Ο Ζέρβας διέτασσε τα τμήματά του να συμπράξουν με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά των Γερμανών

Ο εμφύλιος ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ μαινόταν ακόμα στα βουνά της Ηπείρου εώς τις αρχές του Φεβρουαρίου του 1944. Παράλληλα βέβαια διεξάγονταν και γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε βάρος των ανταρτών και των δύο οργανώσεων (η συμφωνία μεταξύ ΕΛΑΣ-Γερμανών είχε λήξει απ΄τον περασμένο Οκτώβριο).
 Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον Ζέρβα να τείνει για μία ακόμη φορά χείρα συνεργασίας στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ απέναντι στον κοινό εχθρό.
 Η παρακάτω διαταγή του που απεστάλη σε ένοπλα τμήματά του -και κοινοποιήθηκε στον ΕΛΑΣ και στους Άγγλους- είναι χαρακτηριστική:

   

                          ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.64)

  Στο ίδιο πνεύμα είναι και η παρακάτω επιστολή του Ζέρβα προς το κλιμάκιο του Γ.Σ του ΕΛΑΣ:

                       ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.60)


 Στις παρακάτω αναρτήσεις μπορείτε να δείτε και άλλες παρόμοιες κινήσεις καλής θέλησης του Ζέρβα και γενικότερα των εδεσιτών προς τον ΕΛΑΣ:

 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/08/blog-post_4.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/08/blog-post.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/10/blog-post_20.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/06/1943_28.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/09/blog-post_10.html


  Απ'όσο γνωρίζουμε, αντίστοιχες κινήσεις εκ μέρους των κομμουνιστών δεν υπήρχαν... Αυτοί είτε συκοφαντούσαν, είτε επιτίθονταν.

Η απάντηση του Ζέρβα στην διαταγή των Συμμάχων περί απόρριψης των γερμανικών προτάσεων ανακωχής

 Σε συνέχεια της προ-προηγούμενης ανάρτησής μας σχετικά με την στάση του Ζέρβα απέναντι στις γερμανικές προτάσεις ανακωχής, παραθέτουμε παρακάτω την απάντηση του Έλληνα στρατηγού στο τηλεγράφημα που εστάλη απ΄το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής:

                    ("Φενάκη και σβάστικα" του Κώστα Ιωάννου, σελ.234)


       Επειδή δεν φαίνεται καθαρά, εδώ μπορούμε να δούμε καθαρογραμμένο το μήνυμα του Ζέρβα:

                               ("Φενάκη και σβάστικα" του Κώστα Ιωάννου, σελ.233)


 Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια.
 Τα ντοκουμέντα είναι αναμφισβήτητα και διαλύουν οποιονδήποτε υπαινιγμό κατά του Ζέρβα.
  
 Συνοψίζοντας, οι κομμουνιστές ήταν υπόλογοι:
 α) για την επίθεση κατά του ΕΔΕΣ,
 β) για την παράλληλη σύναψη ανακωχής με τους Γερμανούς παρά τις σαφείς αντίθετες διαταγές του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής 
 γ) και για την ανήθικη συκοφάντηση του Ναπολέοντα Ζέρβα. Σε αυτό φέρουν μεγάλη ευθύνη και οι διάφοροι παραμυθολόγοι της αριστεράς που αναπαράγουν τις κομμουνιστικές συκοφαντίες και αποκρύπτουν τις τεράστιες ευθύνες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ

  Αυτή είναι η αλήθεια και όλα τ'άλλα είναι ιστορίες για αγρίους.

Έγγραφα που αποδεικνύουν την άψογη στάση του Ζέρβα όταν του προτάθηκε ανακωχή απ΄τους Γερμανούς

 Το ζήτημα της υπογραφής συμφωνιών μεταξύ αντιστασιακών οργανώσεων και κατακτητών είναι από τα πλέον λεπτά θέματα της κατοχικής περιόδου, ιδιαίτερα όσον αφορά τις δύο κυριότερες οργανώσεις τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ.
 Έχουμε αναφερθεί αρκετά στο θέμα και έχουμε παρουσιάσει έγγραφα (βλ.εδώ) που αποδεικνύουν την αναμφισβήτητη ύπαρξη σχετικής συμφωνίας μεταξύ ελασιτών και Γερμανών. Μίας συμφωνίας που άγγιζε τα όρια της προδοσίας εφ'όσον συνδυάστηκε με την ολομέτωπη προσπάθεια διάλυσης του ΕΔΕΣ απ΄τον ΕΛΑΣ.
 Αντιθέτως, και παρά τις ανούσιες κραυγές των κομμουνιστών, δεν υπάρχει η παραμικρή χειροπιαστή απόδειξη για παρόμοια κίνηση εκ μέρους του Ναπολέοντα Ζέρβα.

 Σε συμπλήρωση όλων όσων έχουν γραφτεί σχετικά με το θέμα τόσο απ΄το ιστολόγιό μας όσο και από άλλους διαδικτυακούς τόπους, παρουσιάζουμε δύο επιπλέον ενδιαφέροντα στοιχεία.

 Το πρώτο είναι το τηλεγράφημα που έστειλε ο Ζέρβας στο Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής με το οποίο ενημέρωνε τους Συμμάχους για την πρόθεση των Γερμανών να τον προσεγγίσουν για σύναψη ανακωχής, και ζητούσε ανάλογες οδηγίες:

 
                               ("Η αλήθεια από τον ΄Αρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.53)

Όπως φαίνεται απ΄το παραπάνω, ο Ζέρβας έπραξε αυτό που έπρεπε εφ'όσον απ΄τον Ιούλιο του 1943 είχε τεθεί και τυπικά υπό τις διαταγές των Συμμάχων και ο ανταρτικός στρατός του λογιζόταν ως προκεχωρημένο τμήμα των συμμαχικών δυνάμεων στην Ελλάδα. Ακριβώς το ίδιο ίσχυε και για τον ΕΛΑΣ (αλλά και για το 5/42 του Ψαρρού), όμως αυτό δεν εμπόδισε τους ελασίτες να υπογράψουν συμφωνίες με τους Γερμανούς.


 Αυτή ήταν και η απάντηση απ΄το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής:

                                  ("Η αλήθεια από τον ΄Αρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.54)


 Το παραπάνω τηλεγράφημα απευθυνόταν προφανώς στον Θέμη Μαρίνο, που ήταν Έλληνας αξιωματικός ενταγμένος στην Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή, και βρισκόταν κοντά στον Ζέρβα.


 Τα πράγματα λοιπόν είναι καθαρά και ξάστερα: Οι Γερμανοί προσέγγισαν τον Ζέρβα για σύναψη ανακωχής. Αυτός ενημέρωσε όπως όφειλε, τους Συμμάχους. Αυτοί απαγόρευσαν ρητώς οποιαδήποτε επαφή, και ο Ζέρβας υπάκουσε. Ούτε ήθελε ούτε μπορούσε να κάνει αλλιώς.

 Παρόμοιες κρούσεις έκαναν οι Γερμανοί και στην 8η μεραρχία του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο. Αυτοί όμως χωρίς να ενημερώσουν κανέναν, υπέγραψαν την σύναψη ανακωχής με τους Γερμανούς διότι πίστευαν ότι στο διάστημα της εκεχειρίας θα προλάβαιναν να διαλύσουν τον ΕΔΕΣ. Ούτε αυτό δεν κατάφεραν όμως.

 Ο Ζέρβας παρά το ότι γνώριζε για την υπογεγραμμένη συμφωνία μεταξύ ελασιτών-Γερμανών, δεν την έδωσε στην δημοσιότητα (βλ.εδώ), εν αντιθέσει με τους κομμουνιστές που τον έβριζαν ως προδότη χωρίς να έχουν κανένα στοιχείο, όπως κατήγγειλαν ακόμα και δικοί τους (βλ.εδώ).

Αντιγραφείς Παραχαρακτών: πως γράφτηκε η Ιστορία της Αντίστασης στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης

Από το βιβλίο του Γεράσιμου Αποστολάτου Η ΠΑΓΙΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Σελίδα 46.

Αντιγραφείς παραχαρακτών

Η ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ των τραγικών γεγονότων της Ελληνικής δεκαετίας

1940-1950 έχει απλουστευθεί: Κάθε ιστορικός που επιθυμεί την δημοσιότητα και την

επιτυχή κυκλοφορία ίου βιβλίου του επιδιώκει να παραμείνει στις γραμμές των

γεγονότων που χάραξε η Αριστερά. Αυτό είναι το πρωταρχικό του μέλημα.

Στη συνέχεια η συγγραφή διευκολύνεται στο να αντιγράφει απλά ο νέος συγγραφέας

αυτά που κατέγραψε -ο αριστερός πάντα- προηγούμενος.

Είναι θλιβερό το γεγονός ότι και οι θεωρούμενοι σοβαροί ιστορικοί δεν έχουν

αποφύγει αυτόν τον μονόδρομο της έρευνας που τους διευκολύνει στο να περάσουν

χωρίς εξονυχιστική κριτική το έργο τους, αλλά και σε κάθε περίπτωση να

παραπέμπουν στις καταγραφές ενός προηγούμενου κειμένου θεωρουμένου έγκυρου

επιστήμονα.

Οι λεγόμενοι ιστορικοί της φιλελεύθερης παράταξης σιωπούν. Αντιπαρέρχονται τις

προκλητικές παραχαράξεις και με τη σιωπή

τους εξασφαλίζουν την ανοχή των δυναμικών αριστερών φοιτητών στις αίθουσες της

πανεπιστημιακής διδασκαλίας αλλά και των άκριτων επιθέσεων των «φρουρών της

ιστορικής αλήθειας» από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.

 

Θύμα ο Στρατηγός Ζέρβας

   Ένα από τα βασικά θύματα αυτών των παραχαράξεων και των ανιστόρητων

στοιχείων είναι και ο στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας και η Αντιστασιακή Οργάνωση

ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ.Ο Ζέρβας βάλλεται επί χρόνια με την κατηγορία, μεταξύ άλλων, ότι συνεργάστηκε με

τους Γερμανούς και ότι σε μία κρίσιμη περίοδο του εθνικού αντιστασιακού αγώνα

σύναψε ανακωχή με τους Γερμανούς!!

Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι παραχαράκτες των ιστορικών γεγονότων και οι

αντιγραφείς τους αποφεύγουν να αναζητήσουν στοιχεία από τα Αρχεία Ζέρβα και τα

Απομνημονεύματα των αγωνιστών του παραμένουν εντελώς εκτός έρευνας για τα

έγκυρα στοιχεία που παρουσιάζει η άλλη πλευρά.

Το φαινόμενο έχει διαχυθεί παντού: από την κάπως έγκυρη «Ιστορία του Ελληνικού

Έθνους» της «Εκδοτικής Αθηνών» (όπου μάλιστα την έχουν επιμεληθεί ιστορικοί του

φιλελεύθερου χώρου) έως την Εγκυκλοπαίδεια της «Μπριτάνικα», ενώ πολλές

ιστορικές μονογραφίες της περιόδου παπαγαλίζουν την αντιγραφή των δήθεν

αυθεντικών στοιχείων.

Πρόσφατο παράδειγμα η ολοσέλιδη συνέντευξη σε κυριακάτικο φύλλο καθημερινής

εφημερίδος του γνωστού στην Ελλάδα Γερμανού ιστορικού Χέρμαν Φράνκ Μάγερ.

Ο Μάγερ γεννήθηκε το 1940 στη Γερμανία και αφού ασχολήθηκε σε διάφορες χώρες

με το εμπόριο και κατέληξε σε δική του επιχείρηση στις Βρυξέλλες, αποφάσισε να

ερευνήσει τον τρόπο που οι αντάρτες του ΕΛΑΣ εξετέλεσαν τον πατέρα του,

Γερμανό βοηθητικό λοχαγό το 1943. Ο Μάγερ ήταν τότε τριών ετών.

Για πρώτη φορά έφθασε στην Ελλάδα το 1963 και χρειάστηκαν 25 χρόνια για να

συγκεντρώσει τα στοιχεία για τον τραγικό θάνατο του πατέρα του, αφού κατόρθωσε

να συναντήσει ακόμα και τον τότε αντάρτη που ήταν στο Εκτελεστικό Απόσπασμα.

Αποτέλεσμα αυτής της έρευνας ήταν το βιβλίο του «Η Αναζήτηση» (1995) μια

προσεκτική διερεύνηση των γεγονότων που κατήγγειλε τη ναζιστική βαρβαρότητα

προς τον Ελληνικό πληθυσμό και εξυμνούσε την αγωνιστικότητα των Ελλήνων για

την Ελευθερία.

Ο Μάγερ από επιτυχημένος επιχειρηματίας είχε αναδειχθεί σε ένα σοβαρό ιστορικό

ερευνητή.

Συνδεθήκαμε μαζί όταν με αναζήτησε για να του προσθέσω πληροφορίες για το

δεύτερο βιβλίο που ετοίμαζε: «Η φρίκη του Κομμένου» (1998) όπου περιγράφει μια

αποτρόπαια πράξη των Γερμανών: της εκτελέσεως των κατοίκων ενός μικρού χωριού

της Ηπείρου κοντά στην Άρτα.

Οι περιγραφές από τα γερμανικά Αρχεία και τους επιζήσαντες Γερμανούς εκτελεστές

είναι συνταρακτικές στο βιβλίο αυτό.

Σε συνάντηση στο σπίτι μου του γνώρισα έναν παλιό αγωνιστή του ΕΔΕΣ και γνωστό

ήδη ιστορικό συγγραφέα, τον Κώστα Ιωάννου, που παρακολούθησε κρυμμένος σε

μια καλαμιά τη σφαγή των αθώων νηπίων, παιδιών, γυναικών, γερόντων του

Κομμένου.

Έκτοτε συνεχίσαμε τις επαφές και πρόσφατα βρεθήκαμε ομιλητές στο Διεθνές

Συνέδριο της Κεφαλονιάς για τη σφαγή των 9.500 Ιταλών από τους ναζί το 1943 στο

νησί.

Νέος καρπός των αναζητήσεων του Μάγερ είναι το βιβλίο του «Από τη Βιέννη στα

Καλάβρυτα». Τα αιματηρά ίχνη της 117ης Μεραρχίας καταδρομών στην Σερβία και

την Ελλάδα (έκδοση «Εστίας». Δεκέμβριος 2003) όπου με νέα στοιχεία φωτίζει τη

σφαγή των Καλαβρύτων.

Όσο ο Μάγερ εμπλέκεται με τα ελληνικά πράγματα και την υπάρχουσα (αριστερή

κυρίως) βιβλιογραφία τόσο επηρεάζεται από καθιερωμένες θέσεις των αριστερών

συγγραφέων για τα γεγονότα της εποχής.

Έτσι ο Μάγερ στη συνέντευξη της πρωινής εφημερίδος και σε ερώτηση του

δημοσιογράφου για τη στάση του Ζέρβα έναντι των Γερμανών επαναλαμβάνει ότι

υπήρξε μια περίοδος που ο Αρχηγός του ΕΔΕΣ συνήψε ανακωχή με τον Διοικητή των

Γερμανικών Δυνάμεων της Ηπείρου!!

Έπρεπε και ο Μάγερ να ευθυγραμμισθεί με την διαδεδομένη στην Ελλάδα άποψη και

να γίνει δεκτός από την ελληνική κριτική!

(Παλαιότερα ο γνωστός Βρετανός συγγραφέας Λουί ντε Μπερνιέ που έγραψε το

«Μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι» και έγινε αργότερα κινηματογραφική ταινία, με

πληροφόρησε ότι η μεταφράστρια το βιβλίου του στην Ελλάδα τον έπεισε ότι θα

πρέπει να απαλυνθούν οι κρίσεις του για τα εγκλήματα του ΕΛΑΣ γιατί το ελληνικό

αναγνωστικό κοινό είναι αριστερό! Έτσι το βιβλίο του εξεδόθη στη Ελλάδα

λογοκριμένο!).

Η αλήθεια για τον Ζέρβα

Ο Μάγερ ήρθε στο γραφείο μου για να μου δώσει εξηγήσεις γιατί έγραψε τα περί

συμφωνίας του Ζέρβα. Τα νέα στοιχεία που προσκόμιζε από συναντήσεις επιζώντων

Γερμανών στρατιωτών της Ηπείρου της εποχής ήταν ότι είχαν ακούσει τότε για την

ανακωχή!!

Τον πληροφόρησα ότι θα του σταλούν επίσημα ντοκουμέντα της περιόδου που

αποδεικνύουν το εντελώς αντίθετο: Ο Ζέρβας όχι μόνο δεν συνήψε ανακωχή, αλλά

και στην συγκεκριμένη περίοδο είχε αναλάβει σοβαρές στρατιωτικές επιχειρήσεις

κατά των Γερμανών.

Ο πάντοτε θαλερός αγωνιστής της περιόδου, πρωταγωνιστής της ανατινάξεων του

Γοργοποτάμου μέλος της Συμμαχικής Αποστολής στην Ελλάδα και Σύνδεσμος του

Γεν. Στρατηγείου Μέσης Ανατολής κατά την Κατοχή στο Γενικό Αρχηγείο του

Ζέρβα γνωστός ιστορικός Θεμιστοκλής Μαρίνος απέστειλε προς τον Μάγερ επιστολή

με συντριπτικά στοιχεία για το ανιστόρητο της δήθεν ανακωχής.

Ο κ. Μαρίνος παραχώρησε στην «Εστία» τα στοιχεία από το προσωπικό του Αρχείο,

τα οποία είναι αποκαλυπτικά. Ανατρέπονται εντελώς τα διαδιδόμενα.

Συντριπτικά στοιχεία

Η επιστολή Μαρίνου προς τον Μάγερ έχει ως εξής:

Αγαπητέ κ. Μάγερ

Διάβασα με ενδιαφέρον τη συνέντευξη σας στο συνεργάτη της «Καθημερινής» κ.

Ηλία Μαγκλίνη που δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 28/3/2004. Ως μέλος της

Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής μα

ειδικότερα ως Σύνδεσμος του Γεν. Στρατηγείον Μέσης Ανατολής (ΓΣΜΑ) στο

Γενικό Αρχηγείο του Ζέρβα εξεπλάγην διαβάζοντας την βεβαιότητα με την οποία

εξεφράσατε την άποψη περί συνεργασίας του Ζέρβα με τους Γερμανούς τον

Οκτώβριο τον 1943, την οποία, όπως ανεφέρατε, στηρίξατε σε συνομιλίες σας με

πολλούς βετεράνους τον γερμανικού 22ου Ορεινού Σώματος Στρατού που έδρευε στα

Ιωάννινα.

Απορώ πώς εσείς κ. Μάγερ, με τον οποίο γνωριζόμαστε προσωπικά, δεν ελάβατε τον

κόπο κατά την ερευνά σας να συμβουλευθείτε και το βιβλίο μου «Ο Εφιάλτης της

Εθνικής Αντίστασης» «Εκδόσεις Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας», Αθήνα

2000), ή να συζητήσετε το θέμα μαζί μου πριν καταλήξετε σ' αυτές τις δηλώσεις.

Αφήνω τη λεπτομέρεια περί δήθεν στενής φιλίας του Ζέρβα με τον Γερμανό διοικητή

Ιωαννίνων, μέχρι σημείου και αποστολής φαρμάκων σ' αυτόν, τότε μάλιστα που ο

ΕΔΕΣ διέθετε πρότυπο ορεινό χειρουργείο και η Συμμαχική Αποστολή το εφοδίαζε

με ότι ζητούσε.

Είναι τουλάχιστον περίεργο πώς, μερικοί ξένοι συγγραφείς των γεγονότων της εποχής

εκείνης, όπως και ο γνωστός καθηγητής Μαρκ Μαζάουερ με το βιβλίο του «Ιnside

Hitler”s Greece», έχουν τάση να στηρίζονται κυρίως σε αριστερές πηγές,

παραβλέποντας μαρτυρίες υπευθύνων μαρτύρων της άλλης πλευράς, όπως των

Κομνηνού Πυρομάγλου και Κώστα Ιωάννου, η αντικειμενικότητα των οποίων είναι

αναμφισβήτητη. Αλλά κ. Μάγιερ αγνοείτε ακόμη και τις προσωπικές μαρτυρίες των

Κρις Γούντχαουζ, Τομ Μπάρνς μόνου αρμοδίου για την Ήπειρο (επίσημη έκθεση του

προς το Γ.Σ.Μ.A. 13/6/44) και τον υπογράφοντος. Το σχετικό ιστορικό δίδεται

αναλυτικά στο βιβλίο μου (σελ. 215-218, του β' τόμου) και έχει εν συντομία ως εξής:

Την 3/10/43, ο Ζέρβας ειδοποιήθηκε από τον εκπρόσωπο του στα Άγναντα

αντισμήναρχο Ευάγγελο Ευαγγελίδη ότι επιτροπή από τα Ιωάννινα με επικεφαλής

τον Δήμαρχο Βλαχλίδη και μέλη τον εκπρόσωπο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού

(Δ.Ε.Σ.), Bickel , τον διερμηνέα του Αντ. Καραβά κι έναν έμπορο Δημ. Δούμα ήθελε

να τον συναντήσει.

Ο Ζέρβας με ενημέρωσε σχετικά και όρισε τόπο συναντήσεως της επιτροπής το

χωριό Βουλγαρέλι. Κατόπιν τούτου ανέθεσα στον Βρετανό Σύνδεσμο Βουλγαρελίου

υπολοχαγό Αγγελάτο, υφιστάμενο μου να παραστεί στη συζήτηση με την επιτροπή.

Κατά τη συνάντηση εκείνη, διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή ερχόταν εκ μέρους του

Γερμανού Διοικητού Ιωαννίνων συνταγματάρχη Βick, πρώτον για να

διαπραγματευθεί την απελευθέρωση Γερμανών αιχμαλώτων και δεύτερον για να

προτείνει εκεχειρία, ώστε να επιτραπεί η διέλευση βοηθείας του Δ.Ε.Σ. προς τους

αμάχους, με αντάλλαγμα την αναστολή των επιδρομών εναντίον των ανταρτών,

πυρπολήσεως χωριών και των εκτελέσεων ομήρων.

Ο εκπρόσωπος του Δ.Ε.Σ. έκανε έκλυση στον Ζέρβα να αποδεχθεί την πρόταση, διότι

ο επερχόμενος χειμώνας θα άφηνε πολλά θύματα από πείνα. Ο Δήμαρχος διευκρίνισε

ότι σχετικές διαπραγματεύσεις θα γίνονταν με εξουσιοδοτημένο Γερμανό αξιωματικό

σε τακτή ημερομηνία.

Ο Ζέρβας πριν δώσει απάντηση στην πρόταση έστειλε επείγον σήμα στο Κάιρο με

τον ασύρματο της Αποστολής ζητώντας οδηγίες. Η απάντηση του Γ.Σ.Μ.Α. ήταν

άμεση και σαφής: συζήτηση με τους Γερμανούς είναι δυνατή μόνο για άνευ όρων

παράδοση τους (αντίγραφο του σήματος στο Αρχείο μου). Κατόπιν τούτου ο Ζέρβας

απέρριψε την πρόταση.

Η Επιτροπή, απογοητευμένη, επισκέφθηκε κατόπιν το Αρχηγείο Ηπείρου του ΕΛΑΣ

στα Άγναντα, όπου και έκανε τις ίδιες προτάσεις.

Οι συζητήσεις με τη διοίκηση του ΕΛΑΣ (VIII Μεραρχία) αποτελούμενη από την

τρόικα, στρατηγό Π. Νάση (Καπετάνιο), Συνταγματάρχη Α. Πίσπερη (στρατιωτικό)

και Ι. Κατσαντώνη (πολιτικό καθοδηγητή) έγιναν απουσία εκπροσώπου της

αποστολής και οδήγησαν στην αποδοχή της προτάσεως της Επιτροπής οπότε

ορίσθηκε η 14η Οκτωβρίου για την συνάντηση τους με Γερμανό αξιωματικό. Μέχρι

τότε θα ίσχυε σιωπηλή ανακωχή με τον ΕΛΑΣ. Το απόρρητο σχετικό τηλεγράφημα

της VIII Μεραρχίας προς το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ στο Περτούλι

(Θεσσαλίας) Λ.Π. 293/6-10-43 βρέθηκε μεταπολεμικά μεταξύ των κατασχεθέντων

αρχείων τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, κατά τον «Τρίτο Γύρο» της εξέγερσης του ΚΚΕ.

Στις 9/10/43 εκδηλώθηκε η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον του ΕΔΕΣ -ήταν ο

«Πρώτος Γύρος» με την ψευδή κατηγορία ότι ο Ζέρβας υπέγραψε ανακωχή με τους

Γερμανούς. Έκτοτε η συκοφαντία αυτή επαναλαμβάνεται χωρίς ντροπή και αίσθημα

ευθύνης και από σοβαρά ακόμη πρόσωπα. Τα ίδια βλέπουμε και στο βιβλίο «ΕΛΑΣ»

τον Στρατηγού Σαράφη, όπου διαστρεβλώνονται γενικότερα τα σχετικά γεγονότα,

όπως βεβαιώνει και ο Θόδωρος Μακρίδης στην περίφημη έκθεση του προς τον

Ζαχαριάδη Γεν. Γραμματέα τον ΚΚΕ (εφημ. «Αυγή», 2/3/80).

Επί του συγκεκριμένου θέματος έχουμε και την Απόρρητη Διαταγή 290/6-10-43, της

VIII Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, προς 15. 24, 3/40 και 85 Συντάγματά της, με

κοινοποίηση στο Γεν. Στρατηγείο του ΕΛΑΣ με την οποία διέτασσε παύση κάθε

ενέργειας εναντίον των Γερμανών, ώστε να έχουν ελεύθερα τα νώτα κατά τις

επιχειρήσεις ιούς εναντίον του ΕΔΕΣ, Το χειρότερο είναι ότι, όταν ο ΕΛΑΣ

διαπίστωσε πως ήταν αδύνατο να διαλύσει τον ΕΔΕΣ μέχρι της 14 Οκτωβρίου, όπως

πίστευε, ζήτησε παράταση της εκεχειρίας με μετάθεση της ημερομηνίας συναντήσεως

με τον Γερμανό αξιωματικό στις 20 Οκτωβρίου (έγγραφο VIII Μεραρχίας Ε.Π.

301/12-10-43 προς το Δήμαρχο Ιωαννίνων).

Σχετικά με την συκοφαντική εκείνη εκστρατεία κατά του Ζέρβα ο Γούντχαουζ γράφει

στο βιβλίο του «Μήλο της Έριδος» (σελ. 78).

«Το ότι ο Ζέρβας δεν το έκανε (να δεχθεί τη γερμανική πρόταση) αποδεικνύεται από

δύο γεγονότα: πρώτον ότι καθ όλη τη διάρκεια της συναντήσεως με τους

εκπροσώπους τον Ερυθρού Σταυρού βρισκόταν παρών ένας Άγγλος αξιωματικός που

είχε εξαίρετη γνώση της Ελληνικής γλώσσας, δεύτερον ότι την συνάντηση

ακολούθησε εντός ολίγων ημερών μία από τις διαρκέστερες και πλέον θηριώδεις

μάχες που έγιναν μεταξύ Ζέρβα και Γερμανών».

Λεπτομερέστερος είναι ο Τομ Μπαρνς, στην έκθεση του προς το ΓΣΜΑ (13/6/44)

όπου περιγράφει την πολεμική συνεισφορά του ΕΔΕΣ, σε αντίθεση του ΕΛΑΣ,

ιδιαίτερα κατά τις κρίσιμες στιγμές όπως η συμμαχική απόβαση στη Σικελία, τον

Ιούλιο 1943. Μάχες εκ τον συστάδην με τον εισβολέα σαν τις επικές του ΕΔΕΣ, στον

Αχελώο, το Μακρυνόρος, τη Μενίνα κ.λπ., που να εορτάζονται σαν εθνικές επέτειοι

κάθε χρόνο δεν έχει να επιδείξει ο ΕΛΑΣ. Απλώς δεν υπάρχουν. Το 1943, κύρια

απασχόληση τον ήταν ο αφοπλισμός των Εθνικών Ομάδων Ανταρτών (Παπαϊωάννου,

Ψαρρού, Κρανιά κ.λπ.). Τέλος, θα έπρεπε να ξέρετε κ. Μάγιερ ότι το Σεπτέμβριο,

μετά την επίσκεψη της Επιτροπής του Δ.Ε.Σ., εξακολούθησε άγριο κυνηγητό του

ΕΔΕΣ από τους Γερμανούς, ενώ του επετίθετο και ο ΕΛΑΣ -πού έφθασε μέχρι

σχεδόν και τη διάλυση των ομάδων του.

Είναι λυπηρό και απαράδεκτο να γίνονται τέτοιες παραπλανητικές δηλώσεις, που

αφορούν στην ιστορία της χώρας μας, σε επίσημες συνεντεύξεις σε κορυφαίες

εφημερίδες διεθνούς κύρους, ανεύθυνα και επιπόλαια θα έλεγα. Ελπίζω

να μη διαβάσουμε τα ίδια πράγματι στο υπό εκπόνηση νέο βιβλίο σας κ. Μάγιερ».

Με τιμή Θεμιστοκλής Μαρίνος

Εσκεμμένη αδιαφορία των Πανεπιστημιακών

Τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέχει στην επιστολή του ο Θέμης Μαρίνος είναι

συντριπτικά. Προσωπικά παρά ταύτα δεν έχω καμία ελπίδα ότι οι πανεπιστημιακοί

καθηγητές της ιστορίας θα αναθεωρήσουν τη στάση τους και θα επιδιώξουν στις

έρευνες τους να αναδιφήσουν τα Αρχεία της άλλης πλευράς.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι με χορηγία της χήρας του στρατηγού

Αικατερίνης Ναπολέοντος Ζέρβα λειτουργεί ήδη από το 1997 «Μουσείο Εθνικής

Αντιστάσεως - Ναπολέων Ζέρβας» με χιλιάδες αυθεντικά ντοκουμέντα της Κατοχής

και πολύτιμο ανέκδοτο ιστορικό υλικό, αλλά ουδείς ερευνητής μέχρι σήμερα εζήτησε

να το επισκεφθεί να ερευνήσει και αξιοποιήσει το Αρχείο!!"


 Πηγή:  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2014/06/blog-post.html

Η μάχη της Μενίνας

Η μάχη της Μενίνας έλαβε χώρα την 17η-18η Αυγούστου 1944, κατόπιν διαταγής του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Οι δυνάμεις της Χ Μεραρχίας του ΕΔΕΣ, με διοικητή τον Συνταγματάρχη Βασίλειο Καμάρα έφεραν εις πέρας και με απόλυτη επιτυχία μια δύσκολη αποστολή, που τους ανέθεσε ο Ναπολέων Ζέρβας. Η Μενίνα αποτελούσε αξιόλογο κόμβο συγκοινωνιών, όχι μόνο για τους αντάρτες αλλά και για τους κατακτητές. Οι Γερμανοί έχοντας τον έλεγχο της περιοχής, μπορούσαν να εφοδιάζουν φυλάκια τους στην Ηγουμενίτσα, στους Φιλιάτες και στη νήσο Κέρκυρα από τα Ιωάννινα και την Πρέβεζα. Από την άλλη οι Τσάμηδες, που συνεργάζονταν ανοιχτά με τις κατοχικές δυνάμεις, με φανατισμό ενίσχυαν τους Γερμανούς, στην προσπάθειά τους να μη χάσουν το τελευταίο -γι΄αυτούς- προπύργιο της "Τσαμουριάς" [1].
 Πριν περάσουμε στα της μάχης, καλό θα είναι να αναφέρουμε τη σπουδαιότητα της εν λόγω επιχείρησης. Ο λόγος της επιχείρησης είχε να κάνει αφενός με το να υπολογισθεί η γερμανική δύναμη στην περιοχή και αφετέρου να διαπιστωθεί το αξιόμαχο των δυνάμεων του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ. Η Μενίνα αποτέλεσε την μοναδική μάχη κατά την κατοχή εναντίον ισχυρώς οργανωμένης τοποθεσίας του εχθρού, νικηφόρα μάχη εκ παρατάξεως απέναντι στις ορδές της Βέρμαχτ.

Ο Θέμης Μαρίνος σε άρθρο του στην εφημερίδα "Εστία" την άνοιξη του 2004, έγραψε: "... Μάχες εκ τον συστάδην με τον εισβολέα σαν τις επικές του ΕΔΕΣ, στον Αχελώο, το Μακρυνόρος, τη Μενίνα κ.λπ., που να εορτάζονται σαν εθνικές επέτειοι κάθε χρόνο δεν έχει να επιδείξει ο ΕΛΑΣ. Απλώς δεν υπάρχουν...". Επιπλέον, Ο Κρίς Γουντχάουζ σε έκθεση που υπέβαλε προς την SOE Καίρου το 1945 έκανε λόγο: "... Στην περιοχή 4 (δηλαδή στην Ήπειρο), ο Ζέρβας διεξήγαγε κυρίως τρείς σημαντικές επιχειρήσεις, από τις οποίες η μιά ξεχωρίζει ως το μεγαλύτερο ίσως πολεμικό επίτευγμα που είχε παρουσιάσει ανταρτική δύναμη στην Ελλάδα. Η πρώτη ήταν η επίθεση Αυγούστου, ήταν η προσβολή και εξόντωση της Γερμανικής φρουράς της Μενίνας, περάσματος που εξησφάλισε τον έλεγχο της οδού Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων,..." [2].
 Οι άλλες δύο επιχειρήσεις που αναφέρει ο Γουντχάουζ, ήταν η κατά μέτωπο επίθεση κατά ισχυρών δυνάμεων στην Πρέβεζα, στις αρχές Ιουλίου, στην οποία συμμετείχε ενεργά και ο ίδιος ο Ζέρβας και η άλλη -πιο σημαντική απ' όλες κατά τον ίδιο- ήταν το κλείσιμο επί 16 ημέρες της οδικής αρτηρίας Άρτας-Ιωαννίνων τον Σεπτέμβρη του 1944, που προξένησε μεγάλα προβλήματα στους Γερμανούς. Παρόλα αυτά, την περίοδο της άνοιξης και του θέρους του 1944 υπάρχουν κάποιες αναφορές γερμανικών εκθέσεων που αναφέρουν τον Ζέρβα σαν ουδέτερο έναντι του στρατού κατοχής και τη στάση του ΕΔΕΣ ως "νομιμόφρονα". Οι επικές μάχες της Παραμυθιάς, της Πάργας, της Πρέβεζας και της Μενίνας αναιρούν βέβαια τα τεχνάσματα των Γερμανών. Ο Σόλωνας Γρηγοριάδης μάλιστα έγραψε πως τα έγγραφα αυτά συντάσσονταν σκόπιμα από τους Γερμανούς και σκόπιμα αφήνονταν να διαρρεύσουν στον ΕΛΑΣ, ώστε ο εμφύλιος να συνεχίζεται προς όφελός τους [3]. Μην ξεχνάμε ότι την ίδια περίοδο οι Γερμανοί είχαν ορίσει τον λοχαγό Αστέριο Μιχαλάκη, ευκαιριακό μεσολαβητή τους προς την πλευρά του Ζέρβα και είχαν ξεκινήσει με δική τους πρωτοβουλία επαφές με στόχο να πείσουν τον Ζέρβα και τη Συμμαχική αποστολή να σταματήσουν τις επιθετικές ενέργειες. Αναλυτικά τα όσα αναφέρει ο Μιχαλάκης στην έκθεσή του τα έχουμε δει εδώ. 

     Στα της επιχείρησης τώρα, από τις αρχές Αυγούστου ο Τόμ Μπάρνες ζητούσε από τον Ζέρβα την ανάληψη καθολικών επιχειρήσεων, όμοιων με αυτών του Ιουνίου-Ιουλίου. Ο Αρχηγός του ΕΔΕΣ ήταν εν μέρει διστακτικός εξαιτίας του ζητήματος του επισιτισμού, όπως φαίνεται και από το ημερολόγιό του (σημειώσεις 4-5 Αυγούστου 1944). Στις 13 Αυγούστου ο στρατηγός γράφει: "Ο Τόμ, σύμφωνα με αναφορά του μεράρχου, ζητεί όπως γίνη σαμποτάζ κατά της Μενίνας, υπό της 10ης Μεραρχίας. Οι επιτελάρχης και Κομνηνός προτείνουν να του γράψω παρελκυστικώς. Απήντησα τηλεγραφικώς ότι, εφόσον διαρκεί η θαλάσσια επιχείρησις, δεν κρίνω σκόπιμον να ενεργήσωμεν και μέχρις ότου επιτύχωμεν συγκέντρωσιν, μεταφοράν και διανομήν των ειδών..." [4]. Και συνεχίζει την επομένη 14 Αυγούστου: "Την 20ήν ώραν χθές ο Χάρρυ μου έφερεν ένα υβριστικό τηλεγράφημα του Τόμ, εις το οποίον ούτος αποκαλεί δειλούς τους άνδρας του Ζέρβα, εκφράζει την αηδίαν του, και ζητεί τελεσιγραφικώς επίθεσιν κατά της Μενίνας και ενέργειαν υπό του Ζώτου, λέγων ότι εν εναντία περιπτώσει θα κάμη αναφοράν εις το Κάιρον. Του απήντησα όπως έπρεπε και συγχρόνως διέταξα να γίνη ενέργεια κατά της Μενίνας και υπό του Ζώτου..." [5]. 

Πράγματι, ο Ζέρβας άμεσα εξέδωσε την υπ' αριθμόν 12341/ 14-8-44, κρυπτογραφική διαταγή του Γενικού Αρχηγείου, στην αρχή της οποίας αναφέρονταν ρητά: "Κατόπιν εντολής Αρχηγού προπαρασκευάσατε προσβολήν Μενίνης το ταχύτερον ΣΤΟΠ. Συννενοηθήτε με Άγγλον Σύνδεσμον ΣΤΟΠ. Ανακαλέσατε εντός της σήμερον 3/40 εις Παραμυθιάν ΣΤΟΠ. Τούτο βοηθήση επιχείρησιν ΣΤΟΠ. Αναφέρατε ημέραν εκτελέσεως ΣΤΟΠ....". Επιπλέον ο Ζέρβας μετά το υβριστικό τηλεγράφημα του Μπάρνς, σε σύσκεψη του με τους αξιωματικούς του, τους ξεκαθάρισε ότι πρέπει μέχρι τέλους να δείξουν "σταθεράν πειθαρχίαν και συνοχήν". Βέβαια αυτό δεν φαίνεται να το ενστερνίστηκαν όλοι, καθώς ο Ζώτος στα τέλη Αυγούστου αρνήθηκε να εκτελέσει διαταγή του Ζέρβα να χτυπήσει τους Γερμανούς, φοβούμενος τα αντίποινα των τελευταίων στο χωριό του [6].

  

 Στις 17 Αυγούστου ο Ναπολέων Ζέρβας εκδίδει "Δελτίον Στρατιωτικής Καταστάσεως 17-8-44", με αριθμό πρωτοκόλλου 12.601, στο οποίο αναφέρει: 1) Σήμερον και περί ώραν 5.30 ήρξατο επίθεσις κατά ΜΕΝΙΝΑΣ και περιοχής της. - Μενίνα και περιοχή της οχυρωμένη με έργα εκστρατείας εις σημεία στηρίγματος, με σημαντικόν αριθμόν πολυβόλων και αυτομάτων. - Εις ταύτην έλαβον μέρος τμήματα της Χ Μεραρχίας (2 Τάγματα του 16ου Συντ/τος, 1 Τάγμα του 23ου Συντ/τος) και τμήματα του Γεν. Αρχηγείου (3/40 Συν/μα). Η μάχη διήρκεσεν καθ΄όλην την ημέραν μέχρι νυκτός. Καθ΄όλην την ημέραν ο αγών διεξήχθη σκληρός, των διαφόρων σημείων στηριγμάτων καταλαμβανομένων και ανακαταλαμβανομένων. Οι Γερμανοί ημύνθησαν απεγνωσμένως. Τέλος τα διάφορα σημεία κατελήφθησαν κατόπιν αγώνος εκ του συστάδην. Τας εσπερινάς ώρας ο εχθρός περιωρίσθη μόνον εις έν σημείον αποτελλούμενον από συγκρότημα οικιών. Κατά τον αγώνα της ημέρας ταύτης περιήλθον εις χείρας των τμημάτων μας 2 αυτοκίνητα αναγνωρίσεως, 1 φορτηγόν και 12 ίπποι έλξεως. - Απώλειαι του εχθρού 27 αιχμάλωτοι. Νεκροί και τραυματίαι δεν εξηκριβώθησαν. Απώλειαι ημετέρων: 25 νεκροί και τραυματίαι Αξ/κοί και οπλίται. 2) Μονάδες της VIII Μεραρχίας καλύπτουσι τα διεξάγοντα τον αγώνα τμήματα [7]. 

Την επομένη εξεδίδεται νέο δελτίο από τον αρχηγό του ΕΔΕΣ, στο οποίο αναφέρεται η επιτυχή έκβαση της μάχης που προκάλεσε βαρύτατες απώλειες στους Γερμανούς: 1) Σήμερον και ώραν 10.00 ενηργήθη νέα επίθεσις των τμημάτων μας προς κατάληψιν του υπολειφθέντος σημείου στηρίγματος (συγκρότημα οικιών) ΜΕΝΙΝΑΣ. - Η μάχη συνεχίσθη με σφοδρότητα μέχρι της 14.30 ώρας των Γερμανών αμυνομένων μετά πείσματος εντός των οικιών. - Την 14.30 ώραν συνεπληρώθη η κατάληψις ΜΕΝΙΝΑΣ και περιοχής αυτής. - Συνολικαί απώλειαι Γερμανών κατά την πρώτην και δευτέραν ημέραν της επιθέσεως, γνωσθείσαι μέχρι της στιγμής: - 80 νεκροί και τραυματίαι. - 45 αιχμάλωτοι. -Περιήλθεν εις χείρας μας αρκετόν πολεμικόν υλικόν πλήν των αυτοκινήτων και ίππων. Ακριβή αριθμόν αιχμαλώτων και απωλειών του εχθρού ανακοινώσωμεν μεταγενεστέρως. Απώλειαι ημετέρων: Γνωστείσαι μέχρι της στιγμής. 2 Αξ/κοί νεκροί και 5 τραυματίαι. - 2 αντάρται νεκροί και 28 τραυματίαι. 2) Σήμερον Γερμανική φάλαγξ αυτοκινήτων εξ ων δύο τεθωρακισμένα προερχόμενα από Ηγουμενίτσης προς Ιωάννινα προσεβλήθη υπό τμημάτων της Χ Μεραρχίας εις το ύψος του χωρίου ΒΡΑΤΙΛΙΑ 3 χιλ. Δυτ. ΜΕΝΙΝΑΣ και καθηλώθη. Απώλειαι της φάλαγγος ταύτης 6 αυτοκίνητα καταστράφησαν, 10 Γερμανοί εφονεύθησαν και ετραυματίσθησαν και συνελήφθησαν αιχμάλωτοι έτεροι 8. 3) Από μεταμεσημβρίνας ώρας της σήμερον Γερμανικόν Πυροβολικόν έβαλλεν θέσεις μας ΜΕΝΙΝΑ από κατευθύνσεως ΦΙΛΙΑΤΩΝ [8]. 

Οι απώλειες που προξένησαν οι αντάρτες του Ζέρβα στους Γερμανούς, αποτελούν ένα ακόμη στοιχείο της σπουδαιότητας της επιχείρησης. Οπωσδήποτε η συμπεριφορά του Ζέρβα προς τους Γερμανούς μετά από τέτοιες επιχειρήσεις, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί "νομιμόφρονα" ή "ουδέτερη". Μετά από αυτή τη μεγάλη νίκη του εδεσίτικου αντάρικου, οι Γερμανοί ανέλαβαν έντονες εκκαθαριστικές επιθέσεις ώστε να ανακαταλάβουν την περιοχή. Παράλληλα, όπως προκύπτει από το ημερολόγιο του Ζέρβα, η στάση ανταρτών του ΕΛΑΣ δεν ήταν η πρέπουσα κατά την διάρκεια των μαχών αυτών: "19 Αυγούστου, [...] Ελήφθη εξάλλου τηλεγράφημα του Κωνσταντινίδη, αναφέροντος ότι εις το ενεργηθέν παρ' αυτού σαμποτάζ κατεστράφησαν 13 αυτοκίνητα και ότι εφονεύθησαν υπέρ τους 40 Γερμανοί και ετραυματίσθησαν 60 περίπου. Ο Κωνσταντινίδης έχει 6 τραυματίας, πιθανώς όμως και άλλας απωλείας, διότι ένα τμήμα του διέφυγε προς Μιτσικέλι. Ο ίδιος αναφέρει ότι, ενώ εμάχετο κατά των Γερμανών, οι εαμίτες, επωφεληθέντες, επετέθησαν κατά μικράς δυνάμεώς του, εις Ανθοχώρι. Οι έφεδροι ΕΔΕΣ ενισχυθέντες αντεπετέθησαν και καταδίωξαν τους εαμίτες. Αγνοείται η τύχη 4 ανταρτών μας. Κάνω επ' αυτού διαμαρτυρίαν κατά του ΕΑΜ" [9]. 

Οι επιχειρήσεις των Γερμανών όχι μόνο δεν κατάφεραν το σκοπό τους αλλά προξένησαν πάλι, πολλές απώλειες. Ο Στρατηγός Ζέρβας αναφέρει ότι την 28η Αυγούστου, οι Γερμανοί "υπέστησαν πανωλεθρίαν" σε μάχη 7,5 ωρών και άφησαν επί τόπου 15 νεκρούς [10]. Η επιχειρήσεις των τελευταίων ημερών προξένησαν άριστες εντυπώσεις στο Κάιρο και συνεχίστηκαν με τη διεξαγωγή συνεχόμενων σαμποτάζ, διαταγμένων από το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής [11].

   Μετά τη μάχη της Μενίνας, συντάχθηκε αναλυτική έκθεση "επί της διεξαχθείσης επιχειρήσεως δια την κατάληψιν της Μενίνας" από τον Αντισυνταγματάρχη Γεώργιο Αγόρο, στο τέλος της οποίας αναφέρει:"Αποτελέσματα της μάχης: Περιήλθον εις χείρας μας αιχμάλωτοι (101), εξακριβωθέντες νεκροί 75-80 άπαντες Γερμανοί. Συνελήφθησαν ομοίως 9 Τούρκοι. Υλικόν: Περιήλθον εις χείρας μας εν πυροβόλον ορειβατικόν των 75 χιλ. με 250 βλήματα εις καλήν κατάστασιν 5 αυτοκίνητα (3 φορτηγά, 2 επιβατικά). Ίπποι Γερμανικοί άνω των 150, εκ των οποίων οι 50 και μόνον εις τα οργανικά τμήματα τα δε υπόλοιπα εις τους κατοίκους της περιοχής. Περί τα δέκα εισέτι αυτοκίνητα υπήρχον μη επιτευχθείσης της μετακινήσεως των διότι ή ήσαν κατεστραμμένα ή αφηρέθησαν τα ελαστικά των υπό των κατοίκων της περιοχής. Απώλειαι ημετέρων: 3/40 Σύνταγμα Νεκροί 3 Αξ/κοί, 14 Υπαξ/κοί και αντάρται. Τραυματίαι 6 Αξ/κοί, 19 Υπαξ/κοί και αντάρται. Σύνολον εκτός μάχης (42)" [12]. 

 Τελειώνοντας, θεωρώ χρέος μου να αναφέρω τα ονόματα των 25 συνολικά νεκρών ηρώων της θρυλικής μάχης της Μενίνας: 

1) Ταγματάρχης Ντέϊβιντ Ουάλλας, 2) Ανθ/γός Πέτρος Λαλαγιάννης, 3) Ανθ/γός Αχιλλεύς Μπίστης, 4) Ανθ/γός Λάζαρος Τρίμπος, 5) Ανθ/στής Θεόδωρος Γαλάνης, 6) Επιλοχίας Ελευθέριος Γκορτζής, 7) Επιλοχίας Γεώργιος Μετσοβίτης, 9) Ενωματάρχης Βασίλειος Τσέτσος, 10) Οπλαρχηγός Κωνσταντίνος Κωλέτσας, 11) Δεκανεύς Δημήτριος Κοκοράβας. Αντάρτες: Νικόλαος Αμπελογιάννης, Κωνσταντίνος Βασιλείου, Σωτήριος Ζορμπάς, Μιχαήλ Ιωάννου, Γεώργιος Κοψίδης, Βασίλειος Κουλούρης, Δημήτριος Κωλέτσας, Νικόλαος Μέξης, Σπυρίδων Σοαπρίκης, Θεόδωρος Τοινέλος, Νικόλαος Τσουκνιάς, Γεώργιος Φύσσας, Νικόλαος Χαρίτος, Ιωάννης Χρήστου [13].


Πηγή:  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2014/04/blog-post_29.html

Μεταπολεμική πολιτική σταδιοδρομία αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης

Αρκετοί απ΄τους εθνικούς αγωνιστές της κατοχικής περιόδου στην μεταπολεμική εποχή μπήκαν στον πολιτικό στίβο, οι περισσότεροι με επιτυχία. Παρακάτω αναφέρουμε τις πιο γνωστές περιπτώσεις από αυτούς:

Ναπολέων Ζέρβας, αρχηγός του ΕΔΕΣ:

 Ίδρυσε το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας με το οποίο συμμετείχε με αξιόλογη επιτυχία στις εκλογές του 1946 και του 1950. Απ΄το 1947 ως το 1951 διετέλεσε υπουργός Δημόσιας Τάξης, υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου, υπουργός Δημοσίων Έργων και υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας. Το 1950 συγχώνευσε το κόμμα του με το Κόμμα των Φιλελευθέρων με το οποίο και επανεξελέγη στις εκλογές του 1951.        

 

Στυλιανός Χούτας, οπλαρχηγός του ΕΔΕΣ στην επαρχία Βάλτου της Αιτωλοακαρνανίας:

 Εξελέγη βουλευτής με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας το 1946 και το 1950. Μετά εντάχθηκε στο Κόμμα Φιλελευθέρων με το οποίο επανεξελέγη στις εκλογές του 1951. Το 1952 κατέβηκε ως ανεξάρτητος υποψήφιος στην επαρχία Βάλτου, αλλά δεν εξελέγη. Το 1956 εντάχθηκε στην Δημοκρατική Ένωση (εκλογική συνεργασία κεντρώων κομμάτων) και εξελέγη. Το 1958 εξελέγη με το Κόμμα Φιλελευθέρων. Το 1961, το 1963 και το 1964 εξελέγη με την Ένωση Κέντρου.

Αλέκος Παπαδόπουλος, διοικητής του ανεξάρτητου συντάγματος Ξηροβουνίου του ΕΔΕΣ:

 Εξελέγη βουλευτής με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας το 1946. Το 1950 επανεξελέγη αλλά παραιτήθηκε υπέρ του επιλαχόντα Δημήτριου Ιωάννου. Το 1952 εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό του Παπάγου. Το 1956 δεν καταφέρνει να εκλεγεί, όντας υποψήφιος με το Κόμμα Προοδευτικών του Μαρκεζίνη. Το ίδιο συνέβη και στις εκλογές του 1958. Στις εκλογές του 1961 το Κόμμα Προοδευτικών συνεργάζεται με την Ένωση Κέντρου και έτσι ο Παπαδόπουλος καταφέρνει να εκλεγεί. Το 1963 δεν εκλέγεται. Στις εκλογές του 1964 δεν συμμετείχε γιατί διαφώνησε με την συνεργασία του Κόμματος Προοδευτικών με την ΕΡΕ. Ήταν ιδιαιτέρως θετικός απέναντι στο καθεστώς της 21^ης Απριλίου με το οποίο και συνεργάστηκε.

 

Δημήτριος Ιωάννου, υποδιοικητής του ανεξάρτητου συντάγματος Ξηροβουνίου του ΕΔΕΣ:

  Εξελέγη βουλευτής με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας το 1946 και το 1950 (μετά απ΄την παραίτηση του Αλ.Παπαδόπουλου όπως είδαμε πριν). Το 1951 εκλέγεται με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, και το 1952 με τον Ελληνικό Συναγερμό. Το 1956 εκλέγεται με την ΕΡΕ, με την οποία εκλεγόταν ανελλιπώς σε όλες τις εκλογές ως και το 1964.

Κομνηνός Πυρομάγλου, υπαρχηγός του ΕΔΕΣ:

Το 1958 εξελέγη ως ανεξάρτητος βουλευτής συνεργαζόμενος με την αριστερή ΕΔΑ

  

Αντώνης Παπαπαντολέων, πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής Τριχωνίδας (δηλ. περιοχή Αγρινίου) του ΕΔΕΣ:

 Το 1950 ήταν υποψήφιος με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας και το 1964 πήγε στην Ένωση Κέντρου.

 Γεώργιος Παπαϊωάννου, οπλαρχηγός του ΕΔΕΣ στην Τριχωνίδα:

 Από προπολεμικά είχε εκλεγεί βουλευτής το 1932 και το 1936 με το Κόμμα Φιλελευθέρων. Το 1946 εκλέγεται με το Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων του Γονατά. Το 1950 επανεξελέγη με το Κόμμα Φιλελευθέρων.

  Θύμιος Δεδούσης, λοχαγός του 5/42:

  Εκλέγεται το 1946 με το Λαϊκό Κόμμα (βασιλόφρονες). Το 1947 εγκατέλειψε το βουλευτιλίκι για να πολεμήσει τους κομμουνιστές στον συμμοριτοπόλεμο όπου και σκοτώθηκε.

           

  Παυσανίας Κατσώτας, διοικητής της 1^ης ταξιαρχίας στην Μέση Ανατολή που διαλύθηκε μετά από στασιαστικά κινήματα. Μετά την Απελευθέρωση ανέλαβε υπασπιστής του Σπηλιωτόπουλου που ήταν στρατιωτικός διοικητής Αθηνών-Πειραιώς και συγκρούστηκε με τον ΕΛΑΣ στα δεκεμβριανά.

 Το 1946 εξελέγη με το Εθνικό Ενωτικό Κόμμα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Το 1950 εξελέγη με το Κόμμα Φιλελευθέρων. Το 1954 εξελέγη δήμαρχος Αθηναίων υποστηριζόμενος μεταξύ άλλων και από την ΕΔΑ. Το 1961 εντάχτηκε στην Ένωση Κέντρου με την οποία εκλεγόταν ως και το 1964. Το 1977 πολιτεύτηκε με την Εθνική Παράταξη. Διετέλεσε υπουργός Δημοσίας Τάξεως το 1946, υπουργός εσωτερικών το 1950, γενικός διοικητής βορείου Ελλάδας το 1951 και υπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας επί κυβέρνησης της Ένωσης Κέντρου.

   Κώστας Παπαδόπουλος, ξεκίνησε απ΄τον εφεδρικό ΕΛΑΣ, μετά πήγε στην ΠΑΟ και αργότερα ανεδείχθη σε ηγέτη του Εθνικού Ελληνικού Στρατού στην περιοχή του Κιλκίς:

   Το 1946 εξελέγη ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος με την Ηνωμένη Παράταξη Εθνικοφρόνων (συνασπισμός των δεξιών κομμάτων). Το 1950 εξελέγη με το Λαϊκό Κόμμα. Το 1951 και το 1952 εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό. Απ'το 1956 ως και το 1964 εκλεγόταν συνεχώς με την ΕΡΕ.

Aντώνης Φωστερίδης (Τσαούς Αντών), αρχηγός των Εθνικών Αντάρτικων Ομάδων (ΕΑΟ):

 Το 1952 εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό. Το 1955 εντάχθηκε στο Κόμμα Προοδευτικών με το οποίο εξελέγη βουλευτής το 1961. Στις εκλογές αυτές το Κόμμα Προοδευτικών συνεργαζόταν με την Ένωση Κέντρου.

  
Παναγιώτης Παπαδόπουλος, πολιτικός υπεύθυνος των ΕΑΟ:

 Το 1946 εξελέγη με το Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων

 

Παντελής Παπαδάκης, οπλαρχηγός των ΕΑΟ στο Φαλακρό Όρος (Μποζ Νταγ Δράμας):

  Το 1946 εξελέγη με το Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων.

 Γεώργιος Αλεξιάδης, αρχηγός της ΠΕΑΝ:

  Το 1945 εντάχθηκε στο Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Γεώργιου Παπανδρέου.

 Γενικό συμπέρασμα: Πλην του Ιωάννου, του Δεδούση (του οποίου όμως η πολιτική πορεία ήταν εξαιρετικά βραχύβια για να κριθεί) και του Κώστα Παπαδόπουλου οι υπόλοιποι στράφηκαν προς τα κόμματα του Κέντρου.

 Ο Αλέκος Παπαδόπουλος και ο Φωστερίδης πέρασαν για λίγο απ'τον Ελληνικό Συναγερμό, αλλά δεν ακολούθησαν μετά στην ΕΡΕ. Πιθανότατα η προσωπικότητα του Παπάγου, νικητή του ελληνοϊταλικού πολέμου και του συμμοριτοπολέμου και ηγέτη του Ελληνικού Συναγερμού, να έπαιξε ρόλο στην προσωρινή επιλογή τους.

 Τρανταχτή εξαίρεση αποτέλεσε ο Πυρομάγλου που στράφηκε στα αριστερά, αποδεικνύοντας ότι η μετριοπαθής στάση του απέναντι στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά την Κατοχή δεν ήταν τυχαία.

 Ιδιάζουσα περίπτωση ήταν ο Κατσώτας, ο οποίος κατα καιρούς συνεργάστηκε με τους πάντες πλην της καθεστωτικής δεξιάς (δηλ: Λαϊκό Κόμμα, Ελληνικός Συναγερμός, ΕΡΕ), ακόμα και με την αριστερή ΕΔΑ! Προς το τέλος της πορείας του πήγε στην Εθνική Παράταξη.

 Απ΄τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι η καραμανλική δεξιά, η οποία επικράτησε στον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο απ΄τα μέσα της δεκαετίας του '50 ως και σήμερα, δεν δικαιούται να ισχυρίζεται ότι είναι η συνέχεια των εθνικών αγωνιστών της δεκαετίας του '40. 
 Μεμονωμένες περιπτώσεις σαν τον Δημήτριο Ιωάννου και τον Κώστα Παπαδόπουλο (για τον οποίο πάντως υπήρχαν αρκετές ενστάσεις για την δράση του από στελέχη της ΠΑΟ) δεν αρκούν για να αποδώσουν ένα "ηρωικό" παρελθόν σε αυτήν την άκαπνη παράταξη. Αυτή απλά εκμεταλλευόταν ψηφοθηρικά τους αγώνες άλλων και πούλαγε τσάμπα αντικομμουνιστιλίκι το οποίο αίφνης μετά το ΄74 μετετράπη σε υποκλίσεις προς την αριστερά..


 Πηγές:
 - "Ναπολέων Ζέρβας. Η ζωή και η δράση του" του Διονύση Μπερερή
 - "Γιασασίν Μιλιέτ - Ζήτω το Έθνος" του Νίκου Μαραντζίδη
 - "ΠΕΑΝ 1941-1945" του Ευάνθη Χατζηβασιλείου
 - "Θύμιος Δεδούσης. Ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση
 -  http://aera2012.blogspot.gr/2012/05/1946-1538.html
 - http://www.academia.edu/4283920/_._15-16_2010_._349-366
 - www.epoxi.gr/%CE%A0%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1/persons70.htm
 -  http://www.epoxi.gr/persons38.htm
 -  http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%85%CF%83%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%84%CF%83%CF%8E%CF%84%CE%B1%CF%82
  -  Σελίδες της Wikipedia σχετικές με τις εκλογές της περιόδου 1946-1964.

Η πρώτη συμφωνία Ζέρβα-ΕΑΜ που φυσικά δεν τηρήθηκε απ'τους εαμίτες

 Όπως είχαμε δει εδώ ο Ζέρβας μετά τον Βάλτο κινήθηκε βορειότερα προς την περιοχή της Άρτας όπου και έβαλε τις βάσεις του αντάρτικου του ΕΔΕΣ. Στο νομό Άρτας είχε ήδη συγκροτηθεί κεντρική επιτροπή του ΕΑΜ, με την οποία επιδίωξε και ήρθε σε επαφή ο Ζέρβας προκειμένου να συντονιστεί από κοινού ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας.
 Στις 11 Οκτωβρίου 1942 υπεγράφη μεταξύ των δύο πλευρών το παρακάτω συμφωνητικό:

 

  

Ο Ζέρβας βέβαια δεν αρκέστηκε στο συμφωνητικό αλλά φρόντισε να οργανώσει και τις δικές του Επιτροπές Εθνικού Αγώνος σε πολλά χωριά της περιοχής καθώς και τις πρώτες μαχητικές του ομάδες.

 Στις 23 Οκτωβρίου 1942 οι Ιταλοί που ήταν ενήμεροι για την παρουσία του Ζέρβα και τους σκοπούς του ξεκίνησαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στα ορεινά της Άρτας με τρία τάγματα. Αντικειμενικός του σκοπός ήταν να διαλύσουν το αντάρτικο του Ζέρβα εν την γεννέσει του.

 Τελικώς οι Ιταλοί στις 12 Νοεμβρίου επέστρεψαν στις βάσεις τους μετά από συγκρούσεις με τις μικρές την εποχή εκείνη δυνάμεις του Ζέρβα, χωρίς να καταφέρουν να τον διαλύσουν. Αυτή ήταν η πρώτη σύγκρουση του νεοσχηματιζόμενου αντάρτικου του ΕΔΕΣ κατά των κατακτητών.

 Βάσει των όρων του παραπάνω συμφωνητικού θα περίμενε κανείς ότι το μαχητικό τμήμα του ΕΑΜ Άρτας (παρατηρούμε ότι ο όρος ΕΛΑΣ δεν εμφανίζεται στο συμφωνητικό, παρά μόνο γίνεται λόγος για μαχητικό τμήμα του τοπικού ΕΑΜ) θα συνέδραμε εμπράκτως στον δύσκολο και άνισο αγώνα που έδιναν οι πρώτοι αντάρτες του Ζέρβα εναντίον τριών ιταλικών ταγμάτων. Αυτά τουλάχιστον είχαν συμφωνηθεί.

 Αυτό όμως δεν συνέβη. 

 Παρά το ότι ο Ζέρβας τους ζήτησε να προσπαθήσουν να ανακόψουν την προέλαση ενός εκ των τριών ιταλικών ταγμάτων, αυτοί δεν το έπραξαν και εγκατέλειψαν τις θέσεις τους με συνέπεια οι Ιταλοί να προχωρήσουν ανενόχλητοι. Μάλιστα ο ένας εκ των υπογραφόντων αξιωματικών του ΕΑΜ, ο ταγματάρχης Μαντζούκης παρουσιάστηκε στους Ιταλούς και στράφηκε κατά του Ζέρβα ακολουθώντας τους κατακτητές.

 Τα παραπάνω είναι η εκδοχή του εδεσίτη οπλαρχηγού Στυλιανού Χούτα όπως την παρουσιάζει στις σελ 69-73 του έργου του "Η Εθνική Αντίστασις των Ελλήνων 1941-1945". Στις σελ.62-63 του ιδίου βιβλίου υπάρχει και το παραπάνω συμφωνητικό.

 Ας δούμε τώρα τι λέει και η άλλη πλευρά.
  Ο λοχαγός Φοίβος Γρηγοριάδης υπηρέτησε στον ΕΛΑΣ και έγραψε το πολύτομο έργο "Το αντάρτικο". Σε αυτό (σελ.83 και σελ.135) παραδέχεται τόσο την ύπαρξη του παραπάνω συμφωνητικού όσο και την αδράνεια των εκπροσώπων του ΕΑΜ κατά την διάρκεια των ιταλικών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων. Επιβεβαιώνει επίσης την αντεθνική στάση του ταγματάρχη Μαντζούκη που αναφέρει και ο Χούτας.
 Επιχειρεί βέβαια να δικαιολογήσει τους εαμίτες, λέγοντας ότι στην πραγματικότητα δεν υπήρχαν ένοπλες ομάδες του ΕΑΜ στην περιοχή της Άρτας, και ότι απλά αυτές αναφέρονται στο συμφωνητικό χάριν γοήτρου.
 Αν κάνουμε την παραδοχή ότι αυτό που λέει ο Φοίβος Γρηγοριάδης είναι αλήθεια, τότε μοιραία προκύπτουν σοβαρές ενστάσεις για το ποιόν των υπογράψαντων εαμιτών.
 Τι σόι άνθρωποι είναι αυτοί που εγγυώνται ενυπογράφως για την έμπρακτη συμμετοχή των μαχητικών τους τμημάτων στο πλευρό του Ζέρβα κατά των Ιταλών, αλλά στην πραγματικότητα αυτά τα μαχητικά τμήματα είναι ανύπαρκτα;
 Σε απλά νεο-ελληνικά αυτό λέγεται καραγκιοζιλίκι.

 Όπως και να χει λοιπόν, το ΕΑΜ Άρτας απεδείχθη από πολύ νωρίς κατώτερο των περιστάσεων συγκρινόμενο με τον Ναπολέοντα Ζέρβα.

                                                                 

Έγγραφο του Ζέρβα προς το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ σχετικά με την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ ελασιτών-Γερμανών

  Λίγες μέρες μετά την συμφωνία του Μυρόφυλου-Πλάκας, όπου και συμφωνήθηκε η εκεχειρία μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, ο Ζέρβας έστειλε το παρακάτω έγγραφο στην ηγεσία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ:

                                       ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου σελ.57)

  Όπως φαίνεται, ο Ζέρβας τους γράφει ότι αν και γνώριζε πολύ καλά για την σύναψη ανακωχής που έκαναν με τους Γερμανούς στην Ήπειρο τον Οκτώβριο του 1943 κατά παράβαση των διαταγών του Συμμαχικού Στρατηγείου, εντούτοις αποφάσισε να μην την δημοσιεύσει.
 Τα σχετικά με την συμφωνία ΕΛΑΣ-Γερμανών τα είχαμε δει εδώ: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2011/12/blog-post.html

 Ο Ζέρβας με την παραπάνω κίνησή του έδειξε για μία ακόμη φορά, ότι δεν επιθυμούσε να τραβήξει στα άκρα την σύγκρουση με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και μία συμβιβασική λύση ήταν μες στις προθέσεις του, πάντα εντός λογικών πλαισίων.
 Αντίστοιχες κινήσεις καλής θέλησης εκ μέρους του Ζέρβα για την εξομάλυνση των σχέσεων με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ  είχαμε δει στις παρακάτω αναρτήσεις:
  http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/10/blog-post_20.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/06/1943_28.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/09/blog-post_10.html

 Η εξέλιξη των πραγμάτων έδειξε ότι δεν υπήρξε ανταπόκριση απ'την πλευρά των κομμουνιστών.

Ο Ναπολέων Ζέρβας πριν την ίδρυση του ΕΔΕΣ

 Ο Ναπολέων Ζέρβας μπορεί να έμεινε στην ιστορία χάρη στην εθνική αντιστασιακή του δράση επί Κατοχής, αλλά ήταν ένα πρόσωπο με έντονη δράση από τα νεανικά του ακόμα χρόνια.

 Γεννήθηκε στην Άρτα την 1η Ιανουαρίου του 1891, αλλά καταγόταν απ΄την ιστορική περιοχή του Σουλίου. Το σόι των σουλιωτών Ζερβαίων είχε βγάλει σπουδαίους πολεμιστές στο πρόσφατο παρελθόν. Μία χαρακτηριστική περίπτωση ήταν και ο πατέρας του Ζέρβα, ονόματι Νικόλαος, που κατέβηκε και πολέμησε στην Κρήτη στην επανάσταση του 1897, όπου και τραυματίστηκε.
 Η μητέρα του, Ευανθία, πεθαίνει ενώ ήταν ακόμη παιδί και το μεγάλωμα του Ναπολέοντα Ζέρβα το αναλαμβάνει ένας θείος του απ΄τα Γιάννενα.

 Το 1907 τελειώνει το γυμνάσιο και το 1910 κατατάσσεται σαν εθελοντής στο στρατό. Συμμετέχει στους βαλκανικούς πολέμους του 1912-13 όπου και χάρη στις εξαιρετικές του επιδόσεις προάγεται συνεχώς μέχρι τον βαθμό του ανθυπασπιστή. Η λήξη των βαλκανικών πολέμων βρίσκει την ιδιαίτερη πατρίδα του την Ήπειρο ενωμένη με την υπόλοιπη Ελλάδα. Αυτό ήταν και το όνειρό του από μικρό παιδί.
 Ήταν θαυμαστής του Ελευθέριου Βενιζέλου και φυσικά δημοκρατικός και αντιβασιλικός. Το 1916 ως ανθυπολοχαγός πλέον, προσχωρεί στο Κίνημα της Εθνικής Αμύνης και για ένα μικρό διάστημα διετέλεσε υπασπιστή της τριανδρίας Βενιζέλου-Κουντουριώτη-Δαγκλή στην Θεσσαλονίκη.

 Συμμετείχε φυσικά και στον Α΄ Παγκόσμιο στο μακεδονικό μέτωπο κατά Γερμανών και Βούλγαρων, κατά την διάρκεια του οποίου έφτασε στον βαθμό του λοχαγού. Τον Φεβρουάριο του 1920 προήχθη σε ταγματάρχη που ήταν και η τελευταία προαγωγή του σε εκείνη την χρονική περίοδο.
 Το επόμενο έτος αποτάκτηκε απ΄τον Στρατό, διότι λόγω της επιστροφής του βασιλιά Κωνσταντίνου, ο Ζέρβας ακολούθησε άλλους αντιβασιλικούς αξιωματικούς (σημαντικότερος ήταν ο Γεώργιος Κονδύλης) στην Κωνσταντινούπολη όπου είχαν ιδρύσει την Εθνική Άμυνα Κωνσταντινούπολης.
 Μετά την μικρασιατική καταστροφή και την επανάσταση των Πλαστήρα-Γονατά, ο Ζέρβας επανέρχεται στον Στρατό με τον βαθμό του ταγματάρχη το 1922.

 Το 1925 επικρατεί το στρατιωτικό κίνημα του Θεόδωρου Πάγκαλου. Ο Ζέρβας διορίζεται φρούραρχος Αθηνών, και συγχρόνως αναλαμβάνει την διοίκηση του Β' Τάγματος Δημοκρατικής Φρουράς. Στο άλλο διοικητής ήταν ο Βασίλης Ντερτιλής. Ο ρόλος των Ταγμάτων Δημοκρατικής Φρουράς ουσιαστικά ήταν η προστασία του δικτατορικού καθεστώτος που είχε επιβάλει ο Πάγκαλος στο όνομα της... Δημοκρατίας. Ήταν απ΄τα πολλά περίεργα εκείνης της ταραγμένης εποχής.
 Ο φρούραρχος Ζέρβας ως διοικητής του ενός εξ'αυτών είναι φυσικά πολύ ισχυρός. Αναφέρεται ότι κυνήγησε τον Πλαστήρα, συνέλλαβε τον εκδότη του "Ελεύθερου Βήματος" Δημήτρη Λαμπράκη, εισέβαλλε στο Μέγαρο Διομήδη όπου και έκανε εκτεταμμένο έλεγχο των χαρτοφακέλλων και λογαριασμών του διοικητή της Εθνικής τράπεζας κτλ.

 Τον Αύγουστο του 1926 τα Τάγματα με την ενεργό συμμετοχή του Ζέρβα βεβαίως συμμετείχαν στο κίνημα του Κονδύλη που ανέτρεψε τον Πάγκαλο. Αμέσως μετά την επικράτησή του, ο Κονδύλης απαίτησε την διάλυση των Ταγμάτων προκειμένου να μειωθεί δραστικά η ισχύς των Ζέρβα και Ντερτιλή. Οι δύο διοικητές των Ταγμάτων δεν υπάκουσαν και κινήθηκαν με τις μονάδες τους για κατάληψη του Υπουργείου Στρατιωτικών.
 Μονάδες που ήταν πιστές στην κυβέρνηση Κονδύλη αντέδρασαν και έγινε σφοδρή συμπλοκή στην περιοχή Χίλτον. Τα Τάγματα Δημοκρατικής Φρουράς διαλύθηκαν και οι Ζέρβας-Ντερτιλής συνελλήφθησαν. Δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε ισόβια δεσμά, αλλά αποφυλακίστηκαν χάρη στην αμνηστία που έδωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία το 1928.
 Τον Δεκέμβριο του 1928 ο Ζέρβας αποστρατεύεται με τον βαθμό του αντισυνταγματάρχη, και για περίπου μία δεκαετία αποσύρεται απ΄το προσκήνιο.

 Επί δικτατορίας Μεταξά, ο Ζέρβας συμμετείχε σε ανατρεπτικές αντικαθεστωτικές κινήσεις που ποτέ όμως δεν μετουσιώθηκαν ποτέ σε πράξη διότι δεν είχαν ούτε την δύναμη ούτε και την απαιτούμενη συνοχή για να ρίξουν το μεταξικό καθεστώς. Είχε ετοιμάσει και μία προκήρυξη που στρεφόταν κατά του Μεταξά και του βασιλιά Γεώργιου Β', με την οποία απειλούσε με κίνημα του Λαού και του Στρατού κατά της κυβέρνησης. Η έκρηξη του ελληνοϊταλικού πολέμου τον Οκτώβριο του '40 έκαναν απαγορευτικό για εθνικούς λόγους το ούτως ή άλλως μικρό ενδεχόμενο εκδήλωσης αντιμεταξικού κινήματος.

 Ο Ζέρβας βρισκόταν βέβαια στην λίστα των "υπόπτων" στρατιωτικών, λόγω του παρελθόντος του και της ιδιοσυγκρασίας του. Ο αρμόδιος επί τέτοιων θεμάτων υφυπουργός Ασφαλείας Μανιαδάκης γνώριζε πάνω-κάτω για τις κινήσεις του, αλλά αυτό δεν εμπόδιζε τον Ζέρβα να διατηρεί επιφανειακά καλές σχέσεις μαζί του όπως και με τον Διάκο, σύμβουλο του Μεταξά, αλλά και τον γερμανόφιλο αντιμεταξικό Λούβαρη. Γενικότερα ο Ζέρβας είχε ένα ευρύ κύκλο γνωριμών στους "υψηλούς" κύκλους της πρωτεύουσας, κάτι που σε συνδυασμό και με άλλες ενδείξεις είχε δημιουργήσει σε τρίτους την εντύπωση ότι ήταν μασώνος.
 Οι καλές του σχέσεις με τον Μανιαδάκη (τις οποίες ο Ζέρβας χαρακτήριζε "λυκοφιλία" και μάλλον είχε δίκιο) δεν απέτρεψαν την σύλληψη και φυλάκισή του στα μέσα Απριλίου του ΄41 λίγο πριν την οριστική κατάληψη της χώρας απ΄τους Γερμανούς. Δύο εβδομάδες μετά κατάφερε να δραπετεύσει δωροδοκώντας έναν φύλακα. Ξανασυλλαμβάνεται από την Ειδική Ασφάλεια, αλλά αποφυλακίζεται κατόπιν παρέμβασης του Λούβαρη στα τέλη Μαϊου του 1941. Ως τον Αύγουστο του 1941 συλλαμβάνεται και απελευθερώνεται άλλες δύο φορές, την μία με παρέμβαση πάλι του Λούβαρη και την άλλη με παρέμβαση ενός φίλου του επιχειρηματία που διατηρούσε σχέσεις με τους Ιταλούς.

 Οι λόγοι των απανωτών συλλήψεών του απ΄τις κατοχικές αρχές σε αυτήν την πρώτη περίοδο της Κατοχής πιθανότατα οφείλονταν -πέραν των άλλων- και στο ότι ήταν γνωστός αγγλόφιλος με την έννοια ότι πίστευε στην επικράτηση των μεγάλων ναυτικών δυνάμεων. Εκτός αυτών των αντιλήψεών του, συνεργαζόταν απ΄το 1940 με την βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα.

 Αυτή ήταν περιληπτικά η δράση του Ναπολέοντα Ζέρβα ως την στιγμή που ίδρυσε τον ΕΔΕΣ τον Σεπτέμβριο του 1941 και τον αντάρτικο αγώνα που ακολούθησε. Αναμφίβολα ήταν μία έντονη προσωπικότητα, εξαιρετικά φιλόδοξος και πεισματάρης με τάση προς την περιπέτεια και τα πάσης φύσεως ανατρεπικά κινήματα. Προφανώς και δεν ήταν άγιος και ευτυχώς που δεν ήταν διότι σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν ακατάλληλος για να οργανώσει το αντάρτικο και να ηγηθεί αυτού.

Οι ποικίλες συγκρούσεις στις οποίες είχε συμμετάσχει προπολεμικά είχαν κάνει μεγάλο μέρος του πολιτικού και στρατιωτικού κόσμου να τον βλέπει με καχυποψία ή ακόμα και με αντιπάθεια.
 Ιδιαίτερα η πρόθεσή του να ηγηθεί μέσω του ΕΔΕΣ του δημοκρατικού χώρου που κυριαρχούσαν οι βενιζελικοί και πλαστηρικοί, προκάλεσε αντιδράσεις απ΄τους "ηγήτορες" του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου (π.χ. Γονατάς, Σοφούλης κ.α.). Αυτές τις αντιδράσεις ο Ζέρβας τις βρήκε μπροστά του αργότερα όταν λίγο καιρό μετά την αναχώρησή του για το βουνό τον Ιούλιο του 1942, ο τοπικός ΕΔΕΣ Αθηνών άρχισε να ταλανίζεται απ΄τις ραδιουργίες των αντιπάλων του οι οποίοι δεν παρέλειπαν να κατηγορούν και τον ίδιο.



 Πηγές: "Ναπολέων Ζέρβας. Η ζωή και η δράση του" του Διονύση Μπερερή
             "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση" του Ηρακλή Πετιμεζά.