Ποτέ πια! Οι θηριωδίες των κομμουνιστών στον Φενεό το 1944

«Μην κλαίς..μην σκύβεις το κεφάλι! Η Φενεός πια δεν θρηνεί. Προστάζει! Τα παλληκάρια που χαθήκαν, για την Πατρίδα πέσανε και κείνο που τους πρέπει είναι Τιμή και Στέφανο από δάφνη. Σφίξε τα δόντια, την ψυχή και ευλαβικά προσκύνησε το αίμα των νεκρών αυτών. Δώσε ξανά τον Όρκο! Ζεστό να μείνει όσο οι δολοφόνοι ζουν.» Γιάννης Άγρης
260 νεκροί περισυλλέγησαν από το βάραθρο της Φενεού στις 4 Ιουνίου 1945. Άνδρες, γυναίκες, παιδιά, βρέφη ήταν τα θύματα. Στήθηκε σε εκείνο το μέρος ένας απλός λευκός σταυρός και κάθε χρόνο τελείται επιμνημόσυνη δέηση για τους μαρτυρήσαντες. Μετά τη σφαγή του Ψαρρού, μετά τις δολοφονίες των 810 στη Στιμάγκα, παρουσιάζεται η εικόνα, η τραγική ανεπανάληπτη εικόνα των ηρώων της Φενεού.

Ποιοι ήταν και γιατί σφαγιάστηκαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι
Βάσει του ποινικού δικαίου και της ορθής δικαιοσύνης η τιμωρία επέρχεται για αδίκημα, για προδοσία, για συκοφαντία, για καταπίεση, για απολυταρχισμό, για αυθαιρεσία, για ανυπακοή στην πολιτεία. Και ο τρόπος της τιμωρίας είναι τέτοιος ώστε να υφίσταται ακόμη και τότε σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αλλοίμονο όμως! Η σκληρή πραγματικότητα και οι άνθρωποι που την έζησαν φωνάζουν στα τρίσβαθα των αιώνων ότι οι σφαγιασθέντες ήταν αγρότες με ροζιασμένα χέρια από το μόχθο της δουλειάς, επιστήμονες γαλουχημένοι με της Ιστορίας και του θρύλου τα παραδομένα, διάκοι απόστολοι της θρησκείας, παρθένες νέες και ανυπεράσπιστες μητέρες με τα παιδιά στην αγκαλιά τους. Αυτοί ήταν τα θύματα των κομμουνιστών. Αυτοί ήταν οι.. «προδότες»! Αυτοί ήταν οι.. «καταπιεστές του λαού»
Πόσο απλό αλλά και πόσο σημαντικό ταυτοχρόνως. Αγνοί χωριάτες συνεχίζουν την Ιστορία της χώρας αυτής, της Ελλάδος. Συνεχίζουν την ιστορία των Θερμοπυλών, της Σαλαμίνος, του Βυζαντίου, του 21, της Πίνδου και του Γράμμου. Γράφουν με το αίμα τους και άλλες σελίδες στο αθάνατο βιβλίο της Ιστορίας και κρατούν τον Έλληνα αγρότη, τον Έλληνα εργάτη, τον κάθε Έλληνα, πρώτο στην ανθρωπότητα, για τις θυσίες που προσέφερε, που προσφέρει και που θα εξακολουθεί να προσφέρει για την Αξιοπρέπεια, την Ελευθερία, την Πίστη και την Αγάπη προς την Πατρίδα.



Το Χρονικό της σφαγής
Χειμώνας του 1943. Το χρονικό της Φενεού άρχισε. Οι οργανωτές του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ άρχισαν να γίνονται φορτικοί και απειλητικοί προς τους κατοίκους της περιοχής, απαιτώντας τους να εγγραφούν όλοι στις προδοτικές οργανώσεις τους. Οι κάτοικοι δεν έδειχναν καμία προθυμία στο να πυκνώσουν τις τάξεις του ΕΑΜ και των παραφυάδων του και έτσι διατάσσονται οι πρώτες συλλήψεις με την κατηγορία του «αντιδραστικού» του «απελευθερωτικού» κινήματος του λαού. Η περίοδος της τρομοκρατίας εμφανίστηκε σε όλη της την έκταση. Η Ελλάδα εκτός από την υποδούλωση που υφίστατο εκ μέρους των Γερμανών είχε να αντιμετωπίσει τους ξενοκίνητους Σλάβους, τους αδίστακτους βασανιστές της ΟΠΛΑ. Καχυποψία και μυστικισμός επικρατούσε παντού. Ο πατέρας υποπτευόταν το παιδί του και ο γιος επιβουλευόταν τον πατέρα. Ακόμα και τα ονόματα των καπεταναίων του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ προξενούσαν τρόμο και απέχθεια. Ο καπετάν Τρομάρας, ο καπετάν Χάρος τρομοκρατούσαν τον πληθυσμό και τσάκιζαν το εθνικό του φρόνημα. Στις αρχές του 1944 βιαίως άρχισε η στρατολογία ανδρών και εφήβων στις τάξεις των Ελασιτών. Ο Άρης Βελουχιώτης ορίστηκε αρχηγός στον αγώνα εναντίον των εθνικών δυνάμεων του Μωριά με σύνθημα «φωτιά και τσεκούρι στους αντιδραστικούς».

Η τραγική νύχτα της 31ης Μαίου 1944
Δεν άργησε να φτάσει η νύχτα της 31 Μαίου κατά την οποία έζησαν οι Φενεάτες τις πιο τρομερές στιγμές τους αισθανόμενοι μίσος, καταφρόνηση και ντροπή για μερικούς προδότες που πειθήνιοι σε διαταγές εχθρών της Ελλάδος, βασάνιζαν, σκότωναν και έσφαζαν συμπατριώτες τους. Στο χωριό Καλύβια συνελήφθη και σφαγιάστηκε ο έφεδρος αξιωματικός του πυροβολικού και πρόεδρος της κοινότητας Αθανάσιος Κυριακόπουλος. Το «έγκλημά» του ήταν ότι είχε το θάρρος και τη λεβεντιά να θέσει υποψηφιότητα για τη συμμετοχή του σε μια αντιπροσωπεία του χωριού, παρά το γεγονός ότι η τοπική οργάνωση του ΕΑΜ είχε ορίσει άλλους υποψηφίους. Το εγχείρημα του Κυριακόπουλου θεωρήθηκε πρόκληση και ανταρσία και έπρεπε να τιμωρηθεί. Σαν «αντιδραστικοί» συνελήφθησαν την 11η προς την 12η Ιουλίου στο Φενεό, Στενό, Γκούρα, Μεσινό, Μωσιά, Μάτι εκατοντάδες όμηροι και οδηγήθηκαν στην Μονή του Αγίου Γεωργίου Φενεού, η οποία είχε μεταβληθεί από τόπο προσκυνήματος σε φοβερό στρατόπεδο συγκεντρώσεως. Η κατηγορία των συλληφθέντων ήταν ότι δεν ήθελαν να σκύψουν δουλικά το κεφάλι στους ντόπιους τυράννους του ΚΚΕ και δεν απαρνήθηκαν Πατρίδα, Πίστη, Οικογένεια.

Στο «στρατόπεδο συγκέντρωσης»
Η διαμονή των κρατουμένων στο στρατόπεδο του Αγίου Γεωργίου ήταν απαίσια και η μεταχείρισή τους από τους «απελευθερωτές» απερίγραπτα κτηνώδης. Μέσα εκεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια γνώρισε τον τελειωτικό εξευτελισμό της και τα δικαιώματα του ανθρώπου την πιο στυγνή καταφρόνηση. Τα ελληνόφωνα αποβράσματα της ΟΠΛΑ έδειχναν τα αιμοβόρα ένστικτά τους χτυπώντας και βασανίζοντας απάνθρωπα τα αθώα θύματα. Πολλοί κρατούμενοι τρελάθηκαν και πολλές κοπέλες, ακόμα και ανήλικα κοριτσάκια βιάστηκαν κτηνωδώς και χωρίς αίσθημα ντροπής από τους δεσμοφύλακές τους. Ήταν και αυτά τα αγνά πλάσματα «προδότες»; Μοναδική ελπίδα σε αυτό το μαρτύριο των Ελλήνων πατριωτών ήταν οι καλόγεροι της Μονής. Ήταν όμως γραφτό να πληρώσουν με την ίδια τους τη ζωή τη φιλανθρωπία και την συμπόνια που έδειξαν. Σφαγιάστηκαν άγρια από τους τυράννους κομμουνιστές στο περίβολο του μοναστηρίου στις 12, 13 και 19 Ιουλίου 1944. Ήταν άραγε και οι μοναχοί «προδότες» και «αντιδραστικοί»; Ήταν οι σεβάσμιοι αυτοί γέροντες άξιοι του τρομερού και απαίσιου τρόπου σφαγής τους;

Μαρτυρία κρατουμένου
Όλοι οι Έλληνες ας θυμούνται τα λόγια κάποιου κρατούμενου που κατόρθωσε να αποδράσει και διηγήθηκε τον τρόπο με τον οποίο εκτελούσαν οι ερυθροί δήμιοι τα θύματά τους και ας το μεταδίδουν στα παιδιά τους και στα παιδιά ολόκληρης της Ελλάδος για να γνωρίζουν τις «απελευθερωτικές» επιδιώξεις και σκοπούς των αμετανόητων προδοτών της Πατρίδος μας. «Στην αρχή τα χτυπούσαν με το γλωσσίδι της καμπάνας της μονής και μόλις πέφτανε καταγής, τα χτυπούσαν με λύσσα με μαχαίρι, όπου έφταναν, κατόπιν δε τα σπρώχναν και τα ρίχναν στο βάραθρο, μισοπεθαμένα.. Πίστευαν πως η υπόγεια κρύπτη του Κακοβουνίου θα κρατούσε σφιχτά και αιώνια το τρομερό μυστικό της και δε θα αποκαλυπτόντουσαν ποτέ τα απάνθρωπα εγκλήματά τους.. Σαν άθεοι που ήταν, τους διέφευγε το «έστι δίκης οφθαλμός ος τα πάνθ΄ ορά..».
Αυτές ήταν οι φρικιαστικές δολοφονίες των Ελλήνων πατριωτών της Φενεού στις 16, 17 και 18 Ιουλίου 1944. Η αδηφάγος εγκληματικότητα των κομμουνιστών δημιούργησε άλλη μια τραγωδία φοβερή εις βάρος του Έθνους. Διακόσιοι εξήντα αγνοί Έλληνες έδωσαν τη μάχη για φιλοπατρία, για ελευθερία, για εθνική ανεξαρτησία. Προσέφεραν τη ζωή τους για να διατηρηθεί ένας τόπος καθαρός από τη βία και το μίσος. Το πέτυχαν οι λίγοι κάτοικοι της Φενεού, οι ελάχιστοι του Ψαρρού και της Στιμάγκας, οι μάρτυρες του Μελιγαλά και της Πύλου. Δεν λύγισαν μπροστά στις απειλές των μπολσεβίκων! Δεν αρνήθηκαν Πατρίδα και Πίστη! Δεν προδώσαν τα ιερά της Φυλής! Περήφανα δεχθήκαν το θάνατο και πέσανε σιωπηλά στις επάλξεις της Ελευθερίας, πέσανε σαν ΕΛΛΗΝΕΣ!
Εκείνο που απομένει σε εμάς τους νεότερους είναι να τους χρωστάμε αιώνια ευγνωμοσύνη, να γονατίζουμε ευλαβικά στους τάφους αυτών που θυσιάστηκαν και να μείνει ανεξίτηλη η μνήμη τους στη σκέψη μας ενθυμούμενοι πάντα ότι η ΚΑΡΔΙΑ και το ΦΡΟΝΗΜΑ του ΕΛΛΗΝΑ ποτέ δεν θα πάψει να υπηρετεί την ανθρώπινη ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ, την ΠΙΣΤΗ και την ΠΑΤΡΙΔΑ!

Πηγή: http://www.xryshaygh.com/index.php/enimerosi/view/pote-pia#.UeQCeqyyHq0

Βιβλιοπαρουσίαση: "Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα"

 Η μονογραφία "Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα" είναι έργο του ιστορικού Ιάκωβου Χονδροματίδη (ειδικευμένου στα του Β'Π.Π) και εκδόθηκε το 2001. Καταπιάνεται με την ιστορία του ελληνικού εθνικιστικού κινήματος την περιόδο του Μεσοπολέμου  και της Κατοχής.

 Για την εποχή του ήταν ένα έργο πραγματικά πρωτοποριακό που έδειξε καινούριους δρόμους κριτικής προσέγγισης της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου. Έστω και ακούσια, προετοίμασε το έδαφος για την δυναμική εμφάνιση των αναθεωρητών ιστορικών την δεκαετία του 2000.

 Ο ιστορικός Ιάκωβος Χονδροματίδης επιχείρησε για πρώτη ίσως φορά στην σύγχρονη ιστοριογραφία μία όσο το δυνατόν αντικειμενικότερη παρουσίαση οργανώσεων και προσώπων που έπαιξαν κάποιον ρόλο -περισσότερο ή λιγότερο σημαντικό δεν έχει σημασία- στις τότε εξελίξεις. Πρόσωπα που, ως την έκδοση της μονογραφίας του, ήταν εν πολλοίς άγνωστα ακόμα και σε αυτούς που ασχολούνταν με τα ιστορικά θέματα.
 Δεν χαϊδεύει αυτιά, δεν εξωραϊζει καταστάσεις και δεν αγιογραφεί κανέναν. Ούτε βέβαια πέφτει στην παγίδα της άκριτης δαιμονοποίησης της μιας ή της άλλης πλευράς. Αυτό και μόνο κάνει το έργο του να ξεχωρίζει ποιοτικά απ΄τα έντυπα προϊόντα της αριστερής εξαλλοσύνης που κυριάρχησε απ΄το '74 και μετά, με την συνενοχή της φοβικής δεξιάς βεβαίως...

Οι μάχες των ανταρτών των ΕΑΟ εναντίον ελασιτών και Βουλγάρων

 Όπως είχαμε δει εδώ οι κοινές επιχειρήσεις ελασιτών και Βουλγάρων κατά των ανταρτών του Τσαούς Αντών το φθινόπωρο του '44 δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχείς, σύμφωνα με παραδοχές υψηλόβαθμων κομμουνιστών.
 Χαρακτηριστικά ήταν τα παραδείγματα των συγκρούσεων που έγιναν στην Σταυρούπολη και στον Κεχρόκαμπο.

 Στην Σταυρούπολη ήταν εγκατεστημένο το 1ο τάγμα του 41ου συντάγματος των ΕΑΟ. Το συγκεκριμένο σύνταγμα είχε στρατιωτικό διοικητή τον ταγματάρχη Δρακόπουλο και καπετάνιο τον Αναστάση Τοπούζογλου. Το 2ο τάγμα ήταν στο κοντινό Νεοχώρι.
 Στις 24/09/1944 έφτασαν αιφνιδιαστικά σε υψώματα γύρω απ΄την Σταυρούπολη τμήματα του 81ου συντάγματος του ΕΛΑΣ (αυτό το σύνταγμα συγκροτήθηκε και έδρασε αρχικά στον γερμανοκρατούμενο Έβρο και από εκεί μετέβη στην Ξάνθη μετά την μεταστροφή της Βουλγαρίας). Την επομένη, οι αξιωματούχοι του ΕΛΑΣ ζήτησαν απ΄τον Δρακόπουλο να παραδώσει τον οπλισμό του 1ου τάγματος που έδρευε στην Σταυρούπολη. Ο Δρακόπουλος αντιλαμβανόμενος το κρίσιμο της κατάστασης καταφερε να κερδίσει χρόνο τον οποίο αξιοποίησε για την καλύτερη αμυντική οργάνωση των αντρών του.
 Μετά από πέντε ώρες απάντησε αρνητικά στους ελασίτες, οι οποίοι εξαπέλησαν επίθεση. Απέτυχαν παταγωδώς. Και όχι μόνο αυτό, αλλά το ξημέρωμα της 26ης Σεπτεμβρίου 1944 βρήκε τα τμήματα του 81ου συντάγματος του ΕΛΑΣ να προσπαθούν να αποφύγουν την διάλυση. Τελικώς υποχώρησαν ατάκτως αφήνοντας πίσω 6 νεκρούς, ένας εκ των οποίων ήταν Βούλγαρος.
 Σύμφωνα με τον καπετάνιο του 81ου συντάγματος Βαγγέλη Κασάπη (γνωστό ως Κρίτωνα):
 "Κάτω από τις συνθήκες αυτές τα τμήματα σφυροκοπούμενα από δραστικά πυρά, ευτυχώς δίχως απώλειες, αλλά σε αξιοθρήνητα χάλια, συμπτύχθηκαν στην Ξάνθη. Και το χειρότερο, οι ελασίτες χάσανε, και πολύ δικαιολογημένα, την εμπιστοσύνη τους στις ικανότητες της διοίκησής τους".

 Οι αντάρτες των ΕΑΟ δεν είχαν απώλειες. Λίγες μέρες μετά την μαχη άφησαν ελεύθερους 32 ελασίτες που είχαν πιάσει αιχμάλωτους.

 Στις 01/10/1944 έγινε δεύτερη επίθεση κατά της Σταυρούπολης με ανοικτή σύμπραξη ελασιτών και Βουλγάρων. Η Σταυρούπολη καταλήφθηκε, κυρίως χάρη στο βουλγαρικό πυροβολικό, και το 41ο σύνταγμα των ΕΑΟ συμπτύχθηκε στο Νεοχώρι και στις γύρω περιοχές όπου συνεχίζονταν οι μάχες.
Παράλληλα δυνάμεις του ΕΛΑΣ εγκαταστάθηκαν στον Κεχρόκαμπο με σκοπό να εμποδίσουν διέλευση τμημάτων των ΕΑΟ προς την Σταυρούπολη.
  Το 25ο σύνταγμα και το ανεξάρτητο σύνταγμα Παγγαίου των ΕΑΟ επιτέθηκαν στον Κεχρόκαμπο στις 07/10/1944. Μετά από πέντε ώρες ο Κεχρόκαμπος καταλήφθηκε. Οι ελασίτες απεχώρησαν με 15 νεκρούς και 28 τραυματίες.
 Πλέον ο δρόμος προς την Σταυρούπολη ήταν ανοικτός, αφού μικρά τμήματα βουλγαρικού στρατού που ήταν λίγο έξω απ'την πόλη δεν αποτελούσαν σοβαρό πρόβλημα.
 Το βράδυ όμως της ίδιας μέρας μαθεύτηκε ότι τμήματα ελασιτών και Βουλγάρων είχαν ξεκινήσει απ΄την Δράμα και την Καβάλα και επιχειρούσαν κατά του 71ου συντάγματος των ΕΑΟ που αναγκαζόταν να συμπτυχθεί προς τα ορεινά. Ο κίνδυνος κύκλωσης των τμημάτων που θα επιχειρούσαν κατά της Σταυρούπολης ήταν ορατός, και έτσι η επιχείρηση ανακατάληψής της ματαιώθηκε.

  Λίγες μέρες μετά, ξεκίνησε σταδιακά η αποχώρηση των Βούλγαρων απ΄τα ελληνικά εδάφη.  
Το κακό όμως ήταν ότι η ενεργός συμμετοχή του βουλγαρικού στρατού με το πυροβολικό του και τα πολεμοφόδια του στην ενδοελληνική σύγκρουση είχε επιτρέψει στον ΕΛΑΣ να κατέχει τις πεδινές περιοχές και τις μεγάλες πόλεις. Συν τοις άλλοις, οι Βούλγαροι αποχωρώντας άφησαν σημαντικές ποσότητες πολεμικού υλικού στον ΕΛΑΣ.
 Αντιστρόφως οι δυνάμεις των ΕΑΟ αν και είχαν επιτύχει σημαντικές νίκες κατά των αντιπάλων τους, ήταν εκ των πραγμάτων αναγκασμένες να παραμένουν στα ορεινά έχοντας να αντιμετωπίσουν σημαντικά προβλήματα ανεφοδιασμού.

 Όταν έγινε γνωστή η σταδιακή αποχώρηση των Βουλγάρων, οι ΕΑΟ άρχισαν να πλησιάζουν τις μεγάλες πόλεις, με πρώτο στόχο την Δράμα. Τόσο η ηγεσία τους όσο και οι αντάρτες γνώριζαν πολύ καλά ότι υπερτερούσαν μαχητικώς των ελασιτών (παρά το ότι εκείνοι είχαν καλύτερο εξοπλισμό), οι οποίοι πλέον δεν θα είχαν και την καθοριστική ενίσχυση του τακτικού βουλγαρικού στρατού.
 Πράγματι τα πρώτα τμήματα των ΕΑΟ κατέλαβαν αμαχητί τα χωριά Καλλίφυτο, Ξηροπόταμος, Μοναστηράκι κ.α. που ήταν πολύ κοντά στην Δράμα. Τότε όμως, και συγκεκριμένα στις 11/10/1944 παρενέβη ο ταγματάρχης Κιτκατ που μετέβη εσπευσμένα στην περιοχή και συνέστησε στην ηγεσία των ΕΑΟ να σταματήσουν τις επιχειρήσεις διότι αναμένεται σύντομα κλιμάκιο της ελληνικής κυβέρνησης στην περιοχή για να διευθετήσει ειρηνικά τις όποιες διαφορές μεταξύ των αντάρτικων οργανώσεων.
  Η ηγεσία των ΕΑΟ υπάκουσε, και η αντιπροσωπεία της κυβέρνησης έφτασε στην Δράμα στις 17/10/1944. Έτσι σταμάτησαν προσωρινά οι ένοπλες συγκρούσεις και τον λόγο πλέον είχαν οι πολιτικοί.


 Πηγές: "Για τον ελληνικό βορρά" του Παρμενίωνα Παπαθανασίου
             "Σκληροί αγώνες και μεγάλες θυσίες" του Δημήτριου Καραϊσαρλή

Οι μεταβολές στην πολιτική διοίκηση της κατεχόμενης κεντρικής Μακεδονίας και η είσοδος σε αυτή βουλγαρικών στρατευμάτων

 Τον Δεκέμβριο του 1942 οι Βούλγαροι είχαν προτείνει επισήμως στους Γερμανούς να εισέλθει βουλγαρικός στρατός στην γερμανοκρατούμενη Μακεδονία για την τήρηση της τάξης προκειμένου να αποδεσμευτούν γερμανικά στρατεύματα για άλλες επιχειρήσεις. Οι Γερμανοί απάντησαν αρνητικά.
 Μερικούς μήνες αργότερα όμως και λόγω των ολοένα αυξανόμενων απαιτήσεων του πολέμου, οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να επανεξετάσουν την βουλγαρική πρόταση.
 Σε σύσκεψη που έγινε στο γερμανικό στρατηγείο στην Θεσσαλονίκη στο τέλος Ιουνίου του ΄43, αποφασίστηκε να γίνει αποδεκτή η βουλγαρική πρόταση. Επιφορτίστηκε ο δρ Μέρτεν ως πολιτικός και οικονομικός σύμβουλος του στρατιωτικού διοικητή Θεσσαλονίκης-Αιγαίου, να μεταβεί στην Σόφια μαζί με τον βούλγαρο ταγματάρχη Μίτκωφ προκειμένου να ρυθμιστούν οι λεπτομέρειες της αποδοχής της βουλγαρικής προσφοράς.

 Στην Σόφια όμως η βουλγαρική κυβέρνηση προέβαλλε αυξημένες απαιτήσεις. Ζητούσε την πλήρη κατάργηση των ελληνικών κρατικών αρχών και την αντικατάστασή τους από βουλγαρικές υπηρεσίες. Ήταν προφανές ότι επιδίωκαν να αρπάξουν την ευκαιρία και να επιχειρήσουν μία ντε φάκτο προσάρτηση όπως είχαν κάνει και με την ήδη κατεχόμενη από αυτούς ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Οι Γερμανοί όμως δεν δέχτηκαν τις υπερβολικές απαιτήσεις τους, και έτσι οι Βούλγαροι αρκέστηκαν στο να προσφέρουν μία μεραρχία πεζικού αποτελούμενη από τρεις ταξιαρχίες, ένα σύνταγμα ιππικού και ένα σύνταγμα πυροβολικού.

 Ο Μέρτεν επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη στις 04/07/1943 και ανακοίνωσε στον αναπληρωτή γενικό διοικητή Μακεδονίας Χρήστο Τέντζο την γερμανική απόφαση που συνοψιζόταν σε 4 σημεία:
 α) Η γερμανοκρατούμενη Μακεδονία μαζί με τα γερμανοκρατούμενα νησιά του βορείου Αιγαίου και τον Έβρο τίθενται υπό γερμανική πολιτική διοίκηση, με διοικητή τον Μέρτεν.
 β) οι αρμοδιότητες της ελληνικής κυβέρνησης των Αθηνών δεν θα ισχύουν για αυτές τις περιοχές. Οι υπάλληλοι θα παρέμεναν στις θέσεις τους αλλά θα εκτελούσαν πλέον εντολές της γερμανικής διοίκησης.
 γ) Στην περιοχή μεταξύ Στρυμόνα και Αξιού θα εγκαθίστατο βουλγαρικός στρατός, πλην της πόλης της Θεσσαλονίκης και των τριών χερσονήσων της Χαλκιδικής. Αυτό δεν σήμαινε την επέκταση της βουλγαρικής κατοχής ούτε ανάμιξη των Βουλγάρων σε θέματα διοίκησης.
 δ) Η ελληνική χωροφυλακή θα αποσυρόταν απ΄τις περιοχές αυτές και θα αντικαθίστατο από γερμανική αστυνομία.

Άμεσα, γερμανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι ανέλαβαν τις διοικήσεις των νομών Κιλκίς, Χαλκιδικής και Στρυμόνος (το γερμανοκρατούμενο τμήμα του νομού Σερρών που ήταν δυτικά του ομώνυμου ποταμού Στρυμόνα), με τους Έλληνες νομάρχες να περιορίζονται σε ρόλο συμβούλων τους. Το ίδιο έγινε και στον δήμο Θεσσαλονίκης.
 Η γενική διοίκηση Μακεδονίας έπαυσε πλέον να υπάγεται στην κυβέρνηση των Αθηνών και η αλληλογραφία της με τα υπουργεία περνούσε υπό αυστηρό γεμρανικό έλεγχο. Γερμανική αστυνομία εγκαταστάθηκε κυρίως κοντά σε περιοχές που ήταν εγκατεστημένα βουλγαρικά στρατεύματα για την αποφυγή προστριβών με τους Έλληνες.
 Λίγες μέρες μετά, οι Γερμανοί αποφάσισαν να επαναφέρουν την χωροφυλακή στις θέσεις της, με την "μικρή" διαφορά ότι οι χωροφύλακες θα ήταν άοπλοι....

 Η εγκατάσταση Βουλγάρων μεταξύ Αξιού και Στρυμόνα άρχισε απ΄τις 10 Ιουλίου και είχε ολοκληρωθεί ως τις 20 του μηνός. Η βουλγαρική δύναμη (μία μεραρχία και δύο συντάγματα) τέθηκε υπό τις διαταγές της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης.
 Η διοίκηση της βουλγαρικής μεραρχίας εγκαταστάθηκε στον Λαγκαδά με μονάδες στην Ξυλούπολη, το Μελισσοχώρι, το Κιλκίς, τον Σταυρό Χαλκιδικής, τα Βασιλικά, τον Λαχανά και αργότερα στη Νιγρίτα.
 Παρά την παρουσία γερμανικής αστυνομίας, οι προκλήσεις των Βουλγάρων σε βάρος του ντόπιου ελληνικού πληθυσμού δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητες και ενίσχυσαν τα αρνητικά συναισθήματα των Ελλήνων εναντίον τους. Οι Γερμανοί σε γενικές γραμμές προσπαθούσαν να λειτουργήσουν κατευναστικά μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, αλλά οι αυθαιρεσίες εκ μέρους των δεύτερων δεν ήταν σπάνιο φαινόμενο.

 Εν τέλει, η γερμανική διοίκηση στην περιοχή δεν κράτησε και πολύ. Μετά από 7 μήνες, τον Φεβρουάριο του ΄44, οι Γερμανοί επέστρεψαν την πολιτική διοίκηση της περιοχής σε ελληνικά χέρια. Αλλά αυτό ήταν περισσότερο τυπικό, παρά ουσιαστικό. Ο γερμανικός έλεγχος επί της ελληνικής διοίκησης παρέμενε εντονότατος.
 Επίσης στις αρχές του ΄44, όταν και επεστράφη η πολιτική διοίκηση σε Έλληνες, η κατάσταση στην ύπαιθρο ήταν πολύ χειρότερη απ'ότι ήταν το καλοκαίρι του ΄43.
 Ο ΕΛΑΣ είχε δυναμώσει και συγκρουόταν ανελέητα με τους ένοπλους αντικομμουνιστές χωρικούς, με τους Γερμανούς είτε να παρακολουθούν είτε να υποδαυλίζουν αυτόν τον κατοχικό εμφύλιο.
 Οι δυνατότητες της ελληνικής διοίκησης να ασκήσει την όποια εξουσία μπορούσε δεδομένης της  παρουσίας των Γερμανών και των Βούλγαρων, ήταν πολύ μικρές και πρακτικά περιορίζονταν στην Θεσσαλονίκη.


 Εκτός απ΄την αναγκαιότητα αποδέσμευσης γερμανικών στρατευμάτων απ΄τις συγκεκριμένες περιοχές, οι Γερμανοί δεν φαίνεται να είχαν κάποιο άλλο ουσιαστικό όφελος από αυτές τις κινήσεις τους.
 Η ανάληψη εξ'αυτών της πολιτικής διοίκησης της Μακεδονίας περισσότερο κακό έκανε παρά καλό στην λειτουργία του κρατικού μηχανισμού, και αυτό φαίνεται πως το κατάλαβαν και οι ίδιοι γι'αυτό εφτά μήνες μετά την επέστρεψαν στους Έλληνες.
 Η είσοδος βουλγαρικών στρατευμάτων στην περιοχή μεταξύ Αξιού και Στρυμόνα ήταν άλλη μία λανθασμένη επιλογή τους. Μπορεί αυτό να μην σήμαινε επέκταση της βουλγαρικής κατοχής όπως ρητά είχαν διαβεβαιώσει, αλλά η παρουσία βουλγαρικού στρατού από μόνη της ήταν πρόκληση για τους Έλληνες. Συν τοις άλλοις οι Βούλγαροι δεν ήταν και οι πλέον αξιόπιστοι σύμμαχοι του Γ' Ράιχ και αυτό το απέδειξαν αργότερα μες στο 1944...


 Πηγές: "Η Κατοχή εν Μακεδονία" του Αθανάσιου Χρυσοχόου, τόμος 2ος τεύχος 2ο και τόμος 5ος.

Ποιος θυμάται τον Κωνσταντίνο Σπέρα;

 Είχαμε δει εδώ και εδώ ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με την εξόντωση αρχειομαρξιστών/τροτσκιστών και γενικώς αριστερών που παρέκλιναν απ'την γραμμή του σταλινικού ΚΚΕ και των οργανώσεών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κτλ.
 Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των εν μέρει "εσωτερικών" εκκαθαρίσεων του ΚΚΕ ήταν και ο αναρχικός συνδικαλιστής Κωνσταντίνος Σπέρας.
 Στο διαδίκτυο βρήκαμε το παρακάτω άρθρο για τον Σπέρα που το αναδημοσιεύουμε αυτούσιο χωρίς βέβαια να υιοθετούμε κατ'ανάγκη όλα τα γραφόμενα, αφού είναι ηλίου φαεινότερο ότι ο συντάκτης του προσπαθεί να αγιοποιήσει τον συγκεκριμένο αναρχικό.
  Αξίζει πάντως να σταθεί κανείς για μία ακόμη φορά στην μηδενική ανοχή του ΚΚΕ προς κάθε διαφωνούντα.

  

 Στην Ελλάδα, μπορεί να μην είχαμε ποτέ σπουδαία αναρχική ή αναρχοσυνδικαλιστική παράδοση (τουλάχιστον ανάλογη με αυτήν της Ιταλίας, Ισπανίας ή των χωρών της Λατινικής Αμερικής), αλλά έχουμε τον ηρωικό αναρχικό Κώστα Σπέρα που δολοφονήθηκε από το σταλινικό ΚΚΕ, (τον ΕΛΑΣ ή την ΟΠΛΑ ανάλογα με τα γούστα και τις διαθέσεις του καθενός).

 Ο Κωνσταντίνος Σπέρας ανήκε σε εκείνο το είδος ανθρώπων....
στα χέρια των οποίων οι ιδέες αποκτούν μια φυσική στιλπνότητα, ελαστικότητα και αποτελεσματικότητα. Μπορούμε να πούμε πως αν διαθέταμε σήμερα μερικούς τέτοιους ανθρώπους, θα καταφέρναμε οπωσδήποτε να πιστέψουμε στη δύναμη της κοινωνικής παρέμβασης και να προστατεύσουμε αποτελεσματικότερα τη ζωή μας.

Ο Κωνσταντίνος Σπέρας, γεννήθηκε το 1893 στη Σέριφο και αποκεφαλίστηκε το 1943 από την εγκληματική οργάνωση (του ΚΚΕ) ΟΠΛΑ, υπήρξε πρωτεργάτης του ελληνικού συνδικαλισμού. Ιδρυτικό μέλος του Εργατικού Κέντρου Αθηνών, της ΓΣΕΕ και του ΣΕΚΕ, μέλος του Σοσιαλιστικού Κέντρου Αθηνών, του Μορφωτικού Εργατικού Ομίλου Σύρου και του Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος, πέρασε πολλά χρόνια στις φυλακές για τη συνδικαλιστική δράση του. Οι ανεξάρτητες ιδέες του και κυρίως η επιμονή του να διαχωρίζει το συνδικαλισμό από την κομματική πρακτική τον έφεραν σε σύγκρουση με το ΚΚΕ, το οποίο τελικά τον δολοφόνησε στο πλαίσιο των ετοιμασιών για τον Εμφύλιο. 






 Η συνέχεια εδώ:  http://www.eglimatikotita.gr/2011/07/blog-post_3316.html

Βιβλιοπαρουσίαση: "Αντάρτες και καπετάνιοι"

Το έργο "Αντάρτες και Καπετάνιοι" του ιστορικού Τάσου Χατζηαναστασίου είναι η πληρέστερη -μέχρι σήμερα τουλάχιστον- μελέτη γύρω από το αντάρτικο στην βουλγαρική ζώνη κατοχής το 1941-44.
 Ο συγγραφέας ασχολείται με όλο το φάσμα του αντιστασιακού αγώνα στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη απ΄την πρώιμη εξέγερση του Σεπτεμβρίου του 1941 μέχρι την μεταστροφή της Βουλγαρίας 3 χρόνια μετά.

 Καταπιάνεται με κάθε γεωγραφική περιοχή όπου δρούσαν αντάρτες, αναλύοντας παράλληλα και τις μεταξύ τους διαφορές η επίλυση των οποίων σύντομα έγινε αιματηρή. Σκιαγραφεί τόσο τις Εθνικές Αντάρτικες Ομάδες (ΕΑΟ) του Τσαούς Αντών όσο και τον τοπικό ΕΛΑΣ, που ήταν οι κύριοι φορείς της αντιστασιακής δραστηριότητας στην βουλγαροκρατούμενη ζώνη, αλλά και οι πρωταγωνιστές του τοπικού κατοχικού εμφυλίου.
 Με δεδομένο ότι ο Τσαούς Αντών ήταν η δεύτερη περίπτωση (η πρώτη ήταν ο Ζέρβας) μη-κομμουνιστή οπλαρχηγού που άντεξε στον διμέτωπο αγώνα κατά την περίοδο της Κατοχής, η συγκεκριμένη μελέτη γίνεται πολύ ενδιαφέρουσα καθώς ασχολείται ιδιαιτέρως με την δράση του.

 Μακριά από αριστερές ιδεοληψίες και ανιστόρητα μεταπολιτευτικά στερεότυπα ο συγγραφέας προσεγγίζει με νηφαλιότητα το θέμα και βοηθάει τον αναγνώστη να καταλήξει σε χρήσιμα συμπεράσματα.

Ο χάρτης της κατοχικής Ελλάδας 1941-1944

 Στην μονογραφία του περιοδικού "Στρατιωτική Ιστορία" με τίτλο "Εθνική Αντίσταση" του Ιάσονα Χανδρινού, υπάρχει μία ιδιαίτερα κατατοπιστική απεικόνιση των ζωνών κατοχής στην Ελλάδα του 1941-44.
 Στην σελίδα 10 υπάρχει ο παρακάτω χάρτης:

 

 

Όπως φαίνεται ως τον Σεπτέμβριο του ΄43 οπότε και απεχώρησαν οι Ιταλοί λόγω συνθηκολόγησης, το μεγαλύτερο τμήμα της χώρας κατεχόταν από αυτούς. Πέραν των Δωδεκανήσων που ήταν ιταλική κτήση απ΄το 1911, υπό ιταλική στρατιωτική κατοχή ήταν:
 - Η Στερεά Ελλάδα. Στην Αθήνα και τον Πειραιά υπήρχε μεικτή ιταλογερμανική στρατιωτική διοίκηση.
 - Η Θεσσαλία
 - Η Πελοπόννησος
 - Η Ήπειρος
 - Το μεγαλύτερο τμήμα της δυτικής Μακεδονίας (Καστοριά, Γρεβενά και μεγάλο μέρος των νομών Κοζάνης και Φλωρίνης)
 - Οι Κυκλάδες, πλην Μήλου
 - Η Σάμος, η Ικαρία, οι Σποράδες και η Σκύρος
 - Ο νομός Λασιθίου στην Κρήτη
 - Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούσαν τα Επτάνησα για τα οποία οι Ιταλοί είχαν βλέψεις άμεσης  προσάρτησης για την οποία προετοίμαζαν το έδαφος. Σχετικά στοιχεία είχαμε δει εδώ.

 Εκτός απ΄την μεικτή διοίκηση στην Αθήνα, οι Γερμανοί περιορίζονταν στην στρατιωτική διοίκηση της κεντρικής Μακεδονίας και τμήματος της δυτικής, της Κρήτης (πλην νομού Λασιθίου), της Μήλου και των νησιών του βορείου Αιγαίου (Χίος, Λέσβος, Λήμνος) και του μεγαλύτερου τμήματος του νομού Έβρου ιδιαίτερα κατα μήκος των ελληνοτουρκικών συνόρων.

 Οι Βούλγαροι κατείχαν στρατιωτικά την ανατολική Μακεδονία (ανατολικώς του ποταμού Στρυμόνα) και Θράκη με τα νησιά Σαμοθράκη και Θάσο. Οι Βούλγαροι στόχευαν στην άμεση προσάρτηση αυτών των περιοχών (όπως και οι Ιταλοί με τα Επτάνησα) και είχαν προβεί σε ανάλογες κινήσεις χωρις όμως να υπάρχει έγκριση των Γερμανών για τις συγκεκριμένες αλλαγές συνόρων.

 Τον Ιούλιο του 1943 οι Γερμανοί επέτρεψαν σε βουλγαρικά στρατεύματα να εισέλθουν και στην κεντρική Μακεδονία, και ειδικότερα στην περιοχή δυτικώς του Στρυμόνα και ανατολικώς του Αξιού ,με εξαίρεση την Θεσσαλονίκη, με σκοπό να αντικαταστήσουν τον εκεί γερμανικό στρατό κατοχής.
 Αυτή η κίνηση των Γερμανών ήταν σε συνδυασμό με την ανάληψη εκ μέρους τους της πολιτικής διοίκησης της συγκεκριμένης περιοχής. Η πολιτική διοίκηση άνηκε στους Γερμανούς απ΄τον Ιούλιο του '43 εώς τον Φεβρουάριο του ΄44, οπότε και επανήλθε σε ελληνικά χέρια.

 Μετά την ιταλική συνθηκολόγηση τον Σεπτέμβριο του '43, οι Γερμανοί αντικατέστησαν τους Ιταλούς στα εδάφη που οι τελευταίοι κατείχαν.

 Απ΄τα παραπάνω φαίνεται ότι αυτοί που επιβουλεύονταν πρωτίστως την ακεραιότητα της Ελλάδας ήταν οι Ιταλοί και οι Βούλγαροι. 
 Οι Γερμανοί αρκούνταν στην στρατιωτική κατοχή καίριων στρατηγικών σημείων όπως ήταν η πρωτεύουσα, η κεντρική Μακεδονία με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, η Κρήτη που ήταν κοντά στο βορειοαφρικανικό μέτωπο, τα νησιά του βορείου Αιγαίου και η ζώνη του Έβρου που ήταν κοντά στην Τουρκία η οποία δεν είχε ξεκαθαρίσει την στάση της.