Για τα Τάγματα Ασφαλείας έχουν γραφτεί πολλά τα τελευταία 65 χρόνια. Και αυτά που έχουν γραφτεί είναι στην συντριπτική τους πλειοψηφία αρνητικά. Ακόμα και οι όποιες θετικές ή ουδέτερες αναφορές είναι συνήθως απολογητικού χαρακτήρα. Λίγες είναι (μέχρι στιγμής τουλάχιστον) αυτές οι ιστορικές έρευνες που ξεφεύγουν απ΄την απολογητική διάθεση και υιοθετούν μία πιο ξεκάθαρη στάση υπέρ των Ταγμάτων Ασφαλείας και κατά των αντιπάλων τους, δηλαδή των κομμουνιστών.
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως θα συνεχιστεί, καθώς η τάση στην ιστορική έρευνα αναμφίβολα είναι υπέρ της αναθεώρησης της κατεστημένης αρνητικής άποψης για τους ταγματασφαλίτες και γενικώς για τους εξοπλισμένους με την στήριξη ή την ανοχή των Γερμανών.
Πρωτού δούμε διεξοδικότερα το ζήτημα θα πρέπει να τονιστεί μία αρκετά περίεργη "παράλειψη" των διαφόρων κατήγορων των Τ.Α.
Είναι γνωστό ότι αυτοί που πρωτοστάτησαν στην ίδρυση και την στελέχωση των πρώτων Τ.Α στην Αθήνα ήταν οι στρατηγοί Πάγκαλος και Γονατάς. Ασφαλώς και δεν ήταν μόνο αυτοί οι δύο που ασχολήθηκαν με το ζήτημα, αλλά αυτοί έπαιξαν καθοριστικό ρόλο λόγω της επιρροής τους στο σώμα των αξιωματικών και της δράσης τους στο πολιτικό παρασκήνιο της εποχής.
Αφού λοιπόν τα Τ.Α θεωρούνται "προδοτικά", τότε το λογικό θα ήταν και οι δύο προαναφερόμενοι να είναι στιγματισμένοι ιστορικά ως "αρχιπροδότες", καθ'ότι βασικοί συντελεστές στην δημιουργία τους. Αυτό δεν συνέβη όμως και αποτελεί ιστορικο-πολιτικό παράδοξο.
Δηλαδή απ΄την μία τα Τ.Α να θεωρούνται ως η ενσάρκωση του "απόλυτου κακού" της κατοχικής Ελλάδας και να καταδικάζονται συλλήβδην σχεδόν απ'όλους, και απ΄την άλλη αυτοί που πρωτοστάτησαν στην ίδρυσή τους να μένουν στο απυρόβλητο!
Η αιτία του παραπάνω παράδοξου προφανώς θα ανάγεται στις σχέσεις των Γονατά-Πάγκαλου με το πολιτικό κατεστημένος.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο Γονατάς, εκτός από αξιωματικός, ήταν και ο υπαρχηγός του κόμματος των Φιλελευθέρων (ο κυριότερος πολιτικός φορέας της δημοκρατικής βενιζελογενούς παράταξης).
Ο δε Πάγκαλος, επίσης δημοκρατικός αξιωματικός, είχε άμεση εμπλοκή στις πολιτικές εξελίξεις του μεσοπολέμου με πολλές ιδιότητες. Πρωθυπουργός, κινηματίας, δικτάτορας κτλ.
Φαίνεται λοιπόν πως το γεγονός ότι οι Γονατάς-Πάγκαλος ήταν σάρκα απ΄την σάρκα που πολιτικού κατεστημένου (το οποίο κατάφερε και επανήλθε στα πράγματα μετά το διάλειμμα του Μεταξά και της Κατοχής) έπαιξε σημαντικό ρόλο στον μη-στιγματισμό τους.
Ειδικότερα ο Πάγκαλος έμεινε μακράν οποιασδήποτε "ιστορικής καταδίκης" την περίοδο της μεταπολίτευσης, αφού ο λεπτεπίλεπτος συνωνόματος εγγονός του, γνωστός και ως "μαζί τα φάγαμε", δεν θα μπορούσε βέβαια να θεωρείται απόγονος ενός "αρχιπροδότη", αφού ήταν υψηλόβαθμο στέλεχος της αείμνηστης πασοκάρας.
Έτσι μπορεί οι ανώνυμοι ταγματασφαλίτες να καταδικάστηκαν ιστορικά, οι πρωτεργάτες όμως Γονατάς και Πάγκαλος αθωώθηκαν.
Πολλοί μπορεί να πιστεύουν ότι κύριοι υπεύθυνοι για την ιστορική καταδίκη των Τ.Α ήταν οι κομμουνιστές. Αυτό έχει μεγάλη δόση αλήθειας, αλλά δεν είναι όλη η αλήθεια.
Είναι γεγονός ότι οι κομμουνιστές τότε έβριζαν και συκοφαντούσαν κατα συρροή τόσο τα Τ.Α όσο και τους άλλους αντιπάλους τους, αλλά είναι εξίσου αλήθεια ότι μετά τα δεκεμβριανά, την συμφωνία της Βάρκιζας και την αποστράτευση του ΕΛΑΣ η ισχύς τους και η όποια απήχηση είχαν μειωνόταν ραγδαία. Στην συνέχεια, με τα γεγονότα του συμμοριτοπολέμου 1946-49, τέθηκαν στο περιθώριο.
Απ΄το 1974 και μετά, οπότε και ξεκίνησε η εγκαθίδρυση της κόκκινης χούντας σε πολλούς τομείς μεταξύ αυτών και στον χώρο της ιστοριογραφίας, ήταν λογικό και αναμενόμενο τα Τ.Α να (ξανα)γίνουν συνώνυμο του απόλυτου κακού αφού ο οποιοσδήοτε αντίλογος ήταν είτε ανύπαρκτος είτε εξ'ορισμού καταδικασμένος.
Απ'το 1949 ως το 1974 όμως, υπήρχε η δυνατότητα να αποκατασταθούν ιστορικά τα Τ.Α., τα οποία είχαν κατηγορηθεί απ΄την κυβέρνηση του Καϊρου και απ΄τους Συμμάχους και είχαν χαρακτηρισθεί "όργανα του εχθρού" με την συμφωνία της Καζέρτα.
Αυτό δεν έγινε όμως.
Παρά το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των ταγματασφαλιτών αγωνίστηκαν κατά των κομμουνιστών και στα δεκεμβριανά και στον συμμοριτοπόλεμο συνεισφέροντας σημαντικά στην νίκη των κυβερνητικών δυνάμεων, εντούτοις το πολιτικό κατεστημένο ποτέ δεν επιχείρησε να αποκαταστήσει ιστορικά τον κατασυκοφαντημένο θεσμό των Τ.Α. Ούτε καν το καθεστώς της 21ης Απριλίου δεν το έπραξε, παρά μόνο αρκέστηκε σε ένα διάταγμα το 1969 που απλά προσέφερε κάποιες υλικές παροχές σε όσους πολέμησαν κατά την περίοδο της Κατοχής τους κομμουνιστές.
Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του αξιωματικού του Τάγματος Ευζώνων Ναυπάκτου Βασίλειου Σταυρογιαννόπουλου ο οποίος έγραφε στο βιβλίο του "Πικρές αναμνήσεις 1941-44":
"Δόξα και τιμή θα στέφη τα μέτωπα όλων εκείνων οι οποίοι επέζησαν, πλην εξακολουθούν να δοκιμάζουν, και σήμερον ακόμη, πικρίαν εκ της μη άρσεως του εις αυτούς αποδοθέντος χαρακτηρισμού του 'προδότου', διότι θέλομεν να πιστεύομεν, θα έλθη η ημέρα κατά την οποίαν τούτο θα πραγματοποιηθή.
Δεν είναι νοητόν, πρόσωπα υπηρετήσαντα εις τα Τάγματα Ασφαλείας να έχουν προωθηθή και να έχουν καταλάβη ανώτερα και ανώτατα της πολιτείας αξιώματα, εν τούτοις να εξακολουθούν να βαρύνονται με τον βαρύτατον χαρακτηρισμόν του 'προδότου της πατρίδος'. Τούτο, κατά την αντίληψίν μας, είναι ακατανόητον, ούτε η σιωπηρά αναγνώρισις των εθνικών των υπηρεσιών αποτελεί ικανοποιητικόν στοιχείον" (σελ.330)
Βλέπουμε δηλαδή ότι η στάση του μεταπολεμικού κράτους απέναντι στα Τ.Α δεν διέφερε ουσιωδώς απ΄την αντίστοιχη στάση της κυβέρνησης του Καϊρου.
Συνοπτικά και ίσως λίγο απλουστευτικά, αυτή η στάση θα μπορούσε να περιγραφεί κάπως έτσι:
"Ναι μεν καταδικάζουμε ρητά τα Τ.Α, αλλά όπου και όπως μπορούμε χρησιμοποιούμε τα μέλη τους προς όφελός μας".
Μικροπολιτική συμπεριφορά θλιβερών πολιτικάντηδων...
Φαίνεται ότι η πολιτική ηγεσία της χώρας ποτέ δεν μπόρεσε να χωνέψει ότι στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής βρέθηκαν κάποιοι συμπατριώτες μας που τόλμησαν να συνεργαστούν με τους "κακούς" της παγκόσμιας ιστορίας έστω και για λόγους αυτοπροστασίας απέναντι στους κομμουνιστές.
Βλέπετε, απ΄την ασφάλεια του Καϊρου και της μεταπολεμικής Αθήνας δεκαετίες μετά τον πόλεμο, ήταν πολύ εύκολο για τον οποιονδήποτε να εξαπολύει λεκτικούς μύδρους κατά των Ταγμάτων Ασφαλείας και της όποιας συνεργασίας τους με τα στρατεύματα του Γ' Ράιχ.
Το δύσκολο ήταν να είναι στην κατεχόμενη Ελλάδα και να αντιμετωπίζει το κομμουνιστοκίνητο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
Αυτή η μη-αποκατάσταση των Τ.Α απ΄το αντικομμουνιστικό μεταπολεμικό κράτος, πρακτικά τα άφησε εκτεθειμένα στον ιστορικό κανιβαλισμό που έγινε σε βάρος τους απ΄τους αριστερούς μετά το 1974. Και γι'αυτό φέρει ακέραια την ευθύνη το πολιτικό κατεστημένο των δεκαετιών '50 και '60 που δεν καταλάβαινε ότι η μη-αποκατάσταση των Τ.Α μόνο τους κομμουνιστές μπορούσε να ωφελήσει, όπως και έγινε μόλις οι συνθήκες το επέτρεψαν.
Η ζωή όμως προχωράει μπροστά και απ'ότι φαίνεται δεν είναι μακριά η στιγμή της -έστω και ετεροχρονισμένης- δικαίωσης των αντρών των Ταγμάτων Ασφαλείας.
