70 χρόνια από την προδοτική σύμπραξη ΕΑΜ Ελλάδος με το ΕΑΜ Αλβανίας

Η εξόντωση του ΜΑΒΗ από τον Χότζα

 

Γράφει ὁ Γεώργιος Κουρκούτας -Καθηγητὴς Φιλόλογος

 

Ὁ Γρηγόρης Λαμποβιτιάδης ἡγετικὸ στέλεχος τοῦ ΜΑΒΗ βασανίστηκε ἀπάνθρωπα καὶ ἐκτελέστηκε ἀπὸ τοὺς Ἀλβανοὺς γιὰ τὴν ἐθνική του δράση ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδας

  Μία ἀπὸ τὶς μαῦρες σελίδες τῆς τριπλῆς Κατοχῆς στὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ σκοπίμως ἄγνωστη στὸν πολὺ κόσμο, ἀποτελοῦν τὰ γεγονότα ποὺ ἔλαβαν χρόνια πρὶν 70 ἔτη στὸν χῶρο τῆς Ἠπείρου καὶ ἀφοροῦσαν τὴν σύμπραξη ΕΑΜ Ἑλλάδος μὲ τὸ ΕΑΜ Ἀλβανίας εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Βορείου Ἠπείρου. Στὸ ἀπὸ 22 Σεπτεμβρίου 1944 σῆμα τοῦ πρὸς τὸ Γενικὸ Στρατηγεῖο τοῦ ΕΛΑΣ, ὁ Κομνηνὸς Πυρομάγλου (ὑπαρχηγὸς τοῦ ΕΔΕΣ τοῦ Ναπολέοντος Ζέρβα) καταγγέλλει συνεργασία τῶν κομμουνιστῶν τοῦ ΕΑΜ-ΕΛΑΣ μὲ τοὺς Τουρκαλβανούς. Ὅμως ἤδη ἀπὸ τὸ 1943 εἶχε ξεκινήσει στὸ ὄνομα δῆθεν τοῦ ¨ἀντιφασιστικοῦ ἀγώνα¨ ἡ συνεργασία τοῦ ΕΑΜ-ΕΛΑΣ Ἠπείρου μὲ τὶς μονάδες τοῦ Ἐνβὲρ Χότζα. Καὶ αὐτὴ ἡ συνεργασία ὁδήγησε στὸ χτύπημα τῶν Ἑλλήνων τῆς Βορείου Ἠπείρου. Οἱ τελευταῖοι εἶχαν ἱδρύσει τὸ ΜΑΒΗ, τὸ Μέτωπο Ἀπελευθερώσεως Βορείου Ἠπείρου. Ἡγέτες του ἦταν οἱ Βασίλειος Σαχίνης (ἐξ Ἀργυροκάστρου), Ἠλίας Κώνστας (ἐκ Τιράνων), Τάσος Γεωργίου (ἐκ Λεσκοβικίου), Ἀναστάσιος Κοκαβέσης (ἐκ Χειμάρρας) καὶ κοντά τους στάθηκαν πολλοὶ πατριῶτες. Κύριος στόχος τοῦ ΜΑΒΗ ἦταν ἡ προστασία τῶν Ἑλλήνων τῆς Βορείου Ἠπείρου ἀπό τὶς διάφορες ἀντάρτικες δοσίλογες ὀργανώσεις ποὺ δροῦσαν ἐκείνη τὴν περίοδο στὴν εὐρύτερη περιοχὴ ἀνεξέλεγκτα λόγω τῆς ἔλλειψης κάποιας κρατικῆς ἀρχῆς γιὰ τὴν προστασία τῶν πολιτῶν.

  Οἱ κύριες περιοχὲς δράσης τῆς ΜΑΒΗ ἦταν ἡ περιοχὴ τοῦ Δέλβινου, τῆς Δρόπολης, τῆς Χειμάρρας, τοῦ Βούρκου (ἡ εὐρύτερη περιοχὴ τῶν Ἁγίων Σαράντα), τῆς Ρίζας καὶ τῆς Ζαγορᾶς (περιοχὴ κοντὰ στὴν Πρεμετή). Ἡ πρώτη προσπάθεια συνδέσεως τοῦ ΜΑΒΗ μὲ τὶς ἀνταρτικὲς ὁμάδες τοῦ ΕΔΕΣ τοῦ Ζέρβα ἀπέτυχε, διότι ὁ ΕΛΑΣ συνέλαβε τὸν κατευθυνόμενο πρὸς τὶς ΕΟΕΑ (ὁμάδες ἀνταρτῶν τοῦ ΕΔΕΣ) σύνδεσμο τοῦ ΜΑΒΗ ἰατρὸ Ἰωάννη Γκινάλη, κατέσχε τὰ ἔγγραφά του καί, μετὰ ἀπὸ τρίμηνη αἰχμαλωσία, τὸν ὑποχρέωσε νὰ ἐπιστρέψει ἄπρακτος στὴν Ἀλβανία. Τὸν Μάιο τοῦ 1943 ὁ Ζέρβας διαθέτει τοὺς ἀξιωματικούς του Ἰωάννη Βιδάλη καὶ Σπυρίδωνα Λῆτο, μὲ τὶς ὁμάδες τους, γιὰ τὴν πραγματοποίηση ἐπαφῆς μὲ τὸ ΜΑΒΗ καὶ ἀντάρτικη δράση στὸν χῶρο τῆς Βορείου Ἠπείρου. Αὐτὸ θὰ ἀποτελοῦσε τὴν καλύτερη προϋπόθεση γιὰ μελλοντικὴ ἀπελευθέρωση τῆς Βορείου Ἠπείρου, ὅταν θὰ ἔφευγαν οἱ δυνάμεις Κατοχῆς τοῦ Ἄξονα.

   Ταυτόχρονα ὅμως τὸ ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ἀναθέτει στὰ στελέχη τοῦ Ἄλ. Γιάνναρη, Πρίνο καὶ Ἔξαρχο, νὰ μεταβοῦν στὴν Βόρειο Ἤπειρο καὶ νὰ ἔλθουν σὲ ἐπαφὴ μὲ τοὺς Ἀλβανοὺς ὁμοϊδεάτες τους, γιὰ τὴν διάλυση ἢ τὴν ὑπαγωγὴ τοῦ ΜΑΒΗ στὸ ¨Φρόντι Νατσιονὰλ Τσλιριμτάρ¨ (Front Nacional Clirimtar), δηλαδὴ τὸ ΕΑΜ τῆς Ἀλβανίας τοῦ Χότζα. Σύμφωνα μὲ τὸν Κωνσταντῖνο Βασιλείου, συγγραφέα καὶ ἐρευνητὴ τῶν ἀρχείων τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους καὶ τοῦ ὑπουργείου ἐξωτερικῶν, ἡ ὀργάνωση εἶχε τὴν στήριξη τοῦ ΕΔΕΣ τοῦ Ναπολέοντος Ζέρβα.

    Εἶναι ὅμως ἀξιοπρόσεκτη ἡ στάση τοῦ ΕΑΜ ποὺ τάχθηκε ἐνάντια στὴν δράση τῆς ΜΑΒΗ. Ἡ συμβολὴ μάλιστα τοῦ ΕΑΜ ὑπῆρξε ἐνεργὴ συνεργαζόμενο ἄμεσα μὲ τὴν ὀργάνωση τοῦ Ε. Χότζα κατὰ τῆς ΜΑΒΗ, στὸν τομέα τῶν πληροφοριῶν. Σὲ συναντήσεις στελεχῶν τῶν δυὸ ΕΑΜ, τῶν δυὸ ὅμορων, ἰδεολογικά, ἀντάρτικων ὀργανώσεων (ἑλληνικῆς καὶ ἀλβανικῆς) ὑποστηρίχθηκε κοινὴ πολιτικὴ στὰ ἑξῆς σημεῖα: 1. Ἐκδίωξη τῶν δυνάμεων τοῦ ΕΔΕΣ ἀπὸ τὰ σύνορα καὶ νὰ ἀποκοπεῖ τὸ ΜABH, 2. Νὰ ὑπαχθεῖ τὸ ΜABH στὴν ὀργάνωση τοῦ Ε. Χότζα (μὲ βία ἢ χωρίς) καὶ 3. Νὰ συλληφθεῖ πάση θυσία ὁ Βασίλειος Σαχίνης. Κατόπιν αὐτοῦ τοῦ σχεδίου συνεργασίας τῶν ΕΑΜ τῶν δυὸ Κρατῶν (ποὺ ἀκόμη τελοῦσαν ὑπὸ Γερμανικὴ Κατοχή), τὸ ΕΑΜ ἄφησε τοὺς Ἀλβανοὺς κομμουνιστὲς νὰ ἐξοντώσουν τὸ ΜΑΒΗ καὶ τὰ στελέχη του. Ἔτσι οἱ Ἀλβανοὶ κομμουνιστὲς τοῦ Χότζα προβαίνουν σὲ μία σειρὰ δολοφονιῶν στελεχῶν τοῦ ΜΑΒΗ σὲ Δέλβινο, Δίβρη, Λιμπόχοβο, Ἄνω Λάμποβο, Γλήνα, Μπόροβα, Λεσκοβίκι, Ποζάνη, Ζέππα, Βλαχοϋψηλοτέρα, Πρεμετῆ καὶ ἀλλοῦ. Στὶς 17 Νοεμβρίου 1943, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΜΑΒΗ, Βασίλειος Σαχίνης, συλλαμβάνεται ἀπὸ ἄτομα τῆς ὀργάνωσης τοῦ Ἐνβὲρ Χότζα στὸ Ἀργυρόκαστρο, οἱ ὁποῖοι κατόπιν ἐντολῆς, ἀφοῦ τὸν βασανίζουν γιὰ νὰ ἀποσπάσουν πληροφορίες, τὸν ἐκτελοῦν. Στὶς 3 Δεκεμβρίου δολοφονεῖται ὁ ἐπικεφαλῆς τῆς ὀργάνωσης στὴν περιοχῆς Χειμάρρας, Γεώργιος Μπολάνος. Ἀκολούθησε ἡ καταστροφὴ τοῦ χωριοῦ Γλύνα, στὴν περιοχὴ Ἀργυροκάστρου ποὺ ἀποτελοῦσε βάση τοῦ ΜΑΒΗ. Μὲ τὴν ἐξόντωση τοῦ ΜΑΒΗ μία μεγάλη εὐκαιρία χάνεται γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Βορείου Ἠπείρου, μὲ τεράστια, ἂν ὄχι ἀποκλειστικὴ εὐθύνη τῶν Κομμουνιστῶν τῆς Ἑλλάδος.

    Ἀπὸ τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1944 ἐνεργὸ ρόλο ἀναλαμβάνει ὁ Γρηγόριος Λαμποβιτιάδης, γιατρὸς ἀπὸ τὸ Ἀργυρόκαστρο, ποὺ ἔχει ὅμως νὰ ἀντιμετωπίσει ἕνα ὀργανωμένο κομμουνιστικὸ Κράτος καὶ ἔτσι κινεῖται μὲ μυστικότητα, ἀλλὰ συλλαμβάνεται. Δολοφονεῖται τὸ 1946 φωνάζοντας πρὶν τὸν ἐκτελέσουν ¨Ζήτω ἡ Ἑλλάς! Ζήτω ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος Β΄!¨.Ὁ υἱὸς τοῦ Γεώργιος εἶχε μετὰ τὸ 1990 ἀναδειχθεῖ Πρόεδρος τῆς ὀργανώσεως ¨Ὁμόνοια¨ στὴν Βόρειο Ἤπειρο. Σύμφωνα μὲ ἐπίσημες μαρτυρίες τὸ διάστημα αὐτὸ (1942-44) στὴν Βόρειο Ἤπειρο, κάηκαν 250 χωριὰ καὶ δολοφονήθηκαν πάνω ἀπὸ 2500 ἄμαχοι, ἀπὸ ἔνοπλες ὁμάδες Ἀλβανῶν ἀτάκτων, καθὼς καὶ τὸν στρατὸ κατοχῆς (ἰταλικὸ καὶ γερμανικό).

   Αὐτὴ ἡ ἐκλεκτικὴ …συγγένεια Κομμουνιστῶν τῆς Ἑλλάδος μὲ τοὺς Ἀλβανοὺς θὰ ἐπαναληφθεῖ στὰ χρόνια της κομμουνιστικῆς Ἀνταρσίας (1946-1949), ὅταν ὁ ἡγέτης τοῦ ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης θὰ ζητήσει ἀπὸ τὸν Χότζα τὴν συμμετοχὴ Τσάμηδων Ἀλβανῶν, γιὰ νὰ ἐπανδρώσουν τὶς τάξεις τοῦ περιβόητου ¨Δημοκρατικοῦ Στρατοῦ Ἑλλάδας¨, γιὰ νὰ ἐπιτεθοῦν ἀπὸ κοινοῦ στὶς Ἑλληνικὲς Ἔνοπλες Δυνάμεις. Μία ἔκκληση, ποὺ τὴν ἀποκαλύπτουν τὰ ἀρχεῖα τῶν Ἀνατολικῶν Κρατῶν μετὰ τὸ 1989, ἀλλὰ ποὺ δὲν εὐοδώθηκε διότι τὸ 1949 οἱ κομμουνιστὲς ἡττήθηκαν στρατιωτικὰ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ Στρατό. Τὸ σίγουρο ὅμως εἶναι πὼς μὲ τὴν ἐξόντωση τοῦ ΜΑΒΗ μία μεγάλη εὐκαιρία χάνεται γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Βορείου Ἠπείρου τὸ 1944, ἑβδομήντα χρόνια πρίν.

Αὐτὸ τὸ ἔγκλημα ἂς μὴν τὸ ξεχνᾶμε σήμερα.

 

 

Πηγή:  http://istorikatekmiria.blogspot.gr/2014/05/70.html

Η εκτέλεση του ηγέτη του ΜΑΒΗ Βασίλειου Σαχίνη απ΄τους κομμουνιστές το 1943

Ο Βασίλειος Σαχίνης υπήρξε ένας διαχρονικός αγωνιστής του Βορειοηπειρωτικού Ζητήματος, με αποκορύφωμα τον ηγετικό του ρόλο στο Μέτωπο Απελευθέρωσης Βορείου Ηπείρου, που οργανώθηκε μετά την αποχώρηση του ελληνικού στρατού από την Βόρειο Ήπειρο (1942-1943).

Ο εθνομάρτυρας Βασίλειος Σαχίνης γεννήθηκε στη Δούβιανη το 1894. Μετά την αποφοίτησή του από το δημοτικό σχολείο της Δούβιανης πήγε στην Κωνσταντινούπολη πλησίον του πατέρα του και μπήκε στην Ρομβόρτειο Σχολή, όπου  διδάχτηκε και ξένες γλώσσες.

Το 1913 επιστρέφει οικογενειακώς στη Δούβιανη. 

Κατά τη διάρκεια του Βορειοηπειρωτικού Αγώνα το 1914 ήταν Γραμματέας της Αυτονόμου Ηπείρου. 

Αργότερα διορίζεται διδάσκαλος της ελληνικής γλώσσας στο Αργυρόκαστρο μέχρι το 1916.Μετά επιδόθηκε σε χρηματιστηριακές εργασίες συνεργαζόμενος με την Εθνική Τράπεζα Ελλάδος, Ιταλικών και  Ελβετικών Τραπεζών, όπως και άλλων χωρών.

Από το 1920 μέχρι ο 1940 αποδεικνύεται ως φυσικός ηγέτης του Ελληνικού πληθυσμού του Νομού Αργυροκάστρου.

Το 1929, λόγω του εκκλησιαστικού ζητήματος, φυλακίζεται στις φυλακές των Τιράνων.

Το 1933 για το κλείσιμο των ελληνικών σχολείων στο Αργυρόκαστρο ιδρύει την «Νέα Φιλική Εταιρεία», η οποία στέλνει υπόμνημα στην Κοινωνία των Εθνών. 

Συλλαμβάνεται και εκτοπίζεται στο Αλέσιο.

Στις 27 Οκτωβρίου 1940 συλλαμβάνεται  από τους Ιταλούς και φυλακίζεται

Στις 8 Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου όταν ο ελληνικός στρατός εισήλθε στο Αργυρόκαστρο, βρισκόταν κρατούμενος στις τοπικές φυλακές.

Μετά την συνθηκολόγηση και αποχώρηση του ελληνικού στρατού από την περιοχή τον Απρίλιο του 1941, έγινε ηγετικό μέλος της βορειοηπειρωτικής αντίστασης και έδρασε κατά των κατοχικών ιταλικών και αργότερα γερμανικών δυνάμεων, όπως και των αλβανικών αντιστασιακών οργανώσεων στην περιοχή της Βορείου Ηπείρου, με τη σύσταση του Μετώπου Απελευθέρωσης Βορείου Ηπείρου (ΜΑΒΗ).

Στις 17 Νοεμβρίου 1943, συνελήφθη από το αλβανικό κομμουνιστικό κόμμα, κατόπιν συνεννόησης και παροχής πληροφοριών από το ελληνικό Ε.Α.Μ.. 

Αφού βασανίστηκε για να αποκαλύψει πληροφορίες, την αυγή της επόμενης μέρας εκτελείται.

Η δολοφονία του  Βασίλη Σαχίνη ήταν μεγάλη εθνική απώλεια, γιατί αγωνίζονταν και θυσιάζονταν για αυτόν τον Ελληνισμό.

Το πώς δολοφονήθηκε ο Βασίλης Σαχίνης υπάρχουν  πολλές εκδοχές που ομιλούν οι συγγενείς του από το γένος της μητέρας του.

Eίναι εξαιρετικά εντυπωσιακό το γεγονός που συνεργάτες του του είπαν πως ήταν στον κατάλογο για εκτέλεση και του προετοίμασαν τη δραπέτευση για  την Ελλάδα. Αυτός όμως άκαμπτος και συνεπής για το έργο του τούς είπε: «Γάμος χωρίς κριάρι σφαχτό δε γίνεται»...

Ο Μπεντρί Σπαχίου, πρώην στέλεχος του Κ.Κ. Αλβανίας και συνεργάτης του Ενβέρ Χότζα, ο οποίος αργότερα έγινε κι αυτός θύμα της Κόκκινης Δικτατορίας, όντας στη φυλακή είπε σε δικό μας πολιτικό κρατούμενο, που δεν θέλει να του αναφέρουμε το όνομα, ότι «το Βασίλη Σαχίνη δεν τον σκοτώσαμε εμείς οι Αλβανοί κομμουνιστές, αλλά οι δικοί σας σε συνεργασία με τους Ελλαδίτες».

Έχουν περάσει άνω από έξι δεκάδες χρόνια από τότε και καμία δραστηριότητα δεν έχει γίνει προς τιμή του μεγάλου αυτού εθνομάρτυρα. Είναι ξεκάθαρο πως κάτι τέτοιο ούτε καν μπορούσε να γίνει την περίοδο του υπαρκτού σοσιαλισμού. Όμως και ύστερα της πτώσης της κόκκινης δικτατορίας έχουμε σιωπή ιχθύων. 

Το πιο θλιβερό είναι που σήμερα δεν ξέρουμε ούτε τον τάφο του, ο οποίος κάποτε ήταν στο νεκροταφείο της Δερβιτσάνης, όπου τον είχαν ενταφιάσει οι δικοί του από το σόι της μητέρας του. 

Όταν ανακαινίστηκε το νεκροταφείο του χωριού, εκείνοι που τον υπολόγιζαν «εχθρό του λαού» όχι μόνον του χάλασαν τον τάφο, αλλά σκόρπισαν τα οστά του  ξανασκοτώνοντάς τον.

Είναι ιερό καθήκον να γίνουν όλες τις προσπάθειες από τα αρμόδια όργανα για να τοποθετηθεί στο θρόνο που του ανήκει ο μεγάλος αυτός μάρτυρας των δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.

Πηγή: http://veliachovo.blogspot.gr/2012/11/18-1943.html

Ρένος Μιχαλέας: Κομμουνιστής, ανώτερος αξιωματούχος του ΕΛΑΣ και φανατικός κήρυκας του "μακεδονισμού"

 Ο Ρένος Μιχαλέας ήταν κομμουνιστής και πολιτικός εκπρόσωπος του ΕΑΜ στην διοίκηση της 9ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ που δρούσε στην δυτική Μακεδονία. Ανέπτυξε ιδιαίτερη δράση κυρίως στο θέμα των σλαβόφωνων αυτονομιστών τους οποίους είχε προσεταιριστεί το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
 Γι'αυτήν του την ανθελληνική δράση έχουμε αναφέρει κάποια στοιχεία εδώ: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_31.html
 και εδώ:
http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/04/31-2013.html

 Ο Ρένος Μιχαλέας ήταν δραστήριο στέλεχος του ΚΚΕ από προπολεμικά. Για την δράση του είχε συλληφθεί επί μεταξικής περιόδου, είχε δραπετεύσει και ήταν καταζητούμενος. Η μεταξική ασφάλεια τον θεωρούσε επικίνδυνο κομμουνιστή.
 Ιδού το σχετικό αστυνομικό δελτίο:




 

 Ο Μιχαλέας είναι ο δεύτερος εικονιζόμενος με το μαύρο σακάκι.
 Πάνω από αυτόν εικονίζεται ο Αθανάσιος Κλάρας, μετέπειτα γνωστός ως Άρης Βελουχιώτης.


 Στις 13/11/1944 ο Μιχαλέας έστειλε στην Ομάδα Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ (όπου υπαγόταν η 9η μεραρχία) μία "έκθεση για το ζήτημα των σλαβομακεδόνων". Την έκθεση μπορείτε να την βρείτε εδώ.
 Παραθέτουμε κάποια αποσπάσματα (οι υπογραμίσεις δικές μας) από αυτήν την έκθεσή του, ενδεικτικά των θέσεών του για το μακεδονικό ζήτημα:

"Ξέρουμε καλά ότι η κακοδαιμονία των Βαλκανίων αντί να αφήσει τον λαό αυτό να αναπτύξει την ζωή του αδελφικά με άλλους βαλκανικούς λαούς στην δική του εθνική εστία, οι σκοτεινοί οργανωτές του Μεγαλοσερβισμού, Μεγαλοβουλγαρισμού και Μεγαλοελληνισμού τον κομμάτιασαν βάζοντας έτσι μία μόνιμη αφορμή πολέμου και προκαλώντας μια διαμάχη μεταξύ των εγκληματιών του λάθους που επλήρωναν οι τρεις λαοί, πάνω στο θύμα, τον Σλαβομακεδονικό λαό και μία συνεχή προσπάθεια του θύματος να διατηρήσει την εθνική του συνείδηση γιατί ο πόλεμος και η διαμάχη των 3 μεγάλων δεν περιοριζότανε στην κατοχή αλλά και στην ιδεολογική πολιτική διείσδυση του ενός μεγάλο στο άλλου μεγάλου το κομμάτι και στον εκφυλισμό της εθνικής του συνείδησης."

 "Είναι γνωστοί οι πόλεμοι και η δράση των τριών κομιτάτων πάνω στο λαό αυτό, όπως είναι γνωστή και η αντίσταση του λαού αυτού σε αυτές τις προσπάθειες."

"Η συγκρότηση του σλαβομακεδονικού λαού μπορεί να αναστηθεί μέσα απ΄τον τάφο μόνο των Μεγαλοσέρβων, Μεγαλοελλήνων και Μεγαλοβουλγάρων. Όποιος απ’τους τρεις αυτούς λαούς αποκτήσει πλάι του ισότιμο τον Σλαβομακεδονικό λαό σημαίνει ότι είναι ελεύθερος από κάθε φασιστική-πλουτοκρατική εξάρτηση. Έτσι η στιγμή της ισοτιμίας του λαού αυτού θα σημάνει και θα σημανθεί απ΄την λευτεριά των τριών λαών που τον μοιράζονται και αυτή η στιγμή είναι και απόδειξη της ελληνικής ελευθερίας, βαθιάς και ριζικής."

"Σήμερα το θέλουμε δεν το θέλουμε στο παγκόσμιο λάμπει κράτος Μακεδονικό, κράτος λαϊκό που για να σταθεί πολλές καρδιές τρυφερές λεβέντικες πάψαν να χτυπάνε στα στήθεια των παλικαριών τους"

"Έτσι, η εθνική ισοτιμία δεν προβάλλει σαν απαίτηση του Σλαβομακεδονικού λαού, αλλά σαν καθήκον του λαϊκού αγώνα μας για την συντριβή της γερμανικής κατάκτησης και των αιτίων της."

"Ήταν καθήκον του αγώνα να τους δώσει εθνική ισοτιμία. Ήταν ο μόνος τρόπος ενίσχυσης του αγώνα. Θα΄ταν προδοσία να μην γίνει γιατί έτσι τους παραδίναμε θύματα της αξονικής επιρροής και τους οπλίζαμε κατά των συμμάχων και του ίδιου του λαού μας."

 Δεν χρειάζονται σχόλια από εμάς. Ο καθένας ας βγάλει τα συμπεράσματά του.

 Όπως είδαμε στο παραπάνω αστυνομικό δελτίο της μεταξικής περιόδου, ο Μιχαλέας ήταν αθηναίος, και αν κρίνουμε απ΄το επώνυμό του ίσως να ήταν μανιάτικης καταγωγής. Παρά το ότι δεν καταγόταν απ΄την βόρεια Ελλάδα, δεν είχε κανένα πρόβλημα στο να μεταβληθεί σε φανατικό κήρυκα του "μακεδονισμού". 

Δεν ήταν ο μόνος. Στο ίδιο μήκος κυμάτος ήταν και ένας άλλος υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ΕΛΑΣ της Μακεδονίας, ο Θανάσης Μητσόπουλος (πολιτικός εκπρόσωπος του ΕΑΜ στην διοίκηση του 30ου συντάγματος του ΕΛΑΣ) που καταγόταν απ΄την Αρκαδία. Σχετικές θέσεις του για το μακεδονικό είχαμε δει εδώ: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/05/blog-post_28.html

 Απ'ότι φαίνεται λοιπόν, ο ανθελληνικός φιλο-"μακεδονισμός" των κομμουνιστών δεν περιοριζόταν στους βορειοελλαδίτες συντρόφους αλλά είχε πανελλαδική εμβέλεια...

 

Στοιχεία από κομμουνιστικές πηγές για την ένταξη κομιτατζήδων στον ΕΛΑΣ

 Ο κομμουνιστής ιστορικός Γρηγόρης Φαράκος στον δεύτερο τόμο του έργου του "Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία" παραθέτει κάποια ενδιαφέροντα έγγραφα του ΕΛΑΣ σχετικά με την τακτική του απέναντι στους κομιτατζήδες.
 Στην σελ.380 παραθέτει το παρακάτω απόσπασμα απο γράμμα ενός ηγέτη των ανταρτών της περιοχής Έδεσσας προς τον Λεωνίδα Στρίγγο (έφερε το ψευδώνυμο Αλέκος, ανώτερο στέλεχος του ΚΚΕ) με ημερομηνία 25/05/1944.
 Σε αυτό αναφέρονται τα εξής:

 "Αγ. Αλέκο... Ο εξοπλισμός αυτός μέσα σε τρεις μέρες πήρε σοβαρότατη έκταση σε σημείο να εξοπλισθούν σχεδόν όλα τα χωριά. Η πίεση των Γερμανών, του βουλγαρικού φρουραρχείου Κάλτσεφ κλόνισε την αντίδραση των μακεδόνων Εδέσσης. Η επίδραση αυτή εξασκεί σοβαρή επιρροή στο μακεδονοσλάβικο στοιχείο... άρχισαν με τους Γερμανούς τις κυκλώσεις των άλλων χωριών, τις συλλήψεις, εκτελέσεις... Κατεβλήθη εξαιρετική προσπάθεια να πεισθούν όπως φύγουν στο βουνό στον ΕΛΑΣ, αλλά εδώ τα αποτελέσματα είναι αρνητικά με την αυτονομιστική προπαγάνδα του αυτονομιστή Ιβάν Μιχαήλοβιτς μέσω των πρακτόρων του της βουλγαρικής λέσχης και του Κάλτσεφ... Η αισχρή και άτιμη προβοκάτσια των Γερμανών σε συνεργασία με τους Βούλγαρους εδώ φασίστες με την υπόσχεση ότι στην περιοχή αυτή δεν θα έρθουν τάγματα ασφαλείας όταν αυτοί εξοπλισθούν.. Η οργάνωση δεν σταματάει τις προσπάθειές της.
 Κάνουμε πρόταση στους μακεδόνες να βγουν στο βουνό συγκροτώντας δικές μας ομάδες με το έμβλημα του Κόμματος, προσκολλημένοι στο 30ο ή το 16ο Σύνταγμα.. Πριν πάρουμε την απόφαση αυτή ήθελα να πάρω την θέση σας ως προς το ζήτημα αυτό, αλλά τα γεγονότα εξελίσσονταν τόσο ραγδαία που έπρεπε να δοθεί μια άμεση θέση... Το βάρος της ευθύνης της πρωτοβουλίας μου το νιώθω πολύ βαρύ και απαντήσατε αμέσως"

 Όπως προκύπτει απ΄τα παραπάνω, ένας ηγέτης των ελασιτών στην περιοχή (άγνωστο ποιος) πήρε την πρωτοβουλία να προσεταιριστεί τους σλαβόφωνους (τους οποίους αποκαλεί μακεδόνες) ώστε αυτοί να εγκαταλείψουν τους Γερμανούς και τους Βούλγαρους και να ενταχθούν στον ΕΛΑΣ συγκροτώντας ένοπλες ομάδες με το έμβλημα του ΚΚΕ, όπως λέει.
 Αυτό που έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον είναι το υπογραμμισμένο σημείο που δείχνει την αντιπάθεια των κομιτατζήδων απέναντι στα τάγματα ασφαλείας. Βέβαια στην βόρεια Ελλάδα δεν υπήρχαν Τάγματα Ασφαλείας, αλλά δυνάμεις του Εθνικού Ελληνικού Στρατού (ΕΕΣ). Απλά είχε καθιερωθεί τότε να αποκαλούνται καταχρηστικά "τάγματα ασφαλείας" όλοι οι Έλληνες που είχαν εξοπλισθεί απ΄τους Γερμανούς.
 Όπως και να΄χει, είναι εξαιρετικά τιμητικό για τους εξοπλισθέντες Έλληνες του ΕΕΣ το γεγονός ότι τους αντιπαθούσαν οι ανθέλληνες κομιτατζήδες τους οποίους επιχειρούσε να προσεταιριστεί ο ΕΛΑΣ. Μπορεί να ήταν και οι δύο ομάδες (κομιτατζήδες και ΕΕΣ) εξοπλισμένοι απ΄τους Γερμανούς αλλά μεταξύ τους υπήρχε αγεφύρωτο χάσμα.

 Πάντως η προσπάθεια των κομμουνιστών να προσελκύσουν τους κομιτατζήδες στέφθηκε με επιτυχία. Αυτό το ομολογεί ο Θανάσης Μητσόπουλος, πολιτικός εκπρόσωπος του ΕΑΜ στο 30ο σύνταγμα του ΕΛΑΣ που δρούσε στην συγκεκριμένη περιοχή.
 Στο βιβλίο του "Το 30ο σύνταγμα του ΕΛΑΣ" γράφει (σελ.388-389):

 "Τον Ιούνιο του 1944 η καθοδήγηση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ αποφάσισαν την δημιουργία χωριστών σλαβομακεδονικών αντάρτικων τμημάτων"

 "Αποτέλεσμα αυτής της απόφασης ήταν η δημιουργία δύο σλαβομακεδόνικων ταγμάτων. Ένα στην περιοχή της Καστοριάς και ένα σε μας, στην περιοχή Έδεσσας"
 Εμείς ούτε ρωτηθήκαμε γι'αυτό το ζήτημα, ούτε και ενημερωθήκαμε. Το μάθαμε αργότερα, όταν πια στο Καϊμακτσαλάν είχε δημιουργηθεί το τάγμα. Από τους 52 μαχητές που ήταν ο αρχικός του πυρήνας, γρήγορα έφτασε στους 400"

"Το σλαβομακεδόνικο αυτό τάγμα οργανικά άνηκε στην δύναμη του Συντάγματός μας. Όμως δεν είχαμε καμμία ουσιαστική επαφή και συνεργασία μαζί του και ούτε πήρε μέρος σε καμμία από τις επιχειρήσεις του συντάγματος. Δρούσε ανεξάρτητα στο Καϊμακτσαλάν" 
 
 
 Λέει και άλλα παρακάτω γι' αυτό το τάγμα σλαβόφωνων της Έδεσσης και την μετέπειτα απροειδοποίητη φυγή του στην Γιουγκοσλαβία.
 Σε γενικές γραμμές προσπαθεί να αποστασιοποηθεί τόσο απ΄την απόφαση συγκρότησης ξεχωριστών σλαβομακεδόνικων τμημάτων (ενώ όπως είδαμε η πρωτοβουλία για προσεταιρισμό των κομιτατζήδων άνηκε σε επικεφαλή των ανταρτών της περιοχής του, άρα ήταν απίθανο ο Μητσόπουλος να μην γνώριζε), όσο και απ΄την δράση του σλαβομακεδόνικου τάγματος που υπαγόταν στο σύνταγμά του.

 Ενδιαφέροντα είναι και τα αριθμητικά στοιχεία που δίνει ο Μητσόπουλος. Σύμφωνα με αυτά, από 52 άντρες η δύναμη αυτού του τάγματος γρήγορα εκτοξεύτηκε στους 400!
 Αν συνυπολογίσουμε ότι -σύμφωνα με το γράμμα του επικεφαλή των ανταρτών που είδαμε παραπάνω- σχεδόν όλα τα χωριά της περιοχής είχαν εξοπλιστεί απ΄τους Γερμανούς και τους Βούλγαρους, τότε το λογικό συμπέρασμα είναι ότι πολλοί απ΄τους εξοπλισθέντες σλαβόφωνους (που αποκαλούνταν κομιτατζήδες και φυσικά ήταν ανθέλληνες) της περιοχής αποσκίρτησαν στον ΕΛΑΣ.


 Για τις σχέσεις των κομιτατζήδων με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ έχουμε ξαναγράψει εδώ:
http://www.istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/07/to.html
http://www.istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_31.html
http://www.istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/04/31-2013.html

Η κατάσταση ήταν ακόμη χειρότερη στο άλλο σλαβομακεδόνικο τάγμα, αυτό της Καστοριάς. Αυτό ήταν το 2ο τάγμα του 28ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, γνωστό και ως τάγμα του Γκότσε απ΄το όνομα του αρχηγού του. Για την εκδίωξή του απ΄την Ελλάδα με πρωτοβουλία αξιωματικού του ΕΛΑΣ παρά την αντίθετη γνώμη αρμόδιων στελεχών του ΚΚΕ, είχαμε κάνει την εξής αναδημοσίευση:
http://www.istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/06/blog-post_23.html

 Ο Φαράκος στις σελ.377-8 του προαναφερέντος βιβλίου του παραθέτει απόσπασμα μίας έκθεσης του στελέχους του ΚΚΕ Ευστράτιου Κέντρου (έφερε το ψευδώνυμο Στομπότας) με ημερομηνία 08/10/1944 που απευθυνόταν πιθανώς προς το Γ.Σ του ΕΛΑΣ.
 Μεταξύ άλλων ο Κέντρος αναφέρεται και στην σύνθεση του τάγματος του Γκότσε:

 "Με την ευκαιρία που πήγα στο τάγμα Γκότσε είδα την πραγματική κατάσταση που επικρατεί, 1) ότι εκεί μέσα συγκεντρώθηκαν όλα τα αντιδραστικά στοιχεία που είχαν τεθεί επικεφαλείς της βουλγαρικής προπαγάνδας και οι καθοδηγητές του Κομιτάτου όλοι εκεί μέσα βρίσκονται και έχουν αναλάβει την διοίκηση του Τάγματος...
 Δυστυχώς δεν μπορεί να το καταλάβει και παρασύρθηκε από αυτούς ο Γκότσε.
 Η κατάστασις είναι χαώδης. Εκεί μέσα βρήκαν το καταφύγιό τους, όλοι, φασίστες, κομιτατζήδες"

  Πρόκειται για άλλη μία επιβεβαίωση της αθρόας εισροής κομιτατζήδων στον ΕΛΑΣ.
 Παρ'όλ'αυτά, ο συντάκτης της έκθεσης προσπαθεί να αθωώσει τον αρχι-ανθέλληνα Γκότσε λέγοντας ότι απλά "παρασύρθηκε και δεν κατάλαβε", λες και ήταν κανα παιδαρέλι.
 Απ'ότι φαίνεται ο κανόνας ήταν ότι οι κομμουνιστές εκείνων των περιοχών έδειχναν μία προκλητική ανοχή προς τους ανθέλληνες κομιτατζήδες αυτονομιστές.

Οι μάχες των ανταρτών των ΕΑΟ εναντίον ελασιτών και Βουλγάρων

 Όπως είχαμε δει εδώ οι κοινές επιχειρήσεις ελασιτών και Βουλγάρων κατά των ανταρτών του Τσαούς Αντών το φθινόπωρο του '44 δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχείς, σύμφωνα με παραδοχές υψηλόβαθμων κομμουνιστών.
 Χαρακτηριστικά ήταν τα παραδείγματα των συγκρούσεων που έγιναν στην Σταυρούπολη και στον Κεχρόκαμπο.

 Στην Σταυρούπολη ήταν εγκατεστημένο το 1ο τάγμα του 41ου συντάγματος των ΕΑΟ. Το συγκεκριμένο σύνταγμα είχε στρατιωτικό διοικητή τον ταγματάρχη Δρακόπουλο και καπετάνιο τον Αναστάση Τοπούζογλου. Το 2ο τάγμα ήταν στο κοντινό Νεοχώρι.
 Στις 24/09/1944 έφτασαν αιφνιδιαστικά σε υψώματα γύρω απ΄την Σταυρούπολη τμήματα του 81ου συντάγματος του ΕΛΑΣ (αυτό το σύνταγμα συγκροτήθηκε και έδρασε αρχικά στον γερμανοκρατούμενο Έβρο και από εκεί μετέβη στην Ξάνθη μετά την μεταστροφή της Βουλγαρίας). Την επομένη, οι αξιωματούχοι του ΕΛΑΣ ζήτησαν απ΄τον Δρακόπουλο να παραδώσει τον οπλισμό του 1ου τάγματος που έδρευε στην Σταυρούπολη. Ο Δρακόπουλος αντιλαμβανόμενος το κρίσιμο της κατάστασης καταφερε να κερδίσει χρόνο τον οποίο αξιοποίησε για την καλύτερη αμυντική οργάνωση των αντρών του.
 Μετά από πέντε ώρες απάντησε αρνητικά στους ελασίτες, οι οποίοι εξαπέλησαν επίθεση. Απέτυχαν παταγωδώς. Και όχι μόνο αυτό, αλλά το ξημέρωμα της 26ης Σεπτεμβρίου 1944 βρήκε τα τμήματα του 81ου συντάγματος του ΕΛΑΣ να προσπαθούν να αποφύγουν την διάλυση. Τελικώς υποχώρησαν ατάκτως αφήνοντας πίσω 6 νεκρούς, ένας εκ των οποίων ήταν Βούλγαρος.
 Σύμφωνα με τον καπετάνιο του 81ου συντάγματος Βαγγέλη Κασάπη (γνωστό ως Κρίτωνα):
 "Κάτω από τις συνθήκες αυτές τα τμήματα σφυροκοπούμενα από δραστικά πυρά, ευτυχώς δίχως απώλειες, αλλά σε αξιοθρήνητα χάλια, συμπτύχθηκαν στην Ξάνθη. Και το χειρότερο, οι ελασίτες χάσανε, και πολύ δικαιολογημένα, την εμπιστοσύνη τους στις ικανότητες της διοίκησής τους".

 Οι αντάρτες των ΕΑΟ δεν είχαν απώλειες. Λίγες μέρες μετά την μαχη άφησαν ελεύθερους 32 ελασίτες που είχαν πιάσει αιχμάλωτους.

 Στις 01/10/1944 έγινε δεύτερη επίθεση κατά της Σταυρούπολης με ανοικτή σύμπραξη ελασιτών και Βουλγάρων. Η Σταυρούπολη καταλήφθηκε, κυρίως χάρη στο βουλγαρικό πυροβολικό, και το 41ο σύνταγμα των ΕΑΟ συμπτύχθηκε στο Νεοχώρι και στις γύρω περιοχές όπου συνεχίζονταν οι μάχες.
Παράλληλα δυνάμεις του ΕΛΑΣ εγκαταστάθηκαν στον Κεχρόκαμπο με σκοπό να εμποδίσουν διέλευση τμημάτων των ΕΑΟ προς την Σταυρούπολη.
  Το 25ο σύνταγμα και το ανεξάρτητο σύνταγμα Παγγαίου των ΕΑΟ επιτέθηκαν στον Κεχρόκαμπο στις 07/10/1944. Μετά από πέντε ώρες ο Κεχρόκαμπος καταλήφθηκε. Οι ελασίτες απεχώρησαν με 15 νεκρούς και 28 τραυματίες.
 Πλέον ο δρόμος προς την Σταυρούπολη ήταν ανοικτός, αφού μικρά τμήματα βουλγαρικού στρατού που ήταν λίγο έξω απ'την πόλη δεν αποτελούσαν σοβαρό πρόβλημα.
 Το βράδυ όμως της ίδιας μέρας μαθεύτηκε ότι τμήματα ελασιτών και Βουλγάρων είχαν ξεκινήσει απ΄την Δράμα και την Καβάλα και επιχειρούσαν κατά του 71ου συντάγματος των ΕΑΟ που αναγκαζόταν να συμπτυχθεί προς τα ορεινά. Ο κίνδυνος κύκλωσης των τμημάτων που θα επιχειρούσαν κατά της Σταυρούπολης ήταν ορατός, και έτσι η επιχείρηση ανακατάληψής της ματαιώθηκε.

  Λίγες μέρες μετά, ξεκίνησε σταδιακά η αποχώρηση των Βούλγαρων απ΄τα ελληνικά εδάφη.  
Το κακό όμως ήταν ότι η ενεργός συμμετοχή του βουλγαρικού στρατού με το πυροβολικό του και τα πολεμοφόδια του στην ενδοελληνική σύγκρουση είχε επιτρέψει στον ΕΛΑΣ να κατέχει τις πεδινές περιοχές και τις μεγάλες πόλεις. Συν τοις άλλοις, οι Βούλγαροι αποχωρώντας άφησαν σημαντικές ποσότητες πολεμικού υλικού στον ΕΛΑΣ.
 Αντιστρόφως οι δυνάμεις των ΕΑΟ αν και είχαν επιτύχει σημαντικές νίκες κατά των αντιπάλων τους, ήταν εκ των πραγμάτων αναγκασμένες να παραμένουν στα ορεινά έχοντας να αντιμετωπίσουν σημαντικά προβλήματα ανεφοδιασμού.

 Όταν έγινε γνωστή η σταδιακή αποχώρηση των Βουλγάρων, οι ΕΑΟ άρχισαν να πλησιάζουν τις μεγάλες πόλεις, με πρώτο στόχο την Δράμα. Τόσο η ηγεσία τους όσο και οι αντάρτες γνώριζαν πολύ καλά ότι υπερτερούσαν μαχητικώς των ελασιτών (παρά το ότι εκείνοι είχαν καλύτερο εξοπλισμό), οι οποίοι πλέον δεν θα είχαν και την καθοριστική ενίσχυση του τακτικού βουλγαρικού στρατού.
 Πράγματι τα πρώτα τμήματα των ΕΑΟ κατέλαβαν αμαχητί τα χωριά Καλλίφυτο, Ξηροπόταμος, Μοναστηράκι κ.α. που ήταν πολύ κοντά στην Δράμα. Τότε όμως, και συγκεκριμένα στις 11/10/1944 παρενέβη ο ταγματάρχης Κιτκατ που μετέβη εσπευσμένα στην περιοχή και συνέστησε στην ηγεσία των ΕΑΟ να σταματήσουν τις επιχειρήσεις διότι αναμένεται σύντομα κλιμάκιο της ελληνικής κυβέρνησης στην περιοχή για να διευθετήσει ειρηνικά τις όποιες διαφορές μεταξύ των αντάρτικων οργανώσεων.
  Η ηγεσία των ΕΑΟ υπάκουσε, και η αντιπροσωπεία της κυβέρνησης έφτασε στην Δράμα στις 17/10/1944. Έτσι σταμάτησαν προσωρινά οι ένοπλες συγκρούσεις και τον λόγο πλέον είχαν οι πολιτικοί.


 Πηγές: "Για τον ελληνικό βορρά" του Παρμενίωνα Παπαθανασίου
             "Σκληροί αγώνες και μεγάλες θυσίες" του Δημήτριου Καραϊσαρλή

Το σύμφωνο της Κονίσπολης μεταξύ ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και Αλβανών κομμουνιστών - μέρος β'

Είχαμε δει στο α' μέρος του άρθρου το κείμενο του συμφώνου της Κονίσπολης.
Το σύμφωνο αυτό τελικώς ακυρώθηκε.
 Οι λόγοι της ακύρωσής του αναφέρονται απ΄τον εαμίτη Μενέλαο Δαλιάνη και είχαν να κάνουν με την προβλεπόμενη απ΄το σύμφωνο της Κονίσπολης συγκρότηση Αρχηγείου της ελληνικής μειονότητας. Αυτό συγκροτήθηκε στις 3 Σεπτέμβριο του ΄43 με πρωτοβουλία του Γιάνναρη (αυτός που υπέγραψε το συμφωνητικό για λογαριασμό του ΕΑΜ).
 Σχετικά με αυτό, ο Δαλιάνης λέει στο έργο του "Η εθνική αντίσταση της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία" (σελ.138):  
 "Όμως είναι γεγονός ότι την εκπροσώπηση της Μειονότητας στο Αρχηγείο την έβαλε στα χέρια της η δεξιά παράταξη με τους προσκείμενους στο ΕΔΕΣ-Ζέρβα Αριστοτέλη Χαρμπάτση και Λευτέρη Γκουβέλη που διορίστηκε διοικητής της ομάδας φρουράς του Αρχηγείου".

Παρακάτω λέει (σελ.144): 
 "Όταν η ηγεσία της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΑ Αργυροκάστρου έμαθε τις λεπτομέρειες της συμφωνίας της Κονίσπολης και διαπίστωσε ότι η συμφωνία αυτή ήταν αντίθετη με την πολιτική γραμμή,που είχε θεσπίσει το ΚΚΑ και το FNCL Αλβανίας απέναντι του προβλήματος της Μειονότητας, πήρε απόφαση και την ακύρωσε. Ο απεσταλμένος της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΑ Χακί Τόσκα μετέβη το τελευταίο δεκαήμερο του Οκτωβρίου του ΄43 στον Θεολόγο και στην συγκέντρωση των παρτιζάνων που υπηρετούσαν στο Αρχηγείο μαζί με τον Λευτέρη Τάλιο, αφού ανέλυσε ότι τόσο το Συμφωνητικό της Κονίσπολης όσο και η συγκρότηση του Αρχηγείου της Μειονότητας αντέβαιναν στην γραμμή του FNCL για την Μειονότητα, ανακοίνωσε την απόφαση για απόρριψη του Συμφωνητικού της Κονίσπολης και την διάλυση του Αρχηγείου της Μειονότητας. Αντιτάχθηκαν στην απόφαση οι ιθύνοντες της δεξιάς παράταξης, της προσκείμενης στο ΕΔΕΣ-Ζέρβα".
 

Μερικές μέρες μετά, οι του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ έσπευσαν να πράξουν το διεθνιστικό καθήκον ακολουθώντας κατα πόδας τους Αλβανούς συντρόφους τους, και απέρριψαν επίσης το σύμφωνο της Κονίσπολης. Λέει ο Δαλιάνης (σελ.147):
 "Την παρέκκλιση που έγινε, με το Συμφωνητικό της Κονίσπολης και την σύσταση του Αρχηγείου της Μειονότητας, από την καθορισθείσα πολιτική γραμμή που θα εφαρμοζόταν στις μειονότητες, όπως είχε συμφωνηθεί μεταξύ του ΚΚΕ και του ΕΑΜ Ελλάδος και του ΚΚΑ και FNCL Αλβανίας, την κατέκρινε και η Πανηπειρωτική Επιτροπή του ΕΑΜ Ελλάδας και η ηγεσία του 15ου συντάγματος του ΕΛΑΣ. Την θέση τους γι'αυτό το ζήτημα την κάνανε γνωστή στο λαό με την παρακάτω προκήρυξή τους στις 14 Νοεμβρίου 1943".

 Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα απ΄αυτήν την προκήρυξη του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που διατάσσει ουσιαστικά τους βορειοηπειρώτες να ακολουθούν την γραμμή του αλβανικού ΕΑΜ (FNCL)  και να ενταχθούν στους αλβανούς παρτιζάνους παραθέτουμε εδώ (σελ.147-8):

 Το λογικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το συμφωνητικό της Κονίσπολης ακυρώθηκε απ΄τους κομμουνιστές, Αλβανούς και Έλληνες, μόλις έγινε γνωστό ότι οι εκπρόσωποι των βορειοηπειρωτών στο αρχηγείο της ελληνικής μειονότητας ήταν φιλικά προσκείμενοι στον ΕΔΕΣ, και τους οποίους το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατηγορούσε ότι προέβαιναν σε "αντιπατριωτικές πράξεις και δημιουργούσαν δικαιολογημένη προκατάληψη στα αδέλφια τους Αλβανούς"....

 Προφανώς απέτυχαν στο σχέδιό τους να ελέγξουν πλήρως τους βορειοηπειρώτες και έτσι αναγκάστηκαν να ακυρώσουν το σύμφωνο, συκοφαντώντας παράλληλα και τους εδεσίτες βορειοηπειρώτες. Αν βέβαια οι εκπρόσωποι των βορειοηπειρωτών στο Αρχηγείο ήταν φιλο-εαμικοί δεν θα είχαν κανέναν λόγο να το διαλύσουν.
 
Με τον τρόπο αυτό και με την σύμφωνη γνώμη του ΚΚΕ/ΕΑΜ, η ελληνική μειονότητα της Β.Ηπείρου τέθηκε ολοκληρωτικά υπό τον έλεγχο των Αλβανών κομμουνιστών τους οποίους οι ελληνόφωνοι ομοϊδεάτες τους αποκαλούσαν "αδέλφια"...

Η συνεργασία ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και Βούλγαρων κατά του Τσαούς Αντών

 Μετά την μεταστροφή της Βουλγαρίας υπέρ των Συμμάχων τον Σεπτέμβριο του '44, τα βουλγαρικά κατοχικά στρατεύματα δεν αποχωρήσουν απ'τα ελληνικά εδάφη, όπως θα ΄πρεπε. Αντιθέτως παρέμεναν εντός ελληνικής επικράτειας, όντας υπό τις διαταγές της νέας φιλο-σοβιετικής βουλγαρικής κυβερνήσεως, και βοηθούσαν εμπράκτως το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ να αναλάβει την εξουσία στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
 Η κατάσταση βέβαια ήταν πολύ ρευστή και είχε έντονο πολιτικό παρασκήνιο με το οποίο θα ασχοληθούμε σε άλλη ανάρτηση.

 Το πρόβλημα όμως τόσο για τους Βούλγαρους όσο κυρίως για τους ελασίτες ήταν η ύπαρξη των εθνικών αντάρτικων ομάδων που ήταν υπό την ηγεσία του Αντώνη Φωστερίδη (Τσαούς Αντών) και ήταν φυσικά αναγνωρισμένες και απ΄το Συμμαχικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής. Οι δυνάμεις του Τσαούς Αντών που έφεραν την επωνυμία ΕΑΟ/ΕΣΕΑ αποτελούσαν βραχνά για τους σκοπούς του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ (δηλαδή του ΚΚΕ) στην περιοχή. Οι πρώτες μεταξύ τους συγκρούσεις είχαν ήδη γίνει νωρίτερα μες στο 1944. Η συνέχεια της μεταξύ τους σύγκρουσης ήταν αναπόφευκτη.

 Από την μία μεριά ήταν ο ΕΛΑΣ με την σύμπραξη του μέχρι πρότινος κατοχικού βουλγαρικού στρατού που εν μία νυκτί μετετράπηκε σε συμμαχικό (!!!), και απ΄την άλλη μεριά οι άντρες των ΕΑΟ.
 Είναι προφανές ότι οι συσχετισμοί δυνάμεων ήταν σαφώς υπέρ των πρώτων.

 Οι δυνάμεις των κομμουνιστών ήταν οργανωμένες στην 6η μεραρχία του ΕΛΑΣ η οποία όπως είχαμε δει εδώ δεν συγκροτήθηκε για αντιστασιακό αγώνα, αλλά αποκλειστικά και μόνο για να επιβάλλει την εξουσία των κομμουνιστών στην περιοχή.
 Επιτελάρχης της 6ης μεραρχίας ήταν ο Κωνσταντάρας.
 Ο Κωνσταντάρας στο έργο του "Αγώνες και διωγμοί" ενώ είναι γενικώς αρκετά λεπτομερής στις περιγραφές του, εντούτοις αποφεύγει να αναφερθεί αναλυτικά στο ζήτημα των ενδοελληνικών συγκρούσεων του Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου 1944 και στο ζήτημα της συνεργασίας ελασιτών και Βούλγαρων.

Γράφει:
 "Στην συγκρουση ΕΛΑΣ και εθνικιστών, η ιστορική αλήθεια επιβάλει να λεχθεί ότι αναμίχτηκαν και οι Βούλγαροι ανάλογα με την ιδεολογική τους τοποθέτηση". [1]

Εδώ ισχυρίζεται ότι και οι δύο πλευρές (ΕΛΑΣ και ΕΑΟ) ενισχύονταν από Βούλγαρους.
 Από Βούλγαρους κομμουνιστές οι μεν, από Βούλγαρους αντικομμουνιστές οι δε.
 Μόνο που αυτό είναι ψέμα.
  Δεν υπάρχει το παραμικρό στοιχείο για ενίσχυση ή υποστήριξη των ανταρτών του Τσαούς Αντών από Βούλγαρους. Απλά ο Κωνσταντάρας, γνωρίζοντας την πικρή αλήθεια της συνεργασίας ελασιτών-Βουλγάρων προσπαθεί να πείσει ότι "και οι άλλοι συνεργάστηκαν με Βούλγαρους".

 Βέβαια ούτε καν ο ίδιος δεν φαίνεται να πολυπίστευε αυτά που ισχυριζόταν γιατί αμέσως παρακάτω έγραφε:

 "Απ΄την στιγμή όμως που επικράτησαν οι παρτιζάνοι και συνέλαβαν τον Συράκωφ και άλλους αξιωματικούς, άρχισε να παρουσιάζεται ως μονόπλευρη η βουλγαρική παρέμβαση".[2]

 Εδώ άφηνε να εννοηθεί ότι και καλά υπήρχε ένα μεσοδιάστημα στην διάρκεια του οποίου ο βουλγαρικός στρατός αμφιταλαντευόταν ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και στις ΕΑΟ του Φωστερίδη.
 Αυτό φυσικά είναι φαντασίωσή του.
 Δεν είχε ούτε την γενναιότητα να παραδεχτεί ευθέως ότι οι Βούλγαροι μόνο τον ΕΛΑΣ υποστήριζαν ανοικτά, αλλά το λέει πιο "κομψά" μιλώντας για "μονόπλευρη βουλγαρική παρέμβαση".

Ο βούλγαρος ιστορικός Ιορντάν Μπάεφ έγραφε πάνω στο θέμα:
 "Αμέσως μετά την 9η Σεπτεμβρίου η νέα βουλγαρική εξουσία συνδέθηκε στενά και συντονίστηκε με τις δυνάμεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ". [3]

Επίσης, ο καπετάνιος της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας (στην οποία υπαγόταν η 6η μεραρχία) Μάρκος Βαφειάδης διαψεύδει τον υφιστάμενό του Κωνσταντάρα και δεν διστάζει να παραδεχτεί την συνεργασία ελασιτών-Βουλγάρων, χωρίς βέβαια να αναφέρει το παραμικρό για ενίσχυση των Τσαούς Αντών απ΄τον βουλγαρικό στρατό:
 "..αυθόρμητα αποκαταστάθηκαν αγωνιστικές σχέσεις ανάμεσα στις δύο επαναστάσεις και άρχισαν να συνεργάζονται τα βουλγαρικά στρατεύματα με τα δικά μας. Και υποχωρώντας παρέδιναν τις πόλεις κλπ στον ΕΛΑΣ και ταυτόχρονα βάλανε στην διάθεση του ΕΛΑΣ βαρύ οπλισμό, πυρομαχικά κλπ. Κατ΄αυτόν τον τρόπο -χωρίς να πάρουν μέρος οι ίδιοι- βοηθούσαν τον ΕΛΑΣ στην διάλυση των τμημάτων Αντών Τσαούς στην ανατολική Μακεδονία". [4]

 Ο ιστοριογράφος των ΕΑΟ/ΕΣΕΑ Δημήτρης Καραϊσαρλής, βασιζόμενος σε βουλγαρικές στρατιωτικές πηγές, τονίζει ότι οι μονάδες που ενίσχυσαν τον ΕΛΑΣ ήταν η 16η και η 28η μεραρχία του βουλγαρικού στρατού. [5]

 Παρακάτω ο Κωνσταντάρας έγραφε:
 "Μπροστά στην δημιουργηθείσα κατάσταση, αμέσως μετά την απελευθέρωσή μου, εκδώσαμε επείγουσα διαταγή προς τα τμήματά μας να μην επιτρέπουν την ανάμιξη των παρτιζάνων, η οποία άλλωστε ήταν περιττή, γιατί ο ΕΛΑΣ με τις δυνάμεις του Έβρου ήταν κατα πολύ ισχυρότερος απ΄τους εθνικιστές" [6]


 Δεν είναι γνωστό αν αυτή η διαταγή στάλθηκε, αλλά ακόμα και να στάλθηκε είναι σίγουρο ότι δεν εφαρμόστηκε.

 Και πάλι ο Βαφειάδης ήταν αποκαλυπτικός:
 "Ε λοιπόν, σ'ολο αυτό το διάστημα ήταν βραχνάς το Γενικό Στρατηγείο πάνω απ΄το κεφάλι το δικό μας. 'Σταματήστε τις επιχειρήσεις ενάντια στον Αντών Τσαούς, σταματήστε την συνεργασία με τους Βούλγαρους, οι Άγγλοι διαμαρτύρονται..' τέτοια μας λέγανε. Εμείς από την μία μεριά αναγκαζόμαστε να στέλνουμε αυτές τις διαταγές στην 6η μεραρχία μας, αλλά απ΄την άλλη μεριά, με τον κομματικό δρόμο αναγκαζόμαστε να πούμε στον Ερυθριάδη να συνεχίσουν πιο έντονα τις επιχειρήσεις, για να συντομέψει ο χρόνος διάλυσης του Αντών Τσαούς" [7]


 'Όταν αρχίσαμε τις επιχειρήσεις ενάντια στα τμήματα του Αντών Τσαούς με απόρρητη διαταγή της ΟΜΜ που δεν την ανακοινώσαμε στο Γενικό Στρατηγείο και την συνεργασία με τα επαναστατημένα τμήματα του βουλγαρικού στρατού δεν πέρασε μέρα που να μην πάρουμε και μία διαταγή του Γενικού Στρατηγείου και του Σκόμπι να 'σταματήσουμε αμέσως τις επιχειρήσεις ενάντια στον Αντών Τσαούς και την συνεργασία με τους Βούλγαρους'. Εφτασαν μέχρι το σημείο να μας απειλούν ότι συνεγαζόμαστε με τους βούλγαρους κατακτητές" [8]



 Όσον αφορά την εξέλιξη των συγκρούσεων ο Βαφειάδης ξαναδιαψεύδει τον Κωνσταντάρα που όπως είδαμε υποστήριζε ότι ο ΕΛΑΣ από μόνος του ήταν πολύ ισχυρότερος απ΄τους άντρες των ΕΑΟ:

"Οι σύντροφοί μας εκεί πέρα δεν τα πολυκατάφερναν, πήγαινε σε μάκρος η δουλειά και τελικά δεν έγινε κατορθωτή η ολοκληρωμένη διάλυση του Τσαούς Αντών." [9]


 "Και παρά το γεγονός ότι η 6η μεραρχία δεν κατάφερε με κεραυνοβόλα ταχύτητα να διαλύσει τα τμήματα του Τσαούς Αντών, παρά την βοήθεια και των Βουλγάρων και οι επιχειρήσεις τράβηξαν σε μάκρος" [10]

 Σύμφωνα λοιπόν με τις παραδοχές του Βαφειάδη:
α) Η διοίκηση της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας (ΟΜΜ), δηλαδή ο Βαφειάδης και ο Μπακιρτζής, αγνοούσε επανειλημμένως τις διαταγές του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ όσον αφορά την ανατολική Μακεδονία, και έκανε ότι γούσταρε. Σε οποιοδήποτε σοβαρό στρατό του κόσμου θα είχε περάσει στρατοδικείο, σίγουρα θα είχε καθαιρεθεί και ίσως να αντιμετώπιζε ακόμη χειρότερες ποινές. Αυτός όμως όχι μόνο δεν καθαιρέθηκε αλλά λίγα χρόνια μετά ανέλαβε την ηγεσία του ΔΣΕ κατά τον συμμοριτοπόλεμο...
β) Η εξόφθαλμη συνεργασία ελασιτών-Βουλγάρων προκαλούσε σοβαρές αντιδράσεις ακόμα και στο Γ.Σ του ΕΛΑΣ, αλλά οι Βαφειάδης, Μπακιρτζής, Ερυθριάδης κλπ δεν έπαιρναν χαμπάρι..
γ) οι ελασίτες παρά την αμέριστη βοήθεια των Βουλγάρων, τα βρήκαν σκούρα με τους άντρες του Τσαούς Αντών. Ενδεικτικά αναφερουμε ότι δύο χαρακτηριστικές μάχες εκείνων των ημερών ήταν αυτή της Σταυρούπολης και αυτή του Κεχρόκαμπου. Για το σκέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων θα αναφερθούμε σε επόμενη ανάρτηση.

  
[1] "Αγώνες και διωγμοί" του Κώστα Κωνσταντάρα, σελ.269
[2] "Αγώνες και διωγμοί" του Κώστα Κωνσταντάρα, σελ.269
[3] "Δεκέμβρης του '44. Νεότερη έρευνα. Νέες προσεγγίσεις" επιμ. Γρηγόρη Φαράκου, σελ.171

[4] "Απομνημονεύματα" του Μάρκου Βαφειάδη, τόμος β', σελ. 204
[5] "Σκληροί αγώνες και μεγάλες θυσίες 1941-1944" του Δημήτριου Καραϊσαρλή, σελ.289
[6] "Αγώνες και διωγμοί" του Κώστα Κωνσταντάρα, σελ.269
[7] "Απομνημονεύματα" του Μάρκου Βαφειάδη, τόμος β', σελ. 204
[8] "Απομνημονεύματα" του Μάρκου Βαφειάδη, τόμος γ', σελ.199
[9] "Απομνημονεύματα" του Μάρκου Βαφειάδη, τόμος β', σελ. 204
[10] "Απομνημονεύματα" του Μάρκου Βαφειάδη, τόμος γ', σελ.199
 

Η δράση του ανθέλληνα κομμουνιστή Ναούμ Πέιου στην Μακεδονία της Κατοχής - μέρος β'

Όπως είδαμε εδώ, οι παρεμβάσεις των γιουγκοσλάβων παρτιζάνων και του πολιτικού επιτρόπου στην 9η μεραρχία του ΕΛΑΣ, Ρένου Μιχαλέα ήταν καθοριστικές για τον Πέιο προκειμένου αυτός να συνεχίσει απρόσκοπτος την δράση του.
 Ο Πέιος λίγο μετά την επιστροφή του σε ελληνικό έδαφος ζήτησε και πέτυχε την ίδρυση ξεχωριστής μονάδας του ΕΛΑΣ που θα αποτελείται από σλαβόφωνους. Αυτό ήταν το 2ο τάγμα του 28ου συντάγματος το οποίο συγκροτήθηκε άτυπα τον Αύγουστο του 1944, και επισήμως λίγες εβδομάδες αργότερα. Η δημιουργία αυτής της μονάδας εξυπηρετούσε την αθρόα κατάταξη κομιτατζήδων στον ΕΛΑΣ που μεγάλωνε όσο πλησίαζε η στιγμή της γερμανικής αποχώρησης.
 Σε έγγραφο της διοίκησης της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας προς την 9η μεραρχία, στην οποία υπαγόταν το 28ο σύνταγμα, με ημερομηνία 11 Αυγούστου 1944 αναφέρεται:

 "Ο Πέιος επιθυμεί - και όπως μας είπαν του έχει δοθεί η υπόσχεση- να του επιτραπεί να σχηματίσει δικό του σύνταγμα, για να μπορέσει να διώξει τους κατακτητές, στρατολογώντας μόνο σλαβομακεδόνες. Η μονάδα ασφαλώς θα προσελκύσει όλα εκείνα τα στοιχεία (κομιτατζήδες κλπ) τα οποία εώς τώρα πολεμούσαν εναντίον μας και στο πλευρό των Γερμανών και έχουν διαπράξει τόσα εγκλήματα κατά του λαού μας. Ποιος όμως μπορεί να εγγυηθεί και ποιες εγγυήσεις έχουμε ότι ο Πέιος, φιλόδοξος τυχοδιώκτης καθώς φαίνεται πως είναι και με την επιρροή που ασκεί σε αυτά τα στοιχεία, δεν θα επιχειρήσει την κατάλληλη στιγμή, με δική του πρωτοβουλία ή ως πράκτορας των σχεδίων της Βουλγαρίας, να στρέψει αυτά ακριβώς τα στοιχεία εναντίον μας; Θα βρεθούμε τότε στην εξαιρετικά δύσκολη θέση να πολεμούμε ταυτοχρόνως εναντίον του ΕΔΕΣ και τόσων άλλων αντίπαλων οργανώσεων και να προσπαθούμε να εξουδετερώσουμε τις ομάδες του Πέιου, για την δημιουργία των οποίων και για την αποδοχή τους στις γραμμές μας μόνο εμάς τους ίδιους πρέπει να κατηγορούμε".

 Είναι φανερό ότι η διοίκηση της Ο.Μ.Μ εμμέσως πλην σαφώς έθετε την διοίκηση της 9ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ προ των ευθυνών της για το θέμα του Πέιου και του σλαβόφωνου τάγματος.
Παρόμοια στάση κράτησε και ο γραμματέας της περιφερειακής επιτροπής του ΚΚΕ στην Καστοριά, Αντώνης Αντωνόπουλος, που κατηγορούσε ευθέως τον πολιτικό επίτροπο της 9ης μεραρχίας, Ρένο Μιχαλέα για την κάλυψη που παρείχε στον Πέιο.

 Απ'τα παραπάνω προκύπτει ότι ο Μιχαλέας ήταν εκείνος που είχε δώσει την άδεια στον Πέιο για την συγκρότηση ξεχωριστής μονάδας σλαβόφωνων.
 Άλλωστε η παρακάτω επιστολή του προς παρτιζάνο συνεργάτη του ήταν αποκαλυπτική για τις προθέσεις του και τις πεποιθήσεις του:
 "Βάλαμε τις βάσεις ενός παλλαϊκού μαχητικού συναγερμού στην Φλώρινα-Καστοριά (Αρβανιτάδων, Βλάχων, Προσφύγων, Μακεδόνων), βρήκα τα πρόσωπα, έστησα το τάγμα, δώσαμε αέρα σε μια θλιμμένη περιφέρεια, σκεπτόμαστε δύο συντάγματα να γεμίσουμε (...)
 Έχω απόλυτη πεποίθηση ότι το λιγότερο που μπορούσαμε να πετύχουμε ήταν να έχουμε κάνει όλους τους αντάρτες μας φιλομακεδόνες της μορφής του Φιλέλληνα του 1821 και πολλούς διαννοούμενους μας Βύρωνες της Μακεδονίας και όχι να έχουμε ένα ύποπτο σκοτάδι γύρω από αυτό το ζήτημα, και να εξακολοθούμε να μιλάμε για Βούλγαρους και Έλληνες. Και μάλιστα να διώκονται Μακεδόνες στην Θεσσαλονίκη γιατί ήταν γραμμένοι στην Βουλγαρική Λέσχη, αλλά δικοί μας όμως"

  Σε διάστημα μικρότερο του ενός μηνός από την επίσημη σύστασή του, το τάγμα των σλαβόφωνων είχε διπλασιάσει την αρχική του δύναμη καθώς σε αυτό εντάσσονταν πάσης φύσεως εκτεθειμένοι και τυχοδιώκτες σλαβόφωνοι. Ο πυρήνας του τάγματος ήταν οι πρώην κομιτατζήδες αυτονομιστές του Πέιου και του Ηλία Δημάκη ή αλλιώς Γκότση (βουλγαρόφιλος κομμουνιστής, δηλωσίας επί Μεταξά, που επί Κατοχής ασπάστηκε και αυτός τον μακεδονικό αυτονομισμό), που γρήγορα ανέλαβε την διοίκηση της μονάδας.
 Την στρατολογία ανέλαβε ο Μιχαλέας και στην μονάδα εντάσσονταν ως επί το πλείστον κομιτατζήδες. Ο ρόλος του Πέιου ήταν κομβικής σημασίας διότι είχε μεγάλη επιρροή στα σλαβόφωνα χωριά που είχαν φρουρές κομιτατζήδων. Εκτός από κομιτατζήδες, στο τάγμα εντάσσονταν και "φοιτητές" απ΄την Σόφια που είχαν σταλεί εκεί πιθανότατα με υποτροφία της Βουλγαρική Λέσχης Θεσσαλονίκης. Αρχές Οκτωβρίου του 1944, το τάγμα έφτασε να έχει πολύ μεγάλη αριθμητική δύναμη, πιθανότατα τετραψήφιο αριθμό ανδρών, αλλά δεν ανέπτυξε καμμία αντιστασιακή δράση.
  Σε αυτήν την ανάρτηση, παρατίθεται το χρονικό της εκδίωξης του τάγματος του Γκότση απ΄την ελληνική επικράτεια με πρωτοβουλία ενός αξιωματικού που έχει ενταχθεί στον ΕΛΑΣ.

Είναι προφανές ότι η ηγεσία του ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήταν εξαιρετικά ανεκτική σε φαινόμενα τύπου Πέιου των οποίων ο ανθελληνισμός ήταν έκδηλος. Μπορεί να γνώριζαν το ποιόν του και να εξέφραζαν την ανησυχία τους γι'αυτόν και τους ομοίους του, αλλά του άφηναν μεγάλα περιθώρια ύπαρξης και δράσης. Σε άλλες περιπτώσεις, για πολύ πιο ασήμαντα παραπτώματα δεν δίσταζαν να προβούν σε εκτελέσεις. Προφανώς γι'αυτούς το δέλεαρ της προσέλκυσης των ανθέλληνων κομιτατζήδων ήταν τόσο έντονο που δεν δίστασαν να δώσουν συγχωροχάρτια και να εντάσσουν στις γραμμές τους προδότες όπως ο Ναούμ Πέιος.


 Πηγή: "Λεηλασία φρονημάτων" του Ιωάννη Κολλιόπουλου

Η δράση του ανθέλληνα κομμουνιστή Ναούμ Πέιου στην Μακεδονία της Κατοχής - μέρος α'

 Σε παλαιότερη ανάρτηση για το ΣΝΟΦ και τους ανθέλληνες κομιτατζήδες (βλ. εδώ) που εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ, έγινε αναφορά μεταξύ άλλων και στον Ναούμ Πέιο. Ο Πέιος ήταν απ΄τους πρωταγωνιστές εκείνων των γεγονότων και σίγουρα πρέπει να αναφερθούν κάποια περισσότερα πράγματα για το ποιόν του.

 Ο Ναούμ Πέιος ήταν κομμουνιστής απ΄το χωριό Γάβρος στα Κορέστια. Το 1939 συνελλήφθη απ΄το καθεστώς Μεταξά για τις κομμουνιστικές του πεποιθήσεις αλλά υπέγραψε δήλωση μετάνοιας και αφέθηκε ελεύθερος. Στην αρχή της Κατοχής το 1941 συνελλήφθη απ΄τους Ιταλούς αλλά και πάλι αφέθηκε ελεύθερος, κατα πάσα πιθανότητα μετά από παρέμβαση των Βουλγάρων, αφού ήταν γνωστός βουλγαρόφιλος. Μαζί με άλλους σλαβόφωνους κομμουνιστές (π.χ Κεραμιτζής) κατέφυγαν στην Βουλγαρία. Επέστρεψε στα Κορέστια γύρω στην άνοιξη ή το καλοκαίρι του 1942 κατόπιν πρόσκλησης της περιφερειακής επιτροπής του ΚΚΕ στην Καστοριά που επιδίωκε να χρησιμοποιήσει την επιρροή των φυγάδων στα σλαβόφωνα χωριά ώστε να προσελκύσει κάποιους ντόπιους βουλγαρόφιλους. Τον Αύγουστο του 1943 βρίσκεται στον Γράμμο όπου είχε άδεια του ΕΛΑΣ για "κομματική εργασία".
 Ήταν από τα ηγετικά στελέχη του ΣΝΟΦ, του οποίου διετέλεσε γραμματέας της επιτροπής Κορεστίων. Η βουλγαροφιλία του δεν ήταν άγνωστη στους άλλους σνοφίτες και φυσικά και στο ΚΚΕ.

 Στις αρχές του 1944 ο Πέιος είχε σχηματίσει μία ομάδα 150 ένοπλων σλαβόφωνων που έφερε την ονομασία "Γκρούπα Λάζος Τερπόφσκι" (ο Τερπόφσκι ήταν σλαβόφωνος, στέλεχος του ΚΚΕ που είχε εκτελεστεί απ΄την ΠΑΟ το 1943) και δρούσε κοντά στην Φλώρινα. Αυτή η ομάδα αποτελούταν κυρίως από κομιτατζήδες του Καρά Ορμάν που είχε προσελκύσει ο σνοφίτης Πέιος και ήταν υπέρ της αυτονόμησης της Μακεδονίας. Γενικότερα, η διάκριση μεταξύ των κομιτατζήδων και του ΣΝΟΦ δεν ήταν καθόλου σαφής, για λόγους που έχουμε πει εδώ. Οι ελασίτες επιχείρησαν να ελέγξουν την Γκρούπα και την ενέταξαν στο λεγόμενο "Απόσπασμα Βίτσι" του ΕΛΑΣ τον Απρίλιο του ΄44.

 Παράλληλα την ίδια εποχή κατόπιν εντολής της Κ.Ε του ΚΚΕ διαλύθηκε το ΣΝΟΦ και ο Πέιος συνελλήφθη. Αφέθηκε όμως ελεύθερος μετά από παρέμβαση του Μιχάλη Κεραμιτζή (εθνοσύμβουλου της ΠΕΕΑ στην περιοχή) και κατέφυγε μαζί με κάποιους πρώην κομιτατζήδες της Γκρούπας στους γιουγκοσλάβους παρτιζάνους, όπου τέθηκε υπό την "προστασία" του τόπικου αρχηγού τους Ντέιαν. Αυτό δεν ήταν τυχαίο καθώς ο Πέιος συνεργαζόταν μυστικά με τον Ντέιαν με σκοπό την προσέλκυση κομιτατζήδων.
 Στην συγκεκριμένη περιοχή υπήρχε ένας σιωπηλός ανταγωνισμός μεταξύ των ελασιτών και των παρτιζάνων για το ποιος θα προσεταιριζόταν τους κομιτατζήδες που είχαν εξοπλιστεί απ΄τους κατακτητές. Ο Πέιος -ως γνήσιος καιροσκόπος είχε εγκαταλείψει πλέον τις φιλοβουλγαρικές θέσεις αφού η εξέλιξη του πολέμου ήταν σε βάρος του Άξονα- απ'ότι φαίνεται έπαιζε σε διπλό ταμπλό συνεργαζόμενος και με τους ελασίτες και με τους παρτιζάνους.

 Η φυγή του Πέιου στους παρτιζάνους μαζί με τους πρώην κομιτατζήδες διατάραξε προσωρινά τις σχέσεις του τοπικού ΕΛΑΣ και των Γιουγκοσλάβων. Ο διοικητής του "Αποσπάσματος Βίτσι" του ΕΛΑΣ, Χρυσόστομος Λυτρίδης ζήτησε απ΄τον Ντέιαν να του παραδώσει τον Πέιο και τους αυτούς που τον είχαν ακολουθήσει. Ο Ντέιαν κατάφερε και ρύθμισε την επιστροφή του Πέιου στον ΕΛΑΣ χωρίς ο τελευταίος να έχει καμμία κύρωση. Σε αυτό συνέβαλλε και ο Ρένος Μιχαλέας που ήταν πολιτικός επίτροπος της 9ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ και συνόδεψε τον Πέιο στην επιστροφή του στα Κορέστια.
 Ο Μιχαλέας υποσχέθηκε ότι δεν θα περιοριζόταν η εξουσία του Πέιου, δεν θα λαμβάνονταν μέτρα σε βάρος του και δεν θα λογοδοτούσε. Έτσι και έγινε.

 συνεχίζεται..

Και άλλα στοιχεία για την "εθνική προσφορά" των αριστερών στο μακεδονικό ζήτημα την περίοδο της Κατοχής

 Σε συνέχεια αυτής της ανάρτησης σχετικά με την στάση του ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ όσον αφορά το μακεδονικό ζήτημα αξίζει να παρατεθούν τα παρακάτω:

 - Μες στο 1943 η επιτροπή του ΕΑΜ στο Άργος Ορεστικό βγάζει προκήρυξη που απευθυνόταν στους σλαβόφωνους. Σε αυτή μεταξύ άλλων αναφέρονται τα εξής:

 "Μην λησμονάτε πως είστε Μακεδόνες και τίποτα άλλο, ένα έθνος που έσβησε εδώ και χίλια χρόνια κάτω από την βία των κατακτητών και καθε τόσο αλλάζετε αφέντη... Θυμηθείτε την Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΕΟ) και τους αρχηγούς της, τους  ήρωες Ντέλτσεφ και Τσακαλάρωφ"

 Σημ: Η ΕΜΕΟ δεν είναι άλλη απ΄το γνωστό VMRO, το μετέπειτα εθνικιστικό κόμμα των Σκοπιανών, και οι Ντέλτσεφ και Τσακαλάροφ ήταν Βούλγαροι κήρυκες υπέρ της αυτονόμησης της Μακεδονίας...


 - Ο Λάζαρος Αδαμόπουλος, ένας απ΄τους κρατούμενους στην Ακροναυπλιά κομμουνιστές που αποφυλακίστηκαν απ΄τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1941 κατόπιν παρέμβασης της βουλγαρικής πρεσβείας σε έκθεσή του προς το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ αναφερόμενος στους Σλαβομακεδόνες έγραφε τα εξής:

 "Να επιδιώξουν μαζί με τα άλλα δύο -σέρβικο και βουλγάρικο- τμήματα να δημιουργήσουν την δική τους κυριαρχία για μία Σλαβομακεδονική Λαϊκή Δημοκρατία...
 Γιατί εμάς δεν μας αφήνουν ελεύθερους να οικοδομήσουμε τον δικό μας πολιτισμό και τα εθνικά μας ιδεώδη, αφού και μεις αποτελούμε κάτι το ξέχωρο, δεν είμαστε Έλληνες, είμαστε σλαβομακεδονική φυλή με διαφορετικά ιδεώδη"

 Ο Αδαμόπουλος δεν ήταν βέβαια κάποιος τυχαίος, αλλά ανώτατο στέλεχος του ΚΚΕ.


- Ένας άλλος απελευθερωθείς ακροναυπλιώτης το 1941 ήταν ο Ανδρέας Τσίπας. Με εντολή των στελεχών του ΚΚΕ έγινε -για λίγο καιρό- γ.γ του ΚΚΕ. Στην συνέχεια τον έπαψαν διότι ήταν μέθυσος και ασόβαρος. Το θέμα όμως είναι οι κομμουνιστές τον διόρισαν σαν γ.γ του κόμματός τους παρά το ότι εκείνος από την προπολεμική ακόμα περίοδο ήταν από τους βασικούς και σταθερούς υποστηρικτές της αυτονόμησης της Μακεδονίας. Άλλωστε, μετα την αποπομπή του απ΄την θέση του γ.γ, συνελλήφθη απ΄τους Ιταλούς, απελευθερώθηκε κατόπιν παρέμβασης των Βουλγάρων και φυγαδεύτηκε στην Βουλγαρία. Επέστρεψε τον Ιούλιο του 1943, όπου του ανατέθηκε υπεύθυνη κομματική εργασία σε νοσοκομείο του ΕΛΑΣ στην ανταρτοκρατούμενη Ελλάδα.


 -Απ΄την Ακροναυπλιά είχε απελευθερωθεί τον Ιούλιο του 1941 και ο Λάζαρος Μποζίνης. Γνωστός βουλγαρόφιλος κομμουνιστής, του οποίου ο πατέρας είχε διωχθεί στο παρελθόν λόγω του φιλοβουλγαρισμού του. Μετά την αποφυλάκισή του, πήγε στην Μακεδονία όπου ανέπτυξε σχέσεις με ανθρώπους του Βούλγαρου αξιωματικού Κάλτσεφ που προπαγάνδιζε τις βουλγάρικες θέσεις για το μακεδονικό. Μετά εντάχθηκε στον ΣΝΟΦ.


- Γνωστός βουλγαρόφιλος κομμουνιστής ήταν και ο Μιχάλης Κεραμιτζής. Ήταν απ΄τους κομμουνιστές που διέφυγαν το 1941 στην Βουλγαρία, όπως ο Τσίπας. Εκεί ανέπτυξε επαφές με βουλγαρομακεδονικούς αλυτρωτικούς κύκλους. Επέστρεψε στην Ελλάδα υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες και έγινε στέλεχος του ΣΝΟΦ και του ΕΛΑΣ. Το ΚΚΕ, προφανώς για να "επιβραβεύσει" την στάση του, στήριξε την υποψηφιότητά του στις εκλογές της ΠΕΕΑ, και φυσικά ο Κεραμιτζής εξελέγη εθνοσύμβουλος Καστοριάς.


 Όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας, ο κατάλογος με τα "έργα και τις ημέρες" των κομμουνιστών στην κατεχόμενη Μακεδονία είναι μακρύς, βαρύς και ασήκωτος...



Τα στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ΄τον α' τόμο του βραβευμένου απ'την Ακαδημία Αθηνών, έργου "Λεηλασία φρονημάτων" του Ιωάννη Κολλιόπουλου.

Ο λόγος της συγκρότησης της 6ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ

 Όπως είναι γνωστό η ανατολική Μακεδονία και η Θράκη, δηλαδή η Ελλάδα ανατολικώς του ποταμού Στρυμόνα (πλην του μεγαλύτερου μέρους του νομού Έβρου), το 1941-44 ήταν υπό βουλγαρική κατοχή. Σε αυτήν την βουλγαροκρατούμενη ζώνη αναπτύχθηκε το ρωμαλέο αντιστασιακό κίνημα του Αντώνη  Φωστερίδη και άλλων οπλαρχηγών που από ένα σημείο και έπειτα συγκρότησαν τις Εθνικές Αντάρτικες Ομάδες (ΕΑΟ).
 Σε αυτήν την περιοχή όμως δρούσε και ο ΕΛΑΣ ο οποίος αναλωνόταν κυρίως σε αποτυχημένες συγκρούσεις με τις ΕΑΟ. Το πρώτο συγκροτημένο τμήμα του ΕΛΑΣ στα πρότυπα των ελασίτικων τμημάτων της υπόλοιπης Ελλάδας ήταν το 26ο σύνταγμα, το οποίο αναδιοργανώθηκε τον Φεβρουάριο του 1944 με νέο στρατιωτικό διοικητή τον ταγματάρχη Κώστα Κωνσταντάρα. Η κύρια βάση του 26ου συντάγματος ήταν το Παγγαίο αλλά είχε μικρά τμήματα και σε άλλες περιοχές. [1]

 Αυτό το σύνταγμα απετέλεσε ουσιαστικά τον πυρήνα γύρω απ'τον οποίο συγκροτήθηκε η 6η μεραρχία του ΕΛΑΣ στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη.

 Ας δούμε όμως λίγο τι συνέβη τον Σεπτέμβριο του 1944:
 Η Βουλγαρία που κατείχε την περιοχή, στις 9 Σεπτεμβρίου 1944 μετεστράφη υπέρ των Συμμάχων και κατά του Άξονα. Η νέα βουλγαρική κυβέρνηση του Πατριωτικού Μετώπου ήταν φιλοκομμουνιστική και ο Κόκκινος Στρατός βρισκόταν σε βουλγαρικό έδαφος.
 Στα βουλγαροκρατούμενα ελληνικά εδάφη ο βουλγαρικός στρατός ως τις 13 Σεπτεμβρίου είχε πλέον τεθεί υπό τις διαταγές της νέας κυβέρνησης και υπό τον έλεγχο των βούλγαρων κομμουνιστών παρτιζάνων, και παρέδιδε τις πολιτικές αρχές στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. [2]

 Ο βουλγαρικός στρατός, που παρέμενε στα ελληνικά εδάφη, δηλαδή ήταν πλέον ουσιαστικά και πρακτικά σύμμαχος του ΕΛΑΣ. Οι μέχρι προ ολίγων ημερών στυγνοί κατακτητές μετεβλήθησαν εν μία νυκτί σε συμμάχους των κομμουνιστών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ οι οποίοι φυσικά αποδέχτηκαν δίχως ενδοιασμούς τη νέα κατάσταση.

 Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα πολιτικοστρατιωτικών εξελίξεων, ο ΕΛΑΣ άρχισε στις 16 Σεπτεμβρίου 1944 την συγκρότηση της 6ης μεραρχίας του, με την ίδρυση και άλλων συνταγμάτων πέραν του ήδη υπάρχοντος 26ου και του 81ου που ήταν στον γερμανοκρατούμενο Έβρο. [3] Ο Κωνσταντάρας ανέλαβε επιτελάρχης της με στρατιωτικό διοικητή τον Σιγανό και καπετάνιο τον Χρήστο Μόσχο (γνωστό με το ψευδώνυμο Πέτρος). [4]

 Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι:
 Αυτή η 6η μεραρχία του ΕΛΑΣ για ποιον λόγο συγκροτήθηκε; 
 Εναντίον ποιων προοριζόταν να πολεμήσει;
   Προφανώς όχι κατά των Βουλγάρων αφού αυτοί πλέον ήταν από κάθε άποψη σύμμαχοι του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

 Άρα μοιραία, δεν μπορεί να λογίζεται ως αντιστασιακή μονάδα.

 Ο ρόλος της 6ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ ήταν να χτυπήσει τους εθνικιστές αντάρτες του Τσαούς Αντών των ΕΑΟ, όπως και το έκανε. Και μάλιστα το έκανε σε ανοικτή σύμπραξη με τους Βούλγαρους τον Οκτώβριο του 1944, αλλά τα αποτελέσματα ήταν αρνητικά για τους εαμοβούλγαρους (και αυτό δεν είναι ύβρις αλλά ακριβέστατος χαρακτηρισμός δεδομένης της συμμαχίας των δύο μερών).
 Αργότερα τον Δεκέμβριο του 1944 επαναλήφθηκαν οι επιθέσεις της 6ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ κατά των ΕΑΟ, υπό αρκετά διαφορετικές συνθήκες και με διαφορετικό αποτέλεσμα.
 
 Είναι ξεκάθαρο λοιπόν απ΄τα ιστορικά γεγονότα ότι στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη ο σκοπός της αναδιοργάνωσης του ΕΛΑΣ τον Σεπτέμβριο του '44 ήταν να στραφεί αποκλειστικά και μόνο εναντίον των αντιφρονούντων Ελλήνων αντιστασιακών του Αντώνη Φωστερίδη.

 Το παραπάνω σε συνδυασμό με:
 α) την συμμαχία των ελασιτών με τους Βούλγαρους και
 β) την γενικότερη εμφυλιοπολεμική τακτική που ακολούθησαν (και) στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη κατά την διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής,
  τους καθιστά υπόλογους απέναντι στον ελληνικό πληθυσμό της περιοχής.


 
 [1] "Αγώνες και διωγμοί" του Κ.Κωνσταντάρα, σελ.102-3
 [2] "Αντάρτες και καπετάνιοι" του Τάσου Χατζηαναστασίου, σελ.219
 [3] "Αγώνες και διωγμοί" του Κ.Κωνσταντάρα, σελ.248
 [4] "Σκληροί αγώνες και μεγάλες θυσίες 1941-1944" του Δημήτρη Καραϊσαρλή, σελ.279 

Επίσημο έγγραφο του ΕΛΑΣ μίλαγε για Τσαμουριά και "Μακεδόνες"

Όπως είχαμε δει εδώ, στις 25/06/1943 οι κομμουνιστές είχαν υπογράψει σύμφωνο συνεργασίας με τους Αλβανούς και Γιουγκοσλάβους ομοϊδεάτες τους. Αυτό συμπεριλάμβανε ανθελληνικές προδοτικές αναφορές που είχαν να κάνουν κυρίως με το μακεδονικό ζήτημα, αλλά και έθετε τις βάσεις για την δημιουργία κοινού βαλκανικού στρατηγείου των κομμουνιστών ανταρτών.
 Τελικώς, για λόγους που δεν είναι του παρόντος, το συγκεκριμένο σύμφωνο ακυρώθηκε όσον αφορά την συγκρότηση βαλκανικού στρατηγείου και το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ υπέγραψε στις 05/07/1943 το σύμφωνο των εθνικών ομάδων με το οποίο ετέθη μαζί με τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ υπό τις διαταγές του Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής.

 Οι προδοτικές θέσεις όμως του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ για τα εθνικά θέματα δεν άλλαξαν στο ελάχιστο.
 Μερικές μέρες μετά στις 09/07/1943, το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ εξέδωσε την παρακάτω διαταγή:

 

                 "Η Χη Μεραρχία του ΕΛΑΣ" του Σαράντη Πρωτόπαπα-Κικίτσα, σελ.170-1

      
 Πριν τα όποια σχόλια, πρέπει να τονιστεί ότι η γνησιότητα της διαταγής δεν αμφισβητείται.
 Άλλωστε δημοσιεύτηκε από τον ελασίτη καπετάνιο Κικίτσα.


    Όπως βλέπουμε, η ηγεσία του ΕΛΑΣ μετέθετε μεν εις το μέλλον την δημιουργία βαλκανικού γενικού στρατηγείου (αφού πλέον είχε αποφασιστεί η ίδρυση του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των ανταρτών στο οποίο συμμετείχαν και ο ΕΔΕΣ, η ΕΚΚΑ και η βρετανική στρατιωτική αποστολή), αλλά προέτρεπε τα τοπικά αρχηγεία του ΕΛΑΣ να συνεργάζονται στενά με Αλβανούς και Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές αντάρτες.
 Η συνεργασία αυτή πήρε σάρκα και οστά όπως είδαμε π.χ. εδώ με την συγκρότηση του Απελευθερωτικού Μετώπου Τσαμουριάς και την έκκληση του Βελουχιώτη προς τους Αλβανούς κομμουνιστές για στήριξη του ΕΛΑΣ στον αγώνα του κατά του Ζέρβα.

 Διαβάζοντας προσεκτικότερα την παραπάνω διαταγή, βλέπουμε ότι:
 α) Γίνεται ξεκάθαρη αναφορά σε Τσαμουριά και όχι σε Θεσπρωτία, Ιωάννινα ή γενικότερα΄Ηπειρο, υιοθετώντας έτσι την αλβανική σοβινιστική φρασεολογία που στρεφόταν και στρέφεται κατά της Ελλάδας.
 β) Αποφεύγεται η χρήση του όρου Βόρειος Ήπειρος και μιλάει μόνο για Κορυτσά και Αργυρόκαστρο, δίχως την παραμικρή αναφορά στην εκεί ελληνική μειονότητα. Προφανώς οι ελασίτες είχαν θέσει σε δεύτερη μοίρα τα δικαιώματα των βορειοηπειρωτών, εν αντιθέσει με αυτά των ανθέλληνων Τσάμηδων...
 γ) Χρησιμοποιεί τον όρο "σλαβόφωνοι Μακεδόνες" ως εθνικό -και όχι ως τοπικό- προσδιορισμό εφόσον τον παραλληλίζει με τους όρους "Έλληνες" και "Αλβανοί" που είναι σαφώς εθνικοί προσδιορισμοί.


 Αυτό το επίσημο έγγραφο δείχνει ότι ο δήθεν πατριωτικός ΕΛΑΣ που διατεινόταν πως έκανε "εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα", ουσιαστικά έστρωνε το χαλί στις αλυτρωτικές διαθέσεις των Αλβανών για την "Τσαμουριά" και στους λίγους αυτονομιστές σλαβόφωνους που επιθυμούσαν την απόσχισή της Μακεδονίας απ΄την κυρίως Ελλάδα.

 Αν τα παραπάνω δεν είναι προδοσία, τότε η λέξη προδοσία μάλλον έχει χάσει το νόημά της.

To ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, το ΣΝΟΦ και οι κομιτατζήδες

Τον Νοέμβριο του 1943 στελέχη του μακεδονικού γραφείου του ΚΚΕ σε συνδιάσκεψη της περιφερειακής επιτροπής του ΚΚΕ Φλωρίνης στο χωριό Δροσοπηγή  ίδρυσαν το ΣΝΟΦ.  Αποφασίστηκε να μην υπαχθεί τυπικά το ΣΝΟΦ στον ΕΛΑΣ αλλά να διαθέτει δικές του ένοπλες μονάδες. Μέσω του ΣΝΟΦ κύριος σκοπός των κομμουνιστών ήταν να προσεταιριστούν τους σλαβόφωνους της Μακεδονίας, καθώς εώς τότε οι κατακτητές  είχαν κατορθώσει να πάρουν με το μέρος τους και να εξοπλίσουν ένα υπολογίσιμο τμήμα της συγκεκριμένης κοινότητας. Αντίστοιχες προσπάθειες προσεταιρισμού των σλαβόφωνων της Βαρντάρσκα (σημερινά Σκόπια) έκαναν και οι αντάρτες του Τίτο.

 Το ΣΝΟΦ εξαρχής είχε σκοπούς αυτονομιστικούς, δηλαδή στόχευε στην απόσπαση της ελληνικής Μακεδονίας απ’τον εθνικό κορμό. Αυτό φυσικά ήταν εν γνώσει της ηγεσίας του ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που επεδείκνυε χαρακτηριστική ανοχή στην αυτονομιστική δραστηριότητα των σνοφιτών, παρά το ότι επισήμως δεν υιοθετούσε τις ανθελληνικές θέσεις τους. Λόγω αυτής της ανοχής της κομμουνιστικής ηγεσίας, τα στελέχη του ΣΝΟΦ απέκτησαν μία ελευθερία κινήσεων στην περιοχή και προπαγάνδιζαν ανοιχτά τις θέσεις τους για ανεξάρτητη Μακεδονία προσπαθώντας να προσελκύσουν σλαβόφωνους ρευστής εθνικής συνείδησης που έτειναν είτε προς την Βουλγαρία είτε προς τον Τίτο.

 Παράλληλα, στις αρχές του 1944 οι Γερμανοί σχημάτισαν μία νέα πολιτοφυλακή αποτελούμενη από σλαβόφωνους, με την επωνυμία Οχράνα. Αυτή ήταν η διάδοχη κατάσταση του Κομιτάτου που είχαν ιδρύσει πρωτύτερα οι Ιταλοί, και εν πολλοίς στηριζόταν στο ανθρώπινο δυναμικό του Κομιτάτου. Για τον λόγο αυτό τα μέλη της Οχράνα παρέμεναν γνωστοί σαν κομιτατζήδες. Επίσης, η βουλγαρική επιρροή στην Οχράνα ήταν αρκετά ισχυρότερη απ΄ότι ήταν στο Κομιτάτο, επειδή οι Γερμανοί άφηναν στους Βούλγαρους μεγαλύτερα περιθώρια δράσης απ’ότι οι Ιταλοί που κατείχαν την περιοχή ως τον Σεπτέμβριο του 1943. Αυτό οφειλόταν στο ότι οι Γερμανοί δεν είχαν βλέψεις στην δυτική Μακεδονία, εν αντιθέσει με τους Ιταλούς.

Αυτό όμως που περιέπλεκε τα πράγματα ήταν ότι και οι κομιτατζήδες μιλούσαν για αυτονομία της Μακεδονίας. Άλλωστε από την δεκαετία του ‘20 οι Βούλγαροι στόχευαν στην απόσπαση της Μακεδονίας είτε δια της  απευθείας προσάρτησής της στην Βουλγαρία είτε δια της δημιουργίας μίας αυτόνομης Μακεδονίας που θα ήταν προσανατολισμένη προς την Βουλγαρία και θα ενωνόταν αργότερα μαζί της. Τώρα, και λόγω της διαφαινόμενης ήττας του Άξονα, η δεύτερη επιλογή φάνταζε ρεαλιστικότερη για τους Βούλγαρους.

 Έτσι παρετηρείτο το φαινόμενο του να υπάρχουν δύο -τυπικά αντίθετες- οργανώσεις σλαβόφωνων (ΣΝΟΦ και Οχράνα) που να στοχεύουν στην προσέλκυση του ίδιου πληθυσμού χρησιμοποιώντας παρόμοια αυτονομιστική φρασεολογία. Έτσι η διάκριση μεταξύ τους έγινε αρκετά δύσκολη και μοιραία αναπτύχθηκαν και δίαυλοι επικοινωνίας.

 Γενικότερα πάντως, το ΣΝΟΦ απέτυχε να δημιουργήσει δικούς του οπαδούς και αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία ακόμα και απ’τους βουλγαρίζοντες σλαβόφωνους. Αυτό που κατάφερε ήταν το ότι λειτούργησε σαν καθαρτήριο για πολλούς πρώην φιλο-αξονικούς βουλγαρόφιλους σλαβόφωνους που εν μία νυκτί μετετράπησαν σε δήθεν "αντιστασιακούς" αυτονομιστές. Παρέμεναν όμως σταθεροί στον ανθελληνισμό. Αυτό συνέβαινε κυρίως μες στο 1944 οπότε και η τροπή του πολέμου έγερνε ολοένα σε βάρος του Άξονα και τα καιροσκοπικά βουλγαρίζοντα στοιχεία έσπευδαν να αλλάξουν αφεντικό.

  
 Βέβαια, προσχωρήσεις κομιτατζήδων στον ΕΛΑΣ είχαν ήδη ξεκινήσει απ’τον Ιούνιο 1943 όταν γύρω στους 50-60 κομιτατζήδες απ’την ευρύτερη περιοχή του Άργους Ορεστικού εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ. Το ίδιο έγινε και τον Οκτώβριο με άλλους 47 κομιτατζήδες απ’τον Απόσκεπο και άλλους 10 απ’το Βατοχώρι. Ο Πασχάλης Καλλιμάνης, που ήταν αρχηγός των κομιτατζήδων του Καλοχωρίου, τον Ιούλιο του 1943 με άλλους 16 συνεργάτες του πέρασαν στον ΕΛΑΣ.

 Για το 1944 ενδεικτικά αναφέρουμε:

 - Στα Κορέστια τοπικά στελέχη του ΣΝΟΦ προσήλκυσαν παραπάνω από 100 κομιτατζήδες στον εφεδρικό ΕΛΑΣ.

 - Ο γραμματέας της επιτροπής ΣΝΟΦ Κορεστίων Ναούμ Πέιος εξασφάλισε την προσχώρηση πάνω από 40 κομιτατζήδων στον ΕΛΑΣ από γειτονικά χωριά. Ο ίδιος μαζί με τον Κεραμιτζή μεσολάβησαν για την προσχώρηση των κομιτατζήδων του Καρά Ορμάν  σε ομάδα του ΕΛΑΣ της Φλώρινας.

 - Ο Φώτης Κεραμιδάς ήταν βουλγαρόφιλος κομιτατζής που αργότερα έγινε γραμματέας της Επιτροπής του ΣΝΟΦ Βασιλειάδας,

 - Ο Μενέλαος Γκέλες απ΄την Φλώρινα ανέπτυξε απ’το 1941 δραστηριότητα υπέρ της Βουλγαρίας και ήταν στενός συνεργάτης του βούλγαρου αξιωματικού Κάλτσεφ που ήταν ο ιθύνων νους της βουλγαρικής προπαγάνδας στην Μακεδονία. Ο Γκέλες κατέληξε ηγετικό στέλεχος του ΣΝΟΦ Φλωρίνης.

- Ακόμα και μετά την διάλυση του ΣΝΟΦ, τον Αύγουστο του 1944 ο Μιχαήλ Κεραμιτζής (πρώην στέλεχος του ΣΝΟΦ και του ΕΛΑΣ και εθνοσύμβουλος στην ΠΕΕΑ) έγραφε μετά από επιχειρήσεις αφοπλισμού κομιτατζήδων:

  "Οι περισσότεροι κομιτατζήδες έχουν έρθει με το μέρος μας. Απ’τους 300 που είχαν προσχωρήσει τελευταίως στον ΕΛΑΣ, έχουν αποκηρυχτεί μόνο έξι"

 Η πρώτη επίσημη εμφάνιση των αυτονομιστών του ΣΝΟΦ υπήρξε η Περιφερειακή Συνδιάσκεψη ΣΝΟΦ Καστοριάς που συγκλήθηκε στο Δενδροχώρι της Καστοριάς στις 12-13 Απριλίου 1944 απ'τον κομματικό μηχανισμό του ΚΚΕ. Εκεί πλέον με ψηφίσματα είτε προς την ΠΕΕΑ, είτε ακόμα και προς τους Συμμάχους, είτε με ανοιχτές αναφορές στο Ήλιντεν, φάνηκαν ξεκάθαρα οι ανθελληνικοί σκοποί του ΣΝΟΦ.
 Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την ρήξη τον Μάιο του 1944 με την κομματική ηγεσία του ΚΚΕ που απέφευγε να υιοθετεί επισήμως τέτοιες ακραίες θέσεις για το μακεδονικό που προκαλουσαν αντιδράσεις.  Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ αποφάσισε την διάλυση του ΣΝΟΦ και η απόφαση διαβιβάστηκε στην περιφερειακή επιτροπή του κόμματος στην Καστοριά. Πολλοί σνοφίτες αποπέμφθηκαν, ενώ συνελλήφθησαν οι Πασχάλης Μητρόπουλος και Ναούμ Πέιος.
 Μία εβδομάδα όμως μετά, ο Πέιος αφέθη ελεύθερος, κατόπιν παρέμβασης του Κεραμιτζή, και προσέφυγε μαζί με άλλους 30 σλαβόφωνους (πιθανότατα κομιτατζήδες) στους γιουγκοσλάβους παρτιζάνους. Εκεί τέθηκε υπό την προστασία του Ντέιαν, τοπικού ηγέτη των παρτιζάνων, για λογαριασμό του οποίου στρατολογούσε κομιτατζήδες. Αργότερα επέστρεψε και ανέλαβε πόστο στον ΕΛΑΣ, πριν τα γεγονότα του Οκτωβρίου του 1944 με το τάγμα του Γκότσε.. Κάτι παρόμοιο συνέβη και με τον Μητρόπουλο που αφέθη ελεύθερος κατόπιν παρέμβασης της διοίκησης της 9ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.

Κάπως έτσι τελείωσε η ιστορία του ΣΝΟΦ που είχε ήδη εκθέσει τους κομμουνιστές.
 Δεν τελείωσε όμως η αμαρτωλή σχέση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ με τους κομιτατζήδες και με τους αυτονομιστές.

  Τα στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ΄τον α' τόμο του βραβευμένου απ'την Ακαδημία Αθηνών, έργου "Λεηλασία φρονημάτων" του Ιωάννη Κολλιόπουλου.