Βιβλιοπαρουσίαση: "Στάθης Θ.Κωνσταντινίδης-Χασιλάς. Ένας αλλιώτικος καπετάνιος"

 

 Το παραπάνω βιβλίο ασχολείται με την ζωή και την δράση του Στάθη Κωνσταντινίδη, γνωστού  και ως Χασιλά, τα δύσκολα χρόνια της δεκαεττίας του '40. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην κατοχική περίοδο 1943-44 κατά την οποία ο Χασιλάς ήταν οπλαρχηγός του προσφυγικού χωριού Κλείτος και συγκρούστηκε επανειλημμένα με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
  Ήταν μία τυπική περίπτωση οπλαρχηγού που ξεκίνησε συνεργαζόμενος με τις αντιστασιακές οργανώσεις, τόσο το ΕΑΜ όσο και την ΠΑΟ, αντιμετώπισε την εχθρότητα των κομμουνιστών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και δικαιολογημένα στράφηκε εναντίον τους και εξοπλίστηκε με την ανοχή των Γερμανών.

 Ο συγγραφέας του βιβλίου είναι ο γιος του Στάθη Κωνσταντινίδη, Κώστας Κωνσταντινίδης, ο οποίος σε νεαρή ηλικία τότε έζησε τα γεγονότα από πρώτο χέρι. Είναι ίσως το πρώτο βιβλίο που γράφτηκε από έναν άνθρωπο του στενού περιβάλλοντος ενός οπλαρχηγού του ΕΕΣ της Μακεδονίας. Είναι εξαιρετικά χρήσιμο και κατατοπιστικό όσον αφορά τους λόγους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χιλιάδες συμπατριώτες μας στην δυτική και κεντρική Μακεδονία στράφηκαν με πάθος κατά των κομμουνιστών.

Οι αξιωματικοί της Σπάρτης στην Κατοχή

 Απ΄τις αρχές του 1943 είχε οργανωθεί στην Σπάρτη μία μυστική οργάνωση κατώτερων αξιωματικών με σκοπό την αντιστασιακή δράση. Αυτή η τοπική οργάνωση υπαγόταν στον Ελληνικό Στρατό (Ε.Σ) την εθνική αντιστασιακή οργάνωση της Πελοποννήσου. Επικεφαλής των αξιωματικών του Ε.Σ στην Σπάρτη ήταν ο λοχαγός Καραγιαννάκος που κατάφερε να μυήσει στην οργάνωση το σύνολο των κατώτερων αξιωματικών της πόλης.

 Όπως απεδείχθη όμως στην συνέχεια, πρακτικά αρχηγός του Ε.Σ στην Λακωνία ήταν ο ίλαρχος Τηλέμαχος Βρεττάκος. Μόλις μαθεύτηκε τον Ιούλιο του 1943 ότι ο Βρεττάκος ανέβηκε στον Ταϋγετο ως επικεφαλής ομάδας με σκοπό την παραλαβή όπλων απ’τους Συμμάχους διαμέσω αεροποροκών ρίψεων, πολλοί Λάκωνες αξιωματικοί πήγαν εκεί χωρίς καν να ρωτήσουν τον Καραγιαννάκο. Αυτό δείχνει ότι η ηγεσία του Καραγιαννάκου ήταν περισσότερο τυπική παρά ουσιαστική.
 

Παράλληλα, ο Ε.Σ Σπάρτης κατέβαλλε προσπάθειες να συγκροτήσει και πολιτική οργάνωση στην πόλη της Σπάρτης με αρμόδιο τον γιατρό Σακελλαρίδη. Γενικότερα, ο Ε.Σ υστερούσε όσον αφορά την πολιτική οργάνωση, πράγμα που τον έφερνε σε μειονεκτική θέση απέναντι στο σαφώς πιο οργανωμένο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Επειδή όμως η τακτική των κομμουνιστών είχε ήδη αρχίσει να ενοχλεί πολύ κόσμο, δημιουργούνταν εκ των πραγμάτων κάποιες προοπτικές για την πολιτική οργάνωση του Ε.Σ.

Γύρω στο τέλος Ιουλίου του 1943, ο ταγματάρχης Κωστόπουλος διαδέχτηκε τον Καραγιαννάκο στην αρχηγία του Ε.Σ Σπάρτης, στον οποίο εντάχθηκε και ο ταγματάρχης Δεμέστιχας. Λίγες μέρες μετά, ο γιατρός Σακελλαρίδης μαζί με αρκετούς άοπλους οπαδούς του Ε.Σ, ανεβαίνουν στον Ταύγετο στο δάσος της Βασιλικής όπου ήταν ήδη ο ίλαρχος Βρεττάκος και αναμένονταν συμμαχικές ρίψεις για τον περαιτέρω εξοπλισμό των ανταρτών της οργάνωσης. Πολλοί απ’αυτούς που ανέβηκαν ήταν άοπλοι, ενώ ακόμα και οι ένοπλοι δεν ήταν επαρκώς εξοπλισμένοι.

  Όμως, όχι μόνο δεν έγιναν ρίψεις, αλλά το τμήμα του Ε.Σ δέχθηκε στις 13/08/1943 αιφνιδιαστική επίθεση απ‘τον ΕΛΑΣ και διαλύθηκε. Εκεί σκοτώθηκε ο γιατρός Σακελλαρίδης και άλλοι.

  
 Τα γεγονότα της Βασιλικής γρήγορα μαθεύτηκαν στην Σπάρτη και ανησύχησαν τους αξιωματικούς. Τότε ο Κωστόπουλος ήρθε σε επαφή με εκπροσώπους του ΕΑΜ. Αυτοί απαίτησαν να διαλυθεί ο Ε.Σ και οι αξιωματικοί να ενταχθούν στον ΕΛΑΣ.

 Κατόπιν συνεννόησης μεταξύ των αξιωματικών, αποφασίστηκε ομοφώνως με την προτροπή του Κωστόπουλου να ενταχθούν όλοι στον ΕΛΑΣ. Όντως γύρω στα μέσα Σεπτεμβρίου 1943, μετά την ιταλική συνθηκολόγηση, οι αξιωματικοί της Σπάρτης (συνολικά 19 άτομα) ανέβηκαν στον Πάρνωνα όπου ήταν η διοίκηση του 8ου συντάγματος του ΕΛΑΣ. Εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ όλοι πλην του Κωστόπουλου! Οι ελασίτες δεν τον ήθελαν στις τάξεις τους για λόγους που δεν έχουν ξεκαθαριστεί, και τον έδιωξαν.

  Τον Οκτώβριο του ’43 ο ΕΛΑΣ διέλυσε το τμήμα Ε.Σ του Βρεττάκου στην Παληοχώρα και εκτέλεσε τον τελευταίο. Λίγο αργότερα ξεκίνησε -σαν λογική αντίδραση προς τις μεθόδους των ελασιτών- η συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας στην Λακωνία, όπου πρωτοστάτησε ο αδελφός του Τηλέμαχου Βρεττάκου, ο Λεωνίδας.

  Τότε κάποιοι αξιωματικοί απ'αυτούς που είχαν ενταχθεί στον ΕΛΑΣ, προσχώρησαν στα νεοσύστατα τάγματα. Οι πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις ήταν αυτές των ταγματαρχών Κωστόπουλου και Δεμέστιχα.

 Μετά την μη-αποδοχή του απ'τον ΕΛΑΣ ο ταγματάρχης Κωστόπουλος γύρισε στο χωριό του. Οι απειλές όμως των κομμουνιστών εναντίον του τον ώθησαν να ενταχθεί στα Τάγματα Ασφαλείας. Ανέλαβε ηγετική θέση στο τάγμα της Σπάρτης ως στρατιωτικός σύμβουλος και διοικητής αμύνης Μυστρά. Αργότερα διετέλεσε για λίγο καιρό διοικητής του Συντάγματος Ασφαλείας (τάγματα Σπάρτης και Γυθείου) της Λακωνίας. 
 Δηλαδή, αυτός που πρωτοστάτησε στην ένταξη των αξιωματικών του Ε.Σ Σπάρτης στον ΕΛΑΣ, δεν έγινε δεκτός στον ΕΛΑΣ και λίγο αργότερα εντάχθηκε στα Τάγματα Ασφαλείας και μάλιστα ως επικεφαλής!

  
 Ο ταγματάρχης Δεμέστιχας εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ ως διοικητής τάγματος. Τον Νοέμβριο του 1943 τον επισκέφτηκε η γυναίκα του στο βουνό και τον έπεισε να φύγει απ’το αντάρτικο. Τότε προφασίστηκε βαρειά ασθένεια και πήρε ολιγοήμερη αναρρωτική άδεια. Κατέβηκε στην Σπάρτη και δεν ξαναγύρισε στον ΕΛΑΣ. Ετοιμαζόταν να φύγει για την Μέση Ανατολή, αλλά τελικά πείστηκε να ενταχθεί στο Σύνταγμα Ασφαλείας Σπάρτης. Αργότερα διετέλεσε και διοικητής του, μετά τον Κωστόπουλο. Συνελλήφθη προσωρινά απ’τους Γερμανούς με την κατηγορία ότι είχε έρθει σε συνεννόηση με τους αντάρτες και ότι ήταν αγγλόφιλος, αλλά αφέθηκε ελεύθερος και ανέλαβε την διοίκηση του τάγματος Γυθείου.

  
 Το παράδειγμα της Σπάρτης είναι μία ακόμη απόδειξη ότι είναι γελοίο να χαρακτηρίζονται απ'τους αριστερούς ως προδότες αυτοί που υπηρέτησαν στα Τάγματα Ασφαλείας. 
 Σύμφωνα με την αριστερή λογική, π.χ ο ταγματάρχης Δεμέστιχας ήταν προδότης όσο ήταν στον Ε.Σ (οι κομμουνιστές την χαρακτήριζαν προδοτική οργάνωση), μετά έγινε πατριώτης (αφού πήγε στον ΕΛΑΣ) και μετά ξανάγινε προδότης (πηγαίνοντας στα Τ.Α)!!!
 Αστεία λογική που δεν στέκει με τίποτα.
 Η ιστορική πραγματικότητα είναι πάντα πιο πολύπλοκη όπως κατέδειξαν τα προαναφερθέντα παραδείγματα.




 Πηγές:
 "Μόνιμοι αξιωματικοί στον ΕΛΑΣ - οικειοθελώς ή εξ'ανάγκης" του Γιάννη Πριόβολου
 "Εθνική Αντίστασις 1941-1945" του Κοσμά Αντωνόπουλου

Δημοσθένης Κούκουνας: «510 δισ. ευρώ μας χρωστάει η Γερμανία»

Ο κ. Δημοσθένης Κούκουνας είναι ο σημαντικότερος ιστορικός - ερευνητής σε θέματα που άπτονται της Κατοχής και της νεότερης ελληνικής Ιστορίας.

Το βιβλίο του, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ερωδιός με τίτλο «Η ελληνική οικονομία κατά την Κατοχή και η αλήθεια για τα κατοχικά δάνεια» ανεβάζει τη γερμανική οφειλή στην Ελλάδα σε 510 δισ. ευρώ! Τα στοιχεία που παραθέτει είναι συγκλονιστικά και η συζήτηση μαζί του για το ζήτημα είναι πολύ διαφωτιστική.

ΕΡ.: Φαίνεται ότι το πρόσφατο βιβλίο σας «Η ελληνική οικονομία κατά την Κατοχή και η αλήθεια για τα κατοχικά δάνεια» ανατάραξε το πολιτικό παρασκήνιο, κυρίως εξαιτίας των αναφορών σε οικογένειες πολιτικών προσώπων, όπως ο περίφημος υπουργός του Μνημονίου Γιώργος Παπακωνσταντίνου και ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Π. Πικραμμένος, που είχαν έντονο κατοχικό παρελθόν. Τώρα όμως το βιβλίο αυτό γίνεται το επίκεντρο μιας άλλης συζήτησης, αναφορικά με τα κατοχικά δάνεια, που -όπως λέτε- υπερβαίνουν τα 500 δισεκατομμύρια ευρώ και που κατά σύστημα η μεταπολεμική Γερμανία αρνείται να μας εξοφλήσει. Πόσο πεπεισμένος είστε, ύστερα από μια πολύχρονη ιστορική έρευνα που κάνατε, ότι αυτή η οφειλή έναντι της Ελλάδος είναι βάσιμη;

ΑΠ.: Η ύπαρξη των κατοχικών δανείων δεν επιδέχεται καμιά αμφισβήτηση. Υπάρχει πλήρης τεκμηρίωση για την υπόστασή τους από το 1942, που έγινε η σύναψή τους, καθώς επίσης και για το γεγονός ότι δεν εξοφλήθηκαν ποτέ μέχρι σήμερα. Είναι αλήθεια πως στα εβδομήντα αυτά χρόνια που έχουν μεσολαβήσει, επανειλημμένα έγιναν από ελληνικής πλευράς απόπειρες να εξοφληθεί το χρέος, αλλά συναντήσαμε μια συστηματική παρελκυστική τακτική εκ μέρους των μεταπολεμικών γερμανικών κυβερνήσεων, με βασική δικαιολογία ότι η χώρα τους ήταν διαμελισμένη σε Ανατολική και Δυτική Γερμανία. Αυτό το πρόσχημα εξαλείφθηκε όταν τα δύο γερμανικά κράτη ενοποιήθηκαν το 1990 και ακολούθησε η τελική σύναψη της συνθήκης ειρήνης που εκκρεμούσε από το 1945.
Εστω και τότε, θα περίμενε κανείς ότι η Γερμανία, που τόσο αμείλικτη εμφανίζεται σήμερα απέναντί μας για το ελληνικό εξωτερικό χρέος, θα είχε τη στοιχειώδη φιλοτιμία να αποπληρώσει το δικό της χρέος προς την Ελλάδα. Ωστόσο τήρησε μια εντελώς αρνητική στάση, αγνοώντας το πλέον στοιχειώδες, ότι αυτά τα χρήματα και εν μέρει εμπορεύματα που αναγκαστικά και διά της βίας έλαβε επί Κατοχής αντιπροσώπευαν τότε την έσχατη ικμάδα της ελληνικής οικονομίας, ό,τι δηλαδή είχε απομείνει έπειτα από μια βάρβαρη καταλήστευσή της.

ΕΡ.: Οπως γράφετε στο βιβλίο σας η Ιταλία έχει εξοφλήσει τη δική της οφειλή προς την Ελλάδα από την ίδια αιτία. Αυτό σημαίνει ότι μεταπολεμικά μόνον οι Ιταλοί σεβάστηκαν τις υπογραφές τους;

ΑΠ.: Πράγματι, προ πενήντα περίπου ετών η Ιταλία εξόφλησε ολοσχερώς τα κατοχικά δάνεια που μας όφειλε. Να λάβετε υπόψη σας ότι το χρέος των Ιταλών στηριζόταν στα ίδια κοινά έγγραφα με εκείνο των Γερμανών, διότι θα πρέπει να τονισθεί ότι αυτές οι κατοχικές συμφωνίες περί δανείων δεν συνήφθησαν απευθείας μεταξύ του ελληνικού κράτους και των κατακτητών. Το ακριβές είναι ότι η συμφωνία έγινε μεταξύ των δύο κυρίων κατακτητών το 1942 και απλώς κοινοποιήθηκε στις τότε ελληνικές κυβερνήσεις το περιεχόμενό τους και υπέγραψαν ότι έλαβαν γνώση. Δηλαδή απλώς μας ανακοίνωσαν ότι μας καταληστεύουν, αφού όμως υποσχέθηκαν γραπτώς ότι θα μας επιστρέψουν τα οφειλόμενα στο τέλος του πολέμου και μάλιστα αποπληθωρισμένα.

ΕΡ.: Φαίνεται ότι με την έκδοση του βιβλίου σας άρχισε να επαναφέρεται το θέμα των κατοχικών δανείων, καθώς μέχρι τώρα μόνο περί αποζημιώσεων γινόταν λόγος…

ΑΠ.: Οι επανορθώσεις και οι αποζημιώσεις είναι εντελώς άλλο θέμα. Αυτές αφορούν μόνο τις ανθρώπινες καταστροφές και τις υλικές ζημίες, κατά μεγάλο μέρος δε έχουν ικανοποιηθεί σε διάφορες χρονικές περιόδους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Εξ όσων γνωρίζω ελάχιστα ζητήματα έχουν απομείνει προς ρύθμιση, όπως π.χ. το θέμα της σφαγής του Διστόμου, αλλά ως οικονομικό μέγεθος είναι απειροελάχιστα σε σχέση με τα κατοχικά δάνεια. Γι’ αυτό και πιστεύω ότι είναι τραγικό λάθος, αν όχι δόλιο και κατευθυνόμενο, να γίνεται από ελληνικής πλευράς αυτός ο συμψηφισμός.

ΕΡ.: Δηλαδή λέτε ότι η πρόσφατη συζήτηση που έγινε στη Βουλή προ ημερών είχε στόχο να πετάξει προπέτασμα καπνού;

ΑΠ.: Εχω την πεποίθηση ότι ο καθηγητής Νότης Μαριάς πίστευε ότι με την επίκαιρη ερώτησή του θα εξαναγκαζόταν ο κ. Σαμαράς να αναφερθεί στις ελληνικές απαιτήσεις κατά την επίσκεψή του στο Βερολίνο. Αν και δεν νομίζω ότι ο κ. Σαμαράς είχε ανάγκη υποδείξεων να το πράξει, διότι ως πρωθυπουργός είναι, ή όφειλε να είναι, πλήρως ενήμερος.
Ομως, από το πώς απάντησε για λογαριασμό του στην ερώτηση Μαριά ο αρμόδιος υπουργός κ. Χρήστος Σταϊκούρας ενώπιον της Βουλής, συμπεραίνω ότι κάποιοι από τη σημερινή κυβέρνηση ετοιμάζονται να κάνουν εκδούλευση στην κ. Μέρκελ για να κλείσει το θέμα των κατοχικών δανείων διά παντός. Του έδωσε το πάτημα ο κ. Μαριάς για να απαντήσει έτσι, ανακατεύοντας τις πολεμικές αποζημιώσεις με τα κατοχικά δάνεια, ή μάλλον να μην απαντήσει ευθέως.
Και από όλο αυτό το νεφελώδες της συζήτησης στη Βουλή, εντελώς υποτυπώδους άλλωστε, οδηγούμαι στο συμπέρασμα ότι ανακύπτει ένας άλλος μεγάλος εθνικός κίνδυνος, που μέχρι τώρα δεν υπήρχε: Το κλείσιμο της υπόθεσης των κατοχικών δανείων με καμιά λογιστική μικροεγγραφή ολίγων εκατομμυρίων ευρώ έναντι της πραγματικής απαίτησης των 510 δισεκατομμυρίων, όπως περίπου έγινε με την υπόθεση Siemens πρόσφατα.

ΕΡ.: Εχει η κυβέρνηση τέτοια δυνατότητα, επιτροχάδην να κλείσει συμβιβαστικά το θέμα των κατοχικών δανείων;

ΑΠ.: Βεβαίως και έχει. Θα διατυμπανιστεί ότι επιτέλους η Γερμανία εξοφλεί τα κατοχικά δάνεια, η κυβέρνηση θα κορδώνεται ότι το τακτοποίησε κι αυτό, βάζοντας υπογραφή σε μια συμβιβαστική συμφωνία και με τη χρήση της μεγάλης σφραγίδας του ελληνικού κράτους, ενώ στην πραγματικότητα δεν θα έχει πάρει ούτε το ένα χιλιοστό των όσων ουσιαστικά έχει λαμβάνειν η Ελλάδα.

ΕΡ.: Κι εσείς τι προτείνετε σ' ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

ΑΠ.: Εγώ δεν είμαι πολιτικός, ένας απλός πολίτης είμαι. Εξακολουθούν να υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις υγιείς, όπως ελπίζω, που θα συγκινηθούν και θα αντιδράσουν. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε η ολοσχερής εξόφληση των κατοχικών δανείων εκ μέρους της Γερμανίας θα σήμαινε την πλήρη απαλλαγή μας από το εξωτερικό χρέος και την αυτόματη κατάργηση του Μνημονίου και των προδοτικών όρων του. Πλην της απώλειας της εθνικής κυριαρχίας, ως γνωστόν, ένας εξ αυτών των όρων αποκλείει τον συμψηφισμό οφειλών κρατών προς την Ελλάδα. Είναι προφανές γιατί ετέθη, διότι οι Γερμανοί που συνέταξαν και επέβαλαν το περίπτυστο αυτό κείμενο δεν είναι αφελείς. Αλλά μπορεί να αποκλείεται ο συμψηφισμός, δεν αποκλείεται όμως η εξόφληση. Τότε αυτό οι Γερμανοί δεν είχαν κανένα λόγο να το συγκεκριμενοποιήσουν, τώρα όμως αν το θέμα τεθεί επίσημα από μέρους μας, μια προδοτική κυβέρνηση δεν θα διστάσει να το ξεπουλήσει αντί πινακίου φακής. Ωστε εφεξής να έχει κλείσει και η δουλεία του ελληνικού λαού να συνεχίζεται απερίσπαστα. Μακάρι να μπορούσαμε να σκεφτόμαστε θετικά και όχι αρνητικά.
Αλλά μάλλον το ερώτημα θα πρέπει να τεθεί προς την ελληνική Δικαιοσύνη, τι έχει σκοπό να κάνει. Τώρα όμως. Και δεν το λέω αυτό με την ευτελή σκέψη ότι οι Ελληνες δικαστές ας λάβουν, την ώρα που ετοιμάζονται για συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις, την πρωτοβουλία να εξετάσουν πόσα «ισοδύναμα» εις βάρος τους και εις βάρος όλων των άλλων τάξεων, των αστυνομικών, των στρατιωτικών ή ακόμη και των ανειδίκευτων εργαζομένων ή επιτέλους των πάσης φύσεως συνταξιούχων και μισθωτών, αντιπροσωπεύει το ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ μέγεθος των κατοχικών δανείων. Αν και όταν επιτευχθεί η αξιοπρεπής είσπραξη αυτής της γερμανικής οφειλής, δηλαδή των 510 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα «ισοδύναμα» μάλλον η κ. Μέρκελ και ο κ. Ρέσλερ θα αρχίσουν να τα ψάχνουν για να μας αποπληρώσουν. Αν και είμαι βέβαιος ότι δεν θα είναι για λύπηση, διότι κάπου θα βρουν μερικές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ως «περίσσευμα» στον δημόσιο προϋπολογισμό τους, όπως είχε συμβεί πέρυσι. Αραγε πόσο τυχαίο είναι ότι σ' εμάς βγαίνουν ελλείμματα και σ’ αυτούς περισσεύματα;


 Πηγή:  http://adiavroxoi.blogspot.gr/2012/09/510.html

Ο Ζέρβας απελευθέρωσε αιχμάλωτους ελασίτες, υπέγραψε μαζί τους συμφωνία για από κοινού δράση κατά των Γερμανών, αλλά αυτοί ξαναστρέφονταν εναντίον του!

 Είχαμε παραθέσει εδώ ένα απόσπασμα απ΄την έκθεση του Βελουχιώτη προς το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ, όπου μεταξύ άλλων γινόταν αναφορά στην απελευθέρωση του ελασίτη αξιωματικού Γεράσιμου Μαλτέζου (γνωστού με το ψευδώνυμο Τζουμερκιώτης) που είχε συλληφθεί απ΄τον ΕΔΕΣ κατά τον εμφύλιο μεταξύ των δύο αντάρτικων οργανώσεων:

 
 Ο Μαλτέζος-Τζουμερκιώτης και άλλοι ελασίτες αφέθηκαν ελεύθεροι, και υπέγραψαν στις 22/10/1943 ένα σχετικό συμφωνητικό με τον Ζέρβα με το οποίο δεσμεύονταν να πολεμήσουν από κοινού τους Γερμανούς:

 "Η αλήθεια από τον Άρη" του Κ Ιωάννου,σελ.145

 Για την ιστορία, το συμφωνητικό πρωτοδημοσίευσε ο Κομνηνός Πυρομάγλου στο "Εθνική Αντίστασις", σελ.354-5.
 
Αυτή η συμφιλιωτική πράξη του Ζέρβα μεσούντος του εμφυλίου, επιδοκιμάστηκε απ΄το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής με τηλεγράφημα στις 02/11/1943. ("Εθνική Αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά, σελ.319)

 Δυστυχώς όμως, οι απελευθερωθένες ελασίτες δεν τήρησαν την υπογραφή τους, και αντί να πολεμήσουν τους κατακτητές έστρεψαν ξανά τα όπλα σε βάρος αυτών που τους είχαν απελευθερώσει!
 Ειδικά ο Μαλτέζος-Τζουμερκιώτης συμμετείχε ενεργά στην επιχείρηση του ΕΛΑΣ εναντίον του Ζέρβα στην περιοχή της Νεράιδας στις 30-31 Οκτωβρίου 1943.
 Αυτό το κατήγγειλε ο Ζέρβας με τηλεγράφημά του προς το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής στις 03/11/1943 ("Εθνική Αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά, σελ.320).
Ακόμα και ο ίδιος ο Βελουχιώτης αναφέρει ρητώς την συμμετοχή του Μαλτέζου στην επιχείρηση του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ στην Νεράιδα ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.146).

 Πρόκειται για μία ακόμη απόδειξη της προδοτικής στάσης του ΕΛΑΣ στην σύγκρουση με τον ΕΔΕΣ.
  Όταν οι Γερμανοί αλώνιζαν στην Ήπειρο, οι ελασίτες προτιμούσαν να αγνοήσουν τις κινήσεις καλής θέλησης του Ζέρβα, να μην τηρήσουν τις υπογραφές τους, και να ξαναστραφούν εναντίον του ΕΔΕΣ.
Τέτοια συμπεριφορά δεν αρμόζει σε αντιστασιακούς, αλλά σε προδότες.

Βιβλιοπαρουσίαση: "Κίσα Μπατζάκ ο Τραντέλλενας της Μακεδονίας - Βελουχιώτης ο Σταρ της Ρούμελης"

  Το παραπάνω βιβλίο του Γεώργιου  Ξανθόπουλου κυκλοφόρησε  πριν μερικούς μήνες και ασχολείται  με  την δράση του Κισά Μπατζάκ (ή αλλιώς Κυριάκου  Παπαδόπουλου) και του Άρη Βελουχιώτη (Θανάση Κλάρα).
  Ο συγγραφέας προβαίνει ουσιαστικά σε  μία σύγκριση μεταξύ των δύο, χωρίς υπεκφυγές και "διπλωματικές" προσεγγίσεις. Δεν διστάζει να πάρει θέση ρητά και καθαρά υπέρ του Κισά  Μπατζάκ ο οποίος άνηκε σε μία παρεξηγημένη και άκρως συκοφαντημένη μερίδα των εθνικών αγωνιστών της κατοχικής περιόδου.
 Παραθέτει  ενδιαφέροντα στοιχεία τόσο από ιστορικές πηγές όσο και απ΄την δική του ενδελεχή έρευνα.
  Και αν για το ποιόν  του Βελουχιώτη τα πράγματα είναι λίγο-πολύ γνωστά, προτείνουμε ανεπιφύλακτα το  βιβλίο σε όποιον ενδιαφέρεται  να μάθει κάποια πράγματα περισσότερα για τον Κισά Μπατζάκ.

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΥΘΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΠΑΞΙΩΘΕΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ

του Σταθη Ν. Καλυβα

Η επιστημονική μελέτη της δεκαετίας ’40 μπορεί να ξεκίνησε αργά, έχει όμως κάνει τεράστια άλματα. Ας εξετάσουμε τα τρία σημαντικότερα.

Το 1978 διοργανώθηκε το πρώτο επιστημονικό συνέδριο για τον Εμφύλιο («Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950» με συμβολές που έβαλαν τέλος στην κυριαρχία των χρονικών (π.χ. «Το αντάρτικο» του Φοίβου Γρηγοριάδη ή «Οι καπετάνιοι» του Dominique Eudes). Η συστηματική μελέτη των βρετανικών και αμερικανικών αρχείων έθεσε την έρευνα του Εμφυλίου σε επιστημονικές βάσεις, απαξιώνοντας τη διαδεδομένη ώς τότε αντίληψη περί ξενοκίνητου ΚΚΕ με αποκλειστική ευθύνη για τον Εμφύλιο. Γι’ αυτό άλλωστε και η έρευνα χαρακτηρίστηκε τότε, και υπήρξε πράγματι, «αναθεωρητική». Η ορθή, όμως, απομάκρυνση από τη μυθολογία των νικητών οδήγησε, στα χρόνια που ακολούθησαν, σε ορισμένες υπερβολές, όπως η περιγραφή του ΚΚΕ ως ένα αγγελικό κόμμα που δεν επιθυμούσε τίποτα παραπάνω από την ειρηνική συνύπαρξη με τους αντιπάλους του και σχεδόν απεχθανόταν την εξουσία· ένα κόμμα, δηλαδή, πιο σχετικό με τον Γκάντι παρά με τον Στάλιν!

Το δεύτερο άλμα έγινε το 1994, όταν κυκλοφόρησε το «Στην Ελλάδα του Χίτλερ» του Mark Mazower, ένα έργο που μετακίνησε με επιτυχία την ερευνητική ατζέντα από τις ελίτ στις μάζες, αναδεικνύοντας τις ρίζες του Εμφυλίου στην περίοδο της Κατοχής και απαγκιστρώνοντας την έρευνα από στείρα ερωτήματα που είχαν πιο πολύ σχέση με τις μεταφυσικές ανησυχίες της Αριστεράς απ’ ό,τι με τις επιταγές της έρευνας. Το βιβλίο αυτό άνοιξε ένα τεράστιο πεδίο κοινωνιολογικών ερωτημάτων για τη μορφή και το περιεχόμενο της κυριαρχίας των αντίπαλων συνασπισμών και τη συμπεριφορά των «απλών ανθρώπων». Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και η «Ορθοκωστά» του Θανάση Βαλτινού, ένα μυθιστόρημα για τον κατοχικό εμφύλιο στη Πελοπόννησο, που έθεσε με λογοτεχνικό τρόπο αντίστοιχα θέματα και του οποίου η επιρροή αποδείχθηκε εκ των υστέρων σημαντικότατη.

Το τρίτο άλμα έγινε στη διετία 1999-2000, περίοδο κατά την οποία διοργανώθηκε πλήθος επιστημονικών συνεδρίων για τον Εμφύλιο. Το 2000 πραγματοποιήθηκε και η πρώτη ημερίδα του «Δικτύου για τη Μελέτη των Εμφυλίων» στη Θεσσαλονίκη. Μια πλειάδα νέων ερευνητών προέκρινε την τοπική ιστορία, την εστίαση στα κίνητρα των ανθρώπων και την ανάδειξη μιας «ευαίσθητης» θεματολογίας όπως ο δωσιλογισμός ή η βία. Η επιτυχία του Δικτύου (διοργανώθηκαν έκτοτε εννέα ετήσια συνέδρια και πλήθος άλλων εκδηλώσεων και εκδόσεων) προκάλεσε την έντονη αντίδραση μερίδας ιστορικών και δημοσιογράφων που δυσανασχέτησαν δημόσια από τον «αγενή» δυναμισμό της νέας γενιάς ερευνητών. Ο όρος «αναθεωρητισμός» επανήλθε στο προσκήνιο, ως ύβρις αυτή τη φορά.

Πλούτος τεκμηρίων

Από το 1979 και μετά απαντήθηκαν πολλά ερωτήματα. Γνωρίζουμε πλέον πολλά για την αλληλουχία των αποφάσεων των αντίπαλων πολιτικών ηγεσιών σε κρίσιμες καμπές, τις προθέσεις τους, αλλά και τις παρανοήσεις τους, ενώ ξεφύγαμε από τη συνωμοσιολογική ανάγνωση της Ιστορίας. Διαπιστώθηκε πως διαδεδομένοι ισχυρισμοί δεν είχαν βάση, όπως π.χ. πως ο δωσιλογισμός υπήρξε υπόθεση μιας «δράκας μαυραγοριτών», πως η ένταξη στο ΕΑΜ είχε ταξική (ή, έστω, οικονομική) βάση και εξέφραζε ένα αντίστοιχα «ριζοσπαστικό» ατομικό προφίλ ή πως ο Εμφύλιος ξεκίνησε το 1946 ως αποτέλεσμα της «λευκής τρομοκρατίας» και της βρετανικής πολιτικής. Εξερευνήθηκαν συστηματικά οι εθνοτικές διαστάσεις της εμφύλιας σύγκρουσης, οι δυναμικές της βίας και οι παράμετροι της συμμετοχής των ανθρώπων στους αντίπαλους συνασπισμούς. Στην πρόοδο αυτή συνέβαλε ο πλούτος των τεκμηρίων. Ο αποχαρακτηρισμός των αρχείων της βρετανικής SOE φώτισε την ανάδειξη του ΕΛΑΣ σε κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στον χώρο της αντίστασης η συστηματική μελέτη των γερμανικών αρχείων οδήγησε σε μια πληρέστερη αντίληψη για τη δομή της Κατοχής η έρευνα του τμήματος του αρχείου του ΚΚΕ που διασώζεται στα ΑΣΚΙ συνέβαλε στη σαφέστερη αποτίμηση των προθέσεων του ΚΚΕ (π.χ. έκθεση Μακρίδη) και της φύσης της εαμικής εξουσίας στο τοπικό επίπεδο (μέσα από τις διαφωτιστικές εκθέσεις των ίδιων των στελεχών της), ενώ οδήγησε και στη μελέτη της σύντομης αλλά κρίσιμης περιόδου της «εαμοκρατίας» (Σεπτέμβριος 1944 - Μάρτιος 1945) όταν η Ελλάδα γνώρισε μια ιδιότυπη κομμουνιστική διακυβέρνηση, η συνεχιζόμενη μελέτη των αρχείων των χωρών του σοβιετικού μπλοκ οδηγεί σε μια ριζική επανεκτίμηση της δομής, λειτουργίας και υποστήριξης του «Δημοκρατικού Στρατού» και της λειτουργίας του ΚΚΕ εκτός Ελλάδας· τα πλούσια κρατικά στρατιωτικά, δικαστικά και τοπικά τεκμήρια που έγιναν διαθέσιμα τα τελευταία χρόνια κυρίως μέσω των ΓΑΚ επιτρέπουν τη μελέτη της λειτουργίας των κρατικών μηχανισμών, καθώς και την καταγραφή των εμφυλίων συγκρούσεων ακόμα και στο επίπεδο του χωριού, έργο που συμπληρώνουν οι προφορικές πηγές.

Χωρίς συγκριτικές μελέτες

Όπως είναι φυσικό, παραμένουν αρκετά ερωτήματα. Απουσιάζουν, για παράδειγμα, κομμάτια του παζλ των αποφάσεων του ΚΚΕ, ενώ διαθέτουμε ακόμη λίγες συστηματικές αναλύσεις για τη σχέση (ή όχι) των προπολεμικών κοινωνικών και πολιτικών αντιθέσεων με τις εμφύλιες συγκρούσεις. Παραμένουν επίσης σημαντικά πραγματολογικά κενά. Τέλος, ο Εμφύλιος εξακολουθεί να ερευνάται αποκομμένος από άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις: απουσιάζουν δηλαδή οι αναγκαίες συγκριτικές μελέτες.

Το μείζον, ίσως, αναπάντητο ερώτημα αφορά την κληρονομιά του Εμφυλίου και τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία του διατρέχει την κοινωνία. Από τη μία, ο Εμφύλιος έχει πλέον αποσυνδεθεί οριστικά από την πολιτική. Από την άλλη όμως, εξακολουθούν να αναπαράγονται συστηματικά μύθοι και κλισέ που έχουν τελείως απαξιωθεί επιστημονικά. Αντίθετα από χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία όπου η ιστορική έρευνα διαχέεται στο ευρύτερο κοινό, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στη χώρα μας, τουλάχιστον όχι ακόμη. Για του λόγου το αληθές αρκεί κανείς να διατρέξει πρόσφατα εκλαϊκευτικά έργα, όπως η Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000 (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα), η Ιστορία των Ελλήνων (εκδόσεις Δομή) και η Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα (εκδόσεις Βιβλιόραμα) όπου θα συναντήσει μπόλικα αναμασήματα της προπαγάνδας του ΚΚΕ της δεκαετίας του ’40. Η ιστοριογραφία αγγίζει τα όρια της αγιογραφίας όταν σοβαροί, υποτίθεται, πανεπιστημιακοί ταυτίζουν την εθνική αντίσταση με το ΕΑΜ, υποστηρίζουν πως η απόφαση των ανθρώπων της εποχής να ενταχθούν στην Αριστερά ήταν «μια ηθική επιλογή», και ισχυρίζονται είτε πως η βία υπήρξε μονοπώλιο της μιας πλευράς είτε πως η αριστερή βία δεν είχε καμιά απολύτως επίπτωση στις εξελίξεις.

Το κεντρικό, λοιπόν, αναπάντητο ερώτημα αφορά στην ύπαρξη και διάρκεια της αντίληψης που θεωρεί πως η αποστασιοποίηση από τα γεγονότα της εποχής είναι αδύνατη, πως η ιστορία της δεκαετίας του ’40 δεν επιδέχεται διορθώσεις και αναθεωρήσεις και πως εκείνες που τελικά επιχειρούνται είναι πολιτικά ύποπτες και ηθικά απαράδεκτες. Πρόκειται, βέβαια, για ένα ευρύτερο πρόβλημα που χαρακτηρίζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία στέκεται απέναντι στο ίδιο της το παρελθόν και που σχετίζεται άμεσα με τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η ορθολογική και κριτική σκέψη στη χώρα μας.

 Πηγή

Ενδιαφέροντα στοιχεία για την "εθνική εισφορά" που είχαν επιβάλλει οι κομμουνιστές το 1943-44

Τον Απρίλιο του 1944 η λεγόμενη κυβέρνηση του βουνού, η ΠΕΕΑ, πλήρως ελεγχόμενη απ΄τους κομμουνιστές, ανακοίνωσε  τις νομοθετικές της πράξεις. Μία από αυτες ήταν η πράξη 22 που επέβαλλε την λεγόμενη "εθνική εισφορά" (υποχρεωτική εισφορά μέρους της παραγωγής του καθενός στους κομμουνιστές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ) και παράλληλα τιμωρούσε  τους παραβάτες με μεγάλα πρόστιμα και βαριές ποινές. Η πράξη 22 βρίσκεται καταγεγραμμένη στα "Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης" (εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1981, 2ος τόμος, σελ.71-81).

 Το άρθρο 13 της συγκεκριμένης πράξης έστελνε στο στρατοδικείο αυτούς που δεν δήλωναν το πραγματικό ποσό των προϊόντων τους ή παρέλειπαν να κάνουν δήλωση. Εκεί κινδύνευαν με φυλάκιση μέχρι πέντε χρόνια, ανάλογα με την σοβαρότητα της παράβασης, και σε επιβαρυντικές περιπτπώσεις ακόμα και με την ποινή του θανάτου.

 Το άρθρο 14 της ίδιας πράξης αναφέρει μεταξύ άλλων ότι "αυτός που αντιδρά ή οπωσδήποτε παρεμποδίζει την εφαρμογή της πράξης αυτής, θεωρείται σαν συνεργαζόμενος με τους κατακτητές  και παραπέμπεται στο στρατοδικείο για να δικαστεί σαν ένοχος εσχάτης προδοσίας"

 Το άρθρο 15 λέει ότι η επιτροπή βεβαίωσης της εισφοράς μπορεί να ζητήσει την συνδρομή "όλων των πολιτών που υποχρεούνται γρήγορα, πρόθυμα και απροφάσιστα να βοπηθήσουν στο έργο της βεβαίωσης, είσπραξης, αποθήκευσης, μεταφοράς και γενικά διαχείρισης της εισφοράς. Η ΕΤΑ (σ.σ: Επιμελητεία Του Αντάρτη) δικαιούται να ζητήσει την χρησιμοποίηση σάκκων, δοχείων κάθε λογής, αποθηκών, μεταφορικών μέσων κτλ και οι ιδιοκτήτες τους υποχρεούνται πρόθυμα και απροφάσιστα να θέσουν στην διάθεση της τα πιο πάνω μέσα"
 Όταν δε τα μέλη της επιτροπής βεβαίωσης της εισφοράς "αμελούν ή παραβαίνουν τα καθήκοντά τους αππό ασυνειδησία, έχθρα, φιλία, συγγένεια, συμφέρον ή άλλη αιτία έχουν εκτός από την αστική ευθύνη και ποινική ευθύνη και δικάζονται από το στρατοδικείο. Οι ένοχοι τιμωρούνται με φυλάκιση ίσαμε 5 χρόνια ειρκτή, δεσμά και ανάλογα με την βαρύτητα της παράβασης, και σε επιβαρυντικές περιπτώσεις με θάνατο"

 Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά του καθεστώτος που είχαν επιβάλλει οι κομμουνιστές στις ορεινές περιοχές που ήλεγχαν τον τελευταίο χρόνο της Κατοχής. Με το έτσι θέλω επέβαλλαν στους χωρικούς να τους δίνουν μέρος της σοδειάς τους. Όποιος δεν συμμορφωνόταν πλήρως με αυτήν την διαταγή, χαρακτηριζόταν ως προδότης και κινδύνευε με εκτέλεση.
Αυτή η αυστηρότητα των ποινών είναι ενδεικτική της "προθυμίας" με την οποία οι χωρικοί έδιναν αυτήν την εθνική εισφορά στους κομμουνιστές.

 Η υπόθεση της "εθνικής εισφοράς" καταδεικνύει ότι η ντε φάκτο εξουσία που είχε εγκαθιδρύσει το ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στο βουνό ήταν ένας στυγνός καταπιεστικός μηχανισμός σταλινικού τύπου όπου κάθε αντιφρονούντας κινδύνευε  ανα πάσα στιγμή με διαπόμπευση και θάνατο.



Πηγή:
"ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΟΠΛΑ" του Άγι Στίνα, σελ.116-8