Η εκκωφαντική ανατίναξη που δεν έγινε

του Γιώργου Πετρόπουλου

Στις 26 Δεκεμβρίου του 1944 ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, από την Αθήνα όπου βρισκόταν, έστειλε ένα τηλεγράφημα στη σύζυγό του, όπου, ανάμεσα σε άλλα, έγραφε: «Θα ακούσατε για τη συνωμοσία που θα ανατίναζε το Στρατηγείο που είχε εγκατασταθή στο ξενοδοχείο της “Μεγάλης Βρεταννίας”. Δεν πιστεύω ότι είχε γίνει για μένα. Αδέξια όμως χέρια ετοποθέτησαν έναν τόνο δυναμίτιδος στους υπονόμους με γερμανικό σύστημα αναφλέξεως μεταξύ της στιγμής που έμαθαν την άφιξή μου και της αυγής».

 Την επομένη 27 Δεκεμβρίου του 1944 ο Βρετανός στρατηγός Σκόμπι έδωσε στη δημοσιότητα το παρακάτω ανακοινωθέν:

 «Περαιτέρω πρόοδος επετεύχθη παρά των στρατευμάτων μας εις την εκκαθάρισιν της κατωκημένης περιοχής των Αθηνών και του Πειραιώς. Συνελήφθησαν μερικοί αιχμάλωτοι και εκυριεύθη ποσότης όπλων και πολεμοφοδίων.

 Κατά την πρωίαν της 26 Δεκεμβρίου ανεκαλύφθη παρά της περιπόλου ένας τόνος δυναμίτιδος εντός της υπονόμου έναντι της εισόδου του ξενοδοχείου “Μεγάλη Βρεταννία”. Εις το ξενοδοχείον τούτο στεγάζονται μέλη της ελληνικής κυβερνήσεως, αξιωματικοί του βρετανικού Στρατού και πολλοί πολίται. Τα μηχανήματα είχαν τοποθετηθή κατά τη διάρκειαν της νυκτός.

 Ανταρτικαί δυνάμεις υπό τον στρατηγόν Ζέρβαν εις την Ήπειρον συνεχίζουν την υποχώρησίν των ενώπιον υπερτέρων δυνάμεων του ΕΛΑΣ».

Μύθοι και πραγματικότητα

Την ίδια ημέρα, σε δεύτερη έκδοσή της, η εφημερίδα «ΕΛΛΑΣ», ημιεπίσημο όργανο της κυβέρνησης Παπανδρέου, την οποία εξέδιδε ο στενός συνεργάτης και χρηματοδότης του Πέτρος Γαρουφαλλιάς, έγραφε σε τίτλο θέματός της: «Οι Κομμουνισταί σε συνεργασία με τους Γερμανούς είχον υπονομεύση τα μέγαρα “Μ. Βρεταννίας” και Μετ. Ταμείου – Γερμανός αξιωματικός θα προέβαινεν εις την ανατίναξιν». Στο σχετικό ρεπορτάζ αναφερόταν, μάλιστα, ότι είχε γίνει έρευνα σε σπίτι, στην οδό Νίκης 16, όπου συνελήφθη ο εν λόγω Γερμανός αξιωματικός και βρέθηκε «πλήρες αρχείον ΚΚΕ και ΕΑΜ».

 Το δημοσίευμα είχε σαφή στόχο να δημιουργήσει την εντύπωση ότι η υπονόμευση με εκρηκτικά του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρεταννία» και του Μεγάρου του Μετοχικού Ταμείου είχε γίνει σε συνεργασία του ΕΑΜ και των Γερμανών από τον καιρό της Κατοχής. Συνέχεια φυσικά στο θέμα δεν δόθηκε κι ούτε ποτέ γράφτηκε τίποτα σχετικό για την ταυτότητα του Γερμανού αξιωματικού. Ήταν φανερό πως επρόκειτο για ένα παιχνίδι αντικομμουνιστικής προπαγάνδας, που είχε αφορμή ένα πραγματικό γεγονός. Το ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία», εκείνες τις μέρες, είχε όντως υπονομευτεί από τον ΕΛΑΣ. Πρόκειται για την περίφημη επιχείρηση των υπονόμων που προετοιμάστηκε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 1944 και δεν εκτελέστηκε ποτέ. Πώς ακριβώς, όμως, είχαν συμβεί τα γεγονότα;

 Ο Βασίλης Μπαρτζώτας (Φάνης), μέλος τότε τού Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ και γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας (ΚΟΑ), έχοντας πλήρη γνώση του θέματος, σε μαρτυρία του αναφέρει:

 «Δυνάμεις του ΕΛΑΣ Αθήνας, πλαισιωμένες από στελέχη της ΚΟΑ με επικεφαλής στον σ. Σπύρο Καλοδίκη, έκαναν μια άλλη τολμηρή και ηρωική επιχείρηση. Έχοντας στα χέρια τους το γενικό σχεδιάγραμμα των υπονόμων της Αθήνας, έπειτα από πορεία 12 ωρών μέσα στα βρόμικα νερά των οχετών, με άμεσο κίνδυνο της ζωής τους, κατόρθωσαν να κουβαλήσουν κάτω από την πλατεία Συντάγματος, ακριβώς στο ξενοδοχείο της “Μεγάλης Βρεταννίας”, όπου ήταν η έδρα της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου, του “Κράτους Παπανδρέου”, περίπου έναν τόνο εκρηκτικής ύλης, τροτύλης, και με ηλεκτρικό σύρμα συνέδεσαν την τροτύλη με ειδικό ηλεκτρικό μηχάνημα ανατίναξης, που βρισκόταν στη δική μας περιοχή. Ο σ. Καλοδίκης ανέφερε σε μένα, τη μέρα των Χριστουγέννων (25 Δεκέμβρη 1944), για την επιχείρηση αυτή, με τη δήλωση ότι είναι έτοιμοι να τινάξουν στον αέρα το άντρο της κυβέρνησης Παπανδρέου και των Άγγλων. Εγώ ανέφερα στο Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ που θα “δινε και την τελική έγκριση. Το Π.Γ. της Κ.Ε., έχοντας υπόψη τον ερχομό του Τσόρτσιλ και τις διαπραγματεύσεις μαζί του, μας είπε να περιμένουμε μερικές μέρες».

Η μαρτυρία του Ν. Κυριακίδη

Τη μαρτυρία του Βασ. Μπαρτζώτα επιβεβαιώνει πλήρως και ο Νίκος Κυριακίδης, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ στη δικτατορία και τη μεταπολίτευση, ο οποίος πήρε μέρος στην επιχείρηση των υπονόμων στα Δεκεμβριανά. Σε άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στον «Ριζοσπάστη» στις 21/1/2001, ο Νίκος Κυριακίδης δίνει τα εξής στοιχεία. Ο ΕΛΑΣ είχε πάρει από τον Δήμο Αθηναίων τους χάρτες των υπονόμων της Αθήνας, τους οποίους μελέτησε ειδική ομάδα ΕΛΑΣιτών. Στη συνέχεια δύο ΕΛΑΣίτες, ένας μηχανικός ειδικευμένος στους υπονόμους του Βελγίου κι ένας υπολοχαγός ειδικευμένος στα εκρηκτικά, κατέστρωσαν το σχέδιο της επιχείρησης.

 Στις 22 Δεκεμβρίου του 1944 μια ομάδα από 150 ΕΛΑΣίτες (άλλες πηγές κάνουν λόγο για 80) ξεκίνησε την επιχείρηση από υπονόμους του Μεταξουργείου με στόχο, μέσω αυτών, να φτάσει στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία». Λόγω όμως δυσκολιών η επιχείρηση από το Μεταξουργείο εγκαταλείφθηκε και ξανάρχισε από τους υπονόμους της Λένορμαν για να ολοκληρωθεί, μετά από 12 έως 15 ώρες, με απόλυτη επιτυχία. Το ξενοδοχείο είχε παγιδευτεί. Η πυροδότηση του εκρηκτικού υλικού θα γινόταν με ηλεκτρική εκκένωση και για τον λόγο αυτόν υπήρχε αυτοκίνητο με ηλεκτρογεννήτρια. Γράφει ο Νίκος Κυριακίδης: «Το αυτοκίνητο με την ηλεκτρογεννήτρια θα έδινε την κατάλληλη στιγμή τον σπινθήρα στα εκρηκτικά που ήταν τοποθετημένα στα θεμέλια και κάτω από τα υπόγεια της “Μεγάλης Βρεταννίας”. Έρχεται όμως ξαφνικά ο Σπύρος Καλοδίκης, β” γραμματέας της ΚΟΑ, με μοτοσικλέτα (δολοφονήθηκε τον Νοέμβρη του 1947 από όργανα της Ασφάλειας στη Λάρισα) και σε έξαλλη κατάσταση φώναξε στους άνδρες που χειρίζονταν τη γεννήτρια:

 “Σταματήστε, σβήστε τη γεννήτρια αμέσως. Σταματήστε! Η ανατίναξη δεν θα γίνει. Ήρθε ο Τσόρτσιλ στη «Μεγάλη Βρετανία». Σταματήστε!…”.

 Όλοι όσοι βρεθήκαμε εκεί και πήραμε μέρος στην επιχείρηση, βρεγμένοι ώς το κόκαλο από τα νερά των υπονόμων, αισθανθήκαμε αγανάκτηση για τη ματαίωση αυτής της ανατίναξης».

Σκέψεις και συμπεράσματα

Απ’ όσα προαναφέραμε και από το σύνολο των ιστορικών στοιχείων που υπάρχουν μπορούμε να υποστηρίξουμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση υπονόμευσης του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρεταννία» σχεδιάστηκε και οργανώθηκε, με απόλυτη μυστικότητα, από το ΚΚΕ στο ανώτατο δυνατό επίπεδο, δηλαδή στο Π.Γ. της Κ.Ε. του κόμματος. Ανατέθηκε στον Σπ. Καλοδίκη, μέλος της Κ.Ε. και β’ γραμματέα της ΚΟΑ, άνθρωπο δηλαδή της απολύτου εμπιστοσύνης της κομματικής ηγεσίας, ενώ τον έλεγχο είχε ο Βασ. Μπαρτζώτας.

 Η επιχείρηση δεν εκτελέστηκε την ώρα που είχε προβλεφθεί λόγω του ερχομού του Τσόρτσιλ στην Αθήνα. Και ματαιώθηκε οριστικά επειδή στη συνέχεια αποκαλύφθηκε. Τίθεται όμως ένα καίριο ερώτημα: Αν δεν είχε αποκαλυφθεί, θα πραγματοποιούνταν κάποια στιγμή; Ο γράφων πολύ αμφιβάλλει γι’ αυτό για τους παρακάτω λόγους: Ο Β” Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είχε ακόμη τελειώσει και, ανεξαρτήτως του τι συνέβαινε στην Αθήνα με τα Δεκεμβριανά, η Αγγλία ήταν βασική δύναμη της αντιχιτλερικής συμμαχίας. Το ΚΚΕ, που είχε διευθύνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ, τον Δεκέμβρη, με πολύ συντηρητικό τρόπο, προσέχοντας πάντα να μη δημιουργήσει προβλήματα στην αντιχιτλερική συμμαχία της Αγγλίας με την ΕΣΣΔ, φαίνεται μάλλον απίθανο να αποφάσιζε ποτέ την εκτέλεση της βρετανικής στρατιωτικής ηγεσίας στην Ελλάδα. Γιατί αυτό θα σήμαινε η εκτέλεση της επιχείρησης. Επιπλέον, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία» εκείνη την περίοδο έμενε και ο συνταγματάρχης Γκριγκόρι Ποπόφ, επικεφαλής της σοβιετικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα. Μοιάζει απίθανο το ΚΚΕ να μη γνώριζε αυτό το γεγονός. Και αν το γνώριζε -που είναι και το πιο πιθανό- μοιάζει αδιανόητο να έδινε εντολή εκτέλεσης μιας επιχείρησης που θα έθετε, έστω, σε κίνδυνο τη ζωή ενός Σοβιετικού αξιωματούχου, αυτού του επιπέδου, στη χώρα μας.

 Αλλά τότε γιατί υπονομεύτηκε το ξενοδοχείο; Μάλλον για να αξιοποιηθεί η υπονόμευσή του, εφόσον χρειαζόταν, ως μέσο πίεσης -για απόσπαση κάποιων ανταλλαγμάτων- απέναντι στους Άγγλους. Άλλη λογική εξήγηση δεν υπάρχει.

 

Πηγή

ΟΠΛΑ Αθηνών (μέρος β΄): Εφάρμοζε την "οικογενειακή ευθύνη", σκότωνε ακόμα και παιδιά και είχε μία ιδιαίτερη "αδυναμία" στους τροτσκιστές

Το πιο σκληρό χαρακτηριστικό της ΟΠΛΑ ήταν σίγουρα η εφαρμογή της "οικογενειακής ευθύνης".
Διαβάζουμε απ΄το βιβλίο του Χανδρινού:

"Στις σκοτεινές πτυχές ανήκει και η εφαρμογή μιας άτυπης και χωρίς οίκτο "οικογενειακής ευθύνης" η οποία ανήγαγε σε θανάσιμο αδίκημα το συγγενικό δεσμό με "εχθρούς του λαού "ικανοποιώντας μια διάθεση εκδίκησης η οποία υπερέβαινε ηλικία ή φύλο"
 σελ.74-5

Και δίνει συγκεκριμένα παραδείγματα:

"Η διαχωριστική γραμμή με τη Χ χαράχτηκε ανεπίστρεπτα με δύο δολοφονίες: Στις 30 Νοεμβρίου στην οδό Μομφεράτου τραυματίστηκε θανάσιμα από αγνώστους η 27χρονη Μαγδαληνή Χαρμπούρα, αδελφή του ανθυπασπιστή Χαρμπούρα, ενός από τα δραστήρια μέλη της οργάνωσης. Είναι το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό εφαρμογής μιας ιδιότυπης οικογενειακής ευθύνης."
 σελ.102

 "Γνωστότερη είναι η περίπτωση της οικογένειας του ευέλπιδος Νικόλαου Παπαγεωργίου, αρχηγού της Χ Παγκρατίου η οποία εξοντώθηκε ολοκληρωτικά. Εκτός από τον ίδιο (2.9.1944), εκτελέστηκαν ο αδελφός του Γιάννης (23.9.1944), η μητέρα του Βασιλική, οι αδελφές του Ελένη και Κατίνα κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών (8.12.1944) και ο τρίτος αδελφός του Αλέκος μετά τον πόλεμo."
 σελ.74

 "Γνωρίζουμε πως στην Καισαριανή, κατά τη διάρκεια του αιματοβαμμένου Αυγούστου, τρεις τουλάχιστον γυναίκες πλήρωσαν με τη ζωή τους την ιδιότητά τους ως μητέρες Τσολιάδων. Μία
περίπτωση αφορά το Γιώργο Παναγιώταρο, ΕΛΑΣίτη από την Καισαριανή ο οποίος εγκατέλειψε την οργάνωση και κατατάχτηκε στο ΙΙ Τάγμα Ευζώνων πρωτοστατώντας σε μπλόκα αλλά και βασανισμούς. Ο Παναγιώταρος βρέθηκε νεκρός με μια σφαίρα στο κεφάλι στις 11 Αυγούστου 1944, ενώ μερικές μόνο μέρες νωρίτερα είχε δολοφονηθεί από αγνώστους η μητέρα του"
 σελ.74

"Τον Αύγουστο του 1944, το πτώμα μιας 17χρονης κοπέλας που είχε βρεθεί με σημάδια βασανισμού και ξεριζωμένα μαλλιά στον απόμερο «Κοκκινόβραχο» του Πειραιά, αναγνωρίστηκε ως η Δήμητρα Ξιφαρά, αδελφή ενός Πειραιώτη χωροφύλακα της Ειδικής Ασφάλειας. Γείτονες που ήταν μάρτυρες της απαγωγής της κατέθεσαν πως είχαν ακούσει τους άνδρες της ΟΠΛΑ να φωνάζουν «του προδότη η αδελφή!»"
σελ.75

"Στις 7 Οκτωβρίου στη Νέα Ιωνία, μια ομάδα 30 ενόπλων περικύκλωσε το σπίτι της οικογένειας Καλλιάκου και διέταξε τους καταστηματάρχες να κατεβάσουν τα ρολά των καταστημάτων τους. Εκείνη τη μέρα, μαζί με τον προγραμμένο υπενωμοτάρχη της Ειδικής Ασφάλειας, Βύρωνα Καλλιάκο εκτελούνταν η μητέρα του Ελένη (στο μπαλκόνι του σπιτιού) και η αδελφή του Στέλλα Κιούση. Στην κομματική λογική, η «οικογενειακή ευθύνη» επιδικαζόταν ως πληρωμή μιας αποδεδειγμένης «οικογενειακής συμμετοχής», με το σαθρό βέβαια επιχείρημα της αναπόδραστης ιδεολογικής ταύτισης με τον εκάστοτε «προδότη» γιο, αδελφό ή πατέρα."
σελ.75


"Λίγη ώρα πριν, η αδελφή του ενός είχε συλληφθεί και εκτελεστεί με συνοπτικές διαδικασίες από την ΟΠΛΑ που εφάρμοζε πλέον την οδυνηρή και χωρίς εξαιρέσεις εκδοχή της οικογενειακής ευθύνης" 

σελ.150

Στα πλαίσια της εφαρμογής της "οικογενειακής ευθύνης" δεν δίσταζαν να εκτελέσουν ακόμα και παιδιά:

"Πρόκειται για τον Αθανάσιο Μητρομελέτη ο οποίος εκτελέστηκε στις 14 Δεκεμβρίου με το

αιτιολογικό πως ήταν γιος ενός διευθυντή του Υπουργείου Γεωργίας. Τον Ιανουάριο δολοφονήθηκε στην περιοχή του Γηροκομείου ο μαθητής Γυμνασίου Νικόλαος Βαλσάμης, μέλος της οργάνωσης Ιερή Ταξιαρχία. Το πτώμα βρέθηκε με δύο σφαίρες στο κεφάλι και πολλαπλές κακώσεις"
 σελ.116

"μια ομάδα της ΟΠΛΑ απήγαγε από το σπίτι τους στην οδό Φιλολάου, τους αδελφούς Αντώνη και Μανώλη Περράκη, δραστήρια μέλη της Χ στο Παγκράτι και τους εκτέλεσαν μαζί με το 15χρονο μαθητή Στυλιανού Φελονέζη σε παρακείμενο σπίτι"
σελ.137

Και έχουμε και το παρακάτω συμβάν που είναι συνδυασμός οικογενειακής ευθύνης, λεηλασίας του σπιτιού του θύματος και της απίστευτης κατηγορίας ότι αυτά έγιναν επειδή η γερμανικής καταγωγής γυναίκα του σπιτιού δεχόταν στο σπίτι Γερμανούς αξιωματικούς:

"Την 1^η Οκτωβρίου, η ομάδα του Κολλημένου απήγαγε από το σπίτι του στην οδό Ευφράνορος τον απόστρατο αντισυνταγματάρχη, Μιλτιάδη Μιχαλόπουλο, το νεαρό γιο του Κωνσταντίνο και την υπηρέτρια του σπιτιού και τους μετέφεραν στον Κοπανά. Οι δυο άνδρες εκτελέστηκαν μετά από μερικές μέρες με την κατηγορία πως η γυναίκα του Μιχαλόπουλου, γερμανικής καταγωγής, δεχόταν συχνά στο σπίτι Γερμανούς αξιωματικούς. Το σπίτι λεηλατήθηκε."
σελ.156

 Και κλείνουμε με την λιγο-πολύ γνωστή "αδυναμία" της ΟΠΛΑ, και γενικότερα των κκεδων, στους τροτσκιστές/αρχειομαρξιστές:

"Ακόμα και μέσα στις πολεμικές συνθήκες της Κατοχής και τις προτεραιότητες ενός μετωπικού εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, το ΚΚΕ στοχοποίησε έντονα όσους είχαν λιποτακτήσει προπολεμικά από τις γραμμές του ενώ δεν παραμέλησε και τον ιδεολογικό πόλεμο με "χαφιέδες" ή "γκεσταπίτες με μαρξιστική μάσκα", ταμπέλες που φιλοδοξούν να καλύψουν μια ποικιλία συμπεριφορών με κοινό παρονομαστή την κομματική διαφωνία, αναγόμενη στην προϊστορία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος. Βασική πτυχή αυτής της διαφωνίας είναι η πολύμορφη αντιπαράθεση με τις αρχειομαρξιστικές και τροτσκιστικές οργανώσεις που αντλούσε τη δυναμική της από τη δεκαετία του ’20 και κορυφώθηκε την περίοδο της Κατοχής λόγω της απόρριψης της λογικής του "εθνικιστικού μετώπου σταλινικών" από τους τροτσκιστές, κάτι που στοίχισε την απερίφραστη καταδική τους από το Κόμμα ως "λακέδες της Γκεστάπο"

σελ.76

 "Με το απέραντο μίσος για τους τροτσκιστές γαλουχήθηκαν από τους καθοδηγητές τους όλα τα εαμικά μέλη."
σελ.76

 "Η ανοιχτή ιδεολογική αντιπαράθεση κατέληξε σε αιματοχυσία η οποία έφτασε σε αληθινό πογκρόμ κατά τα Δεκεμβριανά. Από τους 84 εκτελεσμένους από το ΚΚΕ αρχειομαρξιστές και τροτσκιστές της περιόδου 1944/45, οι περισσότεροι έχασαν τη ζωή τους στην πρωτεύουσα αν και οι κατοχικές δολοφονίες (μέχρι τον Νοέμβριο του 1944) είναι λιγότερες από δέκα"

  σελ.76

 Δεν υπάρχει λόγος να σχολιάσουμε περισσότερο τα ανδραγαθήματα της ΟΠΛΑ.
 Τα γραπτά του (αριστερότατου) Χανδρινού είναι -επί του παρόντος- υπεραρκετά.

Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας σύμφωνα με έναν σύγχρονο αριστερό ιστορικό

Παλιότερα είχαμε κάνει μία πρώτη αναφορά στο ενδιαφέρον έργο του αριστερού ιστορικού Ιάσωνα Χανδρινού "Το τιμωρό χέρι του λαού". Το συγκεκριμένο βιβλίο περιέχει πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με τον κατοχικό εμφύλιο της Αθήνας του 1943-44.

  Στην σημερινή ανάρτηση θα δούμε κάποια στοιχεία που παραθέτει ο συγγραφέας για τον ΕΛΑΣ της Αθήνας που αποτελούσε ξεχωριστή περίπτωση απ΄τον ΕΛΑΣ του βουνού.

 

Από οργανωτικής άποψης ο ΕΛΑΣ της πρωτεύουσας παρουσιάζει διαφορές με τον

ΕΛΑΣ του βουνού στα εξής σημεία:

α) ίσχυε το σχήμα Τάγμα-Σύνταγμα-Ταξιαρχία- Σώμα Στρατού αντί για Τάγμα-Σύνταγμα-Μεραρχία-Ομάδα Μεραρχιών,

β) η διοίκηση ήταν δυαδική αντί για τριαδική ενώ, αντί για μία, τρεις θέσεις καπετάνιου στα Συντάγματα και τα Τάγματα με αντίστοιχο καταμερισμό ευθυνών (γ’ καπετάνιος ήταν υπεύθυνος της τροφοδοσίας, ο β’ ασχολείτο με τον οπλισμό του τμήματος, ο α’ήταν ο κομματικός υπεύθυνος),    

γ) δεν υπήρχε εφεδρικός ΕΛΑΣ 
 σελ.39

Αν ο ΕΛΑΣ στο σύνολό του μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί κομματικός στρατός (παρά τις κατά καιρούς διαφοροποιήσεις κάποιων μόνιμων αξιωματικών μη-κομμουνιστών), τότε ο ΕΛΑΣ της Αθήνας ήταν η επιτομή του κομματικού στρατού. 
 Τα παρακάτω αποσπάσματα του Χανδρινού είναι χαρακτηριστικά:

"η θέση του στρατιωτικού διοικητή ήταν μάλλον διακοσμητική σε αντίθεση με αυτή του καπετάνιου που ασκούσε πραγματική διοίκηση και «πολιτική» εποπτεία του τμήματος. Οι καπετάνιοι  -όλοι τους μέλη του Κόμματος- καθοδηγούνταν απ΄τους καπετάνιους της ανώτερης βαθμίδας και είχαν επίσης οριζόντια σύνδεση με το ανάλογο κομματικό όργανο:  οι καπετάνιοι λόχων και ταγμάτων με την ΚΟΒ, οι καπετάνιοι συνταγμάτων με την Αχτίδα κ.ο.κ. Τις Διοικήσεις των Ταξιαρχιών τις "έβλεπε" ο καπετάνιος του Σώματος Στρατού (Κωτσάκης) ο οποίος, ως μέλος της Επιτροπής Πόλης, έδινε με τη σειρά του λόγο στον εκάστοτε Γραμματέα της ΚΟΑ. Την μεγάλη οργανωτική εξάρτηση του ΕΛΑΣ Αθήνας απ΄το Κόμμα επιβεβαίωνε εξάλλου η σταθερή μέχρι τέλους υπαγωγή στην ΚΕ του ΕΛΑΣ και όχι στο Γενικό Στρατηγείο." σελ.39-40

 

"Για προπαγανδιστικούς λόγους, διοικητής του Α’ Σώματος Στρατού

προτάθηκε ο γηραιός ΕΑΜίτης στρατηγός Νεόκοσμος Γρηγοριάδης ο οποίος δέχτηκε

με ενθουσιασμό την θέση. Μιας και η θέση ήταν τιμητική, δεν άσκησε ποτέ

ουσιαστική στρατιωτική διοίκηση έως τον Απρίλιο του 1944 που εγκατέλειψε την

πρωτεύουσα για το βουνό"  
σελ.48

"Λόγω των συνεχών αποστολών αξιωματικών στον ΕΛΑΣ του βουνού, συχνά η θέση του στρατιωτικού διοικητή στις μεσαίες και κατώτερες μονάδες παρέμενε κενή αφήνοντας τους καπετάνιους να ελέγχουν την κατάσταση." 
σελ.49

 Όπως προκύπτει λοιπόν, ο ΕΛΑΣ της Αθήνας ήταν υπό τον απόλυτο έλεγχο του ΚΚΕ, και ιδιαίτερα της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας (ΚΟΑ). Επικεφαλής της ΚΟΑ απ΄τον Απρίλιο του 1943 ήταν ο Βασίλης Μπαρτζιώτας (γνωστός με το ψευδώνυμο Φάνης) παλιό και ικανό στέλεχος, γνωστός για την αφοσίωσή του στη σκληρή γραμμή και τις μεγάλες οργανωτικές του αρετές. 
 σελ.30-31

 Βασική στρατολογική δεξαμενή του ΕΛΑΣ της Αθήνας ήταν η ΕΠΟΝ, κάτι που είχε σαν συνέπεια ο μέσος όρος ηλικίας των μάχιμών του να μην ξεπερνά τα 20 χρόνια συμπεριλαμβανομένων των καπετάνιων ταγμάτων και λόχων. 
 σελ.40

Αυτός ο χαμηλός μέσος όρος ηλικίας παρουσίαζε το μειονέκτημα ότι οι ελασίτες της Αθήνας ήταν άπειροι και στρατιωτικά αγύμναστοι διότι η πλειοψηφία τους δεν είχε πάει στρατό. 

 Το παρακάτω χιουμοριστικό περιστατικό είναι ενδεικτικό:

 

 "οι πρώτοι μαχητές του 4ου Συντάγματος στο Χαϊδάρι, έπρεπε να περιμένουν μέχρι το Νοέμβριο για να κάνουν τις πρώτες ασκήσεις μάχης με τον ταγματάρχη Σταύρο Μαυροθαλασσίτη: Η πρώτη συνάντηση έγινε σε λοφίσκους απέναντι στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, μια βροχερή μέρα και περισσότεροι, αντί για τα όπλα τους, κρατούσαν ομπρέλες, αναγκάζοντας το Μαυροθαλασσίτη να παρατηρήσει σκωπτικά: Δε μου λέτε συναγωνιστές, και στη μάχη θα κρατάτε ομπρέλες;!..." 
σελ.44

 Η νεαρή τους ηλικία όμως είχε και το αναντίρρητο πλεονέκτημα της άγνοιας κινδύνου και του φανατισμού που διέπει την κομματικοποιημένη νεολαία. 

 Αν σε αυτό το στοιχείο συνυπολογίσουμε και το ότι ο ΕΛΑΣ της Αθήνας ήταν υπό τον έλεγχο της ΚΟΑ του "σκληρού" Μπαρτζιώτα, τότε καταλαβαίνουμε ότι επρόκειτο για έναν αμιγώς κομματικό στρατό όπου οι φανατικοί επικρατούσαν σε όλες τις βαθμίδες του. 

 Ένας τέτοιος στρατός, παρά τις αντικειμενικές αδυναμίες που είχε ο ΕΛΑΣ της Αθήνας σε καθαρά στρατιωτικά θέματα, δεν ήταν σε καμμία περίπτωση αμελητέος, πάντα με δεδομένο ότι επιδιδόταν σε μάχες πόλεων (τελείως διαφορετικός τύπος πολέμου απ'τις μάχες εκ παρατάξεως ή τον ανταρτοπόλεμο του βουνού) και μάλιστα στην "έδρα" του. 
 Παράλληλα, ένας τέτοιος στρατός φανατικών ήταν φυσικά ικανός και πρόθυμος για κάθε ακρότητα σε βάρος των αντιπάλων του, όπως απεδείχθη περίτρανα τόσο κατά την διάρκεια της Κατοχής όσο και κυρίως στα δεκεμβριανά.

Ένα κεφαλαιώδες ζήτημα για έναν μη-τακτικό στρατό είναι φυσικά η εξεύρεση οπλισμού. Στην Αθήνα προφανώς και δεν μπορύσαν να γίνουν αεροπορικές ρίψεις απ΄τους Βρετανούς όπως γινόταν στο βουνό, οπότε έπρεπε να βρεθεί άλλη λύση.
 Σύμφωνα με τον Χανδρινό:

"Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας και του Πειραιά οπλίστηκε στην κυριολεξία από τους Ιταλούς."
  σελ.46

  Αυτό έγινε μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943 οπότε και κινητοποιήθηκε σύσσωμος ο μηχανισμός του ΕΑΜ για να εξασφαλίσει όσο περισσότερο πολεμικό υλικό μπορούσε απ΄τους Ιταλούς.
 Όσο πλησίαζε η γερμανική αποχώρηση, οι κομμουνιστές έβαζαν συνεχώς οπλισμό απ΄το βουνό στην Αθήνα, ενώ όπως είχαμε δει και εδώ για τις ανάγκες του ΕΛΑΣ της Αθήνας δεν είχαν διστάσει να αγοράσουν όπλα ακόμα και απ΄τους Γερμανούς. Υπενθυμίζουμε την καταγεγραμμένη συνομιλία Ιωαννίδη-Παπαπαναγιώτου:
 
"ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ: Ο Φάνης τα ξέρει αυτά. Πήρε όπλα που τα στείλαμε απ’έξω. Επίσης του έστειλα και λεφτά. 100 ή 200 λίρες γι’αυτόν τον σκοπό. Να αγοράζουν όπλα απ’τους Γερμανούς που άρχιζαν να το στρίβουν. Αυτά είναι γεγονότα που μπορούν να επιβεβαιωθούν και από ανθρώπους που ζούνε.

ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ: Είναι γνωστά αυτά. Τα έχουμε αυτά τα στοιχεία."

 (σελ: 258 "Αναμνήσεις" του Γ.Ιωαννίδη)




 Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας με όλες τις ιδιαιτερότητές του στρεφόταν κυρίως εναντίον των Ταγμάτων Ευζώνων των Αθηνών, της Ειδικής Ασφάλειας, της Χωροφυλακής, του Μηχανοκίνητου της Αστυνομίας Πόλεων του Μπουραντά. 
 Η συμμετοχή των Γερμανών σε αυτές τις εμφύλιες συγκρούσες ήταν μάλλον επικουρική, και δεν θα ήταν καθόλου ανακριβής ο ισχυρισμός ότι οι Γερμανοί σε πολλές περιπτώσεις ήταν παρατηρητές μιας ενδοελληνικής αιματοχυσίας, όπως είχε παραδεχτεί και ο ίδιος ο Χανδρινός. (σελ.8)

 Η αντιπαράθεση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ με τις εθνικές οργανώσεις των Αθηνών ήταν κυρίως πολιτική και δευτερευόντως αιματηρή. Αν και σημαδεύτηκε από δολοφονίες (Μαλτέζος, Ρογκάκος κτλ), εντούτοις σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να συγκριθεί με τον άγριο κύκλο του αίματος που άνοιξε μεταξύ του ΕΛΑΣ της Αθήνας και των προαναφερθεισών ελληνικών κατοχικών αρχών ασφαλείας. 
 Δίπλα βέβαια στον ΕΛΑΣ της Αθήνας δρούσε και η ΟΠΛΑ, περισσότερο γνωστή για την τρομοκρατική της δράση. 
 Για την ΟΠΛΑ και την δράση της στην κατοχική Αθήνα θα μιλήσουμε σε επόμενη ανάρτηση..

Πως αποδοκίμαζε ο κομμουνιστής Μπαρτζώτας τον δηλωσία Βελουχιώτη

 Αφού είναι στην επικαιρότητα οι δηλώσεις μετάνοιας, θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε ποια ήταν η γνώμη ενός υψηλόβαθμου στελέχους του ΚΚΕ, του Βασίλη Μπαρτζώτα για τους ομοϊδεάτες του κομμουνιστές που υπέγραφαν δηλώσεις μετάνοιας, τους γνωστούς "δηλωσίες".
 Ο Μπαρτζώτας είχε κάθε δικαίωμα να εκφέρει γνώμη επί του θέματος εφόσον ήταν κρατούμενος στην Ακροναυπλιά και βίωσε εκ των έσω σχετικές καταστάσεις. Αργότερα διετέλεσε μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ και γραμματέας της ΚΟΑ (Κομμουνιστικής Οργάνωσης Αθήνας).

 Υπενθυμίζουμε ο διασημότερος δηλωσίας του ΚΚΕ επί μεταξικής περιόδου ήταν ο Αθανάσιος Κλάρας, μετέπειτα γνωστός ως Άρης Βελουχιώτης. Για την δήλωση μετανοίας του έχουμε δει εδώ:
http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_21.html


  Ας δούμε λοιπόν τι έλεγε ο Μπαρτζώτας στο έργο του "Και άστραψε φως η Ακροναυπλιά" (σελ.36-37):

 "Το βασικό μέτωπο, το κύριο ζήτημα στα 1938-1939 στην Ακροναυπλιά ήταν η πάλη ενάντια στις δηλώσεις μετάνοιας".

"Υπάρχουν όμως και οι απολογητές των δηλώσεων, ευτυχώς λίγοι. Είναι συνήθως αυτοί που βρίσκονται στα πρόθυρα της δήλωσης, που λένε ότι η δήλωση αποκήρυξης του κομμουνισμού δεν είναι τίποτα, μπορείς να κάνεις δήλωση για να  ...ξεγελάσεις τον εχθρό και μετά να βγεις έξω και να δουλέψεις για το λαϊκό κίνημα! Τέτοιου είδους "θεωρίες" για τις δηλώσεις σιγοντάριζε και η δικτατορία".

 "Είναι μεγάλο το δράμα των δηλωσιών. Ως την τελευταία στιγμή ζούσαμε μαζί και τώρα μας εγκαταλείπουν... Το καταλαβαίνουν και οι ίδιοι και φεύγοντας (ορισμένοι μάλιστα κλαίνε) μας αποχαιρετούν με τα λόγια: 
- Σώθηκε το λάδι μου"

 "Οι αδύνατοι υποχωρούν και οι λεβέντες ατσαλώνουν τα νεύρα και την ψυχή τους"


Απ΄τα γραφόμενα του Μπαρτζώτα είναι προφανές ότι η υπογραφή δηλώσεων μετάνοιας ήταν εκτός κομματικής γραμμής και ήταν εξ'ορισμού καταδικαστέα. Οι δηλωσίες αντιμετωπίζονταν περιφρονητικά και υποτιμητικά.

 Επίσης αποδοκιμάζονταν όλοι όσοι ισχυρίζονταν ότι  "υπέγραψαν δηλώσεις μετάνοιας για να ξεγελάσουν τον εχθρό και να βγουν έξω για να δουλέψουν για το λαϊκό κίνημα".
 Η τελευταία φράση ήταν ευθεία μπηχτή για τον Βελουχιώτη, ο οποίος έλεγε ότι έκανε την δήλωση κατόπιν εντολής του Ζαχαριάδη όταν ήταν συγκρατούμενοι στην Κέρκυρα για να βγει έξω και να εκτελέσει κάποια σοβαρή κομματική αποστολή.
("H πολιτική διαθήκη του Άρη Βελουχιώτη" του Γιάννη Χατζηπαναγιώτου, σελ.38)

 Όμως ο Ζαχαριάδης που επέστρεψε στην Ελλάδα το 1945 ουδέποτε επιβεβαίωσε κάτι τέτοιο.

 Κάτι παρόμοιο έλεγε ο Βελουχιώτης και στον συνεργάτη του στην ηγεσία του ΕΛΑΣ, Ανδρέα Τζήμα ο οποίος έλεγε γι'αυτόν:
 "Όπως μας είπε αργότερα, όταν συναντηθήκαμε, μπορούσε να βγάλει την φυλακή της Κέρκυρας στηριγμένος μόνο σ'ένα ποδάρι. Έκανε την δήλωση όμως μόνο και μόνο για να ανασυγκροτήσει το κόμμα". ("Άρης Βελουχιώτης. Το χαμένο αρχείο - Άγνωστα κείμενα" του Γρ.Φαράκου, σελ. 146)
 
Ακόμα και ο αγιογράφος του Βελουχιώτη Διονύσης Χαριτόπουλος (όπως και άλλοι αριστεροί ιστορικοί π.χ. Κέδρος) απορρίπτει την άποψη ότι υπέγραψε την δήλωση κατόπιν διαταγής του Ζαχαριάδη, ούτε βέβαια παίρνει στα σοβαρά κάποιο παραμυθάκι στο οποίο εμπλεκόταν και κάποια υποτιθέμενη αρραβωνιαστικιά! Ο Χαριτόπουλος απλά ισχυρίζεται ότι ο Βελουχιώτης υπέγραψε επειδή απλά ήθελε να βγει έξω και να δράσει:
 "Για την υπογραφή της Κέρκυρας έχει αναπτυχθεί έκτοτε ολόκληρη μυθολογία. Από την ηρωική εκδοχή πως υπέγραψε με εντολή του Ζαχαριάδη για να μπορέσει να εκτελέσει κάποια σοβαρή αποστολή, εώς την δακρύβρεχτη, που τον θέλει να υπογράφει επειδή βασάνιζαν μπροστά του την υποτιθέμενη αρραβωνιαστικά του. Το πιθανότερο είναι πως ο κ.Κλάρας δεν ανήκει στην χορεία των χριστιανοκομμουνιστών μαρτύρων για να αφήσει να τον φάνε τα λιοντάρια ή η φυματίωση στα μπουντρούμια. Χωρίς δράση δεν αναπνέει. Από τον ζωντανό ενταφιασμό με τις ιδέες του προτιμάει τον ελιγμό."
 ("Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων" του Διονύση Χαριτόπουλου, σελ.41-42)

 Φυσικά τα παραπάνω είναι απλά αναπόδεκτες εικασίες των κάθε λογής απολογητών του Βελουχιώτη. Άλλωστε με τον λογική αυτή, όλοι οι δηλωσίες μπορούσαν να ισχυριστούν ότι υπέγραψαν για να βγουν έξω και να δράσουν...

Ας επιστρέψουμε στον Μπαρτζώτα:

 "Η δικτατορία, οι Μανιαδάκηδες, ελπίζουν πολλά με τις καινούριες απαγορεύσεις. Να σκοτώσουν την σκέψη του κάθε αγωνιστή, να τον αφοπλίσουν ιδεολογικά, να μην έχει να κάνει τίποτα στις μακρόσυρτες ώρες της φυλακής -που κάθε λεπτό μοιάζει με αιώνας- και να ζητήσει έτσι την λύτρωσή του στην δήλωση μετάνοιας. Άλλωστε δοκίμασαν αυτό το όπλο τους στις φυλακές της Κέρκυρας και πέτυχαν κάποια αποτελέσματα..."

 Εδώ ο Μπαρτζώτας πάλι "καρφώνει", εμμέσως πλην σαφώς, τον Βελουχιώτη, αφού όπως είδαμε ο μετέπειτα αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ στις φυλακές της Κέρκυρας υπέγραψε την δήλωση μετάνοιας.


 Σε πολλούς μπορεί να προκαλεί εντύπωση το πως ένας δηλωσίας κατάφερε και ανέβηκε τόσο ψηλά στην ιεραρχία του -ελεγχόμενου απ΄το ΚΚΕ- ΕΛΑΣ, αφού οι δηλωσίες ήταν από κάθε άποψη κατακριτέοι.
 Αυτό το παράδοξο εξηγείται αν ληφθούν υπόψη δύο πράγματα:
 α) Δεν ήταν λίγοι οι δηλωσίες οι οποίοι κατά την διάρκεια της Κατοχής επανεντάχτηκαν στο κόμμα και δραστηριοποιήθηκαν ενεργά στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Οι υπέρμαχοι του ανθελληνικού "μακεδονισμού" Ναούμ Πέιος και Γκότσε είναι χαρακτηριστικές περιπτώσεις, ενώ το ίδιο ισχύει και για πολλούς ακόμα (βλ. εδώ). Ο λόγος της επανένταξης αρκετών δηλωσιών στον κομματικό μηχανισμό πιθανότατα είχε να κάνει με τις αυξημένες στελεχιακές ανάγκες του ΚΚΕ κατά την Κατοχή.
 β) Ο Βελουχιώτης ήταν πρωτοπόρος, ανάμεσα στους κομμουνιστές, όσον αφορά το αντάρτικο. Μπόρεσε και οργάνωσε τον ΕΛΑΣ στην Ρούμελη το 1942-3 βάζοντας την δική του σφραγίδα, ώστε ήταν πρακτικά πολύ δύσκολο για την κομματική ηγεσία να τον αποπέμψει. Ακόμα και όταν αποφασίστηκε η καθαίρεσή του και η αντικατάστασή του το 1943, δεν εφαρμόστηκε. Ο Βελουχιώτης πέρασε πάντως σε δεύτερη μοίρα όσον αφορά την λήψη αποφάσεων και γενικότερα υπήρχε η τάση να αποστέλλεται μακριά απ΄την βάση του Γ.Σ. του ΕΛΑΣ.


 

Οι βίαιες μεθοδεύσεις των κομμουνιστών για να ελέγξουν τα φοιτητικά συσσίτια στην κατοχική Αθήνα

 Όπως όλοι ξέρουμε στην κατοχική Αθήνα ένα απ΄τα κυριότερα προβλήματα για τον μέσο άνθρωπο ήταν αυτό του επισιτισμού το οποίο άλλοτε ήταν λιγότερο και άλλοτε ήταν περισσότερο έντονο.
Αυτό είχε σαν φυσική συνέπεια να αποκτήσουν τα συσσίτια πολύ μεγάλη κοινωνική σημασία.
 Ως εκ τούτου η οργάνωση που θα κατάφερε να τα ελέγξει, αυτομάτως αποκτούσε ένα συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στους υπόλοιπους. Ο ελέγχος των συσσιτίων παρείχε σε αυτόν που θα τον κατείχε την ευκαιρία να παρουσιάζεται σαν δημιουργός και οργανωτής τους, να προωθεί τις θέσεις του και να στρατολογεί μέλη.

 Βάσει αυτού του σκεπτικού κινήθηκαν οι κομμουνιστές που ήλεγχαν το ΕΑΜ με σκοπό τον έλεγχο των συσσιτίων. Το μεγάλο πλεονέκτημά τους ήταν ότι είχαν την γνώση και την πείρα των συνδικαλιστικών διεκδικήσεων και των τρόπων της επικράτησης σε επιτροπές (τα συσσίτια τότε διοργανώνονταν από διάφορες επιτροπές κατοίκων).

 Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του καπελώματος απ΄τους κομμουνιστές των φοιτητικών συσσιτίων, ο έλεγχος των οποίων είχε ιδιαίτερη σημασία διότι απευθύνονταν στην φοιτητόκοσμο που τότε ήταν (σε αντίθεση με τους σημερινούς βουτυρομπεμπέδες φοιτητορεμπεσκέδες) απ΄τα δυναμικότερα τμήματα της κοινωνίας.

 Απ΄το καλοκαίρι ακόμα του 1941 λειτουργούσε το πρώτο φοιτητικό συσσίτιο στα Πευκάκια. Αρχικά απευθυνόταν σε φοιτητές απ΄τις περιοχές εκτός Αθηνών που δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στα μέρη τους αλλά στην πορεία λόγω της ογκούμενης εξαθλίωσης επεκτάθηκε στο σύνολο των φοιτητών και έγινε τόπος συγκέντρωσης και ζύμωσης του φοιτητόκοσμου. Το συσσίτιο είχε δημιουργηθεί με πρωτοβουλία συζύγων πανεπιστημιακών καθηγητών. Πρόεδρος της επιτροπής ήταν ο απόστρατος υποστράτηγος Γεώργιος Φεσσόπουλος, αντικομμουνιστής και πρώην αξιωματούχος του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.
 Οι κομμουνιστές της ΟΚΝΕ (νεολαία του ΚΚΕ) προσφέρονται να βοηθήσουν στην λειτουργία του συσσιτίου και με σκληρή δουλειά ουσιαστικά το παίρνουν στα χέρια τους. Αναγκάζουν σε παραίτηση τον Φεσσόπουλο για λόγους ευθιξίας όταν τον κατηγόρησαν ότι έδινε στους φοιτητές σάπιες ντομάτες. Τον Φεσσόπουλο διαδέχεται στην προεδρία της επιτροπής η Άννα Γαλανού σύζυγος καθηγητή της Χημείας στο Πανεπιστήμιο. Αυτήν την κατηγόρησαν ότι έκλεβε το φαγητό των φοιτητών και το πουλούσε στην μαύρη αγορά.
 Γίνονταν συνεχώς καταγγελίες σε βάρος της, παρενέβη η εισαγγελική αρχή ενώ γίνονταν και επεισόδια. Σ'ένα από αυτά κάποιος Τριανταφυλλίδης -πιθανότατα κομμουνιστής- ρίχνει το σύνθημα: "Κάτω η τσαρίνα Γαλανού! Το συσσίτιο στους φοιτητές!". Η πραγματικότητα είναι ότι οι κατηγορίες για καταχρήσεις είχαν βάση αλήθειας αλλά αφορούσαν κυρίως μικροκλοπές απ΄το προσωπικό παρασκευής του συσσιτίου και όχι αυθαιρεσίες της Γαλανού.
 Το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν ότι η Γαλανού εγκατέλειψε οριστικά το συσσίτιο τον Φεβρουάριο του 1942.
 Ένας αρχιμανδρίτης που βλέποντας την επικράτηση των κομμουνιστών απειλούσε πως "δεν θα επιτρέψει να γίνει το συσσίτιο σοβιέτ" αντιμετωπίστηκε βίαια και απεχώρησε τραυματισμένος απ΄το συσσίτιο χάρη στην επέμβαση της Αστυνομίας.
 Έτσι αυτό το φοιτητικό συσσίτιο πέρασε υπό πλήρη κομμουνιστικό έλεγχο και την άνοιξη του 1942 μεταφέρθηκε στο πανεπιστημιακό γυμναστήριο στο κέντρο της Αθήνας, μεταξύ Μαυρομιχάλη και Χαριλάου Τρικούπη.

 Ακόμα χειρότερα ήταν τα πράγματα με το ΤΑΦ (Ταμείο Άπορων Φοιτητών). Το ΤΑΦ ήταν ένα σωματείο που ιδρύθηκε τον Μάιο του 1942 από τροτσκιστές διαγραμμένους πρόσφατα απ΄το ΚΚΕ (Ισιδωρίδης, Ράδοβιτς, Βλασσόπουλος κτλ) που δεν παρέλειψε φυσικά να τους συκοφαντήσει αναλόγως. Σκοπός του σωματείου ήταν η ενίσχυση των άπορων φοιτητών του Πανεπιστημίου. Οι υπεύθυνοι του ΤΑΦ κατάφεραν και εξασφάλισαν μεγάλες ποσότητες τροφίμων για τις ανάγκες των συσσιτίων του Πανεπιστημίου. Γενικώς το ΤΑΦ παρήγαγε έργο υπέρ των φτωχών φοιτητών και οι ιθύνοντές του, αν και τροτσκιστές, απέφυγαν να χρωματίσουν πολιτικά το σωματείο.
 Οι της ΟΚΝΕ φυσικά δεν έμειναν άπραγοι και αποφάσισαν να αλώσουν το ΤΑΦ. Μετά από κάποιες πρώτες αποτυχημένες προσπάθειες εισοδισμού και έμμεσης τρομοκράτησης, το Νοέμβριο του 1942 η ΟΚΝΕ αποφάσισε να ακολουθήσει τον δρόμο της βίας.
 Τις ημέρες εκείνες του Νοεμβρίου ήταν προγραμματισμένες να γίνουν εκλογές για την ανάδειξη διοικητικού συμβουλίου στο ΤΑΦ. Οι κομμουνιστές επεμβαίνουν δυναμικά χτυπούν τους τροτσκιστές που το ήλεγχαν και τους πετούν έξω. Η κίνησή τους βέβαια ήταν σχεδόν εκ του ασφαλούς αφού ο καθηγητής Γ. Γεωργαλάς, επόπτης των συσσιτίων, ήταν ενταγμένος στο ΕΑΜ και όταν προσήλθε στο χώρο των επεισοδίων "τα βρήκε όλα ομαλά"! Οι εκλογές φυσικά αναβλήθηκαν και μέλη της ΟΚΝΕ, όπως οι Μολφέσης και Νικολετόπουλος ανέλαβαν ντε φάκτο την ηγεσία του ΤΑΦ. Μάλιστα παράλλαξαν ελαφρώς και το όνομά του βαφτίζοντάς το Ταμείο Αλληλεγγύης Φοιτητών.

 Οι εκλογές ορίσθηκαν για άλλη μέρα. Τότε αποφάσισαν να διεκδικήσουν την ηγεσία του ΤΑΦ εκπρόσωποι της ΠΕΑΝ και της Ιεράς Ταξιαρχίας, των λεγόμενων "κανελλοπουλικών" οργανώσεων. Για να συμμετέχουν έπρεπε να πάρουν ψηφοδέλτια που υπήρχαν στο  γραφείο του Γεωργαλά. Εκεί όμως τους είχαν στήσει παγίδα οι κομμουνιστές που τους ξυλοκόπησαν και αυτούς. Με τον τρόπο αυτό, μετά τους τροτσκιστές τέθηκαν εκτός ΤΑΦ και οι εκπρόσωποι της ΠΕΑΝ και της Ιεράς Ταξιαρχίας.

 Αυτά τα θλιβερά επεισόδια σηματοδότησαν και το τέλος της παρουσίας του Κίτσου Μαλτέζου στην ΟΚΝΕ. Ο Μαλτέζος σε καμμία περίπτωση δεν επιθυμούσε την σύρραξη με άλλους Έλληνες και αποδοκίμαζε αυτήν την διχαστική τακτική της οργάνωσής του, μέχρι τελικά να αποχωρήσει στις αρχές του '43. Για τον Μαλτέζο έχουμε γράψει αναλυτικά εδώ.

 Η έστω και βίαιη επικράτηση των κομμουνιστών στα φοιτητικά συσσίτια τους έδωσε ένα συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στις εθνικές οργανώσεις. Δεν σήμανε όμως και την απόλυτη κυριαρχία τους στα κατοχικά πανεπιστημιακά ιδρύματα όπως πιθανώς θα ήλπιζαν. Αυτά όμως θα τα δούμε σε άλλη ανάρτηση.
 

 Πηγή: "Κίτσος Μαλτέζος. Ο αγαπημένος των θεών" του Πέτρου Μακρή-Στάικου

Η υπερβολική και λανθασμένη θέση ότι "οι Άγγλοι έφταιγαν για τον εμφύλιο" ήταν κομμουνιστική έμπνευση με συγκεκριμένη ιστορικοπολιτική στόχευση

 Ένα βασικό αρνητικό γνώρισμα των περισσοτέρων ανθρώπων είναι ότι αρέσκονται στο να μεταθέτουν αλλού τις ευθύνες για τα κακώς κείμενα, προκειμένου να μην παραδεχτούν ότι έσφαλλαν οι ίδιοι. Αυτό φυσικά δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο και αναξιοποίητο απ΄τους διάφορους πολιτικούς προπαγανδιστές. Ο κατάλληλος επηρεασμός των μαζών με φρασεολογία που τους χαϊδεύει τα αυτιά είναι μία διαχρονικά αποτελεσματική μέθοδος, αρκεί φυσικά να μην ξεπεράσει κάποια όρια οπότε καταντάει φτηνός λαϊκισμός με σύντομη ημερομηνία λήξης.

  Αυτή η εύκολη λύση της μετάθεσης αλλού των ευθυνών βρήκε πρόσφορο έδαφος στην Ελλάδα όσον αφορά το οπτικό πρίσμα υπό το οποίο ο λαός βλέπει τις εμφύλιες συγκρούσεις της δεκαετίας του '40. Το πιο βολικό ήταν να θεωρηθεί ο ξένος παράγοντας ως αποκλειστικός υπεύθυνος για τα όσα θλιβερά τότε συνέβησαν, όπερ και εγένετο. Έτσι κατέστη κοινός τόπος ότι οι Άγγλοι "μας έβαλαν να σκοτωθούμε μεταξύ μας", πράγμα που προφανώς συνεπάγεται ότι οι Έλληνες ήταν βλάκες και έπεσαν στην παγίδα τους..

 Δεν θα αναλύσουμε σε αυτήν την ανάρτηση τον βαθμό στον οποίο όντως ευθύνονται οι Άγγλοι για τον αλληλοσπαραγμό. Άποψη του γράφοντος είναι ότι σαφέστατα οι Άγγλοι διέπραξαν τεράστια λάθη και ότι οι διάφορες υπηρεσίες τους (Φόρειν Όφις, Στρατηγείο Μέσης Ανατολής, SOE κτλ) είχαν εν πολλοίς αντιφατική τακτική που προκαλούσε γενικότερη σύγχυση, αλλά από πουθενά δεν προκύπτει ότι ήθελαν να μας βάλουν να σκοτωθούμε μεταξύ μας. Υπάρχουν αναρίθμητα επεισόδια ενδο-ελληνικών συρράξεων κατά την Κατοχή, στα οποία ο εγγλέζικος παράγοντας απουσίαζε παντελώς. 
 Επίσης δεν είναι σαφές για ποιον λόγο οι Άγγλοι να ήθελαν να προκαλέσουν εμφύλιες συρράξεις.
 Για να βάλουν -εν μέσω της δίνης του Β' Π.Π- ακόμα έναν μπελά στο κεφάλι τους;
 Για να κινδυνέψουν να χάσουν την Ελλάδα απ΄την σφαίρα επιρροής τους; Που τελικά την έχασαν, αλλά όχι απ΄την ΕΣΣΔ όπως φοβόντουσαν αλλά απ΄τις ΗΠΑ, και όχι το 1944 αλλά το 1947.

 Τα λάθη που έκαναν οι Άγγλοι κυρίως στο χειρισμό του αντάρτικου είναι αναμφισβήτητα (και κάποια από αυτά είναι ασυγχώρητα), αλλά είναι άλλο πράγμα τα λάθη που ρίχνουν λάδι στην φωτιά που εχει ήδη ανάψει, και άλλο πράγμα η πρόθεση που ανάβει την φωτιά.

 Αυτή η τακτική της μετάθεσης των ευθυνών στους Άγγλους ήταν πολύ βολική για όλους από ένα σημείο και μετά. Όποια διαφωνία και να υπήρχε, η φράση "μας έβαλαν οι Άγγλοι να σκοτωθούμε" ήταν αρκετή για να θεωρηθεί το θέμα λήξαν. Αυτό βέβαια χαρακτήριζε κυρίως τους δεξιούς και "εθνικόφρονες", και λιγότερο τους αριστερούς διότι οι δεύτεροι στα χρόνια της μεταπολίτευσης ήταν πολύ πιο απόλυτοι και σκληροπυρηνικοί στις θέσεις τους.
 Όπως και να 'χει όμως η μετάθεση των ευθυνών στους Άγγλους και εν μέρει και στους Αμερικάνους (λόγω της εμπλοκής τους στην ελληνική υπόθεση απ΄το 1947 και μετά) ήταν μία γενικώς αποδεκτή θέση που βόλευε τους πάντες.

 Από που προέκυψε όμως αυτή η πεποίθηση;
 Υποθέτουμε ότι αρκετός κόσμος πιθανότατα δεν γνωρίζει πως αυτή η παράλογη δοξασία είναι καθαρά κομμουνιστικής προέλευσης.
 Συγκεκριμένα, στην προγραμματική διακήρυξη του ΚΚΕ προς τον ελληνικό λαό τον Φεβρουάριο του 1957 αναφερόταν ότι:
 "να τελειώνουμε μια για πάντα με τα παλιά μίση και τα πάθη, να μονοιάσουμε όλοι οι Έλληνες, αριστεροί και δεξιοί, να ενωθούμε όλοι οι πατριώτες. Οι ξένοι ιμπεριαλιστές είναι εκείνοι που επιδίωκαν και επιδιώκουν πάντα να χωρίζουν τους Έλληνες, να στρέφουν την μία μερίδα ενάντια στην άλλη, να οργανώνουν κινήματα και εμφυλίους πολέμους για να μειώσουν την δύναμη αντίστασης του έθνους" ("Γιασιασίν Μιλιέτ. Ζήτω το έθνος" του Νίκου Μαραντζίδη, σελ.243)

 Σύμφωνα δηλαδή με το ΚΚΕ, για τα κινήματα, τον διχασμό και τις εμφύλιες συρράξεις υπεύθυνοι ήταν οι ξένοι ιμπεριαλιστές. Το "κόμμα του λαού" (και γενικότερα η αριστερά) απαλλασσόταν έτσι από κάθε ευθύνη.
 Πραγματικά, πανέξυπνη η τακτική των κομμουνιστών. Λέγανε στον λαό ότι εκείνος ήθελε να ακούσει: Ότι δηλαδή ήταν άμοιρος ευθυνών και ότι υπεύθυνοι για την αλληλοσφαγή της δεκαετίας του '40 ήταν οι ξένοι ιμπεριαλιστές, και στην περίπτωσή μας οι Άγγλοι.
 Ακούγεται πολύ ωραίο, εύκολα γίνεται πιστευτό απ΄τις μάζες ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων και φυσικά εξυπακούεται ότι αφού οι ένοχοι για τα κακώς κείμενα είναι οι Άγγλοι, τότε το ΚΚΕ είναι φυσικά αθώο του αίματος. Και αφού οι απολύτως υπεύθυνοι ήταν οι Άγγλοι, τότε η μπάλα των ευθυνών συμπαρασύρει και αυτούς που συνεργαζόνταν στενότερα μαζί τους, π.χ. τον Ζέρβα, τον Τσαούς Αντών, την Ταξιαρχία του Ρίμινι, τον Ιερό Λόχο κτλ, τους σκληρότερους εχθρούς του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ δηλαδή... Μ'ένα σμπάρο, πολλά τρυγόνια!

 Η αποτελεσματικότητα της κομμουνιστικής προπαγάνδας απεδείχθη απ΄το ότι αυτή η επινόηση περί απόλυτης ευθύνης των Άγγλων μπορεί να πρωτακούστηκε το 1957, αλλά ακριβώς λόγω του ότι στόχευε στα χαμηλότερα λαϊκά ένστικτα, στην πορεία έγινε γενικώς αποδεκτό.
 Φυσικά θα ήταν αστείο να περίμενε κανείς απ΄τους δεξιούς να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν αυτήν την αριστερή προπαγάνδα. Αυτοί διαχρονικά ήταν, είναι και θα είναι για τα πανηγύρια από επικοινωνιακής/προπαγανδιστικής άποψης. Πιθανότατα οι "εθνικόφρονες" της δεξιάς δεν πήραν χαμπάρι τίποτα, και αυτό φαίνεται απ΄το ότι και αυτοί στο σύνολό τους απεδέχθησαν την κομμουνιστική επινόηση ότι οι Άγγλοι έφταιγαν για όλα...

 Επαναλαμβάνουμε ότι δεν αμφισβητείται η ευθύνη των Άγγλων για ότι θλιβερό συνέβη τότε, αλλά η ευθύνη τους είναι πεπερασμένη και αποτέλεσμα λανθασμένων εκτιμήσεών τους, και σε καμμία περίπτωση δεν αναιρεί τις πολύ μεγαλύτερες ευθύνες των κομμουνιστών που ήταν οι κύριοι ένοχοι για το αιματοκύλισμα της Πατρίδας.

Αποκαλυπτικές αναφορές για την δράση του Βελουχιώτη από στελέχη του ΚΚΕ

 Ο Βελουχιώτης με την εν πολλοίς ανεξέλεγκτη δράση του είχε προκαλέσει μεγάλη δυσαρέσκεια στο κόμμα του, το ΚΚΕ, και κατ'επέκταση στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
 Αυτήν του την δράση καυτηρίαζαν υψηλόβαθμα κομματικά στελέχη που είχαν άμεση εικόνα της δημιουργηθείσας κατάστασης και δεν ήταν διατεθειμένοι να του χαριστούν. Άλλωστε αυτός έφερε το στίγμα του δηλωσία.
 Ο κομμουνιστής Γρηγόρης Φαράκος στο έργο του "Άρης Βελουχιώτης. Το χαμένο αρχείο - Άγνωστα κείμενα" παραθέτει ενδιαφέρουσες αναφορές στελεχών του ΚΚΕ σχετικά με το θέμα.

  Ας δούμε τι έλεγε ο Παντελής Σίμος-Καραγκίτσης, περισσότερο γνωστός με το ψευδώνυμο Ορφέας Βλαχόπουλος, μέλος της Κ.Ε του ΚΚΕ απ΄το 1935 και του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος το 1942-3, σε έκθεσή του με ημερομηνία 03/07/1943 (σελ.180):

 Ο γνωστός Ανδρέας Τζήμας, γνωστός και με το ψευδώνυμο Βασίλης Σαμαρινιώτης και μέλος της ηγετικής τριανδρίας του ΕΛΑΣ, έλεγε σε έκθεσή του που γράφτηκε το 1951 (σελ.198):

 Και τελειώνουμε με την άποψη του Βασίλη Βενετσανόπουλου, που ήταν μόνιμος αξιωματικός, στέλεχος του ΚΚΕ και υπηρέτησε για μεγάλο διάστημα στο Γ.Σ του ΕΛΑΣ (σελ.249):

 Είναι απ΄τις περιπτώσεις που δεν υπάρχει λόγος να προσθέσουμε τίποτα.
 Τα γραπτά των συναγωνιστών του Βελουχιώτη είναι αρκούντως ενδεικτικά.
 Όλοι αυτοί έλεγαν ψέματα; Μήπως κατασκεύαζαν αυτές τις κατηγορίες κατά του Βελουχιώτη απ΄το μυαλό τους; Δύσκολο φαίνεται, ειδικά για τον Τζήμα που σύμφωνα με όλες τις πηγές ήταν αυτός χάρη στον οποίο ο Βελουχιώτης διατήρησε την θέση του στον ΕΛΑΣ (και λίγο αργότερα προήχθη κιόλας σε καπετάνιο του Γ.Σ), παρά την αρχικά αντίθετη απόφαση της ηγεσίας του ΚΚΕ.
 Ιδιαίτερη έμφαση αξίζει να δοθεί στο πρώτο κείμενο που αφορά την έκθεση του Καραγκίτση διότι αυτή γράφτηκε τον Ιούλιο του 1943 δηλαδή μες στην καρδιά των γεγονότων που περιγράφει.
 

Το Πραγματικό Πολυτεχνείο - Τρεις καθηγητές και 12 φοιτητές δολοφονήθηκαν από το ΚΚΕ.

Το «κόμμα της προδοσίας και του εγκλήματος», όπως αποκαλούσε το ΚΚΕ ο Γεώργιος Παπανδρέου – χωρίς ποτέ να το πάρει πίσω, όπως έκαναν άλλοι, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος ή ο Κωνσταντίνος Καραμανλής...- ξεπέρασε και αυτούς τους κατακτητές σε θηριωδία. Ενεφύσησε στις ορδές των δολοφόνων του μίσος ανηλεές κατά των συμπολιτών, των συναδέλφων, των φίλων, των γειτόνων και των συγγενών ακόμη που συνέβαινε να αντιστέκονται την βαρβαρότητα του μισθοφόρου των Εγγλέζων ΕΛΑΣ που πληρωμένος με εγγλέζικες λίρες είχε επιδοθεί μετά μανίας στην εξόντωση όποιου αντιστέκονταν.

Τον Δεκέμβριο του 44 η νέα γενεά πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Σπουδαστές, φοιτητές, και μαθητές συνελήφθησαν, για μια «ανακρισούλα», οδηγήθηκαν στους τόπους του μαρτυρίου και δολοφονήθηκαν άγρια.

Οι καθηγητές δεν μπορούσαν να λείψουν από το όργιο αίματος του «μεγάλου Δεκέμβρη». Επελέγησαν ως θύματα προς παραδειγματισμό.

Τρεις διαπρεπείς καθηγητές του Πολυτεχνείου πλήρωσαν με την ζωή τους την αφοσίωση τους στο Έθνος και την ελευθερία.

Από τις ομάδες θανάτου του ΚΚΕ δολοφονήθηκαν:

• Ο προπρύτανης του Πολυτεχνείου Ιωάννης Θεοφανόπουλος.

• Ο κοσμήτωρ της σχολής Μηχανολόγων Γεώργιος Σαρρόπουλος.

• Ο καθηγητής της Πολιτικής Οικονομίας στο Πολυτεχνείο,Σπυρίδων Κορώνης – σύμβουλος και σχεδιαστής της κοινωνικής πολιτικής του ελευθερίου Βενιζέλου.

Μαζί με τους καθηγητές τους, στο άνθος της νεότητας των, δολοφονήθηκαν πολλοί σπουδαστές και φοιτητές. Ο αριθμός μόνον των σπουδαστών του Πολυτεχνείου που σύρθηκαν στο τόπο του μαρτυρίου από τους δολοφόνους του ΚΚΕ ανέρχεται σε δώδεκα, μεταξύ αυτών:

• Η Ευγενία Λύτρα, απόγονος του μεγάλου ζωγράφου Λύτρα και ανεψιά του καθηγητή Χόρς.

• Τα αδέλφια Στάθης και Δανάη Ιατρίδου.

• Ο Ν. Κορυζής, ανεψιός του πρωθυπουργού Αλ. Κορυζή και γιος του επίσης δολοφονημένου Στ. Κορυζή.

Μήπως οι διάφοροι γραφικοί και αυτάρεσκοι που θα μαζευτούν για να κτυπήσει ο ένας την πλάτη του άλλου να μας πουν πως συνελήφθηκαν, από ποιούς και γιατί δολοφονήθηκαν οι τρεις καθηγητές και οι δώδεκα σπουδαστές του Πολυτεχνείου;

Και όμως το Πολυτεχνείο δεν τιμά και δεν μνημονεύει τους καθηγητές Θεοφανόπουλο, Σαρρόπουλο, Κορώνη! Δεν έχει αναρτήσει τιμητικώς στις αίθουσες του φωτογραφίες της Λύτρα, του Κορυζή, των αδελφών Ιατρίδου και των άλλων δολοφονημένων σπουδαστών του!

Ο σύντροφος Φαράκος καπετάνιος τότε.. του λόχου του ΕΛΑΣ "Λόρδος Μπάυρον" δεν αισθάνθηκε ποτέ την υποχρέωση να μας πεί πώς συνελήφθησαν, απο ποιούς και γιατί δολοφονήθηκαν οι τρείς καθηγητές και οι δώδεκα φοιτητές του Πολυτεχνείου, ούτε ο πολύς Κύρκος. Πήραν το μυστικό στον τάφο τους. Μένει ο σκηνοθέτης κύριος Κούνδουρος και  μέλος του λόχου "Μπάυρον" αλλά και αυτός δεν θυμάται...

Οι νεκροί είναι υπαρκτοί δεν είναι άθλιο παραμύθι Ηλένιας!

 

 

 Πηγή:  http://tabouri.blogspot.gr/2013/11/blog-post_17.html

Ο πρώην εαμίτης και μετέπειτα αριστερός διανοούμενος Κώστας Αξελός μιλάει για την εμπειρία του στο κατοχικό ΚΚΕ

 O Κώστας Αξελός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1924. Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο και φοίτησε στη Νομική κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αλλά σύντομα τον κέρδισε η πολιτική δράση. Εντάχθηκε στο Ε.Α.Μ. και συμμετείχε στην Αντίσταση ως οργανωτής και θεωρητικός του κομμουνιστικού κινήματος. Προβεβλημένο στέλεχος της Ο.Κ.Ν.Ε., συμμετείχε στα Δεκεμβριανά το 1944 όπου συνελήφθη, φυλακίστηκε και βασανίστηκε.

Στην διεύθυνση: http://www.chronosmag.eu/index.php/xls-g-e-p-s.html δημοσιεύτηκε πριν μερικές μέρες συνέντευξή του, που είχε δοθεί πριν από 10 χρόνια.

Αναδημοσιεύουμε ένα απόσπασμά της (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας) που αφορά την περίοδο της Κατοχής και των δεκεμβριανών:


— Ποιες ήταν οι σχέσεις σας με το ελληνικό Κομμουνιστικό Κόμμα;
Στην Ο.Κ.Ν.Ε. μπήκα τέλη του ’41, τον Δεκέμβρη. Ήμουν από μεγαλοαστική οικογένεια, ήταν καταρχήν επανάσταση ενάντια στο σπίτι. Το Κόμμα όμως ήταν το αντίθετο, ήταν μικροαστικό... Εγώ πίστευα πως ο μαρξισμός πραγματοποιεί τη φιλοσοφία. Αλλά τελικά είναι δόγμα, ένα υποκατάστατο θρησκείας. Λέγανε «κάποτε θα γίνουν όλα καλά, αλλά τώρα πρέπει να περάσουμε χρόνια με δάκρυα». Το Κόμμα ήταν ο Θεός, απαιτούσε υπομονή και υπακοή. Τελικά αντί για δικτατορία του προλεταριάτου είναι δικτατορία πάνω στο προλεταριάτο. Μια πάλη για την εξουσία. Και η παλιά εξουσία αντί να καταργηθεί θα γινόταν γραφειοκρατική. Γραφειοκρατία ήδη από την απελευθέρωση.
Υπήρχε λογοκρισία και πουριτανισμός που επιβλήθηκε από το Κ.Κ. στην τέχνη και στη γλώσσα. Λέγανε πως ο Καβάφης ήταν παρακμιακός, ενώ ο Παλαμάς εθνικός, πράγμα γελοίο! Και βέβαια η σεξουαλικότητα ήταν απαγορευμένη στο Βουνό. Εκτελούσαν όσους πηδούσαν μια κοπέλα. Γιατί όλη η ενέργεια έπρεπε να πάει στον αγώνα. Υπήρχε πουριτανισμός, υπήρχε μικροπρεπισμός... Εμείς θέλαμε να πάμε κόντρα στα κλισέ. Το 1946 ή ’47 η ομάδα Μιμίκα, Παπαϊωάννου, Κορνήλιος κι εγώ βγάλαμε σουρεαλιστικό κείμενο που αναφέρονταν στον πούτσο του Καραϊσκάκη σε μια γιορτή της παροικίας για την 25η Μαρτίου, παρουσία των διπλωματικών αρχών. Θα μου μείνει αξέχαστο το ξύλο που φάγαμε από σταλινικούς και καθεστωτικούς... 
— Ζήσατε από πολύ κοντά και τον κόκκινο Δεκέμβρη του ’44...
Terroriste et terrorisé… Τον Δεκέμβρη ήμουν εσωκομματικός διαφωτιστής. Οι Σοβιετικοί θέλαν η Ελλάδα να είναι μπουρδέλο, στέλναν θολά μηνύματα. Θυμάμαι τον Σιάντο πριν τον Δεκέμβρη μετά από μια συνέλευση για το «τι θα κάνουμε» όπου άλλοι έλεγαν ένοπλο, άλλοι ό,τι να ναι. Όταν τον ρώτησα: «Τι σύνθημα θα ρίξουμε; Στηρίζουμε την αστική δημοκρατία;» – ο Σιάντος είπε: «Θα φάει η μύγα σίδερο και το κουνούπι ατσάλι». Ό,τι να ναι! Μετά ήρθε ο Ζαχαριάδης που ήταν σχιζοφρενής – Μάρτη του ’45. Τον Δεκέμβρη του ’45 εγώ πλέον φεύγω... Από το ’45 έκοψα κάθε σχέση με την ενεργό πολιτική. Το ελληνικό Κομουνιστικό Κόμμα ήταν σχιζοφρενικό. Από τη μία έκανε αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη και από την άλλη ήταν η Ο.Π.Λ.Α. που εκτελούσε τους πάντες. Στο αντάρτικο ήταν καλή η βία ενάντια στους κατακτητές αλλά όχι ενάντια στους συναγωνιστές. Τον Δεκέμβρη η Ο.Π.Λ.Α. μας εξετέλεσε όλους, αρχειομαρξιστές, τροτσκιστές... Οι τροτσκιστές πίστευαν πως ο κόσμος και ο πόλεμος ήταν ιμπεριαλιστικός, πίστευαν στη «μη αντίσταση». Τους τρώγαν βέβαια όλους... Τον Δεκέμβρη κατάλαβα τι λάθη έκανε το Κόμμα... Αργότερα δημοσίευσα μια μελέτη για τον Δεκέμβρη στις Βρυξέλλες.


  Σύμφωνα λοιπόν με τον Αξελό:

α) Ο ίδιος προερχόταν από μεγαλοαστική οικογένεια, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να αναδειχθεί σε υπεύθυνο κομματικό στέλεχος του ΚΚΕ. Η περίπτωσή του είναι σε αντιστοιχία με δύο σχετικές αναρτήσεις μας:
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/11/blog-post_28.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/10/blog-post_22.html

β) Το ΚΚΕ πάλευε για την εξουσία.

γ) Οι σεξουαλικές σχέσεις απαγορεύονταν επί ποινή θανάτου, διότι όλη η ενέργεια έπρεπε να διοχετεύεται στον αγώνα. Σχετικά έχουμε γράψει εδώ:
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/08/blog-post_21.html

δ) Η ΟΠΛΑ θέριζε γενικώς και αδιακρίτως, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους διαφωνούντες αριστερούς (τροτσκιστές, αρχειομαρξιστές κτλ). Δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος αριστερός που λέει κάτι τέτοιο.


  Όταν οι ίδιοι οι αριστεροί βγαίνουν και ομολογούν τέτοια πραγματα, έστω και 60 χρόνια μετά, τότε εμείς οι μη-αριστεροί λίγα πράγματα έχουμε να προσθέσουμε.
 

Από που εκπορεύονταν τα κηρύγματα αγαμίας του Βελουχιώτη και ο συναφής πουριτανισμός του ΚΚΕ

 Μία απ'τις βασικότερες πτυχές του κώδικα συμπεριφοράς των κομμουνιστών στην κατοχική περίοδο, και ιδιαίτερα στα αντάρτικα τμήματα του βουνού ήταν η αυστηρότατη τήρηση ηθικοπλαστικών κανόνων όσον αφορά τις ερωτικές σχέσεις των δύο φύλων.

 Διαπρύσιος κήρυκας αυτής της γραμμής ήταν -ποιος άλλος- ο Βελουχιώτης.
 Σύμφωνα με τον αγιογράφο του Βελουχιώτη Διονύση Χαριτόπουλο: "Η αυστηρότητα του Άρη σε θέματα ηθικής είναι γνωστή σε όλους" [1]
 Άλλωστε είναι πασίγνωστη και αναμφισβήτητη η περιβόητη φράση-διαταγή του Βελουχιώτη προς τους άντρες του:
 "Την ψωλή την έχουμε μόνο για κατούρημα"
  Μεγάλες φράσεις, μεγάλων αντρών... Τέλοσπάντων.
 Είναι επίσης αναντίρρητο ότι αυτή η διαταγή αγαμίας τηρούταν με θρησκευτική ευλάβεια. Άλλωστε, τα περιθώρια παρεκκλίσεων απ΄τις διαταγές του Βελουχιώτη ήταν μηδαμινά.
 
 Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση ήταν όταν δεν δίστασαν να εκτελέσουν έναν μαυροσκούφη (οι μαυροσκούφηδες ήταν η προσωπική έφιππη φρουρά του Βελουχιώτη που απαρτιζόταν από απολύτως έμπιστούς του), επειδή κατηγορήθηκε ότι συνευρέθηκε ερωτικά με μια κοπέλα.
 Ο εκτελεσθείς μαυροσκούφης έφερε το ψευδώνυμο Οκτωβριανός (πιθανότατα εκ της Οκτωβριανής Επανάστασης των μπολσεβίκων) και το πραγματικό του όνομα ήταν Γιάννης Δρέγας. Αυτός δεν ήταν βέβαια και το καλύτερο παιδί του κόσμου, αφού μαζί με τον διαβόητο Τζαβέλλα ήταν υπεύθυνοι για τις " δύσκολες ανακρίσεις" που έκαναν οι μαυροσκούφηδες. [2]
  Για τα κομμουνιστικά "ήθη" όμως το αδίκημα ήταν πολύ βαρύ. Έτσι, ο Οκτωβριανός αφοπλίστηκε, φυλακίστηκε, και κατόπιν "δίκης" εκτελέστηκε.

  Αυτή η γραμμή αγαμίας όμως δεν ήταν μονοπώλιο ούτε έμπνευση του Βελουχιώτη.
 Μπορεί ο ίδιος να είχε τους "ιδιαίτερους" προσωπικούς του λόγους να επιβάλλει την αμείλικτη εφαρμογή της, αλλά δεν ήταν ο μόνος. Αυτός ο πουριτανισμός ήταν συγκεκριμένη γραμμή ολόκληρου  του ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

Υπενθυμίζουμε ότι σε αυτήν την ανάρτηση: http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/08/blog-post_22.html είχαμε δει ένα χαρακτηριστικό περιστατικό του ψευτο-ηθικολογικού πουριτανισμού των κομμουνιστών σε μονάδα του ΕΛΑΣ της Μακεδονίας. Ο κομμουνιστής πολιτικός επίτροπος αποφάσισε και διάταξε την εκτέλεση ενός αντάρτη τους επειδή έκανε σχόλιο για τα στήθη μιας κοπέλας! Αυτή η παρανοϊκή διαταγή μπορεί να μην εφαρμόστηκε τελικά λόγω αντιδράσεων, αλλά είναι ενδεικτική της ξεκάθαρης κομματικής γραμμής σε αυτά τα θέματα.

  Ο Χαριτόπουλος αναφέρει άλλες δύο μαρτυρίες [3] για το θέμα.
 Η μία είναι του γ.γ του ΕΑΜ Θανάση Χατζή που έγραφε:
"Στα προβλήματα ηθικής και σεξουαλικής ελευθερίας επικρατούσε, μπορούμε να πούμε, "πουριτανισμός". Οι μαχητές και τα στελέχη σέβονταν τις συναγωνίστριές τους και τα κορίτσια των χωρικών. (...) Και αν εκδηλωνόταν κάποιο κρούσμα, η τιμωρία ήταν τόσο αυστηρή που με τα σημερινά κριτήρια θα την χαρακτηρίζαμε λάθος"
 Η δεύτερη είναι του ιταλού στρατιώτη Γκαλιμπέρτι που είχε προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ και έμεινε δυο χρόνια στο βουνό:
 "Μια πολύ μεγάλη αυστηρότητα στα ήθη απαγόρευε εντελώς στους αντάρτες να έρχονται σε οποιαδήποτε σαρκική επαφή με γυναίκες, ακόμα και αν αυτές συγκατανεύανε, επί ποινή εκτελέσεως"

 Οι αριστεροί ισχυρίζονται ότι αυτή η γραμμή βασιζόταν στον σεβασμό της γυναίκας, στην εξίσωσή της με τον άνδρα και στην ισότητα των δύο φύλων που εκφραζόταν και απ΄την παροχή ψήφου στις γυναίκες απ΄την συμμετοχή τους στις εαμικές οργανώσεις κτλ.

 Εκ πρώτης όψεως ο ισχυρισμός τους δείχνει να έχει βάση, όμως και πάλι δεν αρκεί για να εξηγήσει αυτό το καθεστώς άγριας τρομοκρατίας σε βάρος συντρόφων τους. Σε τελική ανάλυση η ερωτική συμπεριφορά προς το άλλο φύλο είναι μία φυσιολογική ανθρώπινη λειτουργία που δεν μπορεί να κατασταλεί με καμμία απαγόρευση. Κανένας ανθρώπινος νόμος δεν μπορεί να πάει κόντρα στην φύση.

 Γιατί όμως οι κομμουνιστές ήταν τόσο αυστηροί στο συγκεκριμένο θέμα;

 Την απάντηση την δίνει ο πρώην κομμουνιστής και βαθύτατος γνώστης της κομμουνιστικής προπαγάνδας στην οποία είχε ειδικευθεί κατά την παρουσία του στο ανατολικό μπλοκ, Γεώργιος Γεωργαλάς ο οποίος έγραφε:

 "Παρά την επίσηση μέση τους κατά του φροϋδισμού, οι κομμουνιστές δεν παραλείπουν να χρησιμοποιούν στην πράξη τις αρχές του. Η Προπαγάνδα τους απευθύνεται βασικά προς το Υποσυνείδητο που αποτελεί φροϋδική ανακάλυψη. Η "πλύσις εγκεφάλου", που αυτοί της έδωσαν επιστημονική ποιότητα και μαζική έκταση, στηρίζεται κατα μέγα μέρος στην φροϋδική ψυχανάλυση. Ακόμη και την λίμπιντο χρησιμοποιούν για τους σκοπούς τους. Ο κομμουνιστικός πουριτανισμός λ.χ. αποβλέπει στην διοχέτευση του σεξουαλικού ενστίκτου προς άλλες κατευθύνσεις. Το ανικανοποίητο σεξουαλικό ένστικτο γεννά μια τάση αφοσοιώσεως προς έναν μη-ερωτικό στόχο. Αυτός μπορεί να είναι η ανθρωπότητα, το κόμμα, ο αρχηγός. Και η εν λόγω αφοσίωση, αποπροσανατολισμός του σεξουαλικού ενστίκτου, συνοδεύεται από μία διαθεση τυφλής ("ερωτικής") υπακοής, την οποία εκμεταλλεύεται προς όφελός του το Κ.Κ." [4]


 Βλέπουμε λοιπόν ότι η αιτία ύπαρξης του κομμουνιστικού πουριτανισμού, και στην περίπτωσή μας του ελασίτικου πουριτανισμού του 1941-44, δεν έχει να κάνει ούτε με τον σεβασμό στην γυναίκα ούτε με κανένα άλλο "φιλανθρωπικό" αίσθημα των κομμουνιστών. Ο λόγος ήταν καθαρά πρακτικός. Στερώντας απ΄τους αντάρτες τους το δικαίωμα της ικανοποίησης ερωτικών και σεξουαλικών αναγκών, τους μετέτρεπαν σε πιστούς στρατιώτες του κόμματος.


[1] "Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων" του Δ.Χαριτόπουλου σελ.483
[2] "Στο βουνό με τον Σταυρό, κοντά στον Άρη" του πατέρα-Ανυπόμονου, σελ.235
[3] "Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων" του Δ.Χαριτόπουλου σελ.343
[4]"Η Προπαγάνδα" του Γ.Γεωργαλά, σελ.215