Ήταν προδότες τα μέλη των γερμανόφιλων οργανώσεων της Κατοχής;

 Πριν μερικές μέρες ένας καλοπροαίρετος αναγνώστης ορμώμενος από σχετικές αναρτήσεις μας, ρώτησε αν θεωρούμε προδότες τα μέλη των διαφόρων γερμανόφιλων οργανώσεων που δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα επί Κατοχής.
 Όταν μιλάμε για γερμανόφιλες οργανώσεις, εννοούμε εκείνους τους ολιγομελείς σχηματισμούς που είχαν συγκεκριμένο πολιτικό προσανατολισμό ( ΕΕΕ, ΕΣΠΟ, ΟΕΔΕ, Μπούντ, Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Μακεδονίας-Θράκης κτλ) και όχι τα ένοπλα τμήματα Ελλήνων διαφόρων πολιτικών προελεύσεων (Τάγματα Ασφαλείας, ΕΕΣ) που εξοπλίστηκαν με την στήριξη ή την ανοχή των Γερμανών προκειμένου να αυτοπροστατευτούν απέναντι στους ελασίτες.

 Αρχικά πρέπει να διευκρινίσουμε ότι προδότης είναι αυτός που βλάπτει ενσυνείδητα το έθνος του και την Πατρίδα του, είτε για να εξυπηρετήσει συμφέροντα ξένων, είτε για ιδιοτελείς σκοπούς (βλ. πλουτισμό, εξουσία κτλ), είτε και για τα δύο, είτε για οποιονδήποτε άλλο λόγο.
 Σε αυτό προφανώς συμφωνούν όλοι.

 Σίγουρα μες στις τάξεις των γερμανόφιλων την εποχή εκείνη, υπήρχαν άνθρωποι που κινούνταν από καιροσκοπισμό και ιδιοτέλεια και προσέγγισαν τους Γερμανούς με σκοπό να αποκομίσουν πάσης φύσεως οφέλη. Γι'αυτούς η ετυμηγορία της Ιστορίας είναι δεδομένη και τελεσίδικη.
 Πρόκειται για παράσιτα που σπεύδουν να ταυτιστούν με τον εκάστοτε ισχυρό, και άνετα μπορούν να χαρακτηριστούν προδότες.
 Κάποιοι από αυτούς δεν είχαν κανέναν ενδοιασμό να αλλάξουν στρατόπεδο όταν διαφαινόταν πλέον η ήττα του Άξονα και η αποχώρηση των Γερμανών απ΄την Ελλάδα.
 Σχετικά παραδείγματα είχαμε δει εδώ και εδώ.

 Είναι εξίσου σίγουρο όμως ότι υπήρχαν και πολλοί γερμανόφιλοι που κινούνταν από ιδεολογικά ελατήρια. Πίστευαν ότι το μέλλον της Ευρώπης, και φυσικά και της Ελλάδας, θα ήταν πολύ καλύτερο αν το Γ' Ράιχ κέρδιζε τον πόλεμο. Θαύμαζαν τον Αδόλφο Χίτλερ και θεωρούσαν ότι ο Εθνικοσοσιαλισμός ήταν ένα σύστημα πολύ καλύτερο τόσο απ'την καπιταλιστική αστική δημοκρατία όσο και απ΄τον κομμουνισμό. Υπό το πρίσμα αυτό πίστευαν ότι έπρεπε οι Έλληνες να συνδράμουν τον αγώνα του Γ΄Ράιχ ακόμα και αν έπρεπε να πληρώσουν το τίμημα της προσωρινής στρατιωτικής κατοχής, η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί και σαν φυσική συνέπεια της αγγλοφιλίας του ελληνικού κατεστημένου.
 Ο καθένας μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί με τις συγκεκριμένες ιδεολογικοπολιτικές προσεγγίσεις τους. Το θέμα όμως δεν είναι αυτό. 
Το θέμα είναι ότι αυτό το τίμημα της στρατιωτικής κατοχής ήταν πολύ βαρύ.
 Πολύ βαρύτερο του αναμενομένου:
 - Άγρια βουλγαρική κατοχή σε ανατολική Μακεδονία και Θράκη με σκοπό την ντε φάκτο προσάρτηση αυτών των εδαφών στην Βουλγαρία.
- Αντίστοιχες κινήσεις των Ιταλών για ντε φάκτο προσάρτηση των Επτανήσων.
- Ενίσχυση ανθέλληνων αυτονομιστών (Τσάμηδων, λεγεωνάριων, κομιτατζήδων) εκ μέρους των Ιταλών
 - Διάλυση της οικονομίας, λεηλασία του όποιου πλούτου της χώρας, μεγάλα προβλήματα επισιτισμού, πείνα, λιμός. Για τα προβλήματα επισιτισμού βέβαια δεν ευθύνονταν μόνο οι κατακτητές αλλά μεγάλο μερίδιο ευθύνης είχαν και οι Άγγλοι με το ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλλαν το 1941-42.

 Βάσει των παραπάνω, φαίνεται ότι σε ενδεχόμενη νίκη του Άξονα η Πατρίδα μας μπορεί να ακρωτηριαζόταν χάριν Ιταλών και Βουλγάρων. Η πραγματικότητα βέβαια είναι ότι ο Χίτλερ ποτέ δεν έδωσε την συγκατάθεσή του για την επίσημη προσάρτηση των Επτανήσων στην Ιταλία και της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην Βουλγαρία, παρά μόνο είχε αρκεστεί να αφήσει τα θέματα ανοικτά για διευθέτηση μετά το τέλος του πολέμου.

Όπως και να'χει όμως ήταν μάλλον παρακινδυνευμένο για έναν Έλληνα να ευχόταν νίκη του Άξονα, μετά την κατάληψη της Ελλάδας απ΄τα κατοχικά στρατεύματα.
 Αν υπήρχαν κάποιοι γερμανόφιλοι που αδιαφορούσαν για τον πιθανό ακρωτηριασμό της Ελλάδας, τότε προφανώς και ήταν προδότες.
 Αντιθέτως, δεν μπορεί να χαρακτηριστούν αναλόγως όσοι εξ'αυτών βασιζόταν στον θεωρητικό φιλελληνισμό του Αδόλφου Χίτλερ και ήλπιζαν ότι μεταπολεμικά θα απαγόρευε την προσάρτηση ελληνικών εδαφών στην Ιταλία και την Βουλγαρία. 
Η Γερμανία όμως έχασε τον πόλεμο οπότε κανείς δεν ξέρει τι θα γινόταν στην περίπτωση αυτή.

 Συνοψίζοντας, το σίγουρο είναι ότι οι ιδεολόγοι εθνικοσοσιαλιστές γερμανόφιλοι την περίοδο της Κατοχής βρέθηκαν σε αδιέξοδο, έστω και αν δεν το παραδέχονταν.
 Αν δεν υπήρχαν οι ανθελληνικές αξιώσεις των Ιταλών και Βουλγάρων συμμάχων των Γερμανών, τότε τα πράγματα γι'αυτούς θα ήταν πολύ πιο απλά. Δεν ήταν όμως. 
 Και ποτέ δεν είναι απλά όταν οι ιδεολογικές κατευθύνσεις διαπλέκονται με στρατιωτικές συμμαχίες ή -πολύ περισσότερο- όταν έρχονται σε αντίθεση με αυτές. 

 Αυτό δεν το κατάλαβαν και έτσι βρέθηκαν εκτεθειμμένοι και με την ρετσινιά του προδότη.
 Δικαίως σε κάποιες περιπτώσεις, αδίκως σε κάποιες άλλες. 

Μία συνολική κριτική για την περίπτωση του συνταγματάρχη Γεώργιου Πούλου

 Σε δύο πρόσφατες αναρτήσεις είχαμε αναφερθεί στον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο, στην δράση του επί Κατοχής και στο πως τον έβλεπε το σύνολο του αντιστασιακού, και μη, κόσμου της εποχής.
 Σε συμπλήρωση των ιστορικών στοιχείων που παρατέθηκαν, στην παρούσα ανάρτηση θα επιχειρήσουμε να κάνουμε μία συνολική κριτική στο φαινόμενο Πούλος.

 Ο συνταγματάρχης Πούλος κατεγράφη στην ιστορία λόγω της ανοικτής στρατιωτικής συνεργασίας του με τους κατακτητές, και κατ'επέκταση λόγω της κατα γενική ομολογία απαράδεκτης συμπεριφοράς του ένοπλου τμήματός απέναντι στον άμαχο πληθυσμό.
Ο Πούλος δεν άνηκε στην κατηγορία των ανθρώπων που είχαν αρχικά πρόθεση να συμμετάσχουν ενεργά στην αντίσταση, αλλά εξαιτίας της εχθρικών κινήσεων του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αναγκάστηκαν ελλείψει άλλης επιλογής να καταφύγουν στους Γερμανούς για να αυτοπροστατευτούν ή ακόμα και για να εκδικηθούν.
 Αυτά και μόνο τα στοιχεία είναι υπεραρκετά για να τον διαχωρίσουν ιστορικώς απ΄τις μάζες των ένοπλων χωρικών της Μακεδονίας που στελέχωσαν τον Εθνικό Ελληνικό Στρατό και πολέμησαν τον ΕΛΑΣ.

 Αυτό που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό είναι ότι ο Πούλος πρωτού αναλάβει στρατιωτική δράση στο πλευρό της Βέρμαχτ είχε προσπαθήσει να ανελιχθεί στον πολιτικό στίβο.
 Είχε δείξει τις προθέσεις του απ΄το ξεκίνημα ακόμα της Κατοχής. Στις 12 Μαϊου 1941 δημοσιεύτηκε σε εφημερίδες της Θεσσαλονίκης η διακήρυξη επανίδρυσης των ΕΕΕ, της γνωστής εθνικιστικής οργάνωσης του Μεσοπολέμου. Ο Πούλος εμφανιζόταν ως αρχηγός της, προσθέτοντας στον τίτλο της και τον προσδιορισμό "Εθνικό και Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ελλάδας". Η προσπάθειά του δεν καρποφόρησε. Μετά από παρέμβαση της Ειδικής Ασφάλειας που κατήγγειλε ότι η οργάνωση λειτουργούσε παράνομα, οι Γερμανοί τον Σεπτέμβριο του 1941 ζήτησαν την διάλυσή της. Αυτό φυσικά αφορούσε την ΕΕΕ της Θεσσαλονίκης, και όχι της Αθήνας.
 Η τυπική διάλυση των ΕΕΕ Θεσσαλονίκης έγινε λίγο μετά, τον Οκτώβριο του 1941, μετά από σχετική απόφαση του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Πιθανότατα όμως η οργάνωση εξακολουθούσε να υφίσταται ανεπισήμως, υπό την ηγεσία του Πούλου ο οποίος βρισκόταν σε ανοικτή συνεργασία με τους Γερμανούς. Οι πιθανότητες όμως για πολιτική ανέλιξή του είχαν μειωθεί αισθητά, και πρακτικά εκμηδενίστηκαν όταν η κεντρική διοίκηση των ΕΕΕ Αθηνών (που έχαιρε της στήριξης των Γερμανών) τον αποκήρυξε ως "ακατάλληλο για να χειρίζεται πολιτικά ζητήματα".
 Μετά από το τέλος της όποιας πολιτικής "καριέρας" ο Πούλος στράφηκε προς την στρατιωτική συνεργασία με τους Γερμανούς.

 Όπως φαίνεται λοιπόν, ο Πούλος ήταν ένας άνθρωπος που εξαρχής προσεταιρίστηκε τους Γερμανούς. Αρχικά προσπάθησε να συνεργαστεί μαζί τους πολιτικά, και όταν απέτυχε πέρασε στο στρατιωτικό σκέλος που ήταν άλλωστε και το αντικείμενό του ως αξιωματικός.
 Το ερώτημα που προκύπτει έχει να κάνει με τα κίνητρά του.
 Δρούσε ορμώμενος από ιδεολογικά κίνητρα ή από καιροσκοπισμό και αρχομανία;

Είναι γνωστό ότι ο Πούλος ήταν βενιζελικός που αποτάχθηκε το 1935. Δεν φαίνεται να είχε κάποια σχέση με εθνικιστικές, φιλο-φασιστικές ή φιλο-ναζιστικές οργανώσεις του μεσοπολέμου, εν αντιθέσει π.χ. με τον Γεώργιο Σπυρίδη που είχε συγκροτήσει το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Μακεδονίας-Θράκης (βλ. περισσότερα εδώ) και είχε προσπαθήσει να αποκτήσει επαφές με το Γ'Ράιχ απ΄το 1934 ακόμη.
 Συνεπώς όταν κάποιος άσχετος με τον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο προσεταιρίζεται εξ'αρχής με τόση θέρμη τους Γερμανούς, είναι λογικό να θεωρηθεί καιροσκόπος. Πολύς κόσμος τότε στην αρχή της Κατοχής πίστευε ότι οι Γερμανοί θα κέρδιζαν τον Πόλεμο, και έσπευσαν να ταυτιστούν μαζί τους, προφανώς για λόγους ιδιοτελείς. Κατά την γνώμη μας ο Πούλος άνηκε σε αυτήν την κατηγορία.
 Απ΄την άλλη βέβαια, παρέμεινε σταθερός στην γερμανόφιλη στάση του, ακολουθώντας τους Γερμανούς στην αποχώρησή τους απ΄την Ελλάδα χωρίς να επιχειρήσει να ρίξει γέφυρες στην πλευρά των Συμμάχων ή των ανταρτών. Αυτή η συνέπειά του στην γερμανοφιλία πιθανότατα είχε να κάνει με το γεγονός ότι το ένοπλο τμήμα του είχε καταστεί εξαιρετικά αντιπαθές στο σύνολο του πληθυσμού. Η ακραία στάση και συμπεριφορά του απέναντι στον άμαχο ελληνικό πληθυσμό και η προκλητική γερμανοφιλία του είχαν σαν συνέπεια να μην μπορεί να βρει αλλού στήριγμα παρά μόνο στους Γερμανούς. Έτσι ταυτίστηκε μαζί τους σε τέτοιο βαθμό ώστε ήταν πρακτικά αδύνατο να διαρρήξει τις σχέσεις του μαζί τους.

 Τα κίνητρά του επίσης δεν μπορεί να αποδωθούν ούτε στον αντικομμουνισμό, διότι όπως είδαμε είχε προσεταιριστεί τους Γερμανούς απ'τον Μάιο του 1941. Τότε δεν υπήρχε φυσικά ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, ενώ δεν ξεκινήσει ούτε καν η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα.
 Ακόμα όμως και αν ήταν τόσο ένθερμος αντικομμουνιστής, ή έστω αν έγινε στην πορεία, θα μπορούσε να το αποδείξει με διαφορετικό τρόπο.
Π.χ θα μπορούσε να συγκροτήσει σώμα εθελοντών για το ανατολικό μέτωπο όπως έκαναν διάφοροι συνεργάτες των Γερμανών σε πολλές χώρες της Ευρώπης. 
 Όπως είχαμε δει εδώ έγινε μια σχετική προσπάθεια και στην Ελλάδα το 1941 με την Κυανόλευκη Μεραρχία που ματαιώθηκε λόγω ιταλικής παρέμβασης, ενώ αργότερα με πρωτοβουλία της γερμανόφιλης οργάνωσης Μπουντ συγκροτήθηκε ένας λόχος εθελοντών που απεστάλη στο ανατολικό μέτωπο (βλ. εδώ). 
 Ο Πούλος παρά τον πολυδιαφημισμένο αντικομμουνισμό του δεν έκανε τίποτα ανάλογο, παρά μόνο προτίμησε να πλιατσικολογεί και να βιαιοπραγεί σε βάρος δικαίων και αδίκων στην κατοχική Ελλάδα, με τις πλάτες των Γερμανών.

 Και ο δήθεν αδιάλλακτος αντικομμουνισμός του πήγε περίπατο όταν το 1944 προτίμησε να αποχωρήσει μαζί με τους Γερμανούς, αντί να κάτσει στα πάτρια εδάφη και να αγωνιστεί κατά της διαφαινόμενης τότε επικράτησης των κομμουνιστών. Την ίδια στιγμή που χιλιάδες άντρες του Εθνικού Ελληνικού Στρατού στην βόρεια Ελλάδα και των Ταγμάτων Ασφαλείας νοτιότερα φύλαγαν Θερμοπύλες απέναντι στην κόκκινη πανούκλα χύνοντας το αίμα τους, ο Πούλος την είχε κοπανήσει..

 Απ'όπου λοιπόν και να πιάσει κανείς το θέμα του Πούλου, δεν μπορεί να βρεθούν ελαφρυντικά για την στάση του. Από κάθε άποψη ήταν αξιοκατάκριτος. ΄Ηταν μία θλιβερή περίπτωση της κατοχικής περιόδου εφάμιλλη των εγκληματιών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ...



 Τα επιπρόσθετα ιστορικά στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ΄το βιβλίο "Έλληνες εναντίον Ελλήνων" του Στράτου Δορδανά.

Γεώργιος Πούλος: Ο στρατιωτικός συνεργάτης των Γερμανών στην κατοχή.

 Ο Γεώργιος Πούλος γεννήθηκε το 1889 στη Ρουμανία. Η καταγωγή του ωστόσο λέγεται ότι ήταν από το χωριό Πλάτανος της ορεινής Ναυπακτίας. Ο Πούλος ήταν αξιωματικός του Ελληνικού στρατού. Είχε τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη Μηχανικού (ΜΧ). Συμμετείχε στην Μικρασιατική εκστρατεία, σαν διοικητής μονάδος. Έλαβε μέρος στο κίνημα του Πάγκαλου το 1925, όπως και στο κίνημα του 1935, η ανεπιτυχής έκβαση του οποίου, οδήγησε τα μέλη του σε αποστράτευση. Ανήκε ιδεολογικά στον χώρο των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ήταν φανατικός αντιμοναρχικός και ταυτόχρονα αντικομουνιστής. Επίσης, ήταν αντίθετος απέναντι στους συμμάχους Βρετανούς, καθώς τους θεωρούσε υπεύθυνους για την Μικρασιατική καταστροφή, κάτι που έπαιξε ρόλο στη δράση του κατά την περίοδο της Κατοχής. Την περίοδο της κυριαρχίας του Μεταξά ήταν αδρανής λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών του, όπως όλοι οι απότακτοι βενιζελικοί αξιωματικοί, μέχρι και τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Ωστόσο, ήταν ο πρόεδρος του ασήμαντου Ελληνικού Φασιστικού Κόμματος. Με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα, ο Πούλος μετεξέλιξε το κόμμα του στην γνωστή για την δοσιλογική δράση της "Οργάνωση Γεωργίου Πούλου",με έδρα την Θεσσαλονίκη. Επίσης, λέγεται ότι ήταν ηγετικό στέλεχος της εθνικοσοσιαλιστικής οργάνωσης ΕΕΕ.

Ομιλία του Πούλου σε χωρικούς, κάτω απο τη ναζιστική σημαία.

          Από την πρώτη στιγμή της εισόδου των Γερμανών στην Ελλάδα, ο Πούλος στράφηκε προς αυτούς με σκοπό να κερδίσει την εύνοιά τους. Στις πρώτες του επαφές και προτάσεις για συνεργασία, οι Γερμανοί ήταν εν μέρει επιφυλακτικοί. Η δράση ωστόσο των ανταρτών στην κεντρική Μακεδονία, τους ώθησε στην αναθεώρηση της μέχρι τότε στάσης τους. Ο Στράτος Δορδανάς αναφέρει πως η επανεμφάνιση ανταρτών του ΕΛΑΣ την άνοιξη του 1943 στα βουνά της Μακεδονίας, υπήρξε ο αποφασιστικός λόγος της αποδοχής εκ μέρους των Γερμανών, των προτάσεων του Πούλου (1). Έτσι, στις 22 Μαΐου 1943 ο στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης - Αιγαίου, με σχετική διαταγή του ενέκρινε την δημιουργία ενόπλου στρατιωτικού τάγματος με αρχηγό τον Γεώργιο Πούλο. Αναλυτικά η διαταγή: "Προς διοργάνωσιν μιας αποτελεσματικής καταπολεμήσεως των συμμοριών και εκ μέρους των Ελλήνων, ο Στρατιωτικός Διοικητής ενήργησε την συγκρότησιν σχηματισμού εθελοντών από εθελουσίως δηλώσαντας συμμετοχήν, ο οποίος ευρίσκεται υπό την αρχηγίαν του Αντισυνταγματάρχου εν αποστρατεία Πούλου. Ο εν λόγω σχηματισμός εκτελεί την υπηρεσίαν του με στολήν ρητώς εγκριθείσαν υπό του Στρατιωτικού Διοικητού Θεσσαλονίκης - Αιγιαίου. Οι οπαδοί του σχηματισμού με την περιβολή της στολής ταύτης δεν προσκρούουν εναντίον της υπαρχούσης απαγορεύσεως χρήσεων στολής Στρατιωτικής εις την κατεχόμενην Ελλάδα. Ο σχηματισμός εθελοντών Πούλου συμφώνως προς οδηγίας είναι προσκεκολλημένος εις τον Γερμανικόν Στρατόν. Αι διατάξεις  αι εκδοθείσαι προς προστασίαν του Γερμανικού Στρατού εναντίον επιθέσεων εκ μέρους τρίτων, συμπεριλαμβανομένων και όλων των ποινικών διατάξεων, ισχύουν και διά τον σχηματισμόν τούτον εθελοντών". Έτσι ο Πούλος, ίδρυσε τον δικό του στρατό που τον ονόμασε Poulos Verband. Η αρχική του δύναμη ήταν 300 ανδρών, γερμανοντυμένων με τα διακριτικά ΕΕΣ πάνω στη ναζιστική στολή. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δύναμη του Πούλου δεν ήταν απλά ελεγχόμενη από τους κατακτητές αλλά αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι του Γερμανικού στρατού. Μάλιστα, από τον Σεπτέμβρη του '43 και μετά, η γερμανική αστυνομία SD παραχωρεί στο σώμα του Πούλου σαν σύνδεσμο, τον αξιωματικό του γερμανικού στρατού, Κούρτ Τομπίας. Αυτό το γεγονός δεν είναι τυχαίο από την ξεκάθαρη και συνειδητή εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογική τοποθέτηση του ιδίου. Άλλωστε, από τις αρχές του 1943, ο Πούλος ήταν γνωστός τουλάχιστον στην βόρεια Ελλάδα, σαν ο αρχηγός των Ελλήνων πρακτόρων στη γερμανική υπηρεσία κατασκοπείας της Θεσσαλονίκης. Προπαγανδιστής των θέσεων της γερμανικής πολιτικής στην κατοχή, έμεινε στην μνήμη των κατοίκων της βόρειας Ελλάδας σαν "υπηρέτης του ναζισμού". Έδρασε με φανατισμό κατά των ανταρτών του ΕΛΑΣ στη Μακεδονία αλλά και κατά πατριωτικών οργανώσεων, καθώς και κατά συμπατριωτών του με μεγάλη σκληρότητα. Η γνώμη του ελληνικού πληθυσμού στη βόρεια Ελλάδα γενικότερα, ήταν άκρως αρνητική για τον Πούλο και τους άνδρες του. Υπήρξε εγκληματίας πολέμου κατά αμάχων συμπατριωτών του και άξιος συμπαραστάτης του Γερμανού επιλοχία Φρίς Σούμπερτ, στη σφαγή των Γιαννιτσών, τον Σεπτέμβρη του 1944. Ωστόσο, παρόμοια γνώμη φαίνεται πως είχαν και οι Γερμανοί για τον Πούλο. Στην αναφορά του υπολοχαγού Άρεντ, που δημοσίευσε ο Ιάκωβος Χονδροματίδης αναφέρεται ρητώς: "Τον συνταγματάρχην Πούλον εχρησιμοποίησεν εντατικώς η υπηρεσία ενεργού προπαγάνδας. Πρέπει να τονισθεί οτι πρόκειται περί ενός τύπου λίαν φιλόδοξου ο οποίος αποβλέπει να ανέλθει εις τα ανώτερα αξιώματα χωρίς όμως και να διαθέτει τα απαραίτητα προς τούτο πνευματικά εφόδια. Εχθρός άσπονδος του κομμουνισμού, μισεί εξ ίσου τον ελευθεροτεκτονισμόν. Αυτός κατόρθωσε και επρομηθεύθη πλήρη πίνακα των ελευθέρων τεκτόνων της Θεσσαλονίκης τον οποίον υπέβαλε δια της ενεργού προπαγάνδας εις την αρμοδίαν υπηρεσίαν διώξεως της μυστικής αυτής οργανώσεως. Δια την δράσιν του ως αρχηγού ενόπλων ελληνικών τμημάτων κατά του κομμουνισμού δεν είμεθα ημείς οι αρμόδιοι να εκφέρομεν γνώμην. Μέχρι της υπηρεσίας ημών όμως καταφθάνουν πληροφορίαι ότι ο Πούλος χρηματίζεται ασυστόλως λεηλατών και αυτάς ακόμη τας προίκας νεαρών κορασίδων εις τα χωρία που δρώσι τα τμήματά του. Το τμήμα Τύπου της υπηρεσίας μου βομβαρδίζεται παρ΄αυτού και με διάφορα άρθρα. Δεν είναι δημοσιεύσιμα. Εκτός του ότι στερούνται ειρμού, λιβανίζουν με τοιούτον ταπεινόν τρόπον το Ράιχ, ώστε τυχόν δημοσίευσίς των θα επέφερε ενάντια των προδοκωμένων αποτελέσματα. Δεν είναι δυνατόν Έλλην να εκφράζεται κατά τοιούτον τρόπον δια την πατρίδα του..."(2). Το περιεχόμενο της αναφοράς είναι ενδεικτικό για το ποιόν του Πούλου. Άλλωστε ο ίδιος απέβλεπε στη νίκη των ναζί με σκοπό να αναλάβει μεταπολεμικά την διακυβέρνηση της χώρας, με κατευθείαν ανάθεση της εξουσίας από τους Γερμανούς (3). Έτσι, η εθνικοσοσιαλιστική Ελλάδα που ονειρευόταν θα ήταν απαλλαγμένη από τους κομμουνιστές αλλά και από τους Βρετανούς και βεβαίως τον βασιλιά. 

          Άλλη μία απόδειξη της αναίσχυντης συμπεριφοράς του Πούλου απέναντι στον ντόπιο πληθυσμό ήταν το γεγονός ότι κατόρθωσε να ενώσει απέναντί του ακόμα και άτομα εκ διαμέτρου αντίθετων πολιτικών και κομματικών πεποιθήσεων. Ο Στράτος Δορδανάς στο βιβλίο του "Η γερμανική στολή στη ναφθαλίνη" αναφέρει το εξής: "... ο Πούλος και οι "Πουλικοί" φιγουράριζαν από πολύ νωρίς στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, καταφέρνοντας κάτι αξιοσημείωτο. Να ενώσουν πολιτικούς αντιπάλους και κομματικές παρατάξεις σε ένα αρραγές εναντίον τους μέτωπο. Αυτό συνέβη γιατί στην ουσία αντιμετωπίστηκαν από τους περισσότερους ως κοινοί εγκληματίες και όχι ως φορείς μιας πολιτικής αντίληψης που θα μπορούσε να βρεί υποστηρικτές στον ευρύτερο εθνικιστικό χώρο" (4). Επιπλέον ο ιστορικός στο ίδιο βιβλίο αναφέρεται συγκεκριμένα σε μία επιστολή ενός βουλευτή από τη Θεσσαλονίκη, ο αδερφός του οποίου είχε δολοφονηθεί από τους "Πουλικούς". Μάλιστα, η μαρτυρία έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς το θύμα και ο βουλευτής ανήκαν στο πατριωτικό-εθνικιστικό χώρο. Στην επιστολή αυτή ο βουλευτής μεταξύ άλλων έλεγε: "Από την διεξαγωγήν της πολυκρότου δίκης της σπείρας Πούλου και Σια [...] συνάγεται ότι οι δικαζόμενοι αυτοί εγκληματίαι του λαού της Μακεδονικής ιδία υπαίθρου, αποπειρώνται να συγκαλυφθούν υπό τον μανδύαν τον αντικομμουνιστικόν. Ουδέν ψευδέστερον τούτου και ουδέν συκοφαντικώτερον της μνήμης των αθώων θυμάτων των, τα οποία σήπονται εις τα ξηροπήγαδα της Μακεδονικής υπαίθρου με τα συρματόσχοινα πισθάγκωνα δεμένα [...], τα φρικιαστικά εγκλήματα της οποίας είναι εφάμιλλα με τα επακολουθήσαντα φρικαλέα Δεκεμβριανά. Κατά κανόνα, τα θύματα των ήσαν κάθε άλλο παρά Κομμουνισταί..."(5). Οι άντρες του Πούλου, σύμφωνα με μαρτυρίες, υπήρξαν αναρχικά στοιχεία, άτομα εξαρτώμενα από ουσίες, τυχοδιώκτες, πλιατσικολόγοι. Υπήρχε σε κάποιες περιπτώσεις και ιδεολογικοπολιτικό κίνητρο βεβαίως. Φανατικοί γερμανόφιλοι και εθνικοσοσιαλιστές αλλά και τουρκόφωνοι Πόντιοι που μισούσαν τον κομμουνισμό ελέω της συμμαχίας Λένιν - Κεμάλ, απόρροια της οποίας υπήρξε η εκδίωξη τους από τις πατρογονικές τους εστίες (6).
                   Μετά την απελευθέρωση, ο Πούλος ακολούθησε τους Γερμανούς εκτός Ελλάδος, δείγμα της προδοσίας του αλλά και της πίστης του προς τον ναζισμό. Στις 11 Οκτωβρίου 1944, ακολούθησε τον ταγματάρχη Φάχερινγκ και μέχρι τον Απρίλιο του 1945, η οργάνωσή του Poulos Verband, έλαβε μέρος - πάντα υπό γερμανική συντήρηση και καθοδήγηση - κατά τμημάτων του στρατάρχη Τίτο στη Σλοβενία. Μόνο όταν ήταν ολοφάνερη η ήττα των Γερμανών, ο Πούλος αρνήθηκε να στραφεί κατά των αμερικανικών δυνάμεων ενώ διατάχτηκε. Η άρνηση του οδήγησε στη φυλάκισή του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπως και όλων των ανδρών της οργάνωσης. Με την είσοδο και τη νίκη των Αμερικανών συνελήφθη στο Κίτσμπιχελ τον Μάιο του '45 και ζήτησε την μεταφορά του στην Ελλάδα για να πολεμήσει εναντίον των κομμουνιστών. Όταν τελικά μετά από αδικαιολόγητη καθυστέρηση μηνών στάλθηκε στην Ελλάδα, ο Πούλος προσπάθησε να πείσει τους δικαστές και την κοινή γνώμη ότι ήταν αγνός πατριώτης και ιδεαλιστής, που πολέμησε τον κομμουνισμό. Τόνιζε συνέχεια το τελευταίο θέλοντας να αποδείξει πόσο προφητικά έδρασε στην Κατοχή. Μη ξεχνάμε ότι την ίδια ώρα το επίσημο κράτος βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο με τον Δημοκρατικό στρατό. Ο ίδιος έγραψε μεταξύ άλλων στην απολογία του: "Ζήτησα από τις γερμανικές αρχές κατοχής την άδεια να σχηματίσω ένα σώμα και να το εξοπλίσω από τις γερμανικές αποθήκες...Το σώμα μου αριθμούσε 300 άντρες [ εκτός από τους 600 που συνιστούσαν τις εφεδρείες στα χωριά της περιοχής μου]. Από τους Γερμανούς έλαβα 200 τουφέκια του πρώην ελληνικού στρατού, διαβεβαιώνοντάς τους ότι δεν θα στρέφονταν εναντίον τους..."(7). Το κατηγορητήριο για τον Πούλο δεν ήταν μόνο σχετικά με τη συνεργασία του με τους Γερμανούς. Υπήρχε και άλλη κατηγορία σχετικά με κατασκοπεία κατά της ίδιας του της πατρίδας αλλά και την εξουδετέρωση των πρακτόρων της αγγλικής αντικατασκοπείας. Η δίκη περί κατασκοπείας, έλαβε χώρα την 22α Μαΐου 1947, στο Διαρκές Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, ο κατηγορούμενος αθωώθηκε κατά περίεργο τρόπο λίγες μέρες αργότερα. Σχετικά όμως με το κατηγορητήριο περί συνεργασίας με τον εχθρό στο διάστημα της κατοχής ο Πούλος δεν ήταν το ίδιο τυχερός. Ο ίδιος προσπάθησε να εκμεταλλευθεί το γεγονός του πολέμου και να πείσει το επίσημο κράτος να τον απελευθερώσει, ώστε να βοηθήσει με την πείρα του κατά του κομμουνισμού. Στις 2 Δεκεμβρίου 1947 το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων ξεκίνησε τις συνεδριάσεις του. Ο Πούλος υποστήριξε για άλλη μια φορά την "πατριωτική" δράση του και την προστασία που πρόσφερε στους χωρικούς έναντι του ΕΛΑΣ. Λίγες μέρες μετά, στις 11 του μηνός, το δικαστήριο καταδίκασε τον Πούλο και όσους από τους άνδρες του είχαν συλληφθεί, σε θανατική καταδίκη και δις ισόβια. Μετά από ενάμιση χρόνο, στις 11 Ιουνίου 1949, ο Πούλος εκτελέστηκε στο Γουδί, ενώ πιο πριν είχε καταθέσει αίτηση χάριτος. Η εκτέλεσή του αποτέλεσε χαρμόσυνο γεγονός για το σύνολο του ελληνικού λαού και χαιρετίστηκε με ανακούφιση από σύσσωμο τον ελληνικό Τύπο.


Πηγές:  (1) βλ. "Οι άλλοι Καπετάνιοι, αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου", Νίκος Μαραντζίδης (επιμ.), δ' έκδ., Αθήνα 2007, σ.66.
               (2) βλ. "Οι δωσίλογοι της κατοχής", Ιάκωβος Χονδροματίδης, α' εκδ., Αθήνα 2008, σ. 63.
         (3) βλ. "Οι άλλοι Καπετάνιοι, αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου", Νίκος Μαραντζίδης (επιμ.), δ' έκδ., Αθήνα 2007, σ.68.
            (4) βλ. "Η Γερμανική στολή στη ναφθαλίνη, επιβιώσεις του δοσιλογισμού στη Μακεδονία, 1945-1974", Στράτος Δορδανάς, β' έκδ., Αθήνα 2012, σ.151.
               (5) βλ. Στο ίδιο, σ. 165-166.
               (6) βλ. "Οι δωσίλογοι της κατοχής", Ιάκωβος Χονδροματίδης, α' εκδ., Αθήνα 2008, σ.65.
               (7) βλ. Δικογραφίες Δοσιλόγων, Γεώργιος Πούλος, 4 Απριλίου 1946. 

 

 

 Πηγή:  http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2013/12/blog-post_20.html

Απ'τις γερμανόφιλες οργανώσεις στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ

  Όπως είχαμε δει εδώ: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/01/blog-post_05.html
 όσο πλησίαζε η αποχώρηση των κατακτητών, οι κομμουνιστές προσπαθούσαν ποικιλοτρόπως να προσεταιριστούν όσο περισσότερους μπορούσαν από αυτούς που μέχρι πρότινος είτε συνεργάζονταν ανοικτά με τους Γερμανούς είτε εξοπλίζονταν με την ανοχή των τελευταίων.
 Αυτές οι προσπάθειες των κομμουνιστών για "μεταγραφές της τελευταίας στιγμής" αν και σίγουρα δεν είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα, εντούτοις δεν μπορούμε να πούμε ότι απέτυχαν ολοκληρωτικά. Στην προαναφερθείσα ανάρτηση αναφέραμε κάποια παραδείγματα.
 Εδώ θα αναφέρουμε κάποια ακόμα, πολύ πιο "ακραία"...

 Στις 25/11/1944 δημοσιεύτηκε η "Έκθεση επί των εθνικών σκοπών και του εθνικού έργου της οργάνωσης Χ", απ΄το τμήμα διαφωτίσεως της συγκεκριμένης οργάνωσης.
 Σε αυτό το σπάνιο ντοκουμέντο, το οποίο αλιεύσαμε από εδώ:
  http://istoria.forumotion.com/t4265-topic,
 αναφέρονται πολλά παραδείγματα ανθρώπων οι οποίοι προς το τέλος της Κατοχής μεταπήδησαν απ΄τις γερμανόφιλες οργανώσεις ΟΕΔΕ, ΕΕΕ και απ΄τις γερμανικές υπηρεσίες στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ!!
Μπορεί αυτό να ακούγεται περίεργο και οξύμωρο, αλλά τα περίεργα και τα οξύμωρα δεν ήταν και τόσο σπάνια φαινόμενα στην Ελλάδα εκείνης της ταραγμένης εποχής.

 Ο συντάκτης της έκθεσης αναφέρει παραδείγματα συγκεκριμένων ανθρώπων με ονοματεπώνυμο που ακολούθησαν αυτήν την περίεργη πολιτική διαδρομή:

 - Αντώνιος Ξενάκης: Απ΄την ΟΕΔΕ στον ΕΛΑΣ του Γκύζη
 - Κώστας Μαλεβίτης, Βασίλης Δημαράς, Μιλτιάδης Καραμούτσας: Απ΄την ΟΕΔΕ στον ΕΛΑΣ Πετραλώνων
 - Δημήτρης Παπαδημητρίου: Απ΄τα ΕΕΕ του Βόλου κατήλθε στην Αθήνα όπου κατετάγη στον ΕΛΑΣ Μεταξουργείου
 - Γ. Παραβάτος: Απ΄την ΟΕΔΕ στην ΟΠΛΑ Πετραλώνων
 - Γεώργιος Παυλίδης: Απ΄την ΟΕΔΕ στο ΕΑΜ Κολωνακίου
 - Κοκκινόπουλος και Στουραϊτης: Απ΄την ΟΕΔΕ στον ΕΛΑΣ Πετραλώνων, πιθανώς σε υπεύθυνη θέση.
 - Ρηγόπουλος: Από γκεσταπίτης στον ΕΛΑΣ Κουκακίου
 - Κώστας Αποστολίδης: Από συνεργάτης των Γερμανών στο ΕΑΜ Κηφισιάς.
 - Ηλίας Βογιατζής: Από συνεργάτης των SS στον ΕΛΑΣ του Ψυρρή
 - Κώστας Αντωνόπουλος και Ευάγγελος Κυριτσόγλου: Από συνεργάτες των SS στον Βόλο στην ΟΠΛΑ Αθηνών
 - Δημήτρης Προβατάς και Καλλιρόη Προβατά: Από συνεργάτες των SS στα Χανιά στον ΕΛΑΣ του Γκύζη
 - Ηρακλής Λέφας και Δημήτρης Νέστορας: Από συνεργάτες των SS στον ΕΛΑΣ του Γκύζη
 - Σταθάκος: Από συνεργάτης των SS στην ΟΠΛΑ Πετραλώνων

 Είναι λογικό τα παραπάνω στοιχεία να εμπεριέχουν πολλές γενικεύσεις και μπορεί να είναι περισσότερο ή λιγότερο ακριβή.
 Π.χ οι όροι "συνεργάτης των Γερμανών" ή "συνεργάτης των SS" ή "γκεσταπίτες" δεν είναι σαφείς και από μόνοι τους δεν σημαίνουν τίποτα αν δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένα επιβαρυντικά στοιχεία (π.χ. αθέμιτος πλουτισμός, άσκοπες εγκληματικές ενέργειες, εκβιασμοί κτλ).

 Ανεξάρτητα όμως απ΄τα επιμέρους στοιχεία, υπάρχουν κάποια δεδομένα που πρέπει να αναφερθούν.

 Το σίγουρο είναι ότι τότε η αποχώρηση των Γερμανών άφησε εκτεθειμένους πολλούς απ΄τους πρώην συνεργάτες τους. Αυτό δεν ίσχυε τόσο γι'αυτούς που ήταν οργανωμένοι σε μαζικά ένοπλα τμήματα, άρα και θα μπορούσαν να αυτοπροστατευτούν, όσο για τους μεμονωμένους συνεργάτες γερμανικών υπηρεσιών και τα μέλη μικρών γερμανόφιλων πολιτικών οργανώσεων.
  Ένας πολύ ασφαλής τρόπος για να καλυφθούν αρκετοί από αυτούς (όχι όλοι προφανώς), ήταν η ένταξη έστω και την ύστατη ώρα στην ισχυρότερη αντιστασιακή οργάνωση, η οποία ήταν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, ο αριστερός χαρακτήρας του οποίου τους βοηθούσε να "ξεπλυθούν" ευκολότερα.
Όπως είχαμε δει και πιο πάνω, το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ δεν είχε κανένα πρόβλημα να μοιράζει συγχωροχάρτια σε πάσης φύσεως "προδότες" (σύμφωνα με την κομμουνιστική φρασεολογία), αρκεί αυτοί να εντάσσονταν στις γραμμές του. Αυτοί υπό προϋποθέσεις θα μπορούσαν να του φανούν ιδιαίτερα χρήσιμοι καθώς μπορεί να γνώριζαν σημαντικές πληροφορίες για τον ευρύτερο αντι-εαμικό χώρο.
 Συνεπώς, με τέτοιου είδους μεταγραφές ήταν όλοι ευχαριστημένοι.

 Τα στοιχεία που παραθέτει ο συντάκτης της έκθεσης της Χ, είναι μία ισχυρή ένδειξη ότι αυτό το φαινόμενο ήταν υπαρκτό.

Το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Μακεδονίας-Θράκης

Το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Μακεδονίας-Θράκης (ΕΚΜΘ) ήταν μία γερμανόφιλη οργάνωση που επιχείρησε να κάνει αισθητή την παρουσία της στην κατοχική Θεσσαλονίκη. Δεν ήταν δημιούργημα της Κατοχής, καθώς είχε ιδρυθεί απ΄το 1932 στην Δράμα απ΄τον πόντιο πρόσφυγα Γεώργιο Σπυρίδη. Συμμετείχε στις εκλογές το 1932 και το 1935, όπου πέρασε τελείως απαρατήρητο, προφανώς λόγω πολύ μικρών ποσοστών. Ενδιάμεσα, το 1934 ο Σπυρίδης είχε στείλει δύο επιστολές προς τον Αδόλφο Χίτλερ, με τις οποίες του εξέφραζε τον θαυμασμό και την αφοσίωσή του.
  Οι Γερμανοί παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον το κόμμα του, χωρίς όμως να έχουν ψευδαισθήσεις σχετικά με την σοβαρότητα της προσπάθειας. Συγκεκριμένα ο γερμανός πρέσβης στην Αθήνα σε έκθεσή του προς το Βερολίνο έλεγε για το ΕΚΜΘ:
 "Η οργάνωση αυτή κατ'αρχήν υπάρχει απλώς στα χαρτιά και έχει ελάχιστους οπαδούς στους αποδίδονται στομφώδη αξιώματα. Αποτελεί περαιτέρω μία κακή προσπάθεια απομίμησης του χιτλερικού κινήματος. Είναι αντισημιτική".

 Όντως το κόμμα του Σπυρίδη δεν είχε κανένα λαϊκό έρεισμα. Ο ίδιος επιδίωξε να βρίσκεται σε επαφή με σοβαρότερες προσπάθειες της Αθήνας, όπως με την Οργάνωση Εθνικών Κοινωνικών Κατευθύνσεων, και άρχισε να εκδίδει την εφημερίδα "Η Ένωσις" στην Δράμα. Προσπάθησε επίσης να διατηρήσει επαφή με το NSDAP, το κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ. Κυριότερος συνεργάτης του ήταν ο Γρηγόρης Παζιώνης που είχε διοριστεί απ΄το μεταξικό καθεστώς νομάρχης Έβρου (πριν την μεταξική δικτατορία είχε διατελέσει και νομάρχης Χαλκιδικής).
 Επί Μεταξά, ο Σπυρίδης συνέχισε την δράση του υπό δυσμενέστερες συνθήκες. Τον Αύγουστο του 1940 το Υπουργείο Δημόστας Τάξεως έλαβε μέτρα κατά του Σπυρίδη και του κόμματός του.
 Ο  Παζιώνης τέθησε σε διαθεσιμότητα, όπως και άλλοι δήμαρχοι και νομάρχες που θεωρούνταν γερμανόφιλοι.

  Μόλις ξεκίνησε η βουλγαρική κατοχή στην ανατολική Μακεδονία, ο Σπυρίδης εγκατέλειψε την Δράμα και εγκαταστάθηκε στην Θεσσαλονίκη όπου προσπάθησε να ανασυγκροτήσει το κόμμα του. Είχε την εύνοια των Γερμανών, αλλά είχε να αντιμετωπίσει και τον "εσωτερικό ανταγωνισμό" απ΄τον συνταγματάρχη Πούλο που ηγείτο των ΕΕΕ στην Θεσσαλονίκη. Η όποια δύναμη όμως του Σπυρίδη δεν κράτησε πολύ. Στα μέσα του 1942 βγήκε στο φως το σκανδάλο των τροφίμων της Υπηρεσίας Επισιτισμού για το οποίο βρέθηκε κατηγορούμενος. Τον Δεκέμβριο του 1942 κλείστηκε στην φυλακή και στην δίκη που ακολούθησε τον Φεβρουάριο-Μάρτιο του 1943 καταδικάστηκε σε συνολικά 45 χρόνια φυλάκιση, ουσιαστικά για μαυραγοριτισμό. Πέρασε το υπόλοιπο διάστημα της Κατοχής στην φυλακή. Αποφυλακίστηκε λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών απ΄την Θεσσαλονίκη και έφυγε μαζί τους απ΄την Ελλάδα.

 Η εμπλοκή του Σπυρίδη στο σκάνδαλο μπορεί να σήμαινε το τέλος της όποιας προσωπικής του πολιτικής καριέρας καθώς οι οπαδοί του κατάλαβαν ότι ενδιαφερόταν για τον προσωπικό του πλουτισμό και όχι για την προώθηση των ιδεών τους, αλλά δεν σήμαινε και το τέλος του κόμματός του. Ο έως τοτε υπαρχηγός του Παζιώνης ανέλαβε την ηγεσία του κόμματος παράλληλα με διοικητικές αρμοδιότητες που του είχαν δώσει οι Γερμανοί. Δεν έμπλεξε με σκάνδαλα όπως ο προκάτοχός του Σπυρίδης, αν και κατα κανόνα ευνοούσε τους δικούς του ανθρώπους.
 Κατάφερε πάντως να συγκροτήσει το πρώτο πολιτικό συμβούλιο του κόμματος το οποίο απαρτιζόταν κυρίως από υπαλλήλους του στις διάφορες υπηρεσίες που διηύθηνε. Τον Δεκέμβριο του 1943 έστειλε στον πληρεξούσιο του Γ' Ράιχ στην Ελλάδα, Νοιμπάχερ ένα υπόμνημα με τις θέσεις των Ελλήνων Εθνικοσοσιαλιστών Μακεδονίας - Θράκης. Εκτός απ΄τις πολιτικές θέσεις που ανέπτυσσε, και οι οποίες είχαν σαν βάση τους τον αντισλαβισμό και τον αντιβουλγαρισμό, κύριο μέλημά του ήταν να πείσει τους Γερμανούς να τον διορίσουν γενικό διοικητή Μακεδονίας. Ήταν η ολιγόμηνη περίοδος που οι Γερμανοί είχαν αναλάβει την πολιτική διοίκηση της κεντρικής Μακεδονίας.
 Δεν βρήκε την ανταπόκριση που θα περίμενε, αλλά δεν τα παράτησε. Τον Μάιο του 1944 κατέβηκε στην Αθήνα όπου συνάντησε τον αντιπρόεδρο της κατοχικής κυβέρνηση Έκτορα Τσιρονίκο που ήταν γερμανόφιλος. Ο Παζιώνης έθεσε το κόμμα του στην υπηρεσία του Τσιρονίκου, προκειμένου να καταφέρει -εκμεταλλευόμενος τις σχέσεις του τελευταίου με τους Γερμανούς- να υποσκελίσει τα ΕΕΕ του Γούλα που έδειχνε να κυριαρχεί στον χώρο των Ελλήνων Εθνικοσοσιαλιστών. Ο Γούλας αντέδρασε και οι Γερμανοί δεν δίστασαν να δείξουν την προτίμησή τους σε αυτόν, κλείνοντας μάλιστα φυλακή για μερικές μέρες και τον Παζιώνη. Απελευθερώθηκε για να αποχωρήσει και αυτός μαζί με τους Γερμανούς, όπως ο Σπυρίδης.

 Διάδοχος του Παζιώνη στην ηγεσία του ΕΚΜΘ ήταν ο απόστρατος συνταγματάρχης Διονύσης Αγάθος. Πρόκειται για πολύ σπάνια περίπτωση Έλληνα αξιωματικού που είχε αναπτύξει φιλικές σχέσεις ακόμα και με Βούλγαρους. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η ελληνοβουλγάρα γυναίκα του που είχε γραφτεί μέλος στην Βουλγαρική Λέσχη Θεσσαλονίκης και φυσικά είχε επαφές με Βούλγαρους αξιωματικούς. Ο ίδιος δεν είχε πιθανότητες ουσιαστικής πολιτικής αναρρίχησης, αλλά μπόρεσε και απεκόμισε κάποια οικονομικά οφέλη ιδιαίτερα μέσω καταχρήσεων επί των εισφορών των μελών του κόμματος. Στην δίκη του Σπυρίδη συνέβαλλε σημαντικά με την κατάθεσή του στην καταδίκη του τελευταίου. Ο Αγάθος έφυγε με το ίδιο τραίνο που έφυγαν και οι προκάτοχοί του Παζιώνης και Σπυρίδης για την Γερμανία.

 Αυτή ήταν περιληπτικά η πορεία του ΕΚΜΘ και των ηγετών του. Απ'τα υπάρχοντα στοιχεία το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι δεν ήταν κάποια αξιόλογη πολιτική προσπάθεια. Ο ιδρυτής του και αρχηγός του ως το 1942 Γεώργιος Σπυρίδης απεδείχθη ένας απατεώνας χωρίς πολιτικές ικανότητες. Σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες ήταν μεγαλομανής και γελοίος. Όπως και να'χει ήταν κατώτερος των περιστάσεων. Ο Παζιώνης ήταν σοβαρότερος και ικανότερος, απλά δεν μπόρεσε να εκπληρώσει τις πολιτικές του φιλοδοξίες. Ο Αγάθος δεν έπαιξε κάποιο σημαντικό πολιτικό ρόλο.

 Την εποχή εκείνη αυτοί που προσέγγιζαν τους Γερμανούς άνηκαν σε διάφορες κατηγορίες ανθρώπων. Πέραν των ιδεολόγων που πάντα είναι μειοψηφία, υπήρχαν και οι καιροσκόποι και τα πάσης φύσεως λαμόγια που αντικειμενικό στόχο είχαν να πλουτίσουν σε βάρος συμπατριωτών τους.
 Η περίπτωση του ΕΚΜΘ είναι χαρακτηριστική...



 Τα ιστορικά στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ΄το βιβλίο του Στράτου Δορδανά "Έλληνες εναντίον Ελλήνων"

Γερμανόφιλες οργανώσεις της Κατοχής

Στην κατοχική Αθήνα είχαν ιδρυθεί και δρούσαν κάποιες μικρές γερμανόφιλες οργανώσεις. Σε προηγούμενες αναρτήσεις είχαμε δει κάποια πράγματα για την ΕΣΠΟ και την ΟΕΔΕ που ήταν απ’τις πιο γνωστές. Γενικώς οι πληροφορίες για αυτές τις οργανώσεις είναι πολύ λίγες. Άλλωστε δεν έπαιξαν κανέναν ιδιαίτερο ρόλο, αφού οι περισσότερες ήταν εξαιρετικά ολιγομελείς και με ασήμαντη δράση.

  

Εκτός απ’τις προαναφερθείσες ΕΣΠΟ και ΟΕΔΕ, άξιες λόγου ήταν ακόμα η Μπουντ και η ΕΕΕ:

-         

-          - Η Μπούντ (στα γερμανικά σήμαινε Σύνδεσμος) είχε επικεφαλείς τον Αγήνορα Γιαννόπουλο, την Κούλα Λιάκου και τον Ιωάννη Μπουρνιά. Ο πρώτος ήταν απ΄την προπολεμική ακόμη περίοδο πράκτορας των Γερμανών. Η Μπουντ συνεργαζόταν στενά με την ΟΕΔΕ, ήταν αμιγώς γερμανόφιλη και εθνικοσοσιαλιστική, και σκοπό είχε την δημιουργία φιλογερμανικού πνεύματος στην ελληνική κοινή γνώμη και την διαφώτιση του ελληνικού λαού σε ζητήματα που αφορούσαν  τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό. Αρχικά ελεγχόταν απ’την γερμανική πρεσβεία αλλά μετά την ιταλική συνθηκολόγηση εργαζόταν για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. Το 1943 ενσωμάτωσε μία μικρότερη οργάνωση με την επωνυμία "Ένωσις Φίλων Χίτλερ" που είχε γραφεία στην Αθήνα και στην Θεσσαλονίκη και συνεργαζόταν με την γερμανική υπηρεσία SD. 
      Η Μπουντ προσέφερε έναν λόχο από  Έλληνες εθελοντές που αρχικά εκπαιδεύτηκαν στα Βίλια της Αττικής από Γερμανούς αξιωματικούς και τον Δεκέμβριο του 1943 στάλθηκαν στο ανατολικό μέτωπο όπου και εντάχθηκαν στην μεραρχία Μπράντεμπουργκ. Οι Έλληνες εθελοντές πολέμησαν τόσο στην Ρωσία όσο και στην Βοσνία με μεγάλη επιτυχία. Τον Σεπτέμβριο του 1944 ο λόχος μετακινήθηκε στην Ρουμανία, και μετά ακολούθησε την γερμανική υποχώρηση στην Βιέννη. Εκεί είχε καταφύγει και ο Αγήνορας, όπου χάθηκαν τα ίχνη του.

-        - Το καλοκαίρι του 1941 ανασυστάθηκε με την συγκατάθεση των Γερμανών η οργάνωση Εθνική Ένωσις Ελλάδος (ΕΕΕ).  Η οργάνωση που είχε για κυριότερους επικεφαλείς τους Γούλα και Κοσμίδη στόχευε στην ανάδειξη στελεχών για ανάληψη κυβερνητικών θέσεων. Ο έντονος αντισημιτισμός ήταν το κυριότερο χαρακτηριστικό της. Κατάφερε να εξασφαλίσει κάποια γερμανική ενίσχυση και έτσι με την κατάλληλη προπαγάνδα απέκτησε έναν σεβαστό αριθμό οπαδών, κυρίως στην Θεσσαλία. Τον Αύγουστο του 1944, η ΟΠΛΑ σκότωσε τον Βασίλη Σκανδάλη, ηγετικό στέλεχος της ΕΕΕ στα τοπικά γραφεία της στου Ρέντη.  Η ΕΕΕ ειχε παράρτημα και στην Θεσσαλονίκη όπου δραστηριοποιήθηκε αρχικά ο συνταγματάρχης Πούλος πρωτού αποκηρυχθεί απ’την κεντρική διοίκηση των ΕΕΕ Αθηνών.     

      Γενικότερα η κατοχική ΕΕΕ αν και ποτέ δεν έφτασε την αίγλη της προπολεμικής περιόδου, υπήρξε η πιο σοβαρή γερμανόφιλη προσπάθεια. Οι Γερμανοί μόνο αυτήν αναγνώρισαν σαν έναν εθνικοσοσιαλιστικό πολιτικό σχηματισμό που θα μπορούσε να τους φανεί χρήσιμη στην μελλοντική διακυβέρνηση της χώρας. Ο Γούλας ήταν αυτός που είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη των Γερμανών, εν αντιθέσει με άλλους επίδοξους ηγέτες όπως ο Πούλος, ο Ζωγράφος κτλ. 

       Τελικώς όμως όλα αυτά έμειναν σχέδια επί χάρτου. Οι Γερμανοί αποχώρησαν τον Οκτώβριο του 1944 και τους ακολούθησαν τα σκληροπυρηνικά στελέχη των ΕΕΕ που ήλπιζαν να καταλάβουν κυβερνητικές θέσεις σε μία αμιγώς ελληνική εθνικοσοσιαλιστική κυβέρνηση.

      Γενικότερα, οι γερμανόφιλες οργανώσεις δεν κατάφεραν να διαδραματίσουν κάποιον σημαντικό ρόλο κατά την Κατοχή. Δεν κατάφεραν να ορίσουν ένα σαφές ιδεολογικό πλαίσιο του ελληνικού Εθνικοσοσιαλισμού, δεν μπόρεσαν να επηρεάσουν τις κατοχικές ελληνικές κυβερνήσεις (κάθε άλλο, ήταν μάλλον εχθρικές απέναντί τους), ούτε απέκτησαν κινηματικά χαρακτηριστικά. Απλά ταυτίστηκαν με τους Γερμανούς και παρέμειναν σταθεροί σε αυτήν την γραμμή ως το τέλος. Πλην των εθελοντών της Μπουντ που εντάχθηκαν στην μεραρχία Μπράντεμπουργκ, οι υπόλοιποι ήταν τελείως άκαπνοι. 
      Συμπερασματικά, αποτέλεσαν μία λεπτομέρεια της ιστορίας εκείνης της περιόδου.



       

      Πηγές:
      "Η Μαύρη σκιά στην Ελλάδα" του Ιάκωβου Χονδροματίδη
      "Έλληνες εναντίον Ελλήνων" του Στράτου Δορδανά
     "Οι γερμανικές υπηρεσίες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου  και της Κατοχής" του Παναγιώτη Δημητράκη

Μία λιγότερο γνωστή δολιοφθορά της ΠΕΑΝ εναντίον της γερμανόφιλης οργάνωσης ΟΕΔΕ

 Στην κατοχική Αθήνα λειτουργούσαν κάποιες μικρές γερμανόφιλες οργανώσεις. Η πιο γνωστή ήταν η ΕΣΠΟ που δέχτηκε ισχυρό πλήγμα με την καταστροφή των γραφείων της από βόμβα που έβαλαν μέλη της ΠΕΑΝ. Έχουμε αναφερθεί σχετικά εδώ.
 Μια λιγότερη γνωστή και σαφώς μικρότερου βεληνέκους  ήταν η Οργάνωση Εθνικών Δυνάμεων Ελλάδας, γνωστότερη ως ΟΕΔΕ. Αρχηγός της ήταν κάποιος Παντελόγλου και βασική της δραστηριότητα ήταν η στρατολόγηση πρακτόρων για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. Τα μέλη της ΟΕΔΕ ήταν εφοδιασμένα με γερμανικές ταυτότητες και αποτελούσαν τμήμα του γερμανικού δικτύου αντικατασκοπείας. Τα πρώτα γραφεία της ήταν στην οδό Κατακουζηνού στην πλατεία Κάνιγγος. Διατηρούσε γραφεία και στον Πειραιά.

 Αυτή την οργάνωση, η ΠΕΑΝ σε συνεργασία με την οργάνωση Όμηρος αποφάσισε ότι έπρεπε να την χτυπήσουν. Ο επικεφαλής της ΠΕΑΝ, Κώστας Περρίκος ανέθεσε την αποστολή στον Αντώνη Μυτιληναίο που διάλεξε για βοηθούς του τον Τάκη Μιχαηλίδη και τον Νίκο Μούρτο.

 Το εγχείρημα ορίστηκε για τις 22/08/1942. Η βόμβα κατασκευάστηκε στο σπίτι της Ιουλίας Μπίμπα, και ήταν κρυμμένη σε ένα πακέτο μικρών διαστάσεων. Τα γραφεία της ΟΕΔΕ ήταν σε ισόγειο και ήταν άδεια από κόσμο την μέρα εκείνη.
 Οι τρεις πεανίτες πλησίασαν τα γραφεία και σταμάτησαν έξω από αυτά. Ο Μυτιληναίος πήρε το πακέτο και άναψε το φυτίλι με σπίρτο. Έσπασε το τζάμι της πόρτας και πέταξε μέσα το πακέτο. Ένας περίοικος τους αντιλήφθηκε και τους φώναξε, αλλά αυτοί απομακρύνθηκαν σιωπηρά. Λίγο μετά ακούστηκε η έκρηξη.
 Τα γραφεία υπέστησαν μεγάλες ζημιές. Το εσωτερικό καταστράφηκε ολοσχερώς. Τα γραφεία της ΟΕΔΕ μεταφέρθηκαν αργότερα στην διασταύρωση Εμμανουήλ Μπενάκη και Ακαδημίας.

 Το χτύπημα κατά της ΟΕΔΕ ουσιαστικά ήταν το προοίμιο της πολύ πιο εντυπωσιακής ανατίναξης των γραφείων της ΕΣΠΟ λίγες εβδομάδες μετά.


Πηγές:
"ΠΕΑΝ - Οι βομβιστές της ελευθερίας" του Στάθη Τουρνάκη σελ. 24-25
 "Η Μαύρη Σκιά στην Ελλάδα" του Ιάκωβου Χονδροματίδη, σελ.66-67

Μύθοι για την ανατίναξη της ΕΣΠΟ από την ΠΕΑΝ

Όσοι ασχολούνται με την ιστορία της περιόδου 1941-44 λίγο-πολύ γνωρίζουν για την αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ που δραστηριοποιήθηκε στην Αθήνα και έμεινε στην ιστορία κυρίως για την ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ στην Πατησίων στις 20 Σεπτέμβριο του 1942. Η ΕΣΠΟ ήταν η κυριότερη φιλογερμανική οργάνωση της Κατοχής με προπαγανδιστική εθνικοσοσιαλιστική δράση, πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, αλλά τίποτα περισσότερο.

  Το αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι η ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ στο κέντρο της Αθήνας ήταν μία πολύ δύσκολη και παράτολμη επιχείρηση που σχεδίασε και εκτέλεσε με πλήρη επιτυχία ο ουλαμός καταστροφών της ΠΕΑΝ.
 Σχετικά με την επιχείρηση αυτή όμως υπάρχουν δύο μύθοι:

- Ο πρώτος μύθος έχει να κάνει με τα θύματα της επίθεσης. Έχει γραφτεί κατα κόρον ότι η επίθεση στοίχισε την ζωή σε 43 Γερμανούς και 29 Έλληνες μέλη της ΕΣΠΟ. Αυτό φυσικά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
 Αν είχαν όντως σκοτωθεί 43 Γερμανοί, τότε τα αντίποινα θα ήταν βαρύτατα. Οι Γερμανοί τον Οκτώβριο του 1941 είχαν ισοπεδώσει τα Άνω και Κάτω Κερδύλια και εκτέλεσαν πάνω από 200 Έλληνες επειδή υπήρχαν πληροφορίες ότι τα χωριά αυτά υποστήριζαν μία μικρή αντιστασιακή ομάδα που δρούσε στην περιοχή. Ως γνωστόν, παρόμοιας έκτασης αντίποινα είχαν γίνει και σε πολλές ακόμα περιπτώσεις.
 Εύκολα μπορεί να υποθέσει ο καθένας τι θα γινόταν αν είχαν σκοτωθεί 43 Γερμανοί στο κέντρο της Αθήνας από σαμποτάζ...

 Πέραν της παραπάνω λογικής προσέγγισης, υπάρχουν και κάποια στοιχεία:
 Μετά την ανατίναξη της ΕΣΠΟ, οι Γερμανοί το μόνο που έκαναν ήταν να διενεργήσουν έρευνες που κατέληξαν στην σύλληψη -μετά από προδοσία- 5 μελών της οργάνωσης, εκ των οποίων μόλις 2 εκτελέστηκαν (Περρίκος, Μπίμπα). Ο ένας (Γαλάτης) μάλιστα αποφυλακίστηκε. [1]
 Απαίτησαν επίσης απ'τον τότε κατοχική κυβέρνηση χρηματική αποζημίωση για την καταστροφή υλικού της γερμανικής αεροπορίας που βρισκόταν στο κτίριο της ΕΣΠΟ. Καμμία νύξη για νεκρούς. [2]
Ο Χάγκεν Φλάισερ βασιζόμενος σε πηγές της εποχής μιλάει για 40 τραυματίες μέλη της ΕΣΠΟ, εκ των οποίων πέθανε τελικά μόνο ο αρχηγός της ο Στεροδήμος και για 6 ελαφρά τραυματίες Γερμανούς. [3]
 Δημοσίευμα της εφημερίδας "Βραδυνή" της 23/09/1942 αναφέρεται στην έκρηξη στα γραφεία της ΕΣΠΟ λέγοντας ότι προκάλεσε "τραυματισμούς πολλαπλών προσώπων". Καμμία αναφορά σε νεκρούς. [4]

 - Ο δεύτερος μύθος είναι ο ισχυρισμός ότι η ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ ήταν η αιτία που δεν συγκροτήθηκε η λεγεώνα των Ελλήνων εθελοντών που θα στελνόταν στο ανατολικό  μέτωπο για να πολεμήσει στο πλευρό των Γερμανών.

 Αυτό φυσικά είναι λάθος, αφού η προσπάθεια για την συγκρότηση της ελληνικής λεγεώνας είχε ήδη ναυαγήσει απ'το καλοκαίρι του 1941, σχεδόν ένα χρόνο πριν το σαμποτάζ της ΠΕΑΝ.
 Σχετικό άρθρο υπάρχει εδώ.

Αυτά προς αποκατάσταση της αλήθειας, χωρίς καμμία πρόθεση να υποτιμηθεί ο αγώνας της ΠΕΑΝ. Ας έχουμε όμως υπόψη ότι την εποχή εκείνη όλες ανεξαιρέτως οι αντιστασιακές οργανώσεις είχαν την τάση να μεγαλοποιούν τις όποιες επιτυχίες τους και τις συνέπειές τους και να διογκώνουν υπερβολικά τον αριθμό των θυμάτων που προκαλούσαν.
Καλό είναι λοιπόν να ξεδιαλύνονται κάποια πράγματα και να μην αιωρούνται ανακρίβειες.



 [1] "ΠΕΑΝ οι βομβιστές της ελευθερίας", μονογραφία του Στ.Τουρνάκη, σελ.28
 [2] " Ιδού η αλήθεια" του Κ.Λογοθετόπουλου, σελ.59
 [3] "Στέμμα και σβάστιγκα" του Χ.Φλάισερ, (εκδ. της εφημερίδας "Το Βήμα") τόμος Β', σελ.15
 [4] "Η Μαύρη Σκιά στην Ελλάδα" του Ιακ. Χονδροματίδη, σελ.65