Μία συνολική κριτική για την περίπτωση του συνταγματάρχη Γεώργιου Πούλου

 Σε δύο πρόσφατες αναρτήσεις είχαμε αναφερθεί στον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο, στην δράση του επί Κατοχής και στο πως τον έβλεπε το σύνολο του αντιστασιακού, και μη, κόσμου της εποχής.
 Σε συμπλήρωση των ιστορικών στοιχείων που παρατέθηκαν, στην παρούσα ανάρτηση θα επιχειρήσουμε να κάνουμε μία συνολική κριτική στο φαινόμενο Πούλος.

 Ο συνταγματάρχης Πούλος κατεγράφη στην ιστορία λόγω της ανοικτής στρατιωτικής συνεργασίας του με τους κατακτητές, και κατ'επέκταση λόγω της κατα γενική ομολογία απαράδεκτης συμπεριφοράς του ένοπλου τμήματός απέναντι στον άμαχο πληθυσμό.
Ο Πούλος δεν άνηκε στην κατηγορία των ανθρώπων που είχαν αρχικά πρόθεση να συμμετάσχουν ενεργά στην αντίσταση, αλλά εξαιτίας της εχθρικών κινήσεων του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αναγκάστηκαν ελλείψει άλλης επιλογής να καταφύγουν στους Γερμανούς για να αυτοπροστατευτούν ή ακόμα και για να εκδικηθούν.
 Αυτά και μόνο τα στοιχεία είναι υπεραρκετά για να τον διαχωρίσουν ιστορικώς απ΄τις μάζες των ένοπλων χωρικών της Μακεδονίας που στελέχωσαν τον Εθνικό Ελληνικό Στρατό και πολέμησαν τον ΕΛΑΣ.

 Αυτό που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό είναι ότι ο Πούλος πρωτού αναλάβει στρατιωτική δράση στο πλευρό της Βέρμαχτ είχε προσπαθήσει να ανελιχθεί στον πολιτικό στίβο.
 Είχε δείξει τις προθέσεις του απ΄το ξεκίνημα ακόμα της Κατοχής. Στις 12 Μαϊου 1941 δημοσιεύτηκε σε εφημερίδες της Θεσσαλονίκης η διακήρυξη επανίδρυσης των ΕΕΕ, της γνωστής εθνικιστικής οργάνωσης του Μεσοπολέμου. Ο Πούλος εμφανιζόταν ως αρχηγός της, προσθέτοντας στον τίτλο της και τον προσδιορισμό "Εθνικό και Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ελλάδας". Η προσπάθειά του δεν καρποφόρησε. Μετά από παρέμβαση της Ειδικής Ασφάλειας που κατήγγειλε ότι η οργάνωση λειτουργούσε παράνομα, οι Γερμανοί τον Σεπτέμβριο του 1941 ζήτησαν την διάλυσή της. Αυτό φυσικά αφορούσε την ΕΕΕ της Θεσσαλονίκης, και όχι της Αθήνας.
 Η τυπική διάλυση των ΕΕΕ Θεσσαλονίκης έγινε λίγο μετά, τον Οκτώβριο του 1941, μετά από σχετική απόφαση του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Πιθανότατα όμως η οργάνωση εξακολουθούσε να υφίσταται ανεπισήμως, υπό την ηγεσία του Πούλου ο οποίος βρισκόταν σε ανοικτή συνεργασία με τους Γερμανούς. Οι πιθανότητες όμως για πολιτική ανέλιξή του είχαν μειωθεί αισθητά, και πρακτικά εκμηδενίστηκαν όταν η κεντρική διοίκηση των ΕΕΕ Αθηνών (που έχαιρε της στήριξης των Γερμανών) τον αποκήρυξε ως "ακατάλληλο για να χειρίζεται πολιτικά ζητήματα".
 Μετά από το τέλος της όποιας πολιτικής "καριέρας" ο Πούλος στράφηκε προς την στρατιωτική συνεργασία με τους Γερμανούς.

 Όπως φαίνεται λοιπόν, ο Πούλος ήταν ένας άνθρωπος που εξαρχής προσεταιρίστηκε τους Γερμανούς. Αρχικά προσπάθησε να συνεργαστεί μαζί τους πολιτικά, και όταν απέτυχε πέρασε στο στρατιωτικό σκέλος που ήταν άλλωστε και το αντικείμενό του ως αξιωματικός.
 Το ερώτημα που προκύπτει έχει να κάνει με τα κίνητρά του.
 Δρούσε ορμώμενος από ιδεολογικά κίνητρα ή από καιροσκοπισμό και αρχομανία;

Είναι γνωστό ότι ο Πούλος ήταν βενιζελικός που αποτάχθηκε το 1935. Δεν φαίνεται να είχε κάποια σχέση με εθνικιστικές, φιλο-φασιστικές ή φιλο-ναζιστικές οργανώσεις του μεσοπολέμου, εν αντιθέσει π.χ. με τον Γεώργιο Σπυρίδη που είχε συγκροτήσει το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Μακεδονίας-Θράκης (βλ. περισσότερα εδώ) και είχε προσπαθήσει να αποκτήσει επαφές με το Γ'Ράιχ απ΄το 1934 ακόμη.
 Συνεπώς όταν κάποιος άσχετος με τον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο προσεταιρίζεται εξ'αρχής με τόση θέρμη τους Γερμανούς, είναι λογικό να θεωρηθεί καιροσκόπος. Πολύς κόσμος τότε στην αρχή της Κατοχής πίστευε ότι οι Γερμανοί θα κέρδιζαν τον Πόλεμο, και έσπευσαν να ταυτιστούν μαζί τους, προφανώς για λόγους ιδιοτελείς. Κατά την γνώμη μας ο Πούλος άνηκε σε αυτήν την κατηγορία.
 Απ΄την άλλη βέβαια, παρέμεινε σταθερός στην γερμανόφιλη στάση του, ακολουθώντας τους Γερμανούς στην αποχώρησή τους απ΄την Ελλάδα χωρίς να επιχειρήσει να ρίξει γέφυρες στην πλευρά των Συμμάχων ή των ανταρτών. Αυτή η συνέπειά του στην γερμανοφιλία πιθανότατα είχε να κάνει με το γεγονός ότι το ένοπλο τμήμα του είχε καταστεί εξαιρετικά αντιπαθές στο σύνολο του πληθυσμού. Η ακραία στάση και συμπεριφορά του απέναντι στον άμαχο ελληνικό πληθυσμό και η προκλητική γερμανοφιλία του είχαν σαν συνέπεια να μην μπορεί να βρει αλλού στήριγμα παρά μόνο στους Γερμανούς. Έτσι ταυτίστηκε μαζί τους σε τέτοιο βαθμό ώστε ήταν πρακτικά αδύνατο να διαρρήξει τις σχέσεις του μαζί τους.

 Τα κίνητρά του επίσης δεν μπορεί να αποδωθούν ούτε στον αντικομμουνισμό, διότι όπως είδαμε είχε προσεταιριστεί τους Γερμανούς απ'τον Μάιο του 1941. Τότε δεν υπήρχε φυσικά ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, ενώ δεν ξεκινήσει ούτε καν η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα.
 Ακόμα όμως και αν ήταν τόσο ένθερμος αντικομμουνιστής, ή έστω αν έγινε στην πορεία, θα μπορούσε να το αποδείξει με διαφορετικό τρόπο.
Π.χ θα μπορούσε να συγκροτήσει σώμα εθελοντών για το ανατολικό μέτωπο όπως έκαναν διάφοροι συνεργάτες των Γερμανών σε πολλές χώρες της Ευρώπης. 
 Όπως είχαμε δει εδώ έγινε μια σχετική προσπάθεια και στην Ελλάδα το 1941 με την Κυανόλευκη Μεραρχία που ματαιώθηκε λόγω ιταλικής παρέμβασης, ενώ αργότερα με πρωτοβουλία της γερμανόφιλης οργάνωσης Μπουντ συγκροτήθηκε ένας λόχος εθελοντών που απεστάλη στο ανατολικό μέτωπο (βλ. εδώ). 
 Ο Πούλος παρά τον πολυδιαφημισμένο αντικομμουνισμό του δεν έκανε τίποτα ανάλογο, παρά μόνο προτίμησε να πλιατσικολογεί και να βιαιοπραγεί σε βάρος δικαίων και αδίκων στην κατοχική Ελλάδα, με τις πλάτες των Γερμανών.

 Και ο δήθεν αδιάλλακτος αντικομμουνισμός του πήγε περίπατο όταν το 1944 προτίμησε να αποχωρήσει μαζί με τους Γερμανούς, αντί να κάτσει στα πάτρια εδάφη και να αγωνιστεί κατά της διαφαινόμενης τότε επικράτησης των κομμουνιστών. Την ίδια στιγμή που χιλιάδες άντρες του Εθνικού Ελληνικού Στρατού στην βόρεια Ελλάδα και των Ταγμάτων Ασφαλείας νοτιότερα φύλαγαν Θερμοπύλες απέναντι στην κόκκινη πανούκλα χύνοντας το αίμα τους, ο Πούλος την είχε κοπανήσει..

 Απ'όπου λοιπόν και να πιάσει κανείς το θέμα του Πούλου, δεν μπορεί να βρεθούν ελαφρυντικά για την στάση του. Από κάθε άποψη ήταν αξιοκατάκριτος. ΄Ηταν μία θλιβερή περίπτωση της κατοχικής περιόδου εφάμιλλη των εγκληματιών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ...



 Τα επιπρόσθετα ιστορικά στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ΄το βιβλίο "Έλληνες εναντίον Ελλήνων" του Στράτου Δορδανά.

Η αρνητική στάση της αντικομμουνιστικής πλευράς για τον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο

 Είχαμε αναδημοσιεύσει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Γιάννη Αθανασόπουλου για τον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο: http://www.istoriakatoxis.blogspot.gr/2014/01/blog-post_2.html
  Από κάθε άποψη ο Πούλος ήταν μοναδική περίπτωση. Αρνητική όμως. Η αρνητική μοναδικότητά έγκειται στο ότι είχε καταφέρει να γίνει αντιπαθής στο σύνολο του βορειοελλαδίτικου πληθυσμού ανεξαρτήτως πολιτικών προτιμήσεων. Οι διάφοροι αντικομμουνιστές και γενικότερα οι εκπρόσωποι του μη-εαμικού στρατοπέδου δεν αποτελούσαν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα.
 Στην παρούσα ανάρτηση θα δούμε τι στάση κρατούσαν οι τελευταίοι απέναντί του.

 Ο Γενικός Επιθεωρητής Νομαρχιών Μακεδονίας  συνταγματάρχης Αθανάσιος Χρυσοχόου που ήταν απ΄τους πλέον ένθερμους αντικομμουνιστές της εποχής έγραφε περιληπτικά ότι:
 Αυτοί που κατατάσσονταν στο ένοπλο σώμα του Πούλου ήταν αλήτες, τυχοδιώκτες και κοινωνικά αποβράσματα που με το πρόσχημα της διώξεως του ανταρτοκομμουνισμού εφάρμοζαν ανθελληνικά και τρομοκρατικά μέτρα σε βάρος του πληθυσμού. Προέβαιναν σε βαρβαρότητες κατά του πληθυσμού αδιακρίτως φρονημάτων και γι'αυτό ο κόσμος τους απεχθανόταν. Όταν αντιλαμβάνονταν ότι κάποιος δεν τους συμπαθεί τον κατήγγειλαν στους Γερμανούς ως κομμουνιστή και αν αυτό δεν μπορούσε να αποδειχτεί, τότε τον χαρακτήριζαν αγγλόφιλο. Είχαν αποβάλλει κάθε ελληνικό αίσθημα. Οι λεηλασίες ήταν ο αντικειμενικός σκοπός των επιχειρήσεών τους που συνοδεύονταν από πυρπολήσεις των λεηλατούμενων οικιών. Οι πουλικοί ήταν απαράμιλλοι σε αναλγησία, κακουργία και βαρβαρότητα. [1]

 Για τις καθαρά μαχητικές ικανότητες του σώματος Πούλου έγραφε σε αναφορά του της 22/07/1944 προς το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής και την κυβέρνηση του Καϊρου:
 "Δεν μνημονεύω το σώμα του συνταγματάρχη Πούλου, ασήμαντο εις δύναμιν, ανεπιθύμητον για συνεργασία, ανυπολόγιστον εις χρησιμοποίησιν' [2]


 Εκτός απ΄τον Χρυσοχόου, Ο Πούλος δεν είχε καθόλου καλές σχέσεις ούτε με τον Μαντούβαλο που ήταν ο διοικητής της Αστυνομίας στην Θεσσαλονίκη, και γενικώς οι πουλικοί βρίσκονταν σε μόνιμη αντιπαράθεση με τις ελληνικές κατοχικές αρχές ασφαλείας. [3]

 Ο συνταγματάρχης Γεώργιος Παπαγεωργίου είχε διοριστεί αρχικά απ΄την κυβέρνηση του Καϊρου στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης. Πρωτύτερα, ο Παπαγεωργίου είχε διατελέσει πρόεδρος της Διοικούσης Επιτροπής της ΠΑΟ. Επέστρεψε στην Θεσσαλονίκη στα τέλη Αυγούστου 1944 και σε έκθεσή του προς το Γενικό Επιτελείο Στρατού διαχώριζε σαφώς τον Πούλο, τον Βήχο και τον Δάγκουλα απ΄τους άλλους αντικομμουνιστές οπλαρχηγούς. Τα τμήματα των τριών πρώτων τα χαρακτήριζε ως "όργανα των Γερμανών δέον να θεωρούνται ως εχθροί του λαού", εν αντιθέσει με τους υπολοίπους. [4]


Ο Παρμενίων Παπαθανασίου, γιος ενός εκ των ιδρυτών και ανώτατων στελεχών της ΠΑΟ Ιωάννη Παπαθανασίου και βασικός ιστοριογράφος της οργάνωσης, γράφει για τον Πούλο:
 "Ο αντισυνταγματάρχης ε.α Γ.Πούλος είχε οργανώσει ειδικό σώμα Ελλήνων με γερμανικές στολές και διέπραξε κάθε είδος εγκλήματος εναντίον του ελληνικού λαού" [5]



 Ο Αθανάσιος Φροντιστής, μέλος της Διοικούσης Επιτροπής της ΠΑΟ, χαρακτηρίζει όλους τους πουλικούς ως "προϊόντα του υποκόσμου", και υποστηρίζει ότι ο Πούλος ήθελε να εκμεταλλευτεί την τραγική θέση των αξιωματικών της ΠΑΟ, κυρίως μετά την διάλυση των ενόπλων τμημάτων της, προκειμένου προφανώς να τους προσεταιριστεί.
 Αναφέρεται επίσης σε μία καταγγελτική σε βάρος του Πούλου ανακοίνωση της ΠΑΟ που μεταξύ άλλων έλεγε: "Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν ξεχνούν ότι υπαίτιοι των δεινών της Πατρίδος των είναι οι Γερμανοί. Εφ'όσον ο ήλιος ανατέλλει εξ'ανατολών θα εξακολουθούν αγωνιζόμενοι εναντίον των βάρβαρων κατακτητών. Θεωρούν προσβολή ότι εξωμόται όργανα του κατακτητού ετόλμησαν να αποταθούν προς αυτούς" [6]


   Σε άλλο σημείο ο Φροντιστής χαρακτήριζε τον Πούλο ως "γνωστό προδότη" και το τμήμα του "ένοπλες ομάδες κακών Ελλήνων" [7]

 

 Μία ακόμη ένδειξη της εχθρικής στάσης της ΠΑΟ απέναντι στον Πούλο είναι και ο ισχυρισμός του Καραμπέρη. Ο Στέφανος Καραμπέρης την περίοδο της Κατοχής έφερε το βαθμό του ανθυπολοχαγού και εντάχτηκε στην ΠΑΟ. Μετά την διάλυσή της πέρασε στην Μέση Ανατολή όπου εντάχτηκε στον Ιερό Λόχο. Κατά την θητεία του στο αντάρτικο της ΠΑΟ αναφέρει ότι στο όρος Πάικο ο ίδιος μαζί με άλλους παοτζήδες συνέλλαβαν δύο άντρες του Πούλου που ήταν ντυμένοι με γερμανικές στολές και πλιατσικολογούσαν, και τους εκτέλεσαν. [8]

  Παρόμοια στάση κράτησαν και στην κοντική Κοζάνη οι αξιωματικοί της ΕΚΑ (κάτι σαν ανεπίσημο τοπικό παράρτημα της ΠΑΟ στην Κοζάνη) που ήταν ιδιαιτέρως αρνητικοί απέναντι στον Πούλο. [9]

 Ο αντισυνταγματάρχης Αρχιμήδης Αργυρόπουλος που διετέλεσε επιτελάρχης της ΠΑΟ σε υπόμνημά του προς το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής με ημερομηνία 22/10/1944 έγραφε για τον Πούλο:
 "Εντονότατη και λίαν ενδεικτική ήταν η απέχθεια και η περιφρόνηση του λαού της Θεσσαλονίκης προς τον Πούλο και τα τμήματά του. Όλοι τον απέφευγαν και θεωρούσαν αυτόν και τα τμήματά του ως πραγματικούς προδότες της Πατρίδας τους.
 Οι Γερμανοί έλαβαν ειδικά μέτρα φρουρήσεως αυτού και της κατοικίας του. Τα τμήματά του συγκροτήθηκαν κατά το πλείστον από τυχοδιωκτικά στοιχεία και από ανθρώπους κατώτατης κοινωνικής υποστάθμης.
  Ουδείς οίκτος επιτρέπεται για τον Πούλο και τα τμήματά του. Πρέπει να τους γίνει μεταχείριση προδοτών. Ο λαός της βορείου Ελλάδας με ικανοποίηση θα τους έβλεπε όλους κρεμασμένους"

 και παρακάτω στο ίδιο υπομνημα συμπληρώνει, διαχωρίζοντας και αυτός τον Πούλο απ΄τους εξοπλισμένους χωρικούς του Εθνικού Ελληνικού Στρατού:
 "Οι οπλισμένοι εθνικόφρονες χωρικοί δεν έχουν σχέση με τον Πούλο, πολύ δε ολιγότερον δεν κινούνται από αισθήματα αντιβρετανικά ή αντεθνικά όπως ο Πούλος, αλλά αμύνονται των χωρίων των". [10]


 Ακόμα και μετά την διάλυση της ΠΑΟ απ΄τον ΕΛΑΣ και την συγκρότηση του Εθνικού Ελληνικού Στρατού (ΕΕΣ), η στάση του συνόλου των εξοπλισμένων αντικομμουνιστών χωρικών συνέχισε να είναι από ψυχρή εώς φανερά αρνητική απέναντι στον Πούλο. Όπως αναφέρει ο ιστορικός Αθανάσιος Καλλιανιώτης:
"Στα προσφυγικά χωριά της δυτικής Μακεδονίας ο Πούλος φαινόταν ξένο σώμα". [11]


 Παρακάτω, ο ίδιος ιστορικός υπερτονίζει τις κακές σχέσεις των οπλαρχηγών του ΕΕΣ με τον Πούλο:
 "Ο ΕΛΑΣ είχε επιτεθεί σε ορισμένα χωριά, τα οποία έπειτα οπλίστηκαν ενεργώς με ελάχιστη συμβολή της οργάνωσης του ΕΕΣ, κυρίως σε πυρομαχικά, και υπό την ηγεσία τοπικών καπεταναίων, που ανέχονταν με δυσαρέσκεια τον Πούλο, όχι τόσο επειδή οι εθελοντές του ήταν γερμανοντυμένοι και πληρώνονταν, αλλά διότι αμφισβητούνταν η εξουσία τους. Έπειτα δεν είχαν φανερώσει τα όπλα τους για να ενισχύσουν την γερμανική υπόθεση, αλλά τον εαυτό τους, άμεσα απ΄τους αντάρτες και έμμεσα απ΄τα γερμανικά αντίποινα. Ο Κολλάρας εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Εορδαία μόνο αφού έφυγε ο Πούλος από εκεί και εξάλλου οι δύο άνδρες δεν είχαν ποτέ καλές σχέσεις. Η ένταση είχε τόσο αυξηθεί ώστε σύμφωνα με μία πηγή ο Τσερκέζος απ΄την Άρδασα συνάντησε τον καπετάνιο του Κλείτου Ευστάθιο Κωνσταντινίδη με θέμα συνομιλίας την εκτέλεση του Πούλου απ'τον ίδιο, πράξη που τελικά δεν ευοδώθηκε διότι προοιώνιζε γερμανικά αντίποινα." [12]


 Ο ίδιος ο Φραγκίσκος Κολλάρας, στον οποίο γίνεται αναφορά παραπάνω, έλεγε ότι αρνήθηκε να συνεργαστεί με τον Πούλο όπως του πρότειναν αρχικά οι Γερμανοί. Η απάντησή του ήταν:
 "Εγώ με τον Πούλο δεν ταιριάζουμε γιατί εσείς του δώσατε χρήμα και οπλισμό άφθονα και δεν έκανε τίποτα, γιατί ρίχνει στην φωτιά βενζίνη ενώ εμείς έχουμε άλλες αρχές, ρίχνουμε νερό και σβήνει". [13]


 Η μοναδική περίπτωση έμμεσης συνεργασίας του Πούλου με τους εξοπλισμένους χωρικούς του ΕΕΣ ήταν στις επιθέσεις κατά του σλαβόφωνου χωριού Ερμακιά τον Μάρτιο του 1944. Και αυτή η συνεργασία έγινε με την μεσολάβηση των Γερμανών που είχαν την πρωτοβουλία για τις επιθέσεις κατά της Ερμακιάς επειδή αυτή είχε καταστεί απροκάλυπτα ορμητήριο των ελασιτών. Το τμήμα του Πούλου που τότε δρούσε στην ευρύτερη περιοχή συνέδραμε, όπως ήταν φυσικό, τους Γερμανούς. Επικουρική ήταν η συμμετοχή αντρών του ΕΕΣ από κοντινά προσφυγικά χωριά κάποια εκ των οποίων είχαν ήδη υποστεί επιθέσεις απ΄τον ΕΛΑΣ. [14]


 Ο Πούλος πέραν των Γερμανών συνεργαζόταν σε μόνιμη βάση μόνο με το εξαιρετικά κακόφημο ένοπλο τμήμα του Σούμπερτ, και για ένα μικρό χρονικό διάστημα με το τμήμα του οπλαρχηγού Στέργιου Σκαπέρδα.
Ο Σκαπέρδας αρχικά ήταν στέλεχος του ΕΑΜ μέχρι που απεχώρησε όταν αντιλήφθηκε ότι αυτό ελέγχεται απ΄το ΚΚΕ. Αντιμετώπισε την μήνι των ελασιτών και αναγκάστηκε να διαφύγει στην Θεσσαλονίκη. Κατόπιν, οι ελασίτες λεηλάτησαν την περιουσία του. Στην Θεσσαλονίκη ήρθε σε επαφή με τους Γερμανούς και ζήτησε την προστασία τους. Οργάνωσε ένα ένοπλο σώμα με έδρα την Κρύα Βρύση και όταν το τμήμα του Πούλου μετακινήθηκε εκεί τον Μάιο του 1944, ο Σκαπέρδας συνεργάστηκε στενά μαζί του ως τις αρχές του φθινοπώρου. Λίγο πριν την γερμανική αποχώρηση, σταμάτησε η συνεργασία τους διότι ο Σκαπέρδας δεν ήθελε να φύγει μαζί με τους Γερμανούς όπως έκανε ο Πούλος. Αναπόφευκτα εντάχτηκε στον ΕΕΣ. [15]


 
Πηγές:
 [1] "Η Κατοχή εν Μακεδονία", βιβλίο πέμπτο, του Αθανάσιου Χρυσοχόου, σελ.402-4
 [2]  στο ίδιο, σελ.355

 [3] "Έλληνες εναντίον Ελλήνων" του Στράτου Δορδανά, σελ.192-8
 [4] στο ίδιο, σελ.46

 [5] "Για τον ελληνικό βορρά" του Παρμενίωνος Παπαθανασίου, σελ.877
 [6] "ΠΑΟ. Ιστορία και προσφορά της εις την Εθνικήν Αντίστασην 1941-1945" του Αθανάσιου Φροντιστή, σελ.88
 [7] στο ίδιο, σελ. 367

 [8]"Οι αναμνήσεις μου από την δράσιν μου εις τα τμήματα της ΠΑΟ" του Στέφανου Καραμπέρη, σελ.43
 [9] "Οι πρόσφυγες στην δυτική Μακεδονία 1941-1946" του Αθανάσιου Καλλιανιώτη σελ.298

 [10] "ΠΑΟ. Ιστορία και προσφορά της εις την Εθνικήν Αντίστασην 1941-1945" του Αθανάσιου Φροντιστή, σελ.410
 [11] "Οι πρόσφυγες στην δυτική Μακεδονία 1941-1946" του Αθανάσιου Καλλιανιώτη σελ.312

 [12] στο ίδιο, σελ.390

 [13] "Λεηλασία φρονημάτων", τόμος α', του Ιωάννη Κολλιόπουλου, σελ.321

 [14] "Οι πρόσφυγες στην δυτική Μακεδονία 1941-1946" του Αθανάσιου Καλλιανιώτη σελ.387-9

 [15] "Οι άλλοι καπετάνιοι", συλλογικό έργο, σελ.96-97

Γεώργιος Πούλος: Ο στρατιωτικός συνεργάτης των Γερμανών στην κατοχή.

 Ο Γεώργιος Πούλος γεννήθηκε το 1889 στη Ρουμανία. Η καταγωγή του ωστόσο λέγεται ότι ήταν από το χωριό Πλάτανος της ορεινής Ναυπακτίας. Ο Πούλος ήταν αξιωματικός του Ελληνικού στρατού. Είχε τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη Μηχανικού (ΜΧ). Συμμετείχε στην Μικρασιατική εκστρατεία, σαν διοικητής μονάδος. Έλαβε μέρος στο κίνημα του Πάγκαλου το 1925, όπως και στο κίνημα του 1935, η ανεπιτυχής έκβαση του οποίου, οδήγησε τα μέλη του σε αποστράτευση. Ανήκε ιδεολογικά στον χώρο των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ήταν φανατικός αντιμοναρχικός και ταυτόχρονα αντικομουνιστής. Επίσης, ήταν αντίθετος απέναντι στους συμμάχους Βρετανούς, καθώς τους θεωρούσε υπεύθυνους για την Μικρασιατική καταστροφή, κάτι που έπαιξε ρόλο στη δράση του κατά την περίοδο της Κατοχής. Την περίοδο της κυριαρχίας του Μεταξά ήταν αδρανής λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών του, όπως όλοι οι απότακτοι βενιζελικοί αξιωματικοί, μέχρι και τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Ωστόσο, ήταν ο πρόεδρος του ασήμαντου Ελληνικού Φασιστικού Κόμματος. Με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα, ο Πούλος μετεξέλιξε το κόμμα του στην γνωστή για την δοσιλογική δράση της "Οργάνωση Γεωργίου Πούλου",με έδρα την Θεσσαλονίκη. Επίσης, λέγεται ότι ήταν ηγετικό στέλεχος της εθνικοσοσιαλιστικής οργάνωσης ΕΕΕ.

Ομιλία του Πούλου σε χωρικούς, κάτω απο τη ναζιστική σημαία.

          Από την πρώτη στιγμή της εισόδου των Γερμανών στην Ελλάδα, ο Πούλος στράφηκε προς αυτούς με σκοπό να κερδίσει την εύνοιά τους. Στις πρώτες του επαφές και προτάσεις για συνεργασία, οι Γερμανοί ήταν εν μέρει επιφυλακτικοί. Η δράση ωστόσο των ανταρτών στην κεντρική Μακεδονία, τους ώθησε στην αναθεώρηση της μέχρι τότε στάσης τους. Ο Στράτος Δορδανάς αναφέρει πως η επανεμφάνιση ανταρτών του ΕΛΑΣ την άνοιξη του 1943 στα βουνά της Μακεδονίας, υπήρξε ο αποφασιστικός λόγος της αποδοχής εκ μέρους των Γερμανών, των προτάσεων του Πούλου (1). Έτσι, στις 22 Μαΐου 1943 ο στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης - Αιγαίου, με σχετική διαταγή του ενέκρινε την δημιουργία ενόπλου στρατιωτικού τάγματος με αρχηγό τον Γεώργιο Πούλο. Αναλυτικά η διαταγή: "Προς διοργάνωσιν μιας αποτελεσματικής καταπολεμήσεως των συμμοριών και εκ μέρους των Ελλήνων, ο Στρατιωτικός Διοικητής ενήργησε την συγκρότησιν σχηματισμού εθελοντών από εθελουσίως δηλώσαντας συμμετοχήν, ο οποίος ευρίσκεται υπό την αρχηγίαν του Αντισυνταγματάρχου εν αποστρατεία Πούλου. Ο εν λόγω σχηματισμός εκτελεί την υπηρεσίαν του με στολήν ρητώς εγκριθείσαν υπό του Στρατιωτικού Διοικητού Θεσσαλονίκης - Αιγιαίου. Οι οπαδοί του σχηματισμού με την περιβολή της στολής ταύτης δεν προσκρούουν εναντίον της υπαρχούσης απαγορεύσεως χρήσεων στολής Στρατιωτικής εις την κατεχόμενην Ελλάδα. Ο σχηματισμός εθελοντών Πούλου συμφώνως προς οδηγίας είναι προσκεκολλημένος εις τον Γερμανικόν Στρατόν. Αι διατάξεις  αι εκδοθείσαι προς προστασίαν του Γερμανικού Στρατού εναντίον επιθέσεων εκ μέρους τρίτων, συμπεριλαμβανομένων και όλων των ποινικών διατάξεων, ισχύουν και διά τον σχηματισμόν τούτον εθελοντών". Έτσι ο Πούλος, ίδρυσε τον δικό του στρατό που τον ονόμασε Poulos Verband. Η αρχική του δύναμη ήταν 300 ανδρών, γερμανοντυμένων με τα διακριτικά ΕΕΣ πάνω στη ναζιστική στολή. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δύναμη του Πούλου δεν ήταν απλά ελεγχόμενη από τους κατακτητές αλλά αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι του Γερμανικού στρατού. Μάλιστα, από τον Σεπτέμβρη του '43 και μετά, η γερμανική αστυνομία SD παραχωρεί στο σώμα του Πούλου σαν σύνδεσμο, τον αξιωματικό του γερμανικού στρατού, Κούρτ Τομπίας. Αυτό το γεγονός δεν είναι τυχαίο από την ξεκάθαρη και συνειδητή εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογική τοποθέτηση του ιδίου. Άλλωστε, από τις αρχές του 1943, ο Πούλος ήταν γνωστός τουλάχιστον στην βόρεια Ελλάδα, σαν ο αρχηγός των Ελλήνων πρακτόρων στη γερμανική υπηρεσία κατασκοπείας της Θεσσαλονίκης. Προπαγανδιστής των θέσεων της γερμανικής πολιτικής στην κατοχή, έμεινε στην μνήμη των κατοίκων της βόρειας Ελλάδας σαν "υπηρέτης του ναζισμού". Έδρασε με φανατισμό κατά των ανταρτών του ΕΛΑΣ στη Μακεδονία αλλά και κατά πατριωτικών οργανώσεων, καθώς και κατά συμπατριωτών του με μεγάλη σκληρότητα. Η γνώμη του ελληνικού πληθυσμού στη βόρεια Ελλάδα γενικότερα, ήταν άκρως αρνητική για τον Πούλο και τους άνδρες του. Υπήρξε εγκληματίας πολέμου κατά αμάχων συμπατριωτών του και άξιος συμπαραστάτης του Γερμανού επιλοχία Φρίς Σούμπερτ, στη σφαγή των Γιαννιτσών, τον Σεπτέμβρη του 1944. Ωστόσο, παρόμοια γνώμη φαίνεται πως είχαν και οι Γερμανοί για τον Πούλο. Στην αναφορά του υπολοχαγού Άρεντ, που δημοσίευσε ο Ιάκωβος Χονδροματίδης αναφέρεται ρητώς: "Τον συνταγματάρχην Πούλον εχρησιμοποίησεν εντατικώς η υπηρεσία ενεργού προπαγάνδας. Πρέπει να τονισθεί οτι πρόκειται περί ενός τύπου λίαν φιλόδοξου ο οποίος αποβλέπει να ανέλθει εις τα ανώτερα αξιώματα χωρίς όμως και να διαθέτει τα απαραίτητα προς τούτο πνευματικά εφόδια. Εχθρός άσπονδος του κομμουνισμού, μισεί εξ ίσου τον ελευθεροτεκτονισμόν. Αυτός κατόρθωσε και επρομηθεύθη πλήρη πίνακα των ελευθέρων τεκτόνων της Θεσσαλονίκης τον οποίον υπέβαλε δια της ενεργού προπαγάνδας εις την αρμοδίαν υπηρεσίαν διώξεως της μυστικής αυτής οργανώσεως. Δια την δράσιν του ως αρχηγού ενόπλων ελληνικών τμημάτων κατά του κομμουνισμού δεν είμεθα ημείς οι αρμόδιοι να εκφέρομεν γνώμην. Μέχρι της υπηρεσίας ημών όμως καταφθάνουν πληροφορίαι ότι ο Πούλος χρηματίζεται ασυστόλως λεηλατών και αυτάς ακόμη τας προίκας νεαρών κορασίδων εις τα χωρία που δρώσι τα τμήματά του. Το τμήμα Τύπου της υπηρεσίας μου βομβαρδίζεται παρ΄αυτού και με διάφορα άρθρα. Δεν είναι δημοσιεύσιμα. Εκτός του ότι στερούνται ειρμού, λιβανίζουν με τοιούτον ταπεινόν τρόπον το Ράιχ, ώστε τυχόν δημοσίευσίς των θα επέφερε ενάντια των προδοκωμένων αποτελέσματα. Δεν είναι δυνατόν Έλλην να εκφράζεται κατά τοιούτον τρόπον δια την πατρίδα του..."(2). Το περιεχόμενο της αναφοράς είναι ενδεικτικό για το ποιόν του Πούλου. Άλλωστε ο ίδιος απέβλεπε στη νίκη των ναζί με σκοπό να αναλάβει μεταπολεμικά την διακυβέρνηση της χώρας, με κατευθείαν ανάθεση της εξουσίας από τους Γερμανούς (3). Έτσι, η εθνικοσοσιαλιστική Ελλάδα που ονειρευόταν θα ήταν απαλλαγμένη από τους κομμουνιστές αλλά και από τους Βρετανούς και βεβαίως τον βασιλιά. 

          Άλλη μία απόδειξη της αναίσχυντης συμπεριφοράς του Πούλου απέναντι στον ντόπιο πληθυσμό ήταν το γεγονός ότι κατόρθωσε να ενώσει απέναντί του ακόμα και άτομα εκ διαμέτρου αντίθετων πολιτικών και κομματικών πεποιθήσεων. Ο Στράτος Δορδανάς στο βιβλίο του "Η γερμανική στολή στη ναφθαλίνη" αναφέρει το εξής: "... ο Πούλος και οι "Πουλικοί" φιγουράριζαν από πολύ νωρίς στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, καταφέρνοντας κάτι αξιοσημείωτο. Να ενώσουν πολιτικούς αντιπάλους και κομματικές παρατάξεις σε ένα αρραγές εναντίον τους μέτωπο. Αυτό συνέβη γιατί στην ουσία αντιμετωπίστηκαν από τους περισσότερους ως κοινοί εγκληματίες και όχι ως φορείς μιας πολιτικής αντίληψης που θα μπορούσε να βρεί υποστηρικτές στον ευρύτερο εθνικιστικό χώρο" (4). Επιπλέον ο ιστορικός στο ίδιο βιβλίο αναφέρεται συγκεκριμένα σε μία επιστολή ενός βουλευτή από τη Θεσσαλονίκη, ο αδερφός του οποίου είχε δολοφονηθεί από τους "Πουλικούς". Μάλιστα, η μαρτυρία έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς το θύμα και ο βουλευτής ανήκαν στο πατριωτικό-εθνικιστικό χώρο. Στην επιστολή αυτή ο βουλευτής μεταξύ άλλων έλεγε: "Από την διεξαγωγήν της πολυκρότου δίκης της σπείρας Πούλου και Σια [...] συνάγεται ότι οι δικαζόμενοι αυτοί εγκληματίαι του λαού της Μακεδονικής ιδία υπαίθρου, αποπειρώνται να συγκαλυφθούν υπό τον μανδύαν τον αντικομμουνιστικόν. Ουδέν ψευδέστερον τούτου και ουδέν συκοφαντικώτερον της μνήμης των αθώων θυμάτων των, τα οποία σήπονται εις τα ξηροπήγαδα της Μακεδονικής υπαίθρου με τα συρματόσχοινα πισθάγκωνα δεμένα [...], τα φρικιαστικά εγκλήματα της οποίας είναι εφάμιλλα με τα επακολουθήσαντα φρικαλέα Δεκεμβριανά. Κατά κανόνα, τα θύματα των ήσαν κάθε άλλο παρά Κομμουνισταί..."(5). Οι άντρες του Πούλου, σύμφωνα με μαρτυρίες, υπήρξαν αναρχικά στοιχεία, άτομα εξαρτώμενα από ουσίες, τυχοδιώκτες, πλιατσικολόγοι. Υπήρχε σε κάποιες περιπτώσεις και ιδεολογικοπολιτικό κίνητρο βεβαίως. Φανατικοί γερμανόφιλοι και εθνικοσοσιαλιστές αλλά και τουρκόφωνοι Πόντιοι που μισούσαν τον κομμουνισμό ελέω της συμμαχίας Λένιν - Κεμάλ, απόρροια της οποίας υπήρξε η εκδίωξη τους από τις πατρογονικές τους εστίες (6).
                   Μετά την απελευθέρωση, ο Πούλος ακολούθησε τους Γερμανούς εκτός Ελλάδος, δείγμα της προδοσίας του αλλά και της πίστης του προς τον ναζισμό. Στις 11 Οκτωβρίου 1944, ακολούθησε τον ταγματάρχη Φάχερινγκ και μέχρι τον Απρίλιο του 1945, η οργάνωσή του Poulos Verband, έλαβε μέρος - πάντα υπό γερμανική συντήρηση και καθοδήγηση - κατά τμημάτων του στρατάρχη Τίτο στη Σλοβενία. Μόνο όταν ήταν ολοφάνερη η ήττα των Γερμανών, ο Πούλος αρνήθηκε να στραφεί κατά των αμερικανικών δυνάμεων ενώ διατάχτηκε. Η άρνηση του οδήγησε στη φυλάκισή του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπως και όλων των ανδρών της οργάνωσης. Με την είσοδο και τη νίκη των Αμερικανών συνελήφθη στο Κίτσμπιχελ τον Μάιο του '45 και ζήτησε την μεταφορά του στην Ελλάδα για να πολεμήσει εναντίον των κομμουνιστών. Όταν τελικά μετά από αδικαιολόγητη καθυστέρηση μηνών στάλθηκε στην Ελλάδα, ο Πούλος προσπάθησε να πείσει τους δικαστές και την κοινή γνώμη ότι ήταν αγνός πατριώτης και ιδεαλιστής, που πολέμησε τον κομμουνισμό. Τόνιζε συνέχεια το τελευταίο θέλοντας να αποδείξει πόσο προφητικά έδρασε στην Κατοχή. Μη ξεχνάμε ότι την ίδια ώρα το επίσημο κράτος βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο με τον Δημοκρατικό στρατό. Ο ίδιος έγραψε μεταξύ άλλων στην απολογία του: "Ζήτησα από τις γερμανικές αρχές κατοχής την άδεια να σχηματίσω ένα σώμα και να το εξοπλίσω από τις γερμανικές αποθήκες...Το σώμα μου αριθμούσε 300 άντρες [ εκτός από τους 600 που συνιστούσαν τις εφεδρείες στα χωριά της περιοχής μου]. Από τους Γερμανούς έλαβα 200 τουφέκια του πρώην ελληνικού στρατού, διαβεβαιώνοντάς τους ότι δεν θα στρέφονταν εναντίον τους..."(7). Το κατηγορητήριο για τον Πούλο δεν ήταν μόνο σχετικά με τη συνεργασία του με τους Γερμανούς. Υπήρχε και άλλη κατηγορία σχετικά με κατασκοπεία κατά της ίδιας του της πατρίδας αλλά και την εξουδετέρωση των πρακτόρων της αγγλικής αντικατασκοπείας. Η δίκη περί κατασκοπείας, έλαβε χώρα την 22α Μαΐου 1947, στο Διαρκές Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, ο κατηγορούμενος αθωώθηκε κατά περίεργο τρόπο λίγες μέρες αργότερα. Σχετικά όμως με το κατηγορητήριο περί συνεργασίας με τον εχθρό στο διάστημα της κατοχής ο Πούλος δεν ήταν το ίδιο τυχερός. Ο ίδιος προσπάθησε να εκμεταλλευθεί το γεγονός του πολέμου και να πείσει το επίσημο κράτος να τον απελευθερώσει, ώστε να βοηθήσει με την πείρα του κατά του κομμουνισμού. Στις 2 Δεκεμβρίου 1947 το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων ξεκίνησε τις συνεδριάσεις του. Ο Πούλος υποστήριξε για άλλη μια φορά την "πατριωτική" δράση του και την προστασία που πρόσφερε στους χωρικούς έναντι του ΕΛΑΣ. Λίγες μέρες μετά, στις 11 του μηνός, το δικαστήριο καταδίκασε τον Πούλο και όσους από τους άνδρες του είχαν συλληφθεί, σε θανατική καταδίκη και δις ισόβια. Μετά από ενάμιση χρόνο, στις 11 Ιουνίου 1949, ο Πούλος εκτελέστηκε στο Γουδί, ενώ πιο πριν είχε καταθέσει αίτηση χάριτος. Η εκτέλεσή του αποτέλεσε χαρμόσυνο γεγονός για το σύνολο του ελληνικού λαού και χαιρετίστηκε με ανακούφιση από σύσσωμο τον ελληνικό Τύπο.


Πηγές:  (1) βλ. "Οι άλλοι Καπετάνιοι, αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου", Νίκος Μαραντζίδης (επιμ.), δ' έκδ., Αθήνα 2007, σ.66.
               (2) βλ. "Οι δωσίλογοι της κατοχής", Ιάκωβος Χονδροματίδης, α' εκδ., Αθήνα 2008, σ. 63.
         (3) βλ. "Οι άλλοι Καπετάνιοι, αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου", Νίκος Μαραντζίδης (επιμ.), δ' έκδ., Αθήνα 2007, σ.68.
            (4) βλ. "Η Γερμανική στολή στη ναφθαλίνη, επιβιώσεις του δοσιλογισμού στη Μακεδονία, 1945-1974", Στράτος Δορδανάς, β' έκδ., Αθήνα 2012, σ.151.
               (5) βλ. Στο ίδιο, σ. 165-166.
               (6) βλ. "Οι δωσίλογοι της κατοχής", Ιάκωβος Χονδροματίδης, α' εκδ., Αθήνα 2008, σ.65.
               (7) βλ. Δικογραφίες Δοσιλόγων, Γεώργιος Πούλος, 4 Απριλίου 1946. 

 

 

 Πηγή:  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2013/12/blog-post_20.html