Για τους υπόλοιπους 9 Έλληνες νεκρούς δεν γνωρίζουμε με σιγουριά αν ήταν ελασίτες, αστυνομικοί ή απλοί κάτοικοι της περιοχής.

Ο ρόλος του Ιβάν Μιχαήλωφ στο μακεδονικό ζήτημα - μέρος β'

 Το εγχείρημα των Ιταλών με τους κομιτατζήδες απέτυχε, η Ιταλία λίγο αργότερα συνθηκολόγησε και οι Γερμανοί τους αντικατέστησαν σε ρόλο κατοχικών δυνάμεων στην δυτική Μακεδονία.
 Ο Μιχαήλωφ δεν αδράνησε. Απ΄τον Αύγουστο του '43 είχε προσεγγίσει τους Γερμανούς (αναφέρεται ότι επισκέφτηκε το Βερολίνο και ήρθε σε επαφή με τον Χάινριχ Χίμλερ) και τους πρότεινε την συγκρότηση ένοπλων τμημάτων της ΕΜΕΟ που θα δρούσαν στο πλάι των κατοχικών δυνάμεων κατά των ανταρτών στην δυτική Μακεδονία. Εκτός απ΄το στρατιωτικό σκέλος, ο Μιχαήλωφ μέσω των επαφών του με Γερμανούς αξιωματούχους προσπαθούσε να προετοιμάσει το έδαφος για την ίδρυση της "Μεγάλης Μακεδονίας".
 Το ενδεχόμενο όμως της δημιουργίας μιας "Μεγάλης Μακεδονίας", θα ξεσήκωνε θύελλα αντιδράσεων σε Ελλάδα και Αλβανία, αλλά κυρίως στη Βουλγαρία η οποία αποτελούσε και τον ισχυρότερο σύμμαχο της γερμανικής πολιτικής στα Βαλκάνια. Επομένως, παρ’ όλη την ανάγκη για έμψυχο δυναμικό στο χώρο της Μακεδονίας και τα στρατιωτικά οφέλη από μια πιθανή συνεργασία με την ΕΜΕΟ, ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Ρίμπεντροπ θεώρησε απαραίτητο να διακοπεί κάθε είδους υποστήριξη προς τον Μιχαήλωφ.

 Στο πλαίσιο της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής στα Βαλκάνια η Βουλγαρία ήταν το κυριότερο στήριγμά της και θα έπρεπε να αποφευχθεί κάθε ενέργεια η οποία θα μπορούσε να επιφέρει προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, Γερμανίας- Βουλγαρίας.
 Η γερμανική συνεργασία στη δημιουργία ανεξάρτητης Μακεδονίας ήταν σίγουρο ότι θα δυσαρεστούσε τη βουλγαρική κυβέρνηση η οποία θα θεωρούσε την κίνηση αυτή ως στρεφόμενη εναντίον της. Τα επιπρόσθετα κατοχικά βάρη που είχε επωμιστεί άλλωστε η Βουλγαρία σε Σερβία και Ελλάδα την τελευταία περίοδο δεν άφηναν περιθώρια ελιγμών στην γερμανική κυβέρνηση.
  Πρωταρχικό ρόλο στην παρούσα φάση έπαιζε η διασφάλιση των καλών σχέσεων με τη σύμμαχο Βουλγαρία και άρα η γερμανική κυβέρνηση δεν θα υποστήριζε τη θέση για ανεξάρτητη Μακεδονία ή την ένωση του ευρύτερου μακεδονικού χώρου με τη Βουλγαρία για να εξασφαλίσει τη στρατιωτική συνεργασία με τη ΕΜΕΟ. Υπό το βάρος όλων αυτών των παραγόντων, ο Χίτλερ δεν ενέκρινε τις πρωτοβουλίες που είχαν αναλάβει οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες και δεν συναίνεσε στην ανακήρυξη μιας ανεξάρτητης Μακεδονίας.

 Παρ'όλ'αυτά, σιωπηρά οι Γερμανοί εκπαίδευσαν στελέχη της ΕΜΕΟ στο Ζάγκρεμπ και το Βερολίνο και τους απέστειλαν στην βόρεια Ελλάδα όπου εντάχτηκαν στην Οχράνα. Οι επαφές με τον Μιχαήλωφ διακόπηκαν -επιφανειακά τουλάχιστον- για να αποφευχθεί η σύνδεση της γερμανικής πολιτικής με την προπαγάνδα υπέρ της ανεξάρτητης Μακεδονίας, ωστόσο οι Γερμανοί συνεργάζονταν με τον Ντίμιταρ Τσίλεφ, μέλος της ΕΜΕΟ και έναν από τους πιο έμπιστους ανθρώπους του Μιχαήλωφ.
 Μόλις το καλοκαίρι του 1944 συγκροτήθηκαν τρία "μακεδονικά τάγματα" σε  Έδεσσα, Καστοριά και στο Ξυνό Νερό της Φλώρινας. Η βάση τους ήταν οχρανίτες (όσοι από αυτούς δεν είχαν μεταπηδήσει στο κομμουνιστικό αυτονομιστικό ΣΝΟΦ) και στελέχη της ΕΜΕΟ. Εξοπλίστηκαν απ΄τους Γερμανούς και ήταν υπό την διοίκησή τους. Σημαντικό ρόλο στην οργάνωση αυτών των μονάδων έπαιξε ο απόστρατος βούλγαρος αξιωματικός Γκιόργκι Ντίμτσεφ που ήταν στενός συνεργάτης του Μιχαήλωφ.

 Ούτε αυτό το εγχείρημα όμως είχε κάποιο αποτέλεσμα. Με δεδομένο ότι η τροπή του πολέμου ήταν μη-αναστρέψιμη και η ήττα του Άξονα αναπόφευκτη, πολλοί εκ των εξοπλισμένων βουλγαρίζοντων διαπραγματεύονταν την μεταπήδησή τους στον ΕΛΑΣ. Μεταξύ αυτών ήταν ακόμα και ο Ντίμτσεφ που είδαμε παραπάνω.
 Ο Μιχαήλωφ μετά από διαβουλεύσεις με συνεργάτες του κατάλαβε πλέον ότι η ίδρυση ανεξάρτητου μακεδονικού κράτους όπως ο ίδιος το επιδιωκε ήταν ανέφικτη. Πέραν όλων των άλλων, υπήρχαν πλέον και οι παρτιζάνοι του Τίτο οι οποίοι μπορεί επίσης να μιλούσαν για αυτόνομη Μακεδονία ενταγμένη όμως στην ομοσπονδιακή Γιουγκοσλαβία. Ο Μιχαήλωφ ακολούθησε τους Γερμανούς στην αποχώρησή τους απ΄τα Βαλκάνια.


 Αυτή ήταν περιληπτικά η πορεία του φανατικού βουλγαρομακεδόνα Ιβάν Μιχαήλωφ. Επρόκειτο για μία ιδιάζουσα περίπτωση βούλγαρου ηγέτη που ησχολείτο αποκλειστικά και μόνο με το μακεδονικό, με αποτέλεσμα να μπορεί να χαρακτηριστεί περισσότερο τοπικιστής παρά εθνικιστής.
 Οι επιδιώξεις του περί δημιουργίας "Μεγάλης Μακεδονίας" ήταν εκτός πραγματικότητας καθώς ουσιαστικά στρεφόταν εναντίον όλων των εθνικών και πολιτικών στρατοπέδων της νότιας βαλκανικής, ενώ και από στρατιωτικής άποψης η οργάνωσή του ΕΜΕΟ ποτέ δεν απέκτησε αξιοσημείωτη δυναμική. Ο ίδιος δεν προσέγγισε τους κομμουνιστές, εν εντιθέσει με το σύνολο των κομιτατζήδων/οχρανιτών, και παρέμεινε σταθερά αντικομμουνιστής και γερμανόφιλος.
 Το μόνο που κατάφερε ήταν να ρίξει περισσότερο λάδι στην φωτιά του πολέμου και να συνεισφέρει ακουσίως στην ενίσχυση του τιτοϊκού "μακεδονισμού" που διέφερε ουσιωδώς απ΄τον βουλγαρομακεδονισμό που πρέσβευε ο ίδιος.

 Ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι απόψεις του αντικομμουνιστή γερμανόφιλου Ιβάν Μιχαήλωφ περί ανεξάρτητης Μακεδονίας ταυτίζονται με τις απόψεις των Βούλγαρων κομμουνιστών πάνω στο θέμα:  http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2014/03/blog-post_28.html


 Τα στοιχεία για τις δύο αναρτήσεις προέρχονται απ΄το έργο: "Πτυχές της δράσης της Οχράνα με βάση νεότερες βουλγαρικές πηγές (1941-1943)" της Όλγας Μπελεγάκη.

Η μάχη της Μενίνας

Η μάχη της Μενίνας έλαβε χώρα την 17η-18η Αυγούστου 1944, κατόπιν διαταγής του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Οι δυνάμεις της Χ Μεραρχίας του ΕΔΕΣ, με διοικητή τον Συνταγματάρχη Βασίλειο Καμάρα έφεραν εις πέρας και με απόλυτη επιτυχία μια δύσκολη αποστολή, που τους ανέθεσε ο Ναπολέων Ζέρβας. Η Μενίνα αποτελούσε αξιόλογο κόμβο συγκοινωνιών, όχι μόνο για τους αντάρτες αλλά και για τους κατακτητές. Οι Γερμανοί έχοντας τον έλεγχο της περιοχής, μπορούσαν να εφοδιάζουν φυλάκια τους στην Ηγουμενίτσα, στους Φιλιάτες και στη νήσο Κέρκυρα από τα Ιωάννινα και την Πρέβεζα. Από την άλλη οι Τσάμηδες, που συνεργάζονταν ανοιχτά με τις κατοχικές δυνάμεις, με φανατισμό ενίσχυαν τους Γερμανούς, στην προσπάθειά τους να μη χάσουν το τελευταίο -γι΄αυτούς- προπύργιο της "Τσαμουριάς" [1].
 Πριν περάσουμε στα της μάχης, καλό θα είναι να αναφέρουμε τη σπουδαιότητα της εν λόγω επιχείρησης. Ο λόγος της επιχείρησης είχε να κάνει αφενός με το να υπολογισθεί η γερμανική δύναμη στην περιοχή και αφετέρου να διαπιστωθεί το αξιόμαχο των δυνάμεων του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ. Η Μενίνα αποτέλεσε την μοναδική μάχη κατά την κατοχή εναντίον ισχυρώς οργανωμένης τοποθεσίας του εχθρού, νικηφόρα μάχη εκ παρατάξεως απέναντι στις ορδές της Βέρμαχτ.

Ο Θέμης Μαρίνος σε άρθρο του στην εφημερίδα "Εστία" την άνοιξη του 2004, έγραψε: "... Μάχες εκ τον συστάδην με τον εισβολέα σαν τις επικές του ΕΔΕΣ, στον Αχελώο, το Μακρυνόρος, τη Μενίνα κ.λπ., που να εορτάζονται σαν εθνικές επέτειοι κάθε χρόνο δεν έχει να επιδείξει ο ΕΛΑΣ. Απλώς δεν υπάρχουν...". Επιπλέον, Ο Κρίς Γουντχάουζ σε έκθεση που υπέβαλε προς την SOE Καίρου το 1945 έκανε λόγο: "... Στην περιοχή 4 (δηλαδή στην Ήπειρο), ο Ζέρβας διεξήγαγε κυρίως τρείς σημαντικές επιχειρήσεις, από τις οποίες η μιά ξεχωρίζει ως το μεγαλύτερο ίσως πολεμικό επίτευγμα που είχε παρουσιάσει ανταρτική δύναμη στην Ελλάδα. Η πρώτη ήταν η επίθεση Αυγούστου, ήταν η προσβολή και εξόντωση της Γερμανικής φρουράς της Μενίνας, περάσματος που εξησφάλισε τον έλεγχο της οδού Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων,..." [2].
 Οι άλλες δύο επιχειρήσεις που αναφέρει ο Γουντχάουζ, ήταν η κατά μέτωπο επίθεση κατά ισχυρών δυνάμεων στην Πρέβεζα, στις αρχές Ιουλίου, στην οποία συμμετείχε ενεργά και ο ίδιος ο Ζέρβας και η άλλη -πιο σημαντική απ' όλες κατά τον ίδιο- ήταν το κλείσιμο επί 16 ημέρες της οδικής αρτηρίας Άρτας-Ιωαννίνων τον Σεπτέμβρη του 1944, που προξένησε μεγάλα προβλήματα στους Γερμανούς. Παρόλα αυτά, την περίοδο της άνοιξης και του θέρους του 1944 υπάρχουν κάποιες αναφορές γερμανικών εκθέσεων που αναφέρουν τον Ζέρβα σαν ουδέτερο έναντι του στρατού κατοχής και τη στάση του ΕΔΕΣ ως "νομιμόφρονα". Οι επικές μάχες της Παραμυθιάς, της Πάργας, της Πρέβεζας και της Μενίνας αναιρούν βέβαια τα τεχνάσματα των Γερμανών. Ο Σόλωνας Γρηγοριάδης μάλιστα έγραψε πως τα έγγραφα αυτά συντάσσονταν σκόπιμα από τους Γερμανούς και σκόπιμα αφήνονταν να διαρρεύσουν στον ΕΛΑΣ, ώστε ο εμφύλιος να συνεχίζεται προς όφελός τους [3]. Μην ξεχνάμε ότι την ίδια περίοδο οι Γερμανοί είχαν ορίσει τον λοχαγό Αστέριο Μιχαλάκη, ευκαιριακό μεσολαβητή τους προς την πλευρά του Ζέρβα και είχαν ξεκινήσει με δική τους πρωτοβουλία επαφές με στόχο να πείσουν τον Ζέρβα και τη Συμμαχική αποστολή να σταματήσουν τις επιθετικές ενέργειες. Αναλυτικά τα όσα αναφέρει ο Μιχαλάκης στην έκθεσή του τα έχουμε δει εδώ. 

     Στα της επιχείρησης τώρα, από τις αρχές Αυγούστου ο Τόμ Μπάρνες ζητούσε από τον Ζέρβα την ανάληψη καθολικών επιχειρήσεων, όμοιων με αυτών του Ιουνίου-Ιουλίου. Ο Αρχηγός του ΕΔΕΣ ήταν εν μέρει διστακτικός εξαιτίας του ζητήματος του επισιτισμού, όπως φαίνεται και από το ημερολόγιό του (σημειώσεις 4-5 Αυγούστου 1944). Στις 13 Αυγούστου ο στρατηγός γράφει: "Ο Τόμ, σύμφωνα με αναφορά του μεράρχου, ζητεί όπως γίνη σαμποτάζ κατά της Μενίνας, υπό της 10ης Μεραρχίας. Οι επιτελάρχης και Κομνηνός προτείνουν να του γράψω παρελκυστικώς. Απήντησα τηλεγραφικώς ότι, εφόσον διαρκεί η θαλάσσια επιχείρησις, δεν κρίνω σκόπιμον να ενεργήσωμεν και μέχρις ότου επιτύχωμεν συγκέντρωσιν, μεταφοράν και διανομήν των ειδών..." [4]. Και συνεχίζει την επομένη 14 Αυγούστου: "Την 20ήν ώραν χθές ο Χάρρυ μου έφερεν ένα υβριστικό τηλεγράφημα του Τόμ, εις το οποίον ούτος αποκαλεί δειλούς τους άνδρας του Ζέρβα, εκφράζει την αηδίαν του, και ζητεί τελεσιγραφικώς επίθεσιν κατά της Μενίνας και ενέργειαν υπό του Ζώτου, λέγων ότι εν εναντία περιπτώσει θα κάμη αναφοράν εις το Κάιρον. Του απήντησα όπως έπρεπε και συγχρόνως διέταξα να γίνη ενέργεια κατά της Μενίνας και υπό του Ζώτου..." [5]. 

Πράγματι, ο Ζέρβας άμεσα εξέδωσε την υπ' αριθμόν 12341/ 14-8-44, κρυπτογραφική διαταγή του Γενικού Αρχηγείου, στην αρχή της οποίας αναφέρονταν ρητά: "Κατόπιν εντολής Αρχηγού προπαρασκευάσατε προσβολήν Μενίνης το ταχύτερον ΣΤΟΠ. Συννενοηθήτε με Άγγλον Σύνδεσμον ΣΤΟΠ. Ανακαλέσατε εντός της σήμερον 3/40 εις Παραμυθιάν ΣΤΟΠ. Τούτο βοηθήση επιχείρησιν ΣΤΟΠ. Αναφέρατε ημέραν εκτελέσεως ΣΤΟΠ....". Επιπλέον ο Ζέρβας μετά το υβριστικό τηλεγράφημα του Μπάρνς, σε σύσκεψη του με τους αξιωματικούς του, τους ξεκαθάρισε ότι πρέπει μέχρι τέλους να δείξουν "σταθεράν πειθαρχίαν και συνοχήν". Βέβαια αυτό δεν φαίνεται να το ενστερνίστηκαν όλοι, καθώς ο Ζώτος στα τέλη Αυγούστου αρνήθηκε να εκτελέσει διαταγή του Ζέρβα να χτυπήσει τους Γερμανούς, φοβούμενος τα αντίποινα των τελευταίων στο χωριό του [6].

  

 Στις 17 Αυγούστου ο Ναπολέων Ζέρβας εκδίδει "Δελτίον Στρατιωτικής Καταστάσεως 17-8-44", με αριθμό πρωτοκόλλου 12.601, στο οποίο αναφέρει: 1) Σήμερον και περί ώραν 5.30 ήρξατο επίθεσις κατά ΜΕΝΙΝΑΣ και περιοχής της. - Μενίνα και περιοχή της οχυρωμένη με έργα εκστρατείας εις σημεία στηρίγματος, με σημαντικόν αριθμόν πολυβόλων και αυτομάτων. - Εις ταύτην έλαβον μέρος τμήματα της Χ Μεραρχίας (2 Τάγματα του 16ου Συντ/τος, 1 Τάγμα του 23ου Συντ/τος) και τμήματα του Γεν. Αρχηγείου (3/40 Συν/μα). Η μάχη διήρκεσεν καθ΄όλην την ημέραν μέχρι νυκτός. Καθ΄όλην την ημέραν ο αγών διεξήχθη σκληρός, των διαφόρων σημείων στηριγμάτων καταλαμβανομένων και ανακαταλαμβανομένων. Οι Γερμανοί ημύνθησαν απεγνωσμένως. Τέλος τα διάφορα σημεία κατελήφθησαν κατόπιν αγώνος εκ του συστάδην. Τας εσπερινάς ώρας ο εχθρός περιωρίσθη μόνον εις έν σημείον αποτελλούμενον από συγκρότημα οικιών. Κατά τον αγώνα της ημέρας ταύτης περιήλθον εις χείρας των τμημάτων μας 2 αυτοκίνητα αναγνωρίσεως, 1 φορτηγόν και 12 ίπποι έλξεως. - Απώλειαι του εχθρού 27 αιχμάλωτοι. Νεκροί και τραυματίαι δεν εξηκριβώθησαν. Απώλειαι ημετέρων: 25 νεκροί και τραυματίαι Αξ/κοί και οπλίται. 2) Μονάδες της VIII Μεραρχίας καλύπτουσι τα διεξάγοντα τον αγώνα τμήματα [7]. 

Την επομένη εξεδίδεται νέο δελτίο από τον αρχηγό του ΕΔΕΣ, στο οποίο αναφέρεται η επιτυχή έκβαση της μάχης που προκάλεσε βαρύτατες απώλειες στους Γερμανούς: 1) Σήμερον και ώραν 10.00 ενηργήθη νέα επίθεσις των τμημάτων μας προς κατάληψιν του υπολειφθέντος σημείου στηρίγματος (συγκρότημα οικιών) ΜΕΝΙΝΑΣ. - Η μάχη συνεχίσθη με σφοδρότητα μέχρι της 14.30 ώρας των Γερμανών αμυνομένων μετά πείσματος εντός των οικιών. - Την 14.30 ώραν συνεπληρώθη η κατάληψις ΜΕΝΙΝΑΣ και περιοχής αυτής. - Συνολικαί απώλειαι Γερμανών κατά την πρώτην και δευτέραν ημέραν της επιθέσεως, γνωσθείσαι μέχρι της στιγμής: - 80 νεκροί και τραυματίαι. - 45 αιχμάλωτοι. -Περιήλθεν εις χείρας μας αρκετόν πολεμικόν υλικόν πλήν των αυτοκινήτων και ίππων. Ακριβή αριθμόν αιχμαλώτων και απωλειών του εχθρού ανακοινώσωμεν μεταγενεστέρως. Απώλειαι ημετέρων: Γνωστείσαι μέχρι της στιγμής. 2 Αξ/κοί νεκροί και 5 τραυματίαι. - 2 αντάρται νεκροί και 28 τραυματίαι. 2) Σήμερον Γερμανική φάλαγξ αυτοκινήτων εξ ων δύο τεθωρακισμένα προερχόμενα από Ηγουμενίτσης προς Ιωάννινα προσεβλήθη υπό τμημάτων της Χ Μεραρχίας εις το ύψος του χωρίου ΒΡΑΤΙΛΙΑ 3 χιλ. Δυτ. ΜΕΝΙΝΑΣ και καθηλώθη. Απώλειαι της φάλαγγος ταύτης 6 αυτοκίνητα καταστράφησαν, 10 Γερμανοί εφονεύθησαν και ετραυματίσθησαν και συνελήφθησαν αιχμάλωτοι έτεροι 8. 3) Από μεταμεσημβρίνας ώρας της σήμερον Γερμανικόν Πυροβολικόν έβαλλεν θέσεις μας ΜΕΝΙΝΑ από κατευθύνσεως ΦΙΛΙΑΤΩΝ [8]. 

Οι απώλειες που προξένησαν οι αντάρτες του Ζέρβα στους Γερμανούς, αποτελούν ένα ακόμη στοιχείο της σπουδαιότητας της επιχείρησης. Οπωσδήποτε η συμπεριφορά του Ζέρβα προς τους Γερμανούς μετά από τέτοιες επιχειρήσεις, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί "νομιμόφρονα" ή "ουδέτερη". Μετά από αυτή τη μεγάλη νίκη του εδεσίτικου αντάρικου, οι Γερμανοί ανέλαβαν έντονες εκκαθαριστικές επιθέσεις ώστε να ανακαταλάβουν την περιοχή. Παράλληλα, όπως προκύπτει από το ημερολόγιο του Ζέρβα, η στάση ανταρτών του ΕΛΑΣ δεν ήταν η πρέπουσα κατά την διάρκεια των μαχών αυτών: "19 Αυγούστου, [...] Ελήφθη εξάλλου τηλεγράφημα του Κωνσταντινίδη, αναφέροντος ότι εις το ενεργηθέν παρ' αυτού σαμποτάζ κατεστράφησαν 13 αυτοκίνητα και ότι εφονεύθησαν υπέρ τους 40 Γερμανοί και ετραυματίσθησαν 60 περίπου. Ο Κωνσταντινίδης έχει 6 τραυματίας, πιθανώς όμως και άλλας απωλείας, διότι ένα τμήμα του διέφυγε προς Μιτσικέλι. Ο ίδιος αναφέρει ότι, ενώ εμάχετο κατά των Γερμανών, οι εαμίτες, επωφεληθέντες, επετέθησαν κατά μικράς δυνάμεώς του, εις Ανθοχώρι. Οι έφεδροι ΕΔΕΣ ενισχυθέντες αντεπετέθησαν και καταδίωξαν τους εαμίτες. Αγνοείται η τύχη 4 ανταρτών μας. Κάνω επ' αυτού διαμαρτυρίαν κατά του ΕΑΜ" [9]. 

Οι επιχειρήσεις των Γερμανών όχι μόνο δεν κατάφεραν το σκοπό τους αλλά προξένησαν πάλι, πολλές απώλειες. Ο Στρατηγός Ζέρβας αναφέρει ότι την 28η Αυγούστου, οι Γερμανοί "υπέστησαν πανωλεθρίαν" σε μάχη 7,5 ωρών και άφησαν επί τόπου 15 νεκρούς [10]. Η επιχειρήσεις των τελευταίων ημερών προξένησαν άριστες εντυπώσεις στο Κάιρο και συνεχίστηκαν με τη διεξαγωγή συνεχόμενων σαμποτάζ, διαταγμένων από το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής [11].

   Μετά τη μάχη της Μενίνας, συντάχθηκε αναλυτική έκθεση "επί της διεξαχθείσης επιχειρήσεως δια την κατάληψιν της Μενίνας" από τον Αντισυνταγματάρχη Γεώργιο Αγόρο, στο τέλος της οποίας αναφέρει:"Αποτελέσματα της μάχης: Περιήλθον εις χείρας μας αιχμάλωτοι (101), εξακριβωθέντες νεκροί 75-80 άπαντες Γερμανοί. Συνελήφθησαν ομοίως 9 Τούρκοι. Υλικόν: Περιήλθον εις χείρας μας εν πυροβόλον ορειβατικόν των 75 χιλ. με 250 βλήματα εις καλήν κατάστασιν 5 αυτοκίνητα (3 φορτηγά, 2 επιβατικά). Ίπποι Γερμανικοί άνω των 150, εκ των οποίων οι 50 και μόνον εις τα οργανικά τμήματα τα δε υπόλοιπα εις τους κατοίκους της περιοχής. Περί τα δέκα εισέτι αυτοκίνητα υπήρχον μη επιτευχθείσης της μετακινήσεως των διότι ή ήσαν κατεστραμμένα ή αφηρέθησαν τα ελαστικά των υπό των κατοίκων της περιοχής. Απώλειαι ημετέρων: 3/40 Σύνταγμα Νεκροί 3 Αξ/κοί, 14 Υπαξ/κοί και αντάρται. Τραυματίαι 6 Αξ/κοί, 19 Υπαξ/κοί και αντάρται. Σύνολον εκτός μάχης (42)" [12]. 

 Τελειώνοντας, θεωρώ χρέος μου να αναφέρω τα ονόματα των 25 συνολικά νεκρών ηρώων της θρυλικής μάχης της Μενίνας: 

1) Ταγματάρχης Ντέϊβιντ Ουάλλας, 2) Ανθ/γός Πέτρος Λαλαγιάννης, 3) Ανθ/γός Αχιλλεύς Μπίστης, 4) Ανθ/γός Λάζαρος Τρίμπος, 5) Ανθ/στής Θεόδωρος Γαλάνης, 6) Επιλοχίας Ελευθέριος Γκορτζής, 7) Επιλοχίας Γεώργιος Μετσοβίτης, 9) Ενωματάρχης Βασίλειος Τσέτσος, 10) Οπλαρχηγός Κωνσταντίνος Κωλέτσας, 11) Δεκανεύς Δημήτριος Κοκοράβας. Αντάρτες: Νικόλαος Αμπελογιάννης, Κωνσταντίνος Βασιλείου, Σωτήριος Ζορμπάς, Μιχαήλ Ιωάννου, Γεώργιος Κοψίδης, Βασίλειος Κουλούρης, Δημήτριος Κωλέτσας, Νικόλαος Μέξης, Σπυρίδων Σοαπρίκης, Θεόδωρος Τοινέλος, Νικόλαος Τσουκνιάς, Γεώργιος Φύσσας, Νικόλαος Χαρίτος, Ιωάννης Χρήστου [13].


Πηγή:  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2014/04/blog-post_29.html

Το αντάρτικο της Σάμου σύμφωνα με τον Φοίβο Γρηγοριάδη

Ο Φοίβος Γρηγοριάδης στο πολύτομο έργο του "Το Αντάρτικο ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ-ΕΚΚΑ-5/42" αναφέρεται μεταξύ άλλων και στο αντάρτικο της Σάμου. Η αναφορά του βέβαια δεν είναι πανάκεια διότι ως γνωστόν ο ίδιος ήταν υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ΕΛΑΣ άρα η αμεροληψία του ελέγχεται παρά το ότι ήταν απ΄τους συγκριτικά σοβαρότερους ιστοριογράφους του ΕΛΑΣ. Επίσης δεν είχε άμεση σχέση με το αντάρτικο του νησιού, γι'αυτό και η αφήγησή του στηρίζεται σε αναφορές άλλων και ιδιαίτερα του φιλο-εαμικού μητροπολίτη Σάμου-Ικαρίας Ειρηναίου. Γι'αυτούς τους λόγους πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι στους ισχυρισμούς του.
 Αξίζει όμως να παρατεθούν κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία που αναφέρει, διότι ούτως ή άλλως οι πληροφορίες για το αντάρτικο στα νησιά του Αιγαίου σπανίζουν.

 Σύμφωνα με τον Γρηγοριάδη η πρώτη ολιγομελής αντάρτικη ομάδα του ΕΑΜ στην Σάμο συγκροτήθηκε τον Νοέμβριο του 1942 και είχε αρχηγό τον Ιπποκράτη Ζαϊμη. Ο Ζαϊμης βγήκε στο βουνό διότι κατεζητείτο απ΄τους Ιταλούς και εκεί βρήκε άλλους 4-5 καταδιωκόμενους. Αυτή ήταν η σύνθεση της πρώτης αντάρτικης ομάδας που ονομαζόταν ΕΑΜ-Αντάρτικα Σώματα Σάμου. Η ονομασία ΕΛΑΣ δεν είχε γίνει ακόμα γνωστή στην απομακρυσμένη Σάμο.
Τον Απρίλιο του 1943 η ομάδα είχε 20 άτομα με πλημμελή οπλισμό. Τότε έφτασε στο νησί ο υπολοχαγός Λεκάτης ως αντιπρόσωπος του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής, αλλά οι σχέσεις του με τους εαμίτες δεν ήταν καθόλου καλές. Αντίθετα, είχαν καλύτερες σχέσεις με έναν εκπρόσωπο των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών ονόματι Τζιώτη. Ο Τζιώτης μαζί με έναν αντάρτη ονόματι Παριανό πέρασαν με αυτοσχέδια βάρκα απέναντι στην Τουρκία όπου ήρθαν σε επαφή με βρετανικές υπηρεσίες που δρούσαν εκεί. Σκοπός τους ήταν να παρακάμψουν τον Λεκάτη και να ενισχυθούν με οπλισμό.
 Τα κατάφεραν και επέστρεψαν με κάποια όπλα, λίρες και ένα γράμμα με οδηγίες προς τον Λεκάτη για την στάση του απέναντι στον τοπικό ΕΛΑΣ.

 Έτσι το αντάρτικο τμήμα μπόρεσε και αύξησε την δύναμή του. Αναφέρεται ότι έφτασε στους 350 άντρες, αλλά αυτό δεν μπορεί να εξακριβωθεί.
 Πολύ φιλικά προσκείμενος απέναντι στους αντάρτες ήταν και ο τοπικός μητροπολίτης Ειρηναίος που συνεργαζόταν μαζί τους όσο μπορούσε ώστε να μην γίνει αντιληπτός απ΄τους Ιταλούς.

 Στις 29 Αυγούστου 1943 οι Ιταλοί ξεκίνησαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο νησί με σκοπό την εξολόθρευση των ελασιτών. Δεν κατάφεραν τίποτα, εκτός απ΄τις σύνηθεις βιαιότητες κατά αμάχων. Οι ελασίτες απέφυγαν επιμελώς να συγκρουστούν μαζί τους, όπως γενικώς δεν αναφέρεται καμμία μάχη τους με ιταλικές δυνάμεις.

 Μετά την συνθηκολόγηση των Ιταλών στις 9 Σεπτεμβρίου, έφτασε στην Σάμο κλιμάκιο Άγγλων αξιωματικών για να συζητήσει με τις τοπικές ιταλικές δυνάμεις τον σχεδιασμό της συνεργασία τους. Οι Ιταλοί δεν αφοπλίστηκαν όπως έγινε σε άλλες περιοχές της χώρας αλλά διατήρησαν τον οπλισμό τους και συντάχτηκαν με τους Άγγλους ώστε να αντιμετωπίσουν από κοινού τους Γερμανούς.
 Παράλληλα, οι Άγγλοι διόρισαν επισήμως μία διοικητική επιτροπή του νησιού στην οποία θα ηγείτο ο μητροπολίτης Ειρηναίος, ο οποίος είχε οριστεί συγχρόνως και επίτιμος πρόεδρος του ΕΑΜ Σάμου. Στην επιτροπή συμμετείχαν άλλα τρία μέλη που είχε προτείνει ο Ειρηναίος και οι οποίοι του είχαν υποδειχθεί απ΄τον ΕΛΑΣ.  
 Πρακτικά δηλαδή, οι Άγγλοι ανέθεσαν επισήμως την διοίκηση της Σάμου στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
 Παρατηρήθηκε δηλαδή το φαινόμενο να υπάρχει εαμίτικη πολιτική διοίκηση με ταυτόχρονη ύπαρξη συντεταγμένης ιταλικής ένοπλης δύναμης και όλοι αυτοί υπό την εποπτεία των Άγγλων.
 Το τμήμα του ΕΛΑΣ, σύμφωνα με τον Γρηγοριάδη, είχε φτάσει τότε τους 1000 άνδρες.

 Την εποχή εκείνη ξεκίνησαν οι βρετανικές επιχειρήσεις για κατάληψη των Δωδεκανήσων, τα οποία τότε άνηκαν στην Ιταλία, προκειμένου να μην τα καταλάβουν οι Γερμανοί. Κατά την διάρκεια εκείνων των επιχειρήσεων έφτασαν στην Σάμο τμήματα του Ιερού Λόχου με τον διοικητή του τον αντισυνταγματάρχη Χριστόδουλο Τσιγάντε. Παρά το ότι υπήρχε αμοιβαία καχυποψία, ελασίτες και ιερολοχίτες συνεργάστηκαν ομαλά και συγκρότησαν μεικτά τμήματα.

  Η αποτυχία όμως των βρετανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στα γειτονικά Δωδεκάνησα επηρέασε όπως ήταν φυσικό και την Σάμο. Μετά την κατάληψη της Λέρου ήταν προφανές ότι πλησίαζε η σειρά της Σάμου. Στο νησί υπήρχαν Άγγλοι κομάντος, οι Ιταλοί, και η μεικτή ελληνική δύναμη Ιερολοχιτών και ελασιτών. Θεωρητικά ήταν εφικτή η υπεράσπιση του νησιού. Όμως ο σφοδρός γερμανικός αεροπορικός βομβαρδισμός της 17ης Νοεμβρίου 1943 αποδιοργάνωσε πλήρως τους αμυνόμενους και ιδιαίτερα τους Ιταλούς που εγκατέλειψαν τις θέσεις τους.
 Η διάλυση των Ιταλών και ο γενικότερος πανικός που προκλήθηκε απ΄τον βομβαρδισμό έκαναν τους Άγγλους να αντιληφθούν ότι δεν υπήρχαν σοβαρές δυνατότητες αμύνης στην επερχόμενη γερμανική εισβολή. Έτσι διατάχτηκε η εκκένωση της Σάμου απ΄τα ένοπλα τμήματα που ήταν υπό τις διαταγές του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Άγγλοι κομάντος, Ιταλοί, Ιερολοχίτες και ελασίτες εγκατέλειψαν άρον άρον το νησί. Μαζί τους έφυγαν και αρκετοί άμαχοι όπως και ο μητροπολίτης Ειρηναίος.
 Ο Γρηγοριάδης γράφει ότι ο ΕΛΑΣ της Σάμου δεν εξαφανίστηκε τελείως αλλά παρέμεινε μία μικρή ομάδα 30 ατόμων, χωρίς όμως να αναφέρει καμμία δράση τους κατά των Γερμανών.



 

Οι αξιωματικοί της Φλώρινας και ο ΕΛΑΣ

 Η Φλώρινα στην περίοδο της Κατοχής ήταν απ΄τις πιο εθνικά ευαίσθητες περιοχές της χώρας λόγω του μακεδονικού ζητήματος. Η γερμανική κατοχή, η βουλγάρικη προπαγάνδα, η ύπαρξη σλαβόφωνων πολλοί εκ των οποίων δεν είχαν ελληνική εθνική συνείδηση και αλλοιθώριζαν αρχικά προς την Βουλγαρία και μετά προς την Γιουγκοσλαβία, ο διαχρονικά ύποπτος ρόλος του ΚΚΕ που εκφράστηκε με την ίδρυση του αυτονομιστικού ΣΝΟΦ και η γειτνίαση με τους παρτιζάνους του Τίτο που είχαν εδαφικές βλέψεις ήταν παράγοντες που στο σύνολό τους δημιουργούσαν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλούσε την ελληνικότητα της περιοχής.
   Υπό αυτές τις αντίξοες συνθήκες, η θέση των αξιωματικών της Φλώρινας ήταν εξ'ορισμού πάρα πολύ δύσκολη και τα περιθώρια δράσης τους εξαιρετικά περιορισμένα.
 Στην Φλώρινα οι αξιωματικοί απασχολούνταν στο στρατιωτικό τμήμα της Νομαρχίας και είχαν διάφορες τυπικές αρμοδιότητες, αλλά ο πραγματικός ρόλος τους ήταν η συγκέντρωση πληροφοριών για την βουλγάρικη προπαγάνδα στην περιοχή και η αντιμετώπιση της τελευταία. Η υπηρεσία που συντόνιζε και επόπτευε αυτήν την αντιβουλγαρική δράση ήταν η Γενική Επιθεώρηση Νομαρχιών Μακεδονίας που είχε επικεφαλή τον αντισυνταγματάρχη Αθανάσιο Χρυσοχόου.

 Στις αρχές του 1943 μεγάλο μέρος των αξιωματικών της Φλώρινας εντάχθηκε στην ΠΑΟ και συνεισφέροντας αρχικά στο δίκτυο πληροφοριών της. Το καλοκαίρι του 1943 αποφασίστηκε απ΄την ηγεσία της ΠΑΟ η δημιουργία αντάρτικου τμήματος και στην Φλώρινα, αλλά η προσπάθεια δεν τελεσφόρησε διότι οι αντικειμενικές συνθήκες ήταν αποτρεπτικές. Ήταν φύσει αδύνατον ένα τμήμα της ΠΑΟ να αντέξει ανάμεσα σε Γερμανούς, Βούλγαρους, ελασίτες, σλαβόφωνους αυτονομιστές, κομιτάτζηδες, παρτιζάνους. Έτσι το σχέδιο εγκαταλείφθηκε πρωτού καν υλοποιηθεί, και αυτό ήταν μάλλον σωτήριο για τους επίδοξους αντάρτες της ΠΑΟ.

 Το καλοκαίρι του 1944 συζητήθηκε στις τάξεις των αξιωματικών το ενδεχόμενο συγκρότησης τοπικού Τάγματος Ασφαλείας για αυτοπροστασία απέναντι σε ανθέλληνες αυτονομιστές και ελασίτες, αλλά αυτό ήταν περισσότερο όνειρο θερινής νυκτός παρά ενδεχόμενο με σοβαρές πιθανότητες πραγματοποίησης.
Στις 23 Αύγουστου του ιδίου έτους οι Γερμανοί συνέλλαβαν και εκτέλεσαν 20 κάτοικους της πόλης, μετά από καταγγελίες βουλγαρίζοντων συνεργατών τους. Ο κόσμος πανικοβλήθηκε και πολλοί κατέφυγαν στα βουνά. Ανάμεσα σε αυτούς βρίσκονταν σχεδόν όλοι οι αξιωματικοί, για μερικούς εκ των οποίων υπήρχε πληροφόρηση ότι θα βρίσκονταν στην επόμενη λίστα μελλοθάνατων.
 Όσοι εκ των αξιωματικών είχαν την οικονομική δυνατότητα κινήθηκαν προς την Θεσσαλονίκη, και οι υπόλοιποι εντάχθηκαν -θέλοντας και μη- στον ΕΛΑΣ που κυριαρχούσε στην ύπαιθρο. Η μετάβασή τους στην Ήπειρο για να ενταχθούν στις δυνάμεις του Ζέρβα ήταν πρακτικά αδύνατη.

Βλέπουμε δηλαδή πως μία αψυχολόγητη πράξη βίας των Γερμανών σε βάρος άμαχου πληθυσμού οδήγησε στην ενίσχυση του ΕΛΑΣ με έναν αριθμό μόνιμων αξιωματικών οι οποίοι ως τότε δεν είχαν εκδηλώσει φιλο-εαμικά αισθήματα. Ακόμα ένα απ΄τα πολλά οξύμωρα της Κατοχής...

 Ανάμεσα στους αξιωματικούς της Φλώρινας που διέφυγαν στο βουνό και εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ, ήταν και ο υπολοχαγός Παύλος Τσάμης ο οποίος μες στο 1943 είχε οργανωθεί στην ΠΑΟ και φερόταν απ΄τους βασικούς συντελεστές στην προαναφερθείσα προσπάθεια οργάνωσης αντάρτικου της οργάνωσης. Όπως είχαμε δει εδώ ο υπολοχαγός Τσάμης ως διοικητής του αποσπάσματος Βιτσίου του 28ου συντάγματος του ΕΛΑΣ ήταν αυτός που χτύπησε με δική του πρωτοβουλία το τάγμα σλαβόφωνων ελασιτών του ανθέλληνα Γκότσε τον Οκτώβριο του 1944.

 Ενδεικτικό της αλλοπρόσαλλης κατάστασης που δημιουργήθηκε τότε ήταν ότι ανάμεσα στους αξιωματικούς που προσχώρησαν στον ΕΛΑΣ ήταν και ο ανθυπολοχαγός Ηλίας Στυλιάδης που ήταν ίσως ο πιο ένθερμος θιασώτης της συγκρότησης Τάγματος Ασφαλείας στην Φλώρινα. Είναι προφανές ότι τόσο ο Στυλιάδης όσο και άλλοι συνάδελφοί του δεν προσχώρησαν οικειοθελώς στον ΕΛΑΣ.

  Η πιο ιδιάζουσα περίπτωση ήταν ο υπολοχαγός Ρήγας Κανέλλος. Τον Απρίλιο του 1942 ανέβηκε στην Φλώρινα, όπου είχε προϋπηρετήσει, ως απεσταλμένος του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης με σκοπό την καταπολέμηση της βουλγαρικής προπαγάνδας. Εντάχθηκε στο στρατιωτικό τμήμα της Νομαρχίας όπως και οι άλλοι αξιωματικοί. Με αρκετούς συναδέλφους του όμως δεν είχε καλές σχέσεις. Κάποιους τους κατηγορούσε ως μαυραγορίτες ή ως σλαβόφιλους, ενώ και πολλοί ήταν καχύποπτοι μαζί του επειδή καταγόταν απ΄την νότια Ελλάδα. Συμμετείχε ενεργά στην καταπολέμηση της βουλγαρικής προπαγάνδας και σε εκθέσεις του δεν παρέλειπε να κατηγορεί το ΚΚΕ/ΕΑΜ ως καταστρεπτικό για την Πατρίδα μας. Οι κομμουνιστές σε τοπική εφημερίδα τους τον χαρακτήριζαν προδότη και όργανο του Χρυσοχόου.
 Ο Κανέλλος εντάχτηκε στην ΠΑΟ την άνοιξη του 1943, παρά το ότι αρχικά είχε αποκλειστεί από αυτή, προφανώς λόγω των κακών σχέσεών του με κάποιους αξιωματικούς. Συμμετείχε στην προσπάθεια συγκρότησης αντάρτικου της ΠΑΟ καθώς επίσης και σε κατασκοπευτικό δίκτυο υπέρ των Συμμάχων. Τον Απρίλιο του 1944 συνελλήφθη απ΄τους Γερμανούς που του έκαναν συστάσεις να μην στρέφεται κατά των Βούλγαρων συμμάχων τους, και κρατήθηκε φυλακισμένος για δέκα μέρες.
 Εντάχτηκε στον ΕΛΑΣ τον Σεπτέμβριο του 1944 μετά τα  γεγονότα της Φλώρινας που αναφέραμε.
 Οι ελασίτες τον τοποθέτησαν σε πολύ καίριες θέσεις, αρχικά στο 1ο και μετά στο 3ο γραφείο επιχειρήσεων της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας όπου παρέμεινε ως τον Δεκέμβριο του 1944.

 Η πραγματικότητα είναι ότι οι ελασίτες δεν πείραξαν τους αξιωματικούς της Φλώρινας μετά την διαφυγή των τελευταίων στο βουνό. Προτίμησαν να τους ενσωματώσουν στις γραμμές τους παρά το ότι γνώριζαν ότι στο σύνολό τους δεν ήταν φιλικά προσκείμενοι απέναντί τους. 
 Εκ του αποτελέσματος αυτή η τακτική των τοπικών στελεχών του ΕΛΑΣ κρίνεται ως πιο έξυπνη.
 Ας μην ξεχνάμε ότι η πλέον πατριωτική πράξη του τοπικού ΕΛΑΣ ήταν το χτύπημα του τάγματος Γκότσε, που έγινε με πρωτοβουλία ενός εκ των αξιωματικών της Φλώρινας που είχαν ενταχθεί (με τον όποιο τρόπο εντάχτηκαν τέλοσπάντων) τότε στον ΕΛΑΣ, του Παύλου Τσάμη.


 Πηγή: "Αντιπαραθέσεις και διαμάχες στην κατεχόμενη Μακεδονία (1941-1944)" του Γιάννη Πριόβολου

Η αρνητική στάση της αντικομμουνιστικής πλευράς για τον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο

 Είχαμε αναδημοσιεύσει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Γιάννη Αθανασόπουλου για τον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο: http://www.istoriakatoxis.blogspot.gr/2014/01/blog-post_2.html
  Από κάθε άποψη ο Πούλος ήταν μοναδική περίπτωση. Αρνητική όμως. Η αρνητική μοναδικότητά έγκειται στο ότι είχε καταφέρει να γίνει αντιπαθής στο σύνολο του βορειοελλαδίτικου πληθυσμού ανεξαρτήτως πολιτικών προτιμήσεων. Οι διάφοροι αντικομμουνιστές και γενικότερα οι εκπρόσωποι του μη-εαμικού στρατοπέδου δεν αποτελούσαν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα.
 Στην παρούσα ανάρτηση θα δούμε τι στάση κρατούσαν οι τελευταίοι απέναντί του.

 Ο Γενικός Επιθεωρητής Νομαρχιών Μακεδονίας  συνταγματάρχης Αθανάσιος Χρυσοχόου που ήταν απ΄τους πλέον ένθερμους αντικομμουνιστές της εποχής έγραφε περιληπτικά ότι:
 Αυτοί που κατατάσσονταν στο ένοπλο σώμα του Πούλου ήταν αλήτες, τυχοδιώκτες και κοινωνικά αποβράσματα που με το πρόσχημα της διώξεως του ανταρτοκομμουνισμού εφάρμοζαν ανθελληνικά και τρομοκρατικά μέτρα σε βάρος του πληθυσμού. Προέβαιναν σε βαρβαρότητες κατά του πληθυσμού αδιακρίτως φρονημάτων και γι'αυτό ο κόσμος τους απεχθανόταν. Όταν αντιλαμβάνονταν ότι κάποιος δεν τους συμπαθεί τον κατήγγειλαν στους Γερμανούς ως κομμουνιστή και αν αυτό δεν μπορούσε να αποδειχτεί, τότε τον χαρακτήριζαν αγγλόφιλο. Είχαν αποβάλλει κάθε ελληνικό αίσθημα. Οι λεηλασίες ήταν ο αντικειμενικός σκοπός των επιχειρήσεών τους που συνοδεύονταν από πυρπολήσεις των λεηλατούμενων οικιών. Οι πουλικοί ήταν απαράμιλλοι σε αναλγησία, κακουργία και βαρβαρότητα. [1]

 Για τις καθαρά μαχητικές ικανότητες του σώματος Πούλου έγραφε σε αναφορά του της 22/07/1944 προς το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής και την κυβέρνηση του Καϊρου:
 "Δεν μνημονεύω το σώμα του συνταγματάρχη Πούλου, ασήμαντο εις δύναμιν, ανεπιθύμητον για συνεργασία, ανυπολόγιστον εις χρησιμοποίησιν' [2]


 Εκτός απ΄τον Χρυσοχόου, Ο Πούλος δεν είχε καθόλου καλές σχέσεις ούτε με τον Μαντούβαλο που ήταν ο διοικητής της Αστυνομίας στην Θεσσαλονίκη, και γενικώς οι πουλικοί βρίσκονταν σε μόνιμη αντιπαράθεση με τις ελληνικές κατοχικές αρχές ασφαλείας. [3]

 Ο συνταγματάρχης Γεώργιος Παπαγεωργίου είχε διοριστεί αρχικά απ΄την κυβέρνηση του Καϊρου στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης. Πρωτύτερα, ο Παπαγεωργίου είχε διατελέσει πρόεδρος της Διοικούσης Επιτροπής της ΠΑΟ. Επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη στα τέλη Αυγούστου 1944 και σε έκθεσή του προς το Γενικό Επιτελείο Στρατού διαχώριζε σαφώς τον Πούλο, τον Βήχο και τον Δάγκουλα απ΄τους άλλους αντικομμουνιστές οπλαρχηγούς. Τα τμήματα των τριών πρώτων τα χαρακτήριζε ως "όργανα των Γερμανών δέον να θεωρούνται ως εχθροί του λαού", εν αντιθέσει με τους υπολοίπους. [4]


Ο Παρμενίων Παπαθανασίου, γιος ενός εκ των ιδρυτών και ανώτατων στελεχών της ΠΑΟ Ιωάννη Παπαθανασίου και βασικός ιστοριογράφος της οργάνωσης, γράφει για τον Πούλο:
 "Ο αντισυνταγματάρχης ε.α Γ.Πούλος είχε οργανώσει ειδικό σώμα Ελλήνων με γερμανικές στολές και διέπραξε κάθε είδος εγκλήματος εναντίον του ελληνικού λαού" [5]



 Ο Αθανάσιος Φροντιστής, μέλος της Διοικούσης Επιτροπής της ΠΑΟ, χαρακτηρίζει όλους τους πουλικούς ως "προϊόντα του υποκόσμου", και υποστηρίζει ότι ο Πούλος ήθελε να εκμεταλλευτεί την τραγική θέση των αξιωματικών της ΠΑΟ, κυρίως μετά την διάλυση των ενόπλων τμημάτων της, προκειμένου προφανώς να τους προσεταιριστεί.
 Αναφέρεται επίσης σε μία καταγγελτική σε βάρος του Πούλου ανακοίνωση της ΠΑΟ που μεταξύ άλλων έλεγε: "Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν ξεχνούν ότι υπαίτιοι των δεινών της Πατρίδος των είναι οι Γερμανοί. Εφ'όσον ο ήλιος ανατέλλει εξ'ανατολών θα εξακολουθούν αγωνιζόμενοι εναντίον των βάρβαρων κατακτητών. Θεωρούν προσβολή ότι εξωμόται όργανα του κατακτητού ετόλμησαν να αποταθούν προς αυτούς" [6]


   Σε άλλο σημείο ο Φροντιστής χαρακτήριζε τον Πούλο ως "γνωστό προδότη" και το τμήμα του "ένοπλες ομάδες κακών Ελλήνων" [7]

 

 Μία ακόμη ένδειξη της εχθρικής στάσης της ΠΑΟ απέναντι στον Πούλο είναι και ο ισχυρισμός του Καραμπέρη. Ο Στέφανος Καραμπέρης την περίοδο της Κατοχής έφερε το βαθμό του ανθυπολοχαγού και εντάχτηκε στην ΠΑΟ. Μετά την διάλυσή της πέρασε στην Μέση Ανατολή όπου εντάχτηκε στον Ιερό Λόχο. Κατά την θητεία του στο αντάρτικο της ΠΑΟ αναφέρει ότι στο όρος Πάικο ο ίδιος μαζί με άλλους παοτζήδες συνέλλαβαν δύο άντρες του Πούλου που ήταν ντυμένοι με γερμανικές στολές και πλιατσικολογούσαν, και τους εκτέλεσαν. [8]

  Παρόμοια στάση κράτησαν και στην κοντική Κοζάνη οι αξιωματικοί της ΕΚΑ (κάτι σαν ανεπίσημο τοπικό παράρτημα της ΠΑΟ στην Κοζάνη) που ήταν ιδιαιτέρως αρνητικοί απέναντι στον Πούλο. [9]

 Ο αντισυνταγματάρχης Αρχιμήδης Αργυρόπουλος που διετέλεσε επιτελάρχης της ΠΑΟ σε υπόμνημά του προς το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής με ημερομηνία 22/10/1944 έγραφε για τον Πούλο:
 "Εντονότατη και λίαν ενδεικτική ήταν η απέχθεια και η περιφρόνηση του λαού της Θεσσαλονίκης προς τον Πούλο και τα τμήματά του. Όλοι τον απέφευγαν και θεωρούσαν αυτόν και τα τμήματά του ως πραγματικούς προδότες της Πατρίδας τους.
 Οι Γερμανοί έλαβαν ειδικά μέτρα φρουρήσεως αυτού και της κατοικίας του. Τα τμήματά του συγκροτήθηκαν κατά το πλείστον από τυχοδιωκτικά στοιχεία και από ανθρώπους κατώτατης κοινωνικής υποστάθμης.
  Ουδείς οίκτος επιτρέπεται για τον Πούλο και τα τμήματά του. Πρέπει να τους γίνει μεταχείριση προδοτών. Ο λαός της βορείου Ελλάδας με ικανοποίηση θα τους έβλεπε όλους κρεμασμένους"

 και παρακάτω στο ίδιο υπομνημα συμπληρώνει, διαχωρίζοντας και αυτός τον Πούλο απ΄τους εξοπλισμένους χωρικούς του Εθνικού Ελληνικού Στρατού:
 "Οι οπλισμένοι εθνικόφρονες χωρικοί δεν έχουν σχέση με τον Πούλο, πολύ δε ολιγότερον δεν κινούνται από αισθήματα αντιβρετανικά ή αντεθνικά όπως ο Πούλος, αλλά αμύνονται των χωρίων των". [10]


 Ακόμα και μετά την διάλυση της ΠΑΟ απ΄τον ΕΛΑΣ και την συγκρότηση του Εθνικού Ελληνικού Στρατού (ΕΕΣ), η στάση του συνόλου των εξοπλισμένων αντικομμουνιστών χωρικών συνέχισε να είναι από ψυχρή εώς φανερά αρνητική απέναντι στον Πούλο. Όπως αναφέρει ο ιστορικός Αθανάσιος Καλλιανιώτης:
"Στα προσφυγικά χωριά της δυτικής Μακεδονίας ο Πούλος φαινόταν ξένο σώμα". [11]


 Παρακάτω, ο ίδιος ιστορικός υπερτονίζει τις κακές σχέσεις των οπλαρχηγών του ΕΕΣ με τον Πούλο:
 "Ο ΕΛΑΣ είχε επιτεθεί σε ορισμένα χωριά, τα οποία έπειτα οπλίστηκαν ενεργώς με ελάχιστη συμβολή της οργάνωσης του ΕΕΣ, κυρίως σε πυρομαχικά, και υπό την ηγεσία τοπικών καπεταναίων, που ανέχονταν με δυσαρέσκεια τον Πούλο, όχι τόσο επειδή οι εθελοντές του ήταν γερμανοντυμένοι και πληρώνονταν, αλλά διότι αμφισβητούνταν η εξουσία τους. Έπειτα δεν είχαν φανερώσει τα όπλα τους για να ενισχύσουν την γερμανική υπόθεση, αλλά τον εαυτό τους, άμεσα απ΄τους αντάρτες και έμμεσα απ΄τα γερμανικά αντίποινα. Ο Κολλάρας εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Εορδαία μόνο αφού έφυγε ο Πούλος από εκεί και εξάλλου οι δύο άνδρες δεν είχαν ποτέ καλές σχέσεις. Η ένταση είχε τόσο αυξηθεί ώστε σύμφωνα με μία πηγή ο Τσερκέζος απ΄την Άρδασα συνάντησε τον καπετάνιο του Κλείτου Ευστάθιο Κωνσταντινίδη με θέμα συνομιλίας την εκτέλεση του Πούλου απ'τον ίδιο, πράξη που τελικά δεν ευοδώθηκε διότι προοιώνιζε γερμανικά αντίποινα." [12]


 Ο ίδιος ο Φραγκίσκος Κολλάρας, στον οποίο γίνεται αναφορά παραπάνω, έλεγε ότι αρνήθηκε να συνεργαστεί με τον Πούλο όπως του πρότειναν αρχικά οι Γερμανοί. Η απάντησή του ήταν:
 "Εγώ με τον Πούλο δεν ταιριάζουμε γιατί εσείς του δώσατε χρήμα και οπλισμό άφθονα και δεν έκανε τίποτα, γιατί ρίχνει στην φωτιά βενζίνη ενώ εμείς έχουμε άλλες αρχές, ρίχνουμε νερό και σβήνει". [13]


 Η μοναδική περίπτωση έμμεσης συνεργασίας του Πούλου με τους εξοπλισμένους χωρικούς του ΕΕΣ ήταν στις επιθέσεις κατά του σλαβόφωνου χωριού Ερμακιά τον Μάρτιο του 1944. Και αυτή η συνεργασία έγινε με την μεσολάβηση των Γερμανών που είχαν την πρωτοβουλία για τις επιθέσεις κατά της Ερμακιάς επειδή αυτή είχε καταστεί απροκάλυπτα ορμητήριο των ελασιτών. Το τμήμα του Πούλου που τότε δρούσε στην ευρύτερη περιοχή συνέδραμε, όπως ήταν φυσικό, τους Γερμανούς. Επικουρική ήταν η συμμετοχή αντρών του ΕΕΣ από κοντινά προσφυγικά χωριά κάποια εκ των οποίων είχαν ήδη υποστεί επιθέσεις απ΄τον ΕΛΑΣ. [14]


 Ο Πούλος πέραν των Γερμανών συνεργαζόταν σε μόνιμη βάση μόνο με το εξαιρετικά κακόφημο ένοπλο τμήμα του Σούμπερτ, και για ένα μικρό χρονικό διάστημα με το τμήμα του οπλαρχηγού Στέργιου Σκαπέρδα.
Ο Σκαπέρδας αρχικά ήταν στέλεχος του ΕΑΜ μέχρι που απεχώρησε όταν αντιλήφθηκε ότι αυτό ελέγχεται απ΄το ΚΚΕ. Αντιμετώπισε την μήνι των ελασιτών και αναγκάστηκε να διαφύγει στην Θεσσαλονίκη. Κατόπιν, οι ελασίτες λεηλάτησαν την περιουσία του. Στην Θεσσαλονίκη ήρθε σε επαφή με τους Γερμανούς και ζήτησε την προστασία τους. Οργάνωσε ένα ένοπλο σώμα με έδρα την Κρύα Βρύση και όταν το τμήμα του Πούλου μετακινήθηκε εκεί τον Μάιο του 1944, ο Σκαπέρδας συνεργάστηκε στενά μαζί του ως τις αρχές του φθινοπώρου. Λίγο πριν την γερμανική αποχώρηση, σταμάτησε η συνεργασία τους διότι ο Σκαπέρδας δεν ήθελε να φύγει μαζί με τους Γερμανούς όπως έκανε ο Πούλος. Αναπόφευκτα εντάχτηκε στον ΕΕΣ. [15]


 
Πηγές:
 [1] "Η Κατοχή εν Μακεδονία", βιβλίο πέμπτο, του Αθανάσιου Χρυσοχόου, σελ.402-4
 [2]  στο ίδιο, σελ.355

 [3] "Έλληνες εναντίον Ελλήνων" του Στράτου Δορδανά, σελ.192-8
 [4] στο ίδιο, σελ.46

 [5] "Για τον ελληνικό βορρά" του Παρμενίωνος Παπαθανασίου, σελ.877
 [6] "ΠΑΟ. Ιστορία και προσφορά της εις την Εθνικήν Αντίστασην 1941-1945" του Αθανάσιου Φροντιστή, σελ.88
 [7] στο ίδιο, σελ. 367

 [8]"Οι αναμνήσεις μου από την δράσιν μου εις τα τμήματα της ΠΑΟ" του Στέφανου Καραμπέρη, σελ.43
 [9] "Οι πρόσφυγες στην δυτική Μακεδονία 1941-1946" του Αθανάσιου Καλλιανιώτη σελ.298

 [10] "ΠΑΟ. Ιστορία και προσφορά της εις την Εθνικήν Αντίστασην 1941-1945" του Αθανάσιου Φροντιστή, σελ.410
 [11] "Οι πρόσφυγες στην δυτική Μακεδονία 1941-1946" του Αθανάσιου Καλλιανιώτη σελ.312

 [12] στο ίδιο, σελ.390

 [13] "Λεηλασία φρονημάτων", τόμος α', του Ιωάννη Κολλιόπουλου, σελ.321

 [14] "Οι πρόσφυγες στην δυτική Μακεδονία 1941-1946" του Αθανάσιου Καλλιανιώτη σελ.387-9

 [15] "Οι άλλοι καπετάνιοι", συλλογικό έργο, σελ.96-97

Γεώργιος Πούλος: Ο στρατιωτικός συνεργάτης των Γερμανών στην κατοχή.

 Ο Γεώργιος Πούλος γεννήθηκε το 1889 στη Ρουμανία. Η καταγωγή του ωστόσο λέγεται ότι ήταν από το χωριό Πλάτανος της ορεινής Ναυπακτίας. Ο Πούλος ήταν αξιωματικός του Ελληνικού στρατού. Είχε τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη Μηχανικού (ΜΧ). Συμμετείχε στην Μικρασιατική εκστρατεία, σαν διοικητής μονάδος. Έλαβε μέρος στο κίνημα του Πάγκαλου το 1925, όπως και στο κίνημα του 1935, η ανεπιτυχής έκβαση του οποίου, οδήγησε τα μέλη του σε αποστράτευση. Ανήκε ιδεολογικά στον χώρο των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ήταν φανατικός αντιμοναρχικός και ταυτόχρονα αντικομουνιστής. Επίσης, ήταν αντίθετος απέναντι στους συμμάχους Βρετανούς, καθώς τους θεωρούσε υπεύθυνους για την Μικρασιατική καταστροφή, κάτι που έπαιξε ρόλο στη δράση του κατά την περίοδο της Κατοχής. Την περίοδο της κυριαρχίας του Μεταξά ήταν αδρανής λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών του, όπως όλοι οι απότακτοι βενιζελικοί αξιωματικοί, μέχρι και τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Ωστόσο, ήταν ο πρόεδρος του ασήμαντου Ελληνικού Φασιστικού Κόμματος. Με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα, ο Πούλος μετεξέλιξε το κόμμα του στην γνωστή για την δοσιλογική δράση της "Οργάνωση Γεωργίου Πούλου",με έδρα την Θεσσαλονίκη. Επίσης, λέγεται ότι ήταν ηγετικό στέλεχος της εθνικοσοσιαλιστικής οργάνωσης ΕΕΕ.

Ομιλία του Πούλου σε χωρικούς, κάτω απο τη ναζιστική σημαία.

          Από την πρώτη στιγμή της εισόδου των Γερμανών στην Ελλάδα, ο Πούλος στράφηκε προς αυτούς με σκοπό να κερδίσει την εύνοιά τους. Στις πρώτες του επαφές και προτάσεις για συνεργασία, οι Γερμανοί ήταν εν μέρει επιφυλακτικοί. Η δράση ωστόσο των ανταρτών στην κεντρική Μακεδονία, τους ώθησε στην αναθεώρηση της μέχρι τότε στάσης τους. Ο Στράτος Δορδανάς αναφέρει πως η επανεμφάνιση ανταρτών του ΕΛΑΣ την άνοιξη του 1943 στα βουνά της Μακεδονίας, υπήρξε ο αποφασιστικός λόγος της αποδοχής εκ μέρους των Γερμανών, των προτάσεων του Πούλου (1). Έτσι, στις 22 Μαΐου 1943 ο στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης - Αιγαίου, με σχετική διαταγή του ενέκρινε την δημιουργία ενόπλου στρατιωτικού τάγματος με αρχηγό τον Γεώργιο Πούλο. Αναλυτικά η διαταγή: "Προς διοργάνωσιν μιας αποτελεσματικής καταπολεμήσεως των συμμοριών και εκ μέρους των Ελλήνων, ο Στρατιωτικός Διοικητής ενήργησε την συγκρότησιν σχηματισμού εθελοντών από εθελουσίως δηλώσαντας συμμετοχήν, ο οποίος ευρίσκεται υπό την αρχηγίαν του Αντισυνταγματάρχου εν αποστρατεία Πούλου. Ο εν λόγω σχηματισμός εκτελεί την υπηρεσίαν του με στολήν ρητώς εγκριθείσαν υπό του Στρατιωτικού Διοικητού Θεσσαλονίκης - Αιγιαίου. Οι οπαδοί του σχηματισμού με την περιβολή της στολής ταύτης δεν προσκρούουν εναντίον της υπαρχούσης απαγορεύσεως χρήσεων στολής Στρατιωτικής εις την κατεχόμενην Ελλάδα. Ο σχηματισμός εθελοντών Πούλου συμφώνως προς οδηγίας είναι προσκεκολλημένος εις τον Γερμανικόν Στρατόν. Αι διατάξεις  αι εκδοθείσαι προς προστασίαν του Γερμανικού Στρατού εναντίον επιθέσεων εκ μέρους τρίτων, συμπεριλαμβανομένων και όλων των ποινικών διατάξεων, ισχύουν και διά τον σχηματισμόν τούτον εθελοντών". Έτσι ο Πούλος, ίδρυσε τον δικό του στρατό που τον ονόμασε Poulos Verband. Η αρχική του δύναμη ήταν 300 ανδρών, γερμανοντυμένων με τα διακριτικά ΕΕΣ πάνω στη ναζιστική στολή. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δύναμη του Πούλου δεν ήταν απλά ελεγχόμενη από τους κατακτητές αλλά αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι του Γερμανικού στρατού. Μάλιστα, από τον Σεπτέμβρη του '43 και μετά, η γερμανική αστυνομία SD παραχωρεί στο σώμα του Πούλου σαν σύνδεσμο, τον αξιωματικό του γερμανικού στρατού, Κούρτ Τομπίας. Αυτό το γεγονός δεν είναι τυχαίο από την ξεκάθαρη και συνειδητή εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογική τοποθέτηση του ιδίου. Άλλωστε, από τις αρχές του 1943, ο Πούλος ήταν γνωστός τουλάχιστον στην βόρεια Ελλάδα, σαν ο αρχηγός των Ελλήνων πρακτόρων στη γερμανική υπηρεσία κατασκοπείας της Θεσσαλονίκης. Προπαγανδιστής των θέσεων της γερμανικής πολιτικής στην κατοχή, έμεινε στην μνήμη των κατοίκων της βόρειας Ελλάδας σαν "υπηρέτης του ναζισμού". Έδρασε με φανατισμό κατά των ανταρτών του ΕΛΑΣ στη Μακεδονία αλλά και κατά πατριωτικών οργανώσεων, καθώς και κατά συμπατριωτών του με μεγάλη σκληρότητα. Η γνώμη του ελληνικού πληθυσμού στη βόρεια Ελλάδα γενικότερα, ήταν άκρως αρνητική για τον Πούλο και τους άνδρες του. Υπήρξε εγκληματίας πολέμου κατά αμάχων συμπατριωτών του και άξιος συμπαραστάτης του Γερμανού επιλοχία Φρίς Σούμπερτ, στη σφαγή των Γιαννιτσών, τον Σεπτέμβρη του 1944. Ωστόσο, παρόμοια γνώμη φαίνεται πως είχαν και οι Γερμανοί για τον Πούλο. Στην αναφορά του υπολοχαγού Άρεντ, που δημοσίευσε ο Ιάκωβος Χονδροματίδης αναφέρεται ρητώς: "Τον συνταγματάρχην Πούλον εχρησιμοποίησεν εντατικώς η υπηρεσία ενεργού προπαγάνδας. Πρέπει να τονισθεί οτι πρόκειται περί ενός τύπου λίαν φιλόδοξου ο οποίος αποβλέπει να ανέλθει εις τα ανώτερα αξιώματα χωρίς όμως και να διαθέτει τα απαραίτητα προς τούτο πνευματικά εφόδια. Εχθρός άσπονδος του κομμουνισμού, μισεί εξ ίσου τον ελευθεροτεκτονισμόν. Αυτός κατόρθωσε και επρομηθεύθη πλήρη πίνακα των ελευθέρων τεκτόνων της Θεσσαλονίκης τον οποίον υπέβαλε δια της ενεργού προπαγάνδας εις την αρμοδίαν υπηρεσίαν διώξεως της μυστικής αυτής οργανώσεως. Δια την δράσιν του ως αρχηγού ενόπλων ελληνικών τμημάτων κατά του κομμουνισμού δεν είμεθα ημείς οι αρμόδιοι να εκφέρομεν γνώμην. Μέχρι της υπηρεσίας ημών όμως καταφθάνουν πληροφορίαι ότι ο Πούλος χρηματίζεται ασυστόλως λεηλατών και αυτάς ακόμη τας προίκας νεαρών κορασίδων εις τα χωρία που δρώσι τα τμήματά του. Το τμήμα Τύπου της υπηρεσίας μου βομβαρδίζεται παρ΄αυτού και με διάφορα άρθρα. Δεν είναι δημοσιεύσιμα. Εκτός του ότι στερούνται ειρμού, λιβανίζουν με τοιούτον ταπεινόν τρόπον το Ράιχ, ώστε τυχόν δημοσίευσίς των θα επέφερε ενάντια των προδοκωμένων αποτελέσματα. Δεν είναι δυνατόν Έλλην να εκφράζεται κατά τοιούτον τρόπον δια την πατρίδα του..."(2). Το περιεχόμενο της αναφοράς είναι ενδεικτικό για το ποιόν του Πούλου. Άλλωστε ο ίδιος απέβλεπε στη νίκη των ναζί με σκοπό να αναλάβει μεταπολεμικά την διακυβέρνηση της χώρας, με κατευθείαν ανάθεση της εξουσίας από τους Γερμανούς (3). Έτσι, η εθνικοσοσιαλιστική Ελλάδα που ονειρευόταν θα ήταν απαλλαγμένη από τους κομμουνιστές αλλά και από τους Βρετανούς και βεβαίως τον βασιλιά. 

          Άλλη μία απόδειξη της αναίσχυντης συμπεριφοράς του Πούλου απέναντι στον ντόπιο πληθυσμό ήταν το γεγονός ότι κατόρθωσε να ενώσει απέναντί του ακόμα και άτομα εκ διαμέτρου αντίθετων πολιτικών και κομματικών πεποιθήσεων. Ο Στράτος Δορδανάς στο βιβλίο του "Η γερμανική στολή στη ναφθαλίνη" αναφέρει το εξής: "... ο Πούλος και οι "Πουλικοί" φιγουράριζαν από πολύ νωρίς στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, καταφέρνοντας κάτι αξιοσημείωτο. Να ενώσουν πολιτικούς αντιπάλους και κομματικές παρατάξεις σε ένα αρραγές εναντίον τους μέτωπο. Αυτό συνέβη γιατί στην ουσία αντιμετωπίστηκαν από τους περισσότερους ως κοινοί εγκληματίες και όχι ως φορείς μιας πολιτικής αντίληψης που θα μπορούσε να βρεί υποστηρικτές στον ευρύτερο εθνικιστικό χώρο" (4). Επιπλέον ο ιστορικός στο ίδιο βιβλίο αναφέρεται συγκεκριμένα σε μία επιστολή ενός βουλευτή από τη Θεσσαλονίκη, ο αδερφός του οποίου είχε δολοφονηθεί από τους "Πουλικούς". Μάλιστα, η μαρτυρία έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς το θύμα και ο βουλευτής ανήκαν στο πατριωτικό-εθνικιστικό χώρο. Στην επιστολή αυτή ο βουλευτής μεταξύ άλλων έλεγε: "Από την διεξαγωγήν της πολυκρότου δίκης της σπείρας Πούλου και Σια [...] συνάγεται ότι οι δικαζόμενοι αυτοί εγκληματίαι του λαού της Μακεδονικής ιδία υπαίθρου, αποπειρώνται να συγκαλυφθούν υπό τον μανδύαν τον αντικομμουνιστικόν. Ουδέν ψευδέστερον τούτου και ουδέν συκοφαντικώτερον της μνήμης των αθώων θυμάτων των, τα οποία σήπονται εις τα ξηροπήγαδα της Μακεδονικής υπαίθρου με τα συρματόσχοινα πισθάγκωνα δεμένα [...], τα φρικιαστικά εγκλήματα της οποίας είναι εφάμιλλα με τα επακολουθήσαντα φρικαλέα Δεκεμβριανά. Κατά κανόνα, τα θύματα των ήσαν κάθε άλλο παρά Κομμουνισταί..."(5). Οι άντρες του Πούλου, σύμφωνα με μαρτυρίες, υπήρξαν αναρχικά στοιχεία, άτομα εξαρτώμενα από ουσίες, τυχοδιώκτες, πλιατσικολόγοι. Υπήρχε σε κάποιες περιπτώσεις και ιδεολογικοπολιτικό κίνητρο βεβαίως. Φανατικοί γερμανόφιλοι και εθνικοσοσιαλιστές αλλά και τουρκόφωνοι Πόντιοι που μισούσαν τον κομμουνισμό ελέω της συμμαχίας Λένιν - Κεμάλ, απόρροια της οποίας υπήρξε η εκδίωξη τους από τις πατρογονικές τους εστίες (6).
                   Μετά την απελευθέρωση, ο Πούλος ακολούθησε τους Γερμανούς εκτός Ελλάδος, δείγμα της προδοσίας του αλλά και της πίστης του προς τον ναζισμό. Στις 11 Οκτωβρίου 1944, ακολούθησε τον ταγματάρχη Φάχερινγκ και μέχρι τον Απρίλιο του 1945, η οργάνωσή του Poulos Verband, έλαβε μέρος - πάντα υπό γερμανική συντήρηση και καθοδήγηση - κατά τμημάτων του στρατάρχη Τίτο στη Σλοβενία. Μόνο όταν ήταν ολοφάνερη η ήττα των Γερμανών, ο Πούλος αρνήθηκε να στραφεί κατά των αμερικανικών δυνάμεων ενώ διατάχτηκε. Η άρνηση του οδήγησε στη φυλάκισή του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπως και όλων των ανδρών της οργάνωσης. Με την είσοδο και τη νίκη των Αμερικανών συνελήφθη στο Κίτσμπιχελ τον Μάιο του '45 και ζήτησε την μεταφορά του στην Ελλάδα για να πολεμήσει εναντίον των κομμουνιστών. Όταν τελικά μετά από αδικαιολόγητη καθυστέρηση μηνών στάλθηκε στην Ελλάδα, ο Πούλος προσπάθησε να πείσει τους δικαστές και την κοινή γνώμη ότι ήταν αγνός πατριώτης και ιδεαλιστής, που πολέμησε τον κομμουνισμό. Τόνιζε συνέχεια το τελευταίο θέλοντας να αποδείξει πόσο προφητικά έδρασε στην Κατοχή. Μη ξεχνάμε ότι την ίδια ώρα το επίσημο κράτος βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο με τον Δημοκρατικό στρατό. Ο ίδιος έγραψε μεταξύ άλλων στην απολογία του: "Ζήτησα από τις γερμανικές αρχές κατοχής την άδεια να σχηματίσω ένα σώμα και να το εξοπλίσω από τις γερμανικές αποθήκες...Το σώμα μου αριθμούσε 300 άντρες [ εκτός από τους 600 που συνιστούσαν τις εφεδρείες στα χωριά της περιοχής μου]. Από τους Γερμανούς έλαβα 200 τουφέκια του πρώην ελληνικού στρατού, διαβεβαιώνοντάς τους ότι δεν θα στρέφονταν εναντίον τους..."(7). Το κατηγορητήριο για τον Πούλο δεν ήταν μόνο σχετικά με τη συνεργασία του με τους Γερμανούς. Υπήρχε και άλλη κατηγορία σχετικά με κατασκοπεία κατά της ίδιας του της πατρίδας αλλά και την εξουδετέρωση των πρακτόρων της αγγλικής αντικατασκοπείας. Η δίκη περί κατασκοπείας, έλαβε χώρα την 22α Μαΐου 1947, στο Διαρκές Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, ο κατηγορούμενος αθωώθηκε κατά περίεργο τρόπο λίγες μέρες αργότερα. Σχετικά όμως με το κατηγορητήριο περί συνεργασίας με τον εχθρό στο διάστημα της κατοχής ο Πούλος δεν ήταν το ίδιο τυχερός. Ο ίδιος προσπάθησε να εκμεταλλευθεί το γεγονός του πολέμου και να πείσει το επίσημο κράτος να τον απελευθερώσει, ώστε να βοηθήσει με την πείρα του κατά του κομμουνισμού. Στις 2 Δεκεμβρίου 1947 το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων ξεκίνησε τις συνεδριάσεις του. Ο Πούλος υποστήριξε για άλλη μια φορά την "πατριωτική" δράση του και την προστασία που πρόσφερε στους χωρικούς έναντι του ΕΛΑΣ. Λίγες μέρες μετά, στις 11 του μηνός, το δικαστήριο καταδίκασε τον Πούλο και όσους από τους άνδρες του είχαν συλληφθεί, σε θανατική καταδίκη και δις ισόβια. Μετά από ενάμιση χρόνο, στις 11 Ιουνίου 1949, ο Πούλος εκτελέστηκε στο Γουδί, ενώ πιο πριν είχε καταθέσει αίτηση χάριτος. Η εκτέλεσή του αποτέλεσε χαρμόσυνο γεγονός για το σύνολο του ελληνικού λαού και χαιρετίστηκε με ανακούφιση από σύσσωμο τον ελληνικό Τύπο.


Πηγές:  (1) βλ. "Οι άλλοι Καπετάνιοι, αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου", Νίκος Μαραντζίδης (επιμ.), δ' έκδ., Αθήνα 2007, σ.66.
               (2) βλ. "Οι δωσίλογοι της κατοχής", Ιάκωβος Χονδροματίδης, α' εκδ., Αθήνα 2008, σ. 63.
         (3) βλ. "Οι άλλοι Καπετάνιοι, αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου", Νίκος Μαραντζίδης (επιμ.), δ' έκδ., Αθήνα 2007, σ.68.
            (4) βλ. "Η Γερμανική στολή στη ναφθαλίνη, επιβιώσεις του δοσιλογισμού στη Μακεδονία, 1945-1974", Στράτος Δορδανάς, β' έκδ., Αθήνα 2012, σ.151.
               (5) βλ. Στο ίδιο, σ. 165-166.
               (6) βλ. "Οι δωσίλογοι της κατοχής", Ιάκωβος Χονδροματίδης, α' εκδ., Αθήνα 2008, σ.65.
               (7) βλ. Δικογραφίες Δοσιλόγων, Γεώργιος Πούλος, 4 Απριλίου 1946. 

 

 

 Πηγή:  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2013/12/blog-post_20.html

Η αναξιοπιστία των περιβόητων "μυστικών αρχείων της Βέρμαχτ" - μέρος Β'

 Εκεί που οι Γερμανοί τα είχαν χαμένα ήταν με την αριθμητική δύναμη των ανταρτών του Ζέρβα:

 - Η γερμανική αντικατασκοπία υπολόγιζε τον Νοέμβριο του 1943 τον αριθμό τους σε 30.000 (σελ.151)
 - Στις 15/01/1944 ο Γερμανός αρχιστράτηγος Θεσσαλονίκης έγραφε ότι ο Ζέρβας είχε 7-8.000 (σελ.151)
 - Τον Μάρτιο του 1944 η GFP τους υπολόγιζε σε 10.000 μάχιμους και 2.000 εφεδρικούς (σελ.151)
 - Τον Απρίλιο του 1944 η γερμανική αντικατασκοπία τους υπολογίζει σε 8.000 (σελ.151)
 - Τον Αύγουστο του 1944 οι Γερμανοί τους υπολόγιζαν σε 21.000 (σελ.152)
 - Σε έγγραφο με ημερομηνία 28/09/1944 αναφέρουν ότι είχε 25.000 (σελ.93)

 Ενδεικτικό της ασχετοσύνης των πληροφοριοδοτών των Γερμανών είναι κυρίως η πρώτη καταχώρηση όπου τον Νοέμβριο του 1943 οι αντάρτες του ΕΔΕΣ υπολογίζονταν σε 30.000! Εκείνη την χρονική περίοδο, ο Ζέρβας είχε απομείνει με διψήφιο αριθμό ανδρών και κινδύνευε να διαλυθεί εξαιτίας του διμέτωπου αγώνα απέναντι σε Γερμανούς και ελασίτες. Στην πορεία κατάφερε να ανασυγκροτηθεί. 
 Σε όλες τις παραπάνω πληροφορίες που είχαν οι Γερμανοί, απάντησε ένας απ΄τους πλέον αρμόδιους, ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ Κομνηνός Πυρομάγλου με επιστολή του που δημοσιεύτηκε στο παράρτημα του βιβλίου του Ενεπεκίδη όπου λέει ότι η αντάρτικη δύναμη του ΕΔΕΣ ποτέ δεν υπερέβη τις 7.000 (σελ.238).


Επίσης, σύμφωνα με τα περιβόητα γερμανικά αρχεία:

 - Οι ελασίτες εκτέλεσαν τον συνταγματάρχη Ψαρρό τον Μάιο του 1943 (σελ.41).
 Προφανώς ο πληροφοριοδότης των Γερμανών είχε μαντικές ικανότητες. Ο Ψαρρός εκτελέστηκε μεν απ΄τους ελασίτες, αλλά αυτό έγινε έναν περίπου χρόνο αργότερα...
- Τον Ιούνιο του 1944 ο Βελουχιώτης με 20 κομμουνιστές βουλευτές προκήρυξε την σοβιετική δημοκρατία Πελοποννήσου (σελ.74)
 Μπουρδολογίας το ανάγνωσμα. Ο όρος "σοβιετική δημοκρατία Πελοποννήσου" είναι προφανώς επινόηση κάποιου ευφάνταστου πράκτορα των Γερμανών, ενώ το ΚΚΕ μέχρι τότε ποτέ δεν είχε εκλέξει 20 βουλευτές.
 - Στις 15/01/1944 αναφέρθηκε ότι κάποιος Καρατάσος εκ Μακεδονίας που κατοικεί στην Σόφια χρίστηκε αρχηγός των βουλγαροελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων (σελ.85)
   Τυπική "πληροφορία" προϊόν φαντασιοπληξίας ανάξια σχολιασμού. Ο Καρατάσος ήταν απλά ένας αξιωματικός που είχε ενταχθεί στον ΕΛΑΣ της ανατολικής Μακεδονίας και τίποτα περισσότερο.
 - Ο Ζέρβας δήλωσε ότι θα αντισταθεί με όλα τα μέσα στην προέλαση των Ρώσων (σελ.77)
 Άγνωστη δήλωση του Ζέρβα που φυσικά δεν έγινε ποτέ, διότι ο άνθρωπος δεν ήταν ηλίθιος.
 Ο Ζέρβας με νύχια και με δόντια έμεινε όρθιος κόντρα στον ΕΛΑΣ και θα μπορούσε να προβάλλει αντίσταση στον πανίσχυρο Κόκκινο Στρατό; Και από γεωγραφικής άποψης δεν μπορούσε να το κάνει αυτό αφού ήταν περιορισμένος σε ένα μικρό κομμάτι της δυτικής Ελλάδας, ενώ οι Ρώσοι αν ήθελαν να μπουν στην Ελλάδα θα έμπαιναν μέσω Βουλγαρίας.
- Ο Ζέρβας συμπεριφέρθηκε νομιμοφρόνως απέναντι στις δυνάμεις κατοχής ως τον Αύγουστο του 1944 (σελ.93)
 Οι συγκρούσεις ΕΔΕΣ-Γερμανών σε Πάργα, Παραμυθιά, Αγίους Θεοδώρους κτλ τον Ιούνιο-Ιούλιο του 1944, και άλλες μικρότερης έκτασης τον Μάιο του 1944 προφανώς και δεν δείχνουν νομιμοφροσύνη απέναντι στις δυνάμεις κατοχής..
 - Μετά την αποχώρηση των Γερμανών ο Ζέρβας θα κινηθεί με όλες τις δυνάμεις του για να καταλάβει την Αθήνα (σελ.94)
 Όπως όλοι ξέρουμε τίποτα τέτοιο δεν έγινε. Οι Γερμανοί για μια ακόμη φορά τα κάνανε μαντάρα στις προβλέψεις που έκαναν βασιζόμενοι στις πληροφορίες που έπαιρναν απ΄τους πράκτορές τους.
- Ο Ζέρβας απολύθηκε απ΄το κρατητήριο στις 08/07/1944 και διέταξε να μην επιτίθενται κατά των Γερμανών. (σελ.95)
 Εδώ ο πράκτορας των Γερμανών ανακάλυψε σύλληψη του Ζέρβα (από ποιους;), εγκλεισμό του σε κρατητήριο και αποφυλάκισή του! Ολόκληρο μυθιστόρημα δηλαδή. Τα περί διαταγής του Ζέρβα για μη-επίθεση κατά των Γερμανών είναι αστειότητες αφού δεν υπάρχει καταγεγραμμένη καμμία τέτοια διαταγή και ειδικά το καλοκαίρι του 1944 είναι καταγεγραμμένες ευρείας κλίμακας συγκρούσεις του ΕΔΕΣ με Γερμανούς.
- Υπήρχαν "συμμορίες του ΕΔΕΣ στο Παγγαίον" (σελ.100)
Το Παγγαίον όρος βρίσκεται στην ανατολική Μακεδονία, πολύ μακριά απ΄τον χώρο δράσης του αντάρτικου ΕΔΕΣ που ουδέποτε αναπτύχθηκε εκεί.
- Ο Σβώλος ήταν ηγέτης των Ελλήνων εθνικιστών (σελ.108)
Ο Σβώλος ήταν ηγετικό στέλεχος του κόμματος ΕΛΔ που συμμετείχε στο ΕΑΜ, και ο ίδιος ανέλαβε πρωθυπουργός στην ελεγχόμενη απ΄τους κομουνιστές κυβέρνηση του βουνού, την ΠΕΕΑ. Ουδεμία σχέση δεν είχε με εθνικιστές.
 - Ο Κανελλόπουλος ήταν ηγέτης των κομμουνιστών διαννοουμένων (σελ.217)
  Ο Κανελλόπουλος ποτέ δεν υπήρξε κομμουνιστής.

- Υπήρξε συμφωνία ΕΔΕΣ-Μπαλιστών στην Πάργα στις 10/05/1944 (σελ.110)
 Μπαλιστές αποκαλούνταν τα μέλη της αλβανικής εθνικιστικής οργάνωσης Μπάλι Κομπετάρ. Αυτοί φυσικά δρούσαν στην Αλβανία και όχι στην... Πάργα, ενώ ήταν αδύνατο να υπάρξει συμφωνία μεταξύ αυτών και του ΕΔΕΣ. Ακόμα και αν υπήρχε τέτοια πρόθεση (πράγμα για το οποίο δεν υπήρχε ούτε καν υποψία) σαν αντίδραση στην συνεργασία ελασιτών και Αλβανών κομμουνιστών, το βορειοηπειρωτικό ζήτημα ήταν αρκετό για να καταστήσει απίθανη οποιαδήποτε σκέψη συνεννόησης μεταξύ τους.
- Τον Ιούλιο του 1944 γινόταν επιστράτευση στα χωριά της Αττικής για τον Ζέρβα, ο οποίος τότε είχε 20.000 άντρες εκ των οποίων 2.500 ήταν της ορεινής ταξιαρχίας (σελ.153)
 Ο Ζέρβας ποτέ δεν είχε αντάρτικες ομάδες στην Αττική, ούτε είχε ποτέ 20.000 αντάρτες και φυσικά η 3η Ορεινή Ταξιαρχία, στην οποία αναφέρονται προφανώς οι Γερμανοί, δεν υπαγόταν ποτέ στον ΕΔΕΣ. Ήταν μονάδα του στρατού της Μέσης Ανατολής και υπαγόταν στην κυβέρνηση του Καϊρου.
- Τον Ιούνιο του 1944 το ΚΚΕ διέταξε τον αφοπλισμό και τον εγκλεισμό σε στρατόπεδα συγκέντρωσης όσων ελασιτών δεν ήταν κομμουνιστές (σελ.161-2)

Ανοησίες. Το ΚΚΕ μπορεί να ήλεγχε τον ΕΛΑΣ, μπορεί να υπήρχε μία καχυποψία απέναντι σε "αντιδραστικούς" αξιωματικούς που είχαν ενταχθεί σε αυτόν αλλά ποτέ το ΚΚΕ δεν έβγαλε τέτοια παρανοϊκή διαταγή που θα ισοδυναμούσε με πολιτική αυτοκτονία.
- Όταν οι Άγγλοι κατάλαβαν ότι το ΕΑΜ είναι κομμουνιστική οργάνωση, σταμάτησαν να το ενισχύουν (σελ.193)
 Οι Άγγλοι ήξεραν απ΄την κάθοδο του Γούντχαουζ στην Αθήνα στις αρχές του 1943 ότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ελεγχόταν απ΄το ΚΚΕ. Αυτό όμως δεν τους εμπόδισε να τον ενισχύουν, όπως ενίσχυαν π.χ και τους κομμουνιστές παρτιζάνους του Τίτο. Η ενίσχυση του ΕΛΑΣ απ'τους Άγγλους διεκόπη προσωρινά όταν αυτός επιτέθηκε στον ΕΔΕΣ τον Οκτώβριο του 1943. Μετά ξανάρχισε και συνεχίστηκε ως το τέλος της Κατοχής.


 Θα μπορούσαμε να κάνουμε πολλές αναρτήσεις με αυτά και άλλα παρόμοια "μαργαριτάρια" που αλίευαν οι Γερμανοί απ΄τους πράκτορές τους και τους πληροφοριοδότες τους. Δεν έχει όμως νόημα. Τα παραδείγματα που παρατέθηκαν είναι αρκούντως ενδεικτικά για να καταλάβει ο καθένας ότι τα λεγόμενα "μυστικά αρχεία της Βέρμαχτ" δεν ήταν τίποτα άλλο παρά συρραφές φημών και μη-διασταυρωμένων πληροφοριών.
 Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όλα όσα αναφέρονταν σε αυτά τα αρχεία ήταν ανακρίβειες. Κάποιες από τις πληροφορίες που διοχετεύονταν στους Γερμανούς μπορεί να ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Για να διαπιστωθεί όμως η εγκυρότητά τους θα πρέπει πρώτα να διασταυρωθούν με συγκεκριμένα ιστορικά στοιχεία που έχουν βγει πλέον στο φως.
 Δυστυχώς όμως πολλοί δήθεν "έγκριτοι" και πολυδιαφημισμένοι αριστεροί ιστορικοί έσπευσαν να παπαγαλίσουν τις μπουρδολογίες των πρακτόρων των Γερμανών, στην απέλπιδα προσπάθειά τους να πλήξουν ηθικά τον Ναπολέοντα Ζέρβα. 
 Ούτε αυτό όμως δεν στάθηκαν ικανοί να καταφέρουν, διότι το ψέμα έχει κοντά ποδάρια.