Κάποια στοιχεία για την μάχη της Ηλεκτρικής στην οποία αναφέρθηκε ο Φωτόπουλος

 Ο γνωστός μεγαλοσυνδικαλιστής της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ Νίκος Φωτόπουλος παραλλήλισε προ ημερών τον όποιο αγώνα ισχυρίζεται ότι κάνει, με την δράση του ΕΛΑΣ και ειδικότερα με την μάχη της Ηλεκτρικής που έγινε στο Κερατσίνι στις 13/10/1944.
 Πέραν της προφανούς γραφικότητας του Φωτόπουλου (την επόμενη φορά μπορεί να βγει ντυμένος μαυροσκούφης, ζωσμένος με φυσεκλίκια και να τραγουδάει τον ύμνο του ΕΛΑΣ) και χωρίς να συγχέουμε αυτά τα καραγκιοζιλίκια με την αδιαπραγμάτευτη αναγκαιότητα διατήρησης του δημόσιου χαρακτήρα τόσο της ΔΕΗ όσο και άλλων βασικών κλάδων της οικονομίας, μας δίνεται η ευκαιρία να γράψουμε κάποια πράγματα γι'αυτήν την μάχη της Ηλεκτρικής.

 Καταρχήν πρέπει να πούμε ότι αυτή η μάχη συνέβη, και δεν είναι μάχη-παραμύθι όπως αρκετές από αυτές που αναφέρουν οι διάφοροι παρα-ιστοριογράφοι της αριστεράς.
 Η μάχη της Ηλεκτρικής δεν αμφισβητείται.
 Αυτό που αμφισβητείται είναι η καπήλευσή της εκ μέρους του ΕΛΑΣ. Τι΄χες Γιάννη, τι'χα πάντα δηλαδή...

 Στο θέμα αναφέρεται ο γνωστός ακροαριστερός ιστορικός Ιάσων Χανδρινός στο έργο του "ΟΠΛΑ. Το τιμωρό χέρι του λαού" (σελ.167):
  Ο Χανδρινός βασιζόμενος κυρίως σε αριστερές πηγές γράφει ότι η γερμανική φρουρά του εργοστασίου αρχικά απεχώρησε αναίμακτα κατόπιν διαπραγματεύσεων με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά την επόμενη μέρα επανήλθε με σκοπό την καταστροφή των εγκαταστάσεων.
 Οι ελασίτες που είχαν εγκαταστήσει φρουρά, τους περίμεναν, και σε συνεργασία με ομάδες ένοπλων αστυνομικών από τα τμήματα του Πειραιά με επικεφαλής τον ταξίαρχο Παυσανία Κατσώτα, επιτελάρχη της Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής, καθώς και οπλισμένους εργάτες του εργοστασίου με επικεφαλής το Μηχανικό Υπηρεσίας Βενιζέλο Αποστολίδη, προέβαλλαν σθεναρή αντίσταση με αποτέλεσμα την αναχαίτιση των Γερμανών. Σύμφωνα με τον Χανδρινό στην μάχη συμμετείχαν ακόμα και 12χρονα παιδιά απ΄τις γύρω περιοχές.
 Οι απώλειες των Γερμανών ήταν 11 νεκροί, 21 τραυματίες και 24 αιχμάλωτοι.
 Οι αμυνόμενοι είχαν 11 νεκρούς. Ήταν οι εξής:
 Αντώνης Καλαποθάκος (εργάτης της ΗΕΑΠ), Νικος Γεωργιάδης (εργάτης της ΗΕΑΠ), Δημήτρης Μαργαρώνης, Ιωάννης Ηλιόπουλος, Παναγιώτης Κοσμίδης, Γρηγόρης Μεγγίσογλου, Συρίγος Παπάζογλου, Γιώργος Γκιόρδας, Ανδρέας Κουνούπας, Παναγιώτης Μαυρομμάτης, Ακρίτας Τοροσιάδης.

 Βλέπουμε λοιπόν ότι ακόμα και ο ακροαριστερός Χανδρινός παραδέχεται ότι η δόξα της μάχης της Ηλεκτρικής (που ήταν πολύ σημαντική διότι απέτρεψε την καταστροφή των εγκαταστάσεων και την συνακόλουθη διακοπή στην ηλεκτροδότηση Αθήνας-Πειραιά) δεν ανήκει εξ'ολοκλήρου στον ΕΛΑΣ, αλλά και στην Αστυνομία Πόλεων, στους οπλισμένους εργάτες της Ηλεκτρικής και σε κατοίκους της περιοχής που έσπευσαν να συνδράμουν.

 Πέραν του Χανδρινού όμως, υπάρχουν άλλες δύο αναφορές που έρχονται να δώσουν μία άλλη διάσταση στην υπόθεση.
 Σύμφωνα με αυτές, οι εξοπλισμένοι εργάτες της Ηλεκτρικής (η τυπική της ονομασία ήταν ΗΕΑΠ) αποτελούσαν τον 3ο λόχο ηλεκτροπαραγωγής που άνηκε στο Τάγμα Διαβιβάσεων Αττικής που είχε διοικητή τον ταγματάρχη Ιωάννη Παπαθανασίου. Ο Παπαθανασίου ήταν μέλος της ΕΚΚΑ, επιστήθιος φίλος του Ψαρρού και πρώην αξιωματικός του 5/42 που ως γνωστόν είχε διαλυθεί απ΄τον ΕΛΑΣ. Μετά την διάλυσή του 5/42, ο Παπαθανασίου κατέφυγε στην Αθήνα. Αυτό το Τάγμα Διαβιβάσεων υπαγόταν στην Στρατιωτική Διοίκηση Αττικής της οποίας επικεφαλής ήταν ο Σπηλιωτόπουλος.
 Διοικητής του 3ου λόχου ήταν ο λοχαγός Ρουχώτας.
 Αυτή είναι η έκθεση του Ρουχώτα για την μάχη της Ηλεκτρικής όπως δημοσιεύτηκε στο έργο του Ιωάννη Παπαθανασίου "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944", σελ.187:
 

 
 Και αυτή είναι η περιγραφή των γεγονότων απ΄τους αξιωματικούς του 3ου λόχου Αποστολίδη και Μαγκλιβέρα. Πάλι απ΄το βιβλίο του Παπαθανασίου σελ.188 :

 

 Σύμφωνα με τις παραπάνω περιγραφές, το κύριο βάρος της μάχης άνηκε στον 3ο λόχο της Ηλεκτρικής που αποτελούταν από 8 εξοπλισμένους εργάτες και τον αξιωματικό του λόχου Βενιζέλο Αποστολίδη, και οι νεκροί Γερμανοί ηταν 7 και όχι 11.
 Η συμμετοχή του ΕΛΑΣ δεν αμφισβητείται, αλλά οι συντάκτες της αναφοράς ισχυρίζονται ότι οι ελασίτες μπήκαν στην σύγκρουση εκ των υστέρων προς ενίσχυση των αμυνομένων εργατών, και στην συνέχεια επιχείρησαν να οικειοποιηθούν πλήρως την μάχη.
 Επίσης δεν γίνεται καμμία αναφορά σε συμμετοχή αστυνομικών, ούτε στον Κατσώτα.

 Όπως και να΄χει, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι ναι μεν ο ΕΛΑΣ συμμετείχε στην μάχη της Ηλεκτρικής και αυτό πρέπει να του πιστωθεί, αλλά δεν ήταν μόνος του. Όπως είδαμε, συμμετείχαν και άλλοι, οι οποίοι πρέπει να μνημονευθούν εξίσου, αν όχι περισσότερο.
 Άλλωστε απ΄τους 11 νεκρούς, οι 2 -σύμφωνα με τον Χανδρινό- ήταν εργάτες της ΗΕΑΠ, άρα προφανέστατα άνηκαν στον 3ο λόχο ηλεκτροπαραγωγής. Για τους υπόλοιπους 9 Έλληνες νεκρούς δεν γνωρίζουμε με σιγουριά αν ήταν ελασίτες, αστυνομικοί ή απλοί κάτοικοι της περιοχής.

Η κατα κράτος εκλογική ήττα του ΕΑΜ στις αυτοδιοικητικές εκλογές των ανταρτοκρατούμενων περιοχών το 1943

 Μία απ΄τις προτεραιότητες του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των Ανταρτών που συγκροτήθηκε τον Ιούλιο του 1943 (συμμετείχαν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, ο ΕΔΕΣ, η ΕΚΚΑ και η Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή) ήταν η διενέργεια εκλογών στις ελεγχόμενες απ΄τους αντάρτες περιοχές για την ανάδειξη οργάνων τοπικής αυτοδιοίκησης.
 Στις 10/08/1943 το Κοινό Γενικό Στρατηγείο των Ανταρτών εξέδωσε την παρακάτω απόφαση υπ'αριθμόν 6 που αναφέρεται στην διενέργεια των εκλογών που θα διεξάγονταν απ΄την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου του '43:

 

("Ελεύθερα Ορεινή Ελλάς" του Κώστα Ιωάννου, σελ.42)

 Ποια ήταν τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές;

 Αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες μαρτυρίες στελεχών του ΕΔΕΣ και του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων:

 Ο εδεσίτης Κώστας Ιωάννου έγραφε: 

 "Στις εκλογές αυτές είχε συγκατατεθεί το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, διότι νόμιζε πως ο ελληνικός λαός είχε στραφεί και απέβλεπε σε αυτό. Πλην όμως είχε μία οδυνηρή έκπληξη. Τα αποτελέσματα απέβησαν αντίθετα προς τις προσδοκίες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, γιατί το 80%-90% και σε πολλές περιοχές του ΕΛΑΣ το 99% των κατοίκων, ψήφισε υπέρ του ΕΔΕΣ"

 ("Φενάκη και Σβάστικα" σελ.21)

  Ο υπασπιστής του Ζέρβα Μιχάλης Μυριδάκης έγραφε:

 "Ως ήτο επόμενον ο λαός της υπαίθρου είχε καλώς γνωρίσει το ΕΑΜ και τους σκοπούς του και ως εκ τούτου σε όσα χωριά της Ηπείρου, Θεσσαλίας και Αιτωλοακαρνανίας διενεργήθηκαν εκλογές και έλαβαν μέρος και αντιπρόσωποι του ΕΔΕΣ, πλην της Πόρτας Θεσσαλίας, σε όλα εξελέγησαν οι οπαδοί του ΕΔΕΣ με πλειοψηφία καταπληκτική η οποία υπερέβη μάλιστα σε πολλά μέρη, όπως στην Ήπειρο, Βάλτο, Μουζάκι και Μαυρομάτι Θεσσαλίας κ.α, το 96% των ψήφων."

 ("Αγώνες της φυλής", σελ.287)

 Ο λοχαγός Γεώργιος Καϊμαράς του 5/42 έγραφε:

 "Παρά την άγρια τρομοκρατία, τους εκβιασμούς, τις απειλές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κατά την ημέρα των εκλογών, ολόκληρη σχεδόν η περιοχή τους καταδίκασε με την ψήφο της οριστικά και εξέλεξε σαν μέλη των Επιτροπών Αυτοδιοίκησης τους αντιπροσώπους του Ψαρρού"

 ("Το χρονικό μιας θυσίας", σελ.131)

Ο ταγματάρχης Ιωάννης Παπαθανασίου του 5/42 και στέλεχος της ΕΚΚΑ έγραφε:

 "Η κίνηση του Παπαθανασίου συνέπεσε με την εποχή των εκλογών για την ανάδειξη των οργάνων της τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Θεσσαλία. Διεπίστωσε πως, στα χωριά που υπήρχαν και δυνάμεις του ΕΔΕΣ και δυνάμεις του ΕΛΑΣ οι χωρικοί ψήφιζαν τους υποψήφιους του ΕΔΕΣ με ποσοστό 60-70% δείχνοντας έτσι την έντονη αντίθεσή τους στις αρχές και τις μεθόδους του ΕΛΑΣ"

 ("Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944", σελ.102-3)

 Ο υπαρχηγός του Ζέρβα Κομνηνός Πυρομάγλου που μεταπολεμικά συνεργάστηκε με την αριστερή ΕΔΑ έγραφε:

 "Οι εκλογές προς ανάδειξη κοινοτικών επιτροπών άρχισαν απ΄το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου και έληξαν περί τα τέλη Σεπτεμβρίου 1943. Σε κάθε κοινότητα εξετίθεντο δύο και τρεις συνδυασμοί. Κατά το πλείστον όμως ήταν δύο, ένας του ΕΑΜ, ένας της ΕΚΚΑ, ή ένας του ΕΑΜ και ένας του ΕΔΕΣ ανάλογα με την περιοχή. Άνδρες και γυναίκες απ΄το 17ο έτος της ηλικίας τους, είχαν δικαίωμα ψήφου. Η ψηφοφορία διεξήγετο υπό πλήρη ελευθερία. Δεν θα σημειώσουμε παρά μόνο τα γενικά αποτελέσματα και αυτά με στρογγυλούς αριθμούς. Στην Θεσσαλία και την Ρούμελη υπό τον έλεγχο του ΕΛΑΣ, το ΕΑΜ έλαβε το 40% των ψήφων και ο ΕΔΕΣ το 60%. Στην Ήπειρο υπό τον έλεγχο του ΕΔΕΣ, το ΕΑΜ έλαβε 30% και ο ΕΔΕΣ 70%. Στην περιοχή της ΕΚΚΑ, η τελευταία έλαβε το 90% και το ΕΑΜ το 10%. Τις εκλογές επέβλεψαν επιτροπές εξ αμφοτέρων των οργανώσεων."

 ("Ο Δούρειος ίππος" σελ.92)

 Ο λοχαγός Βασίλειος Σταυρογιαννόπουλος του ΕΔΕΣ Ναυπάκτου έγραφε:

 "Βάσει της ως άνω αποφάσεως διεξήχθησαν εκλογές σε όλα τα χωριά που ελέγχονταν απ΄τις πολιτικοστρατιωτικές οργανώσεις ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ. Αυτό έγινε και στη Ναυπακτία την αυτοδιοίκηση της οποίας και πραγματευόμεθα.

 Τα αποτελέσματα των εκλογών υπήρξαν καταπληκτικά. Τα περισσότερα εκ των εκλεγέντων μελών των διάφορων λαϊκών επιτροπών (διοικητική, οικονομική, σχολικοεκκλησιαστική, δικαστική, αγροτικής ασφαλείας, ασφάλειας και τάξεως) ή δεν συμπαθούσαν το ΕΑΜ ή άνηκαν σε αντίθετη από αυτό οργάνωση"

 (Πικρές αναμνήσεις 1941-1944", σελ.146)

 Ο λοχαγός Ανδρέας Μήταλας του 5/42 έγραφε:

 "..κατά την διεξαγωγή εκλογών για την ανάδειξη οργάνων τοπικής αυτοδιοικήσεως επικράτησαν οι υποψήφιοι της ΕΚΚΑ καίτοι ασκήθηκε εκ μέρους του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ τρομοκρατία.."

 (επιστολή που δημοσιεύτηκε στο "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση" του Ηρακλή Πετιμεζά σελ.512)

Ο Διονύσης Μπενετάτος, αγροτικός σοσιαλιστής και ιδρυτικό μέλος του ΕΑΜ απ'όπου απεχώρησε το 1942 και αργότερα συνεργάστηκε με τον ΕΔΕΣ, έγραφε:

"Τον Αύγουστο όμως του 1943 γίνονται εκλογές αυτοδιοικήσεως σε πολλές ανταρτοκρατούμενες περιοχές και διαπιστώνεται πλέον ότι το ΕΑΜ δεν έχει την πλειοψηφία του λαού"

 ("Το χρονικό της Κατοχής", σελ.222)

 Βλέπουμε ότι ο κοινός τόπος των παραπάνω μαρτυριών είναι ότι οι υποψήφιοι που προέρχονταν απ΄τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ επικρατούσαν εκλογικά των εαμικών υποψηφίων

 Μπορεί κάποιοι να αμφισβητήσουν τις παραπάνω μαρτυρίες επειδή προέρχονται κυρίως από στελέχη του ΕΔΕΣ και του 5/42 άρα είναι πιθανό να μεροληπτούν, παρά το ότι δύο εξ'αυτών (ο Πυρομάγλου και ο Μπενετάτος) δεν θα μπορούσαν με τίποτα να χαρακτηριστούν σαν εμπαθείς αντι-εαμίτες.

 Επίσης φαντάζει λίγο δύσκολο να έλεγαν όλοι αυτοί (και πολλοί άλλοι) τα ίδια ψέματα. Μία υπερβολή στα λόγια τους μπορεί να υπάρχει, οι διαφοροποιήσεις στις μεταξύ τους μαρτυρίες είναι λογικό να υπάρχουν καθώς ο καθένας μιλούσε κυρίως για την περιοχή του, αλλά το να ψεύδονται τελείως δείχνει μάλλον απίθανο. Όπως και να χει όμως, οι απόψεις τους για το αποτέλεσμα των εκλογών του 1943 είναι καταγεγραμμένες, και ο καθένας ας κρίνει.

 Το περίεργο είναι ότι απ' την άλλη πλευρά δεν υπάρχουν πολλές αναφορές σε αυτές τις εκλογές, που ήταν οι πρώτες στην λεγόμενη "ελεύθερη Ελλάδα". 

 Ο στρατιωτικός διοικητής του ΕΛΑΣ Στέφανος Σαράφης δεν κάνει καμμία μνεία στα εκλογικά αποτελέσματα, παρά μόνο περιορίστηκε στο να γράψει:

 "Στην Ήπειρο, στις εκλογές που έγιναν για εκλογή επιτροπών διοίκησης, δικαιοσύνης κλπ, οι εδεσίτες παρά την συμφωνία στο Βουλγαρέλι και άλλα χωριά πήγαν με πολυβόλα και με την βία και επέβαλλαν την εκλογή των προσώπων που ήθελαν"

 ("Ο ΕΛΑΣ" σελ.199)

 Καλό θα είναι να έχουμε υπόψη την έντονη φημολογία ότι το βιβλίο "Ο ΕΛΑΣ" δεν το έγραψε μόνος του ο Σαράφης αλλά με την υψηλή εποπτεία του γ.γ του ΚΚΕ, Γ.Σιάντου, τον οποίο άλλωστε υπάκουε πιστά. Συνεπώς εφόσον η μη-αναφορά στις εκλογές του 1943 έγινε με την έγκριση της ηγεσίας του ΚΚΕ, μπορεί εύκολα να υποθέσει κάποιος ότι όντως τα αποτελέσματα σίγουρα δεν ήταν θετικά για αυτούς. 

 Μία παρόμοια στάση κράτησε και ο γ.γ του ΕΑΜ απ΄τον Ιούλιο του 1944, Δημήτρης Παρτσαλίδης, που ένω παραθέτει μία περίληψη απ΄τα παραπάνω λεγόμενα του Κομνηνού Πυρομάγλου για τα συγκεκριμένα εκλογικά αποτελέσματα, αρκείται να πει ότι "τα παραπάνω στοιχεία δεν μπόρεσα να τα διασταυρώσω" ("Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής αντίστασης", σελ.54), πετώντας ουσιαστικά την μπάλα στην εξέδρα.

 Αυτή η στάση των αριστερών ιστοριογράφων δείχνει ότι οι ισχυρισμοί των εκπροσώπων του Ζέρβα και του Ψαρρού περί επικράτησης των οργανώσεών τους στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1943 πιθανότατα έχουν μεγάλη δόση αλήθειας.

 Και αυτό είναι ένα σημαντικό ιστορικό στοιχείο που καταρρίπτει τον μύθο περί της δήθεν "τεράστιας" αποδοχής του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ απ'τον ελληνικό λαό.

 Φυσικά, αυτή η πολιτική αποτυχία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ δεν μπορεί παρά να συσχετιστεί με την ολομέτωπη επίθεση που εξαπέλυσε κατά του ΕΔΕΣ τον Οκτώβριο του ΄43, δηλαδή λίγες μέρες μετά την ολοκλήρωση των εκλογών. Όταν διαπιστώθηκε ότι δεν μπόρεσε να επικρατήσει με πολιτικά μέσα, η σκυτάλη πέρασε στους Βελουχιώτηδες..

Η δράση του Δημήτριου Ψαρρού πριν την ίδρυση του συντάγματος 5/42 - μέρος α'

Ο συνταγματάρχης Ψαρρός ήταν απ΄τους πλέον δραστήριους πατριώτες από την αρχή ακόμα της κατοχικής περιόδου.

Η απόταξή του απ΄το στράτευμα λόγω της συμμετοχής του στο κίνημα του 1935, είχε σαν αποτέλεσμα να μην συμμετέχει στον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Μετά την απόταξή του ασχολήθηκε με ιδιωτικές επιχειρήσεις στην βόρεια Ελλάδα. Τον Μάιο του 1941, μετά την κατάρρευση του μετώπου, κατεβαίνει στον τόπο καταγωγής του την Φωκίδα (είχε γεννηθεί στο Χρισσό της Φωκίδας).  Συναντιέται στην Άμφισσα με τους αξιωματικούς Κώστα και Ιωάννη Λαγγουράνη και τον έφεδρο υπολοχαγό Ανδρέα Μήταλα και συζητούν τις δυνατότητες οργάνωσης αντάρτικου. Συμφωνήθηκε οι αδελφοί Λαγγουράνη να παραμείνουν στην Γκιώνα για την οργάνωση τοπικών πυρήνων αντίστασης, και ο Ψαρρός με τον Μήταλα να αναλάβουν τις απαιτούμενες διασυνδέσεις στις μεγάλες πόλεις για την ενίσχυση του αγώνα.

 Ο Ψαρρός ανέβηκε στην Θεσσαλονίκη και πρωταγωνίστησε στην συγκρότηση της βραχύβιας οργάνωσης Ελευθερία συνεργαζόμενος με στελέχη του ΚΚΕ. Είχε και επαφές με αξιωματικούς της οργάνωσης ΥΒΕ που αργότερα μετονομάστηκε σε ΠΑΟ, χωρίς όμως να υπάρξει κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα. Οι συνθήκες το 1941 δεν ήταν ώριμες για οργάνωση αντάρτικου στην Μακεδονία. Κάποιες αντάρτικες κομμουνιστικές ομάδες που δραστηριοποιούνταν υπό την αιγίδα της οργάνωσης Ελευθερία, ανέστειλαν την δράση τους κατόπιν της σφοδρότατης γερμανικής αντίδρασης.

 Επιστρέφοντας στην Αθήνα ο Ψαρρός έρχεται σε επαφή με τον Γιώργο Καρτάλη και συμφωνούν στην ίδρυση της ΕΚΚΑ τον Οκτώβριο του 1941, μαζί και με άλλους συνεργάτες τους.  Ο Ψαρρός τοποθετήθηκε σαν στρατιωτικός αρχηγός της ΕΚΚΑ από κοινού με τον συνταγματάρχη Μπακιρτζή. 

 Εν τω μεταξύ η προσπάθεια των αδελφών Λαγγουράνη στην Γκιώνα δεν πέτυχε, καθώς τους αντιλήφθηκαν οι Ιταλοί, και έτσι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Φωκίδα. Γενικότερα όμως στην περιοχή του Παρνασσού υπήρχε έντονη διάθεση για αγώνα με μπροστάρηδες κυρίως αξιωματικούς, όπως π.χ. ο Δεδούσης (βλ. εδώ). Το κακό ήταν ότι ήταν ασύνδετες μεταξύ τους και ασυντόνιστες. 
 Με πολλούς από αυτούς τους αξιωματικούς ήρθε σε επαφή ο Μήταλας που είχε ξαναγυρίσει στην Φωκίδα  τον Φεβρουάριο του 1942. Συγκρότησε Κεντρική Επιτροπή Αγώνος της ΕΚΚΑ στην Άμφισσα, και έστειλε μία σχετική έκθεση στον Ψαρρό που του ανέλυε τις δυνατότητες οργάνωσης αντάρτικου στην περιοχή.

 Τον Απρίλιο του 1942 ο Ψαρρός συμμετείχε σε μία κοινή σύσκεψη που αποφασίστηκε η πανελλαδική οργάνωση του αντάρτικου. Σχετική ανάρτηση είχαμε κανεί εδώ. 
 Σύμφωνα με το σχέδιο, ο Ψαρρός θα έμπαινε επικεφαλής του αντάρτικου στην κεντρική και ανατολική Στερεά Ελλάδα, και όλοι θα πρεπε να βγουν στον βουνό ως τα μέσα Αυγούστου του 1942.

 Στις 20 Μαϊου του 1942 ειδοποιείται ο Ψαρρός ότι το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής ενέκρινε τις παραπάνω ενέργειες οργάνωσης του αντάρτικου, και ότι στο διάστημα μεταξύ 26-30 του μηνός θα γινόταν η πρώτη ρίψη πολεμικού υλικού  στην Γκιώνα με σκοπό τον εξοπλισμό των ανδρών της ΕΚΚΑ στην περιοχή.  Ο Ψαρρός έστειλε τον Μήταλα στην περιοχή, προκειμένου να συνεργαστεί με τον δικηγόρο Αλέκο Σεφεριάδη που είχε επαφές με το ΣΜΑ και ουσιαστικά λειτουργούσε σαν εκπρόσωπός του στην περιοχή. Αυτό δεν κατέστη εφικτό καθώς ο Μήταλας δεν έγινε αποδεκτός απ΄τον Σεφεριάδη. 
 Τελικώς η ρίψη έγινε αλλά απέτυχε γιατί τα εφόδια διασκορπίστηκαν σε μεγάλη έκταση, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του υλικού να παρθεί από συμμορίες ληστοφυγόδικων που δρούσαν στην περιοχή.

 Τον Ιούνιο, ο Μήταλας συναντιέται στο χωριό Αγία Ευθυμία με τους αξιωματικούς Κούτρα, Καϊμαρά και Ντούρο που είχαν φτιάξει την οργάνωση Ελληνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΑΣ). Τους προτείνει εκ μέρους του Ψαρρού την συνεργασία υπό τις διαταγές του με την διαβεβαίωση ότι ο Ψαρρός θα αναλάμβανε τον εξοπλισμό των ομάδων τους. Οι τρεις αξιωματικοί δέχονται με τον όρο ότι δεν θα δινόταν στον αγώνα πολιτικός χρωματισμός και ότι  δεν θα αναλάμβαναν καμμία πολιτική δέσμευση απέναντι στην ΕΚΚΑ.

 Ο Ψαρρός ξαναπάει στην Φωκίδα τον Ιούλιο του 1942 αφού είχε ενημερωθεί απ΄το ΣΜΑ ότι το δεύτερο δεκαήμερο του Ιουλίου θα γίνονταν ρίψεις οπλισμού για τις τοπικές ομάδες που είχε οργανώσει ο Μήταλας. Τελικά όμως, ρίψεις δεν έγιναν. Προσπάθησε να έρθει σε επαφή με τον Σεφεριάδη ο οποίος όμως τον απέφυγε και αντ’αυτού έστειλε να τον συναντήσει ένας καθηγήτης μέλος του ΕΑΜ. Ο Ψαρρός διαμαρτυρήθηκε καθώς έβλεπε ότι ο εκπρόσωπος του ΣΜΑ, ο Σεφεριάδης δεν ήταν καθόλου συνεργάσιμος, και το χειρότερο ήταν ότι οι ομάδες που ήταν έτοιμες να βγουν στο αντάρτικο παρέμεναν είτε άοπλες είτε με ελάχιστο οπλισμό λόγω της αποτυχίας των ρίψεων.

 Κάτι αντίστοιχο έγινε και τον Αύγουστο του 1942, οπότε και πάλι ειδοποιήθηκαν οι ομάδες του Ψαρρού να περιμένουν ρίψεις οπλισμού και εφοδίων. Τελικά τα αεροπλάνα ήρθαν, αλλά έκαναν ρίψεις στις περιοχές που βρίσκονταν ομάδες του νεοσύστατου ΕΛΑΣ...
  


 Τα στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ΄το βιβλίο "Αντιστασιακή Οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου

Θύμιος Δεδούσης - ο σταυραετός της Ρούμελης μέρος β΄

  Μετά τις μάχες του 5/42 κατά των Γερμανών, οι τελευταίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν (προσωρινά) την Άμφισσα στις 12/10/1943. Τμήματα του 5/42, μεταξύ αυτών και ο λόχος του Δεδούση μπήκαν στην ελεύθερη πια Άμφισσα και έτυχαν αποθεωτικής υποδοχής απ’τον λαό. Την επόμενη μπήκαν στην Άμφισσα και τμήματα του ΕΛΑΣ και συγκροτήθηκε κοινό φρουραρχείο των δύο οργανώσεων [1]. Η κατάσταση βέβαια κάθε άλλο παρά ειδυλλιακή ήταν μεταξύ των δύο αντάρτικων οργανώσεων. Η εμπάθεια του Ζούλα, διοικητή του 36ου συντάγματος του ΕΛΑΣ ήταν διαρκής και προκλητική απ’τον Ιούνιο του 1943 με την δεύτερη διάλυση του 5/42.

  

 Πέραν αυτών, όπως είχαμε δει εδώ κατά την διάρκεια του εμφυλίου ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, η ΕΚΚΑ κράτησε μία φιλική στάση προς τον πρώτο με την προκήρυξη υπέρ του στις 14/10/1943. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να προκληθούν αντιδράσεις στους κόλπους του 5/42. Στην σύσκεψη των αξιωματικών που συγκάλεσε ο Ψαρρός στο Κάστρο των Σαλώνων στην Άμφισσα στις 24/10/1943 συζητήθηκε το θέμα σε φορτισμένο κλίμα και τελικώς δεν αναγνωρίστηκε η φιλο-εαμική προκήρυξη της ΕΚΚΑ. 
 Ο Δεδούσης συμμετείχε στην σύσκεψη, και ήταν σαφώς εναντίον της υποστήριξης του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ εκ μέρους της ΕΚΚΑ. Μετά την σύσκεψη, διαβλέποντας τον κίνδυνο απ’το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αποφάσισε να ακολουθήσει μία καθαρά αντικομμουνιστική γραμμή. Ξεκίνησε με τον λόχο του μία περιοδεία στα χωριά της Παρνασσίδας. Συγκεκριμένα πέρασαν απ΄τον Άγιο Γεώργιο, το Χρισσό (γενέτειρα του Ψαρρού), την Δεσφίνα, την Ιτέα και το Γαλαξίδι. Τα τοπικά μικροεπεισόδια δεν έλλειψαν.

 Στην Δεσφίνα ο τοπικός υπεύθυνος του ΕΑΜ διοργάνωσε κομμουνιστική συγκέντρωση που στρεφόταν ανοικτά κατά του Δεδούση και του 5/42. Με λίγες ριπές πολυβόλων στον αέρα η συγκέντρωση διαλύθηκε.

 Στην Ιτέα, οι ελασίτες είχαν συλλάβει τον ταγματάρχη Γιακουμάκη του 5/42 και τον καθύβριζαν ως προδότη. Την ίδια μέρα όμως έφτασε εκεί ο Δεδούσης που τον απελευθέρωσε δίχως να συναντήσει αντίσταση. [2]

 

  Γενικότερα, υπήρχε ένταση μεταξύ των δύο οργανώσεων στο τέλος του 1943 και αρχές του 1944, αλλά εκτονωνόταν σχετικά γρήγορα δίχως περαιτέρω επιπλοκές. 

 Η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία για τους αντάρτες τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο του 1944 όταν έλαβαν χώρα γερμανικές επιχειρήσεις με σκοπό την ανακατάληψη της Άμφισσας και την απώθηση των ανταρτών. Κατά την διάρκεια των συγκρούσεων τμημάτων του 5/42 και του ΕΛΑΣ με Γερμανούς στο 51^ο χλμ Γραβιάς-Αμφίσσας, ο λόχος του Δεδούση είχε σταλεί στις Καρουτές για να παραλάβει υλικά από αέρος απ΄τους Άγγλους [3]. 

 Μετά την ανακατάληψη της Άμφισσας, οι Γερμανοί χτύπησαν και τις Καρουτές όπου εκτός του λόχου του Δεδούση είχαν καταφύγει και άλλοι αντάρτες τόσο του 5/42 όσο και του ΕΛΑΣ, αλλά και άμαχοι. Οι Γερμανοί τους αιφνιδίασαν αλλά οι αντάρτες κατάφεραν και διέσπασαν τον κλοιό και διέφυγαν, όχι όμως χωρίς απώλειες [4].

 Οι δυναμικές γερμανικές επιχειρήσεις ανάγκασαν το 5/42 να εγκαταλείψει την περιοχή τον Φεβρουάριο του 1944 και να πάει δυτικότερα προς την Δωρίδα. Ο Δεδούσης με τον λόχο του εγκαταστάθηκαν στο αεροδρόμιο των Πενταγιών όπου μάταια περίμεναν ρίψεις [5].

   
 Ο Δεδούσης βέβαια δεν είχε ξεχάσει τον ρόλο της ΕΚΚΑ της οποίας στρατιωτικό σκέλος ήταν το  Σύνταγμα 5/42. Γενικότερα, στην Παρνασσίδα και στην Δωρίδα όπου δρούσαν οι αντάρτες του Ψαρρού, ο κόσμος ήταν από αδιάφορος εώς ιδιαιτέρως αρνητικός απέναντι στην ΕΚΚΑ, εν αντιθέσει με το δημοφιλές 5/42 [6]. 
 Μέσα σε αυτό το κλίμα απαξίωσης της ΕΚΚΑ και δικαιολογημένης  (ας μην ξεχνάμε ότι το 1943 οι ελασίτες είχαν διαλύσει δις το 5/42) καχυποψίας απέναντι στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ το οποίο είχε υποστηρίξει η ΕΚΚΑ κατά του ΕΔΕΣ, ο Δεδούσης κινητοποιήθηκε και συνέταξε στις 28/02/1944 το παρακάτω υπόμνημα αποκήρυξης της ΕΚΚΑ το οποίο υπέγραψαν συνολικά 68 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί του συντάγματος [7]:

 

  Χαρακτηριστικό είναι ότι πέραν του Δεδούση, οι κυριότεροι και πιο μάχιμοι αξιωματικοί του 5/42 συμπεριλαμβάνονται στους υπογράφοντες αυτό το υπόμνημα (Καϊμαράς, Ντούρος, Καπετζώνης, Κούτρας, Πατυχάκης, Παξινός κτλ).
 Επίσης το υπόμνημα στρέφεται ευθέως κατά του υποδιοικητή του 5/42 αντισυνταγματάρχη Λαγγουράνη, και αυτό φυσικά δεν ήταν καθόλου τυχαίο, όπως θα δούμε στην τρίτη και τελευταία ανάρτηση για τον Θύμιο Δεδούση.


 συνεχίζεται..

  [1] "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεωργίου Καϊμαρά, σελ.122                                            
     "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.108

  [2] "Θύμιος Δεδούσης ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση, σελ.48-53   
   "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.108                     
    "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεωργίου Καϊμαρά, σελ.125

 [3] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.123

 [4] "Θύμιος Δεδούσης ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση, σελ.53      
   "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.125       

 [5]  "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.125                      
       "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεωργίου Καϊμαρά, σελ.152

 [6] βλ. έκθεση του αντισυνταγματάρχη Αργυρόπουλου της ΠΑΟ στο "Για τον ελληνικό βορρά" του Παρμενίωνος Παπαθανασίου, σελ.608.                                                                                                   

 [7] "Θύμιος Δεδούσης ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση, σελ.56-57      

Η απαράδεκτη στάση της ΕΚΚΑ στον εμφύλιο ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ

 Τον Οκτώβριο του 1943 ξέσπασε ευρείας κλίμακας εμφύλιος πόλεμος μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ στα βουνά της Ηπείρου, με ευθύνη του πρώτου. 

 Η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ ήταν οργανωμένη και προαποφασισμένη. Αυτό προκύπτει και απ΄το γράμμα του αρχικαπετάνιου του ΕΛΑΣ Άρη Βελουχιώτη προς το πολιτικό γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ στις 22/09/1943, όπου μεταξύ άλλων έλεγε:

 "Διάλυση άμεση, έστω και αιματηρά, των οργανώσεων ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ αν αρνηθούν να υπογράψουν την ανωτέρω αναφερόμενη δήλωση"

  Εδώ ο Βελουχιώτης αναφερόταν σε μία δήλωση που έπρεπε σύμφωνα με τον ίδιο να υπογράψουν ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ και η οποία θα έλεγε ότι δεν θα δεχόντουσαν χωρίς δημοψήφισμα πίσω στην Ελλάδα τον βασιλιά και την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου, και στην ανάγκη θα χρησιμοποιούσαν ακόμα και βία για να εμποδίσουν την επιστροφή τους. [1]

  

 Αυτός ο ισχυρισμός του Βελουχιώτη ήταν εκτός πραγματικότητας. Το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήδη συνεργαζόταν  με τις άλλες δύο οργανώσεις στα πλαίσια του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των Ανταρτών και των συμφωνιών του Ιουνίου και Ιουλίου του 1943.

  Άλλωστε πουθενά δεν αναφέρεται ότι η αιτία της ρήξης ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν η μη-υπογραφή εκ μέρους του δεύτερου της συγκεκριμένης δήλωσης.

 Το παράδοξο όμως στην διαμάχη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν η φιλο-ελασίτικη στάση που κράτησε η τρίτη σε δύναμη αντιστασιακή οργάνωση, η ΕΚΚΑ. Το παράδοξο έγκειται στο ότι μερικούς μήνες πριν ο ΕΛΑΣ είχε διαλύσει δύο φορές το Σύνταγμα 5/42 που ουσιαστικά ήταν το στρατιωτικό σκέλος της ΕΚΚΑ. Επίσης, όπως είδαμε εδώ νωρίτερα μες στο 1942 οι Ψαρρός και Μπακιρτζής (αμφότεροι ηγετικά στελέχη της ΕΚΚΑ και  διοικητής του 5/42 ο πρώτος) συνεργάζονταν με τον Ζέρβα για την οργάνωση του αντάρτικου.

 Γιατί λοιπόν στράφηκαν ξαφνικά εναντίον του Ζέρβα και του ΕΔΕΣ;

 Γιατί πήραν θέση υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που είχε ήδη κάνει σαφείς τις εχθρικές του διαθέσεις απέναντι στο 5/42 και την ΕΚΚΑ;

 Aς δούμε καταρχήν τα γεγονότα.

 Με το ξέσπασμα του εμφυλίου ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, το κοινό στρατηγείο (ΕΚΚΑ-ΕΛΑΣ) της Ρούμελης εξέδωσε μία προκήρυξη στις 14/10/1943 που στρεφόταν ευθέως κατά του ΕΔΕΣ και υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Αυτή υπογραφόταν απ΄τον αντισυνταγματάρχη  Σπύρο Βλάχο και τον πολιτικό υπεύθυνο της ΕΚΚΑ Τάκη Παπαγιαννόπουλο. [2]

Υπάρχει η άποψη ότι οι Παπαγιαννόπουλος και Βλάχος συνέταξαν την συγκεκριμένη προκήρυξη κατόπιν έντονων πιέσεων του ΕΛΑΣ, αφού ήταν αποκομμένοι στο Καρπενήσι και δεν είχαν επαφή ούτε με την αντιπροσωπεία της ΕΚΚΑ στο Κοινό Γενικό Στρατηγείο των Ανταρτών ούτε με την διοίκηση του 5/42. [3]

 Κάτι παραπλήσιο υποστηρίζει και ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ, Κομνηνός Πυρομάγλου που  έλεγε ότι η ηγεσία της ΕΚΚΑ έβγαλε αυτήν την προκήρυξη διότι δεν είχε άλλη διέξοδο. Αν δεν το έκανε, τότε είτε θα έπρεπε να αυτοδιαλυθεί είτε θα έπρεπε να περιμένει επίθεση απ΄τον ισχυρότερο ΕΛΑΣ της Ρούμελης. [4]

 Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία που ρίχνουν περισσότερο φως στην υπόθεση:

 Στις 20/10/1943 ο Μπακιρτζής στέλνει επιστολή στον Ψαρρό στην οποία στρέφεται ανοικτά εναντίον του ΕΔΕΣ, δηλώνει υπέρ της ένταξης της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά και της ενεργού συμμετοχής των ένοπλων τμημάτων της ΕΚΚΑ στον αγώνα κατά του ΕΔΕΣ. [5]

 Την ίδια ημερομηνία υπάρχει αντίστοιχη επιστολή του Γεώργιου Καρτάλη, πολιτικού αρχηγού της ΕΚΚΑ, προς τον Ψαρρό στην οποία λέει ότι η ΕΚΚΑ πρέπει να στηρίξει τον ΕΛΑΣ στον αγώνα του κατά του ΕΔΕΣ με συμβολική αποστολή 30 ανδρών, ενώ μιλάει ακόμα και για ένταξη της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ. [6]

 Σύμφωνα με τον στρατιωτικό διοικητή του ΕΛΑΣ, Στέφανο Σαράφη, ο Ψαρρός αρχικά είχε συμφωνήσει με τον Καρτάλη και είχε αποφασίσει την αποστολή μιας διμοιρίας του 5/42 σαν συμβολική συμμετοχή στον αγώνα του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ. [7]

 Επίσης ο Σαράφης αναφέρει ότι σε συζητήσεις μεταξύ Σιάντου (γ.γ του ΚΚΕ), Μπακιρτζή και Καρτάλη στις 25/10/1943 σχεδόν συμφωνήθηκε η ένταξη της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ. [8]

 Τελικώς όμως η ΕΚΚΑ και το στρατιωτικό σκέλος της το Σύνταγμα 5/42 δεν ενεπλάκη ενεργά στην εμφύλια διένεξη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. Αυτό οφειλόταν στην θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η προαναφερθείσα προκήρυξη των Παπαγιαννόπουλου-Βλάχου στις τάξεις των αντρών του 5/42 [9], πολλοί εκ των οποίων είχαν ήδη βιώσει την εχθρικότητα του ΕΛΑΣ με τις δύο πρόσφατες διαλύσεις της μονάδας τους, ενώ μεγάλο μέρος του ήταν βασιλόφρονες αντικομμουνιστές.

 Μετά την γνωστοποίηση της προκήρυξης και τον σάλο που προκάλεσε, ο Ψαρρός συγκάλεσε σύσκεψη στο κάστρο των Σαλώνων λίγο έξω απ΄την Άμφισσα στις 24/10/1943. Εκεί η έντονη αντίδραση των διαφωνούντων στελεχών του 5/42 κατά των φιλο-εαμικών μεθοδεύσεων της ηγεσίας της ΕΚΚΑ, ανάγκασαν τον Ψαρρό να υποχωρήσει. Δεν αναγνώρισε την  προκήρυξη των Παπαγιαννόπουλου-Βλάχου και έτσι η ΕΚΚΑ και το 5/42 παρέμεναν τελικά ουδέτεροι στην σύρραξη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. [10]

  

 Μερικούς μήνες μετά όμως, ο πολιτικός αρχηγός της ΕΚΚΑ Γεώργιος Καρτάλης στην ομιλία του στο συνέδριο του Λιβάνου δήλωσε:

 "Τελειώσαμε το επεισόδιο αυτό και αρχίζει ο εμφύλιος πόλεμος την 10^η Οκτωβρίου με τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ. Εμείς βλέπαμε με συμπάθεια τον αγώνα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ διότι νομίζαμε ότι υπήρχε έδαφος συνεννοήσεως και υπήρχε μία ιδεολογική συγγένεια μεταξύ μας και διότι νομίζαμε ότι όντως υπήρχε μία συνεργασία του ΕΔΕΣ με τον εχθρό"  [11]

  Η παραπάνω φράση του Καρτάλη ταιριάζει απόλυτα με το αντι-εδεσίτικο και φιλο-εαμικό πνεύμα που χαρακτήριζε τις επιστολές του ιδίου και του Μπακιρτζή προς τον Ψαρρό τον Οκτώβριο του ’43.

  Αυτό προφανώς σημαίνει ότι ανεξάρτητα απ’το αν οι Βλάχος-Παπαγιαννόπουλος πιέστηκαν (ή όχι) απ΄τους ελασίτες για να βγάλουν την επίμαχη προκήρυξη, η γενικότερη γραμμή της ηγεσίας της ΕΚΚΑ ήταν υπέρ των κομμουνιστών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

  Άρα το λογικό συμπέρασμα είναι ότι η πολιτική ηγεσία της ΕΚΚΑ είχε αποφασίσει την συμπόρευσή της, ή ακόμα και την ένταξή της, με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και κατ’επέκταση με το ΚΚΕ, εναντίον του ΕΔΕΣ.

Ένθερμος θιασώτης αυτής της γραμμής ήταν ο συνταγματάρχης Ευρυπίδης Μπακιρτζής, ηγετικό στέλεχος της ΕΚΚΑ. Φυσικά δεν αποτελεί σύμπτωση ότι αυτός τον Μάρτιο του 1944 προσχώρησε στο στρατόπεδο του ΕΑΜ εντασσόμενος αρχικά ως πρόεδρος στην κυβέρνηση του βουνού (ΠΕΕΑ) που συγκρότησαν οι κομμουνιστές και αργότερα ως στρατιωτικός διοικητής της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ.

 Τα κίνητρα του Καρτάλη ήταν διαφορετικά απ'του Μπακιρτζή. Το πιθανότερο είναι ότι πίστευε πως η υποστήριξη της ΕΚΚΑ προς το ισχυρότερο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήταν ο μόνος τρόπος που θα εξασφάλιζε την επιβίωσή της. Διαψεύστηκε οικτρά, καθώς οι ελασίτες δεν ήταν διατεθειμένοι να ανεχτούν την ύπαρξη οποιασδήποτε άλλης ένοπλης οργάνωσης στα ελληνικά βουνά. Όπως είχαμε δει άλλωστε και εδώ, ούτε καν τον μετριοπαθή Ψαρρό δεν θα μπορούσαν να ανεχτούν ακόμα και αν εκείνος εντασσόταν στον ΕΛΑΣ..

 Προκαλεί επίσης εντύπωση η παραδοχή του Καρτάλη ότι οι της ΕΚΚΑ είχαν πιστέψει ότι ο ΕΔΕΣ συνεργαζόταν με τους κατακτητές, κάτι που φυσικά ήταν μέγιστο ψέμα. Είναι όμως ενδεικτικό για να καταλάβει κανείς πόσο ισχυρή ήταν τότε η κομμουνιστική προπαγάνδα.

 Οι μοναδικοί λόγοι που η ΕΚΚΑ δεν ενίσχυσε ανοικτά τον ΕΛΑΣ στον εμφύλιο κατά του ΕΔΕΣ, ήταν η οργισμένη αντίδραση των αντρών του 5/42 και ο ήπιος χαρακτήρας του Ψαρρού που έβλεπε ότι αν επέμενε να επιβάλλει την φιλο-εαμική γραμμή της ΕΚΚΑ στους άντρες του, τότε η μονάδα του θα διαλυόταν εκ των έσω. Έτσι αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει και μοιραία τα σχέδια των Μπακιρτζή (κυρίως) και Καρτάλη δεν ευοδώθηκαν.

[1] "Διπλή αποκατάσταση της εθνικής αντίστασης" του Δημήτρη Παρτσαλίδη, σελ.80

[2] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.109

[3] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.110

      "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.136

[4] "Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του" του Κομνηνού Πυρομάγλου, σελ.228

[5] "Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του" του Κομνηνού Πυρομάγλου, σελ.219-220

      "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά",σελ.356-8

 [6] "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά",σελ.359-361

 [7] "Ο ΕΛΑΣ" του Στέφανου Σαράφη, σελ.204

 [8] "Ο ΕΛΑΣ" του Στέφανου Σαράφη, σελ.205

 [9] "Θύμιος Δεδούσης ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση, σελ.48

       "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.110

       "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.136

 [10] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.111

        "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.137-8

 [11] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.242

Ένα τυπικό παράδειγμα ασυνεννοησίας μεταξύ των εθνικών αντιστασιακών οργανώσεων

Όπως έχουμε ξαναπεί εδώ, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, αν όχι το σημαντικότερο, των εθνικών αντιστασιακών οργανώσεων ήταν η έλλειψη συντονισμού μεταξύ τους. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η επιπόλαια προσπάθεια της ΕΚΚΑ να οργανώσει αντάρτικο στην Πελοπόννησο.

   

 Τον Ιούλιο του 1943 καταφθάνουν στην ορεινή Τριφυλία και Ολυμπία αξιωματικοί καταγόμενοι από τα μέρη αυτά με αποστολή να οργανώσουν αντάρτικες ομάδες της ΕΚΚΑ. 

 Πρώτη έφτασε μία ομάδα με επικεφαλή τον λοχαγό Γεώργιο Θεοχαρόπουλο. Καταφέρνει και βρίσκει κάποια όπλα απ’τον αδελφό του Θεοχαρόπουλου και από χωρικούς. Η ΕΚΚΑ απ΄τον ασύρματο στην Αθήνα ζητά απ’το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής να γίνουν ρίψεις πολεμικού υλικού στους αξιωματικούς της που έφασαν στην ορεινή Τριφυλία-Ολυμπία. Το ΣΜΑ τους απαντά ότι στην περιοχή αυτή υπάρχει ήδη αντάρτικη ομάδα που συνεργάζεται με τον άγγλο ταγματάρχη Ριντ, τοπικό επικεφαλή της συμμαχικής αποστολής. Η συγκεκριμένη αντάρτικη ομάδα υπαγόταν στην οργάνωση Ελληνικός Στρατός (Ε.Σ) με τοπικό αρχηγό τον λοχαγό Γεώργιο Καραχάλιο. Το ΣΜΑ τόνισε ότι χωρίς την έγκριση του Ριντ δεν μπορεί να ενισχυθεί άλλο αντάρτικο τμήμα στην Τριφυλία-Ολυμπία.

  

 Οι αξιωματικοί όμως δεν γνώριζαν την απάντηση του ΣΜΑ στην ΕΚΚΑ και έτσι την νύχτα 16-17 Ιουλίου 1943 ανάβουν φωτιές στην Άνω Φυγαλία ως σήματα για ρίψεις όπλων από συμμαχικά αεροπλάνα. Το ίδιο βράδυ όμως συμπτωματικά στα γειτονικά Πλατάνια οι άντρες του Ε.Σ είχαν επίσης ανάψει φωτιές για τον ίδιο λόγο, καθώς περίμεναν προκαθορισμένες ρίψεις από αέρος. Αυτό προκάλεσε σύγχυση και τελικά τα αεροπλάνα έφυγαν χωρίς να γίνει καμμία ρίψη.

  Οι αξιωματικοί της ΕΚΚΑ έκαναν το λάθος να μην έρθουν σε επαφή με τον άγγλο ταγματάρχη και το τμήμα του Ε.Σ. Προφανώς η μεγαλύτερη ευθύνη βαραίνει την ηγεσία της ΕΚΚΑ που δεν φρόντισε εγκαίρως να ενημερωθεί για την κατάσταση του αντιστασιακού κινήματος στην ορεινή Τριφυλία-Ολυμπία πρωτού στείλει εκεί αξιωματικούς της.

  

 Αυτή η ασυνεννοησία είχε σαν αποτέλεσμα να εκτεθούν οι αξιωματικοί της ΕΚΚΑ στον ταγματάρχη Ριντ που φυσικά έγινε έξω φρενών διότι ματαιώθηκαν οι προκαθορισμένες ρίψεις. Ο Ριντ έφτασε στο σημείο να τους θεωρήσει κατάσκοπους των Γερμανών που ήρθαν να σαμποτάρουν τον αντάρτικο αγώνα, ενώ και οι κομμουνιστές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ βρήκαν ευκαιρία να τους συκοφαντήσουν αναλόγως.

 Τελικώς με πρωτοβουλία του Καραχάλιου κανονίστηκε συνάντηση στο αρχηγείο του Ε.Σ στα Πλατάνια όπου οι αξιωματικοί της ΕΚΚΑ παραδέχτηκαν τα λάθη τους και ζήτησαν να ενταχθούν στον Ε.Σ. Ο Ριντ εξακολουθούσε και ήταν αρνητικός απέναντί τους, αλλά τελικά προσχώρησαν στον Ε.Σ κατόπιν παρέμβασης του Καραχάλιου.

  Αυτό ήταν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ασυνεννοησίας μεταξύ δύο αντιστασιακών οργανώσεων (ΕΚΚΑ  και Ε.Σ) που τελικά οδήγησε στην αποτυχία της μιας εξ’αυτών να οργανώσει ένοπλες ομάδες στην Πελοπόννησο, και στην δημιουργία κλίματος καχυποψίας μεταξύ του Άγγλου συνδέσμου και των Ελλήνων ανταρτών.

 Προφανώς η ευθύνη βαραίνει την ΕΚΚΑ που δεν φρόντισε να έχει την απαιτούμενη πληροφόρηση, πριν αποστείλει τους αξιωματικούς της στην Τριφυλία και Ολυμπία.

 Τα στοιχεία για την ανάρτηση είναι απ΄το βιβλίο του Κοσμά Αντωνόπουλου "Εθνική Αντίστασις 1941-1945" Ά τόμος, β’ μέρος.