Ο Ζέρβας διέτασσε τα τμήματά του να συμπράξουν με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά των Γερμανών

Ο εμφύλιος ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ μαινόταν ακόμα στα βουνά της Ηπείρου εώς τις αρχές του Φεβρουαρίου του 1944. Παράλληλα βέβαια διεξάγονταν και γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε βάρος των ανταρτών και των δύο οργανώσεων (η συμφωνία μεταξύ ΕΛΑΣ-Γερμανών είχε λήξει απ΄τον περασμένο Οκτώβριο).
 Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον Ζέρβα να τείνει για μία ακόμη φορά χείρα συνεργασίας στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ απέναντι στον κοινό εχθρό.
 Η παρακάτω διαταγή του που απεστάλη σε ένοπλα τμήματά του -και κοινοποιήθηκε στον ΕΛΑΣ και στους Άγγλους- είναι χαρακτηριστική:

   

                          ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.64)

  Στο ίδιο πνεύμα είναι και η παρακάτω επιστολή του Ζέρβα προς το κλιμάκιο του Γ.Σ του ΕΛΑΣ:

                       ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.60)


 Στις παρακάτω αναρτήσεις μπορείτε να δείτε και άλλες παρόμοιες κινήσεις καλής θέλησης του Ζέρβα και γενικότερα των εδεσιτών προς τον ΕΛΑΣ:

 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/08/blog-post_4.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/08/blog-post.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/10/blog-post_20.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/06/1943_28.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/09/blog-post_10.html


  Απ'όσο γνωρίζουμε, αντίστοιχες κινήσεις εκ μέρους των κομμουνιστών δεν υπήρχαν... Αυτοί είτε συκοφαντούσαν, είτε επιτίθονταν.

Η απόρρητη έκθεση του Συνταγματάρχη Τόμ Μπάρνς για την Ελληνική αντίσταση την περίοδο Ιουλίου 1943 - Απριλίου 1944

                                                                                                                                                 Απόρρητο  

                                                                                                                                         Κωδ. 108

                                                                                                                                           13 Ιουνίου 1944

     Αναφορά για τις παρατηρήσεις στην Ελλάδα από τον Ιούλιο του 1943 ως τον Απρίλιο του 1944, από τον αντισυνταγματάρχη C.E. Barnes, N.Z.E.F.

  1. Η περίοδος από την εγκαθίδρυση του HARLING ως τον Ιούλιο του 1943, νομίζω ότι δεν χρειάζεται περαιτέρω σχόλια.

   2. Επιχείρηση "ΖΩΑ" (Σχέδια κάλυψης για την απόβαση στη ΣΙΚΕΛΙΑ)

       Η επιχείρηση "ΖΩΑ" τον Ιούλιο του 1943 υπήρξε 100% επιτυχής, πράγμα που οφείλονταν σχεδόν αποκλειστικά στην ενεργητική και εγκάρδια συνεργασία όλου του προσωπικού της Βρεταννικής Στρατιωτικής Αποστολής. Στην ΗΠΕΙΡΟ, οι αντάρτες με μερικές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, ήταν απογοητευτικοί, στο ΑΓΡΙΝΙΟ ήταν αρκετά καλύτερα. Ο ΕΛΑΣ δεν συνεισέφερε στις περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ αν και είχε υποσχεθεί βοήθεια.

    3. Πάτημα στην ΗΠΕΙΡΟ

        Τον Ιούλιο του 1943 διατάχθηκα να αναλάβω καθήκοντα συνδέσμου, επιπλέον της εργασίας μου ως υπονομευτής, για τις περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ. Παρ΄όλα αυτά, λόγω της επιμονής του ΕΛΑΣ ο Βρεταννός σύνδεσμος αξιωματικός επικεφαλής της περιοχής ΑΓΡΙΝΙΟΥ άλλαξε μερικές φορές. Από την άποψη του υπονομευτή υποστήριξα, και ο συνταγματάρχης WOODHOUSE συμφώνησε, ότι οι περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ πρέπει να είναι κάτω από ενιαία διοίκηση.

    4. Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή

     α) Σχεδόν χωρίς εξαίρεση το προσωπικό όλων των βαθμίδων της Βρεταννικής Στρατιωτικής Αποστολής εκτέλεσε ένα πολύ δύσκολο έργο απόλυτα ικανοποιητικά, κάτω από πολύ δυσμενείς συνθήκες, και συχνά με λίγη και κακή τροφή, άσχημες συνθήκες στέγασης κλπ.

       β) Τα παρακάτω σχόλια είναι φυσικά δικές μου προσωπικές απόψεις, με τις οποίες συμφωνούν στα κύρια σημεία όλοι οι αξιωματικοί του πεδίου που βρίσκονται κάτω από τις διαταγές μου.

     5. Υπόβαθρο

        Μιλώντας γενικά, οι περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ ήταν και είναι πολύ υπέρ του ΖΕΡΒΑ. Αυτό φάνηκε πλήρως στις εκλογές στα χωριά λίγο πριν τον εμφύλιο πόλεμο. Οι δυνάμεις του ΖΕΡΒΑ αναπτύχθηκαν στην ΗΠΕΙΡΟ, και διείσδυσαν σε περιοχές ήδη οργανωμένες από τον ΕΛΑΣ. Πάντα υπήρχε ένα πεδίο αναταραχής ανάμεσα στα στρατεύματα του ΖΕΡΒΑ και του ΕΛΑΣ/ΕΑΜ. Οι περισσότεροι από τους χειρότερους τύπους πολιτικών υποκινητών του ΕΑΜ βρίσκονταν και βρίσκονται ακόμα στην ΗΠΕΙΡΟ.

      6. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (Κοινό Γενικό Αρχηγείο) και η συμφωνία του ΝΑΤΒΑΝΟ

   

         α) Το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ σχηματίστηκε τον Ιούλιο / Αύγουστο του 1943. Μεγάλη φιλικότητα και συνεργασία εκφράσθηκε από τους δύο Οργανισμούς. Το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ συχνά δήλωνε σε Δημόσιες  Συναντήσεις ότι ήταν σαφώς Μη - Κομμουνιστική Οργάνωση.

       β) Ανεξέλεγκτη στρατολόγηση ακολούθησε με ανησυχητικό ρυθμό καθώς κάθε Αντάρτης έπαιρνε μία χρυσή λίρα το μήνα. Η Στρατιωτική αξία των ανταρτών έπεσε σχεδόν ευθέως ανάλογα με την αριθμητική αυτή αύξηση. Το Ανταρτικό Κίνημα υπέφερε πολύ και παράπονα από τις δύο πλευρές ακολούθησαν.

           γ) Αμέσως πριν τον εμφύλιο πόλεμο οι Γερμανοί στα Γιάννινα προσέγγισαν τον ΖΕΡΒΑ και τον ΕΛΑΣ για να συνάψουν ανακωχή. Ο ΖΕΡΒΑΣ αρνήθηκε, αλλά κατοπινά γεγονότα έδειξαν με αρκετή βεβαιότητα ότι το αρχηγείο του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο υπέγραψε μία βραχυχρόνια συμφωνία. 

       7. Ο Εμφύλιος πόλεμος 

          α) Ο εμφύλιος πόλεμος άρχισε στα τέλη Οκτωβρίου 1943 από τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ - προφανώς μία καλά σχεδιασμένη και χρονικά τοποθετημένη επιχείρηση. Όλες οι προσπάθειες από μέρους μας για την αποκατάσταση της ειρήνης απέτυχαν, καθώς ο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αρνήθηκε να διαπραγματευθεί, λέγοντας ότι ο ΖΕΡΒΑΣ ήταν πρώτος εχθρός και μετά οι Γερμανοί.

        β) Οι περισσότερες από τις μικρές μονάδες του ΖΕΡΒΑ, εκτός αυτών που βρίσκονταν στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ, σύντομα ηττήθηκαν και αφοπλίστηκαν, και λίγο μετά ο ΖΕΡΒΑΣ πολεμούσε συγχρόνως με τους Γερμανούς και με τον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ο οποίος απέφυγε προσεκτικά κάθε επαφή με τους Γερμανούς.

           γ) Για δώδεκα μέρες πολέμησε επιτυχώς τους Γερμανούς και τον ΕΛΑΣ, κατατροπώνοντας τελικά τη γερμανική φάλαγγα στα ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ ακολουθώντας λαμπρή τακτική και πολεμώντας ψυχωμένα. Έπειτα διασκόρπισε τις δυνάμεις του. Οι Γερμανοί έκαμαν μία βιαστική ολονύκτια πορεία, με νέα στρατεύματα από την ΑΡΤΑ, και αιφνιδίασαν το ΖΕΡΒΑ νωρίς το πρωί. Ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε στο ΖΕΡΒΑ με ανανεωμένη δύναμη. Είχε στριμωχθεί αλλά απαγκίστρωσε τις δυνάμεις του. Η ομάδα μου χωρίστηκε από το ΖΕΡΒΑ κατά τη διάρκεια της γενικής αναταραχής.

            δ) Δυστυχώς ο ΖΕΡΒΑΣ πίστεψε ένα πλαστό έγγραφο και κινήθηκε γρήγορα προς την ΑΡΤΑ και τα ΓΙΑΝΝΙΝΑ για να καταλάβει αυτές τις πόλεις. Ο ΕΛΑΣ κατέλαβε στρατηγικές θέσεις στα ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ, εμποδίζοντας την επιστροφή του ΖΕΡΒΑ. Ξαναενώθηκα με το ΖΕΡΒΑ με ένα μέρος της ομάδας μου στις αρχές Δεκεμβρίου. Ο εμφύλιος πόλεμος συνεχιζόταν εμπρός και πίσω, κυρίως ανάμεσα στους ποταμούς ΑΡΑΧΘΟ και ΑΧΕΛΩΟ.

          ε) Την παραμονή μιάς αντεπίθεσης του ΖΕΡΒΑ στον ποταμό ΑΧΕΛΩΟ, το ΕΑΜ πρότεινε διαπραγματεύσεις για ανακωχή. Κατόπιν διαταγών μας ο ΖΕΡΒΑΣ απέσυρε τις δυνάμεις του κατά μήκος του ΑΧΕΛΩΟΥ. Ταυτόχρονα ο ΕΛΑΣ εξαπέλυσε γενική επίθεση - είχαν άφθονα εφόδια. Ο ΖΕΡΒΑΣ οπισθοχώρησε λόγω ελλείψεως πυρομαχικών. Κατάφερε πολύ βαριές απώλειες στον ΕΛΑΣ, και υποχώρησε με όλα τα όπλα και τα εφόδια, παίρνοντας και εφτά ελαφρά πολυβόλα, αλλά πρακτικά χωρίς πυρομαχικά. Οι Γερμανοί έκαναν προπαγάνδα και για τις δύο πλευρές, και έξυπνα άφηναν τον εμφύλιο πόλεμο να συνεχίζεται όταν έδειχνε σημάδια ύφεσης.

         στ) Για να σταματήσουμε τον εμφύλιο, δυστυχώς βάλαμε το ΖΕΡΒΑ σε μειονεκτική θέση αρκετές φορές, διατάσσοντάς τον να μην αντεπιτεθεί όταν αυτό ήταν στρατιωτικά απαραίτητο. Ακόμη νιώθω ότι αυτό ήταν λάθος.

             ζ) Ήμουν με τα προωθημένα στρατεύματα του ΖΕΡΒΑ για πολύ καιρό και θεωρώ ότι έδειξαν ανώτερη μαχητική ικανότητα, ειδικά αυτά που ήταν κάτω από τη διοίκηση αξιωματικών όπως οι αντισυνταγματάρχες ΑΓΟΡΟΣ και ΖΟΡΜΠΑΛΑΣ. Αλλά πάντα είχαν το πρόβλημα της έλλειψης πυρομαχικών, σε αντίθεση με τα άφθονα εφόδια που διέθετε ο ΕΛΑΣ για τις επιθέσεις του. Ο ΖΕΡΒΑΣ βοηθήθηκε σημαντικά από ποσότητες που κυρίευσε περιστασιακά από τον ΕΛΑΣ.

       8. Η συμφωνία της ΠΛΑΚΑΣ 

       Η συμφωνία της ΠΛΑΚΑΣ κατέληξε με χονδρικά τον ΑΡΑΧΘΟ και το ΣΥΡΡΑΚΟ ως ανατολικά όρια του ΖΕΡΒΑ.

       9. Η Οργάνωση του ΖΕΡΒΑ

    α) Η οργάνωση του ΖΕΡΒΑ είναι βασικά μόνο Στρατιωτικού χαρακτήρα και είναι σαφώς μη πολιτική, εκτός του ότι είναι υπέρ των Βρετανών και αποτελεί το μόνο αποτελεσματικό μέτωπο ενάντια στην κυριαρχία του ΕΑΜ. Υπάρχουν ορισμένοι εξαιρετικοί αξιωματικοί πολλών δεξιών πολιτικών κομμάτων. Τους περασμένους δύο μήνες τα στρατεύματα αυτά γυμνάζονταν καθημερινά και επέδειξαν αξιοσημείωτη πρόοδο. Η οργάνωση δεν είναι το δυνατό σημείο του ΖΕΡΒΑ, αλλά και αυτή βελτιώνεται. Πάσχει από έλλειψη καλών Επιτελικών Αξιωματικών: ελπίζεται ότι αυτοί μπορούν να βρεθούν για λογαριασμό του από την ΑΘΗΝΑ.

       β) Πριν τον εμφύλιο πόλεμο ο ΖΕΡΒΑΣ είχε μεγάλο αριθμό άχρηστων αξιωματικών, αυτοί ήταν θέμα διαμάχης ανάμεσα στο ΖΕΡΒΑ και σε μένα. Ευτυχώς σχεδόν όλοι από αυτούς έφυγαν από το Πεδίο επιχειρήσεων, ή απολύθηκαν, ή συνελήφθησαν από τον ΕΛΑΣ. Δυστυχώς ο ΕΛΑΣ απελευθέρωσε ορισμένους από αυτούς και ο ΖΕΡΒΑΣ αισθάνεται υποχρεωμένος να τους κρατήσει.
        γ) Ο ΖΕΡΒΑΣ τελευταία δεν ανέλαβε δράση κατά των Γερμανών καθώς είναι βέβαιο ότι ο ΕΛΑΣ θα του επιτεθεί συγχρόνως. Είχε ανεπαρκή αποθέματα πυρομαχικών για να συνεχίσει έναν άλλο διμέτωπο αγώνα. Το ΚΑΪΡΟ ειδοποίησε ότι μπορούσαμε να περιμένουμε μόνο περιορισμένο αριθμό ρίψεων, έτσι σκέφθηκα ότι είναι ασύνετο να διακινδυνεύσουμε μία σοβαρή αποδυνάμωση των δυνάμεων του ΖΕΡΒΑ. Γίνεται αντιληπτό ότι αυτή η περίοδος αδράνειας του ΖΕΡΒΑ κατά των Γερμανών δεν είναι καθόλου ικανοποιητική, αλλά τώρα που διαθέτει επιπλέον προμήθειες πυρομαχικών θεωρείται απαραίτητο να αναλάβει δράση εναντίον τους.
       δ) Γενικά, οι χωρικοί μέχρις ενός υποστηρίζουν τον ΖΕΡΒΑ, αλλά δεν τολμούν να το δείξουν αυτό σε περιοχή ελεγχόμενη από τον ΕΛΑΣ.
         ε) Έχω βεβαιωθεί πέρα από κάθε αμφιβολία ότι δεν υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στον ΖΕΡΒΑ και τους Γερμανούς, οι οποίοι προσπαθούν να έρθουν σε συνεννόηση μαζί του. Αυτός δεν λέει τίποτα, και παίρνει άδεια να βγάλει τρόφιμα έξω από τα ΓΙΑΝΝΙΝΑ κλπ. Με δική μου συμβουλή δεν προκάλεσε τους Γερμανούς.

        10. Η οργάνωση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ - ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ

           α) Η οργάνωση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ ήταν κυρίως πολιτική. Αν και η Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή είχε φιλικές σχέσεις μαζί του, ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ δεν εκτέλεσε ούτε μία διαταγή του ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, αν και πάντα δίνονταν αφειδώς υποσχέσεις. Αν και 5.500 χρυσές λίρες τους δόθηκαν για να αγοράσουν τρόφιμα, τρόφιμα δεν παρουσιάστηκαν - μεσολάβησε ο εμφύλιος πόλεμος. Περιστασιακά έκαναν μικρές επιθέσεις κατά των Γερμανών χωρίς εμείς να το ξέρουμε εκ των προτέρων.
         β) Προς το παρόν, αποτελείτο κυρίως από στρατεύματα από περιοχές από όλα τα μέρη της Ελλάδος. Ο ρόλος τους ήταν σχεδόν αποκλειστικά εναντίον του ΖΕΡΒΑ. Οι ισχυρισμοί τους για δράση κατά των Γερμανών είναι φανταστικοί. Για παράδειγμα σε μιά Γερμανική πορεία από τη ΓΟΤΙΣΤΑ στη ΧΟΣΕΨΗ, κατά την οποία κάπου 200 Γερμανοί έφθασαν στο προαναφερθέν χωριό, ο ΕΛΑΣ ισχυρίσθηκε ότι σκότωσε 1200 Γερμανούς. Εγώ άκουσα όλες κι όλες μερικές ριπές πολυβόλων και είδα πολλούς Ελασίτες να υποχωρούν χωρίς να έχουν ρίξει ένα πυροβολισμό. Είδα επίσης ένα αντίγραφο της επίσημης Γερμανικής Αναφοράς. Τα αποτελέσματα ήταν δύο Γερμανοί ελαφρά τραυματίες (μια ομάδα ασυρμάτου έπεσε σε ενέδρα) και 17 Ελασίτες νεκροί από πυρά πολυβόλων μεγάλου βεληνεκούς. Οι χωρικοί το επιβεβαίωσαν. Αυτό είναι μόνο ένα τοπικό παράδειγμα. Ορισμένα από τα στρατεύματα του ΕΛΑΣ είναι καλά, αλλά οι αρχηγοί τους είναι 100% πολιτικοποιημένοι, με στόχο τους την τελική κυριαρχία στην ΕΛΛΑΔΑ. Για να είμαι ευθύς ως προς τον ΕΛΑΣ, γενικά πιστεύω ότι αυτά τα στρατεύματα στην ΗΠΕΙΡΟ είναι μερικά από τα χειρότερα του ΕΛΑΣ.
       γ) Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου τα σαδιστικά εγκλήματα και οι ακρωτηριασμοί υπήρξαν απεχθείς. Αυτά ήταν κυρίως έργο του ΑΡΗ και της συμμορίας των σφαγέων του. Οι τρομοκρατικές μέθοδοι του ΕΛΑΣ είχαν ως αποτέλεσμα το πικρό μίσος των χωρικών, οι περισσότεροι από τους οποίους άφηναν τα σπίτια τους όταν έρχονταν στην περιοχή τους ο ΕΛΑΣ. Ορισμένες φορές οι χωρικοί ζήτησαν από τους Ούνους να διώξουν τον ΕΛΑΣ - οι άνθρωποι προτιμούσαν τους Ούνους.

         11. ΖΕΡΒΑΣ
         
         α) Ο ΖΕΡΒΑΣ είναι μία καταπληκτική προσωπικότητα: είναι θαρραλέος και πανούργος αντάρτης μαχητής, με οξεία αίσθηση του χιούμορ, και οξύτατη κρίση. Γνωρίζω ότι είναι αληθινός πατριώτης. Το κύριο του μειονέκτημα είναι ότι είναι μάλλον πολύ ανεκτικός και δεν επιβάλλει πειθαρχία όπως θα έπρεπε, με το επιχείρημα ότι οι άνδρες του είναι οι περισσότεροι όχι στρατιώτες αλλά χωρικοί. Είναι πολύ σεβαστός από τα στρατεύματά του και τους χωρικούς. Η προσωπική μου εμπειρία μαζί του δείχνει ότι είναι πολύ συνεργάσιμος και ότι κανόνα μου λέει την αλήθεια.
        β) Στο παρελθόν ο ΖΕΡΒΑΣ εκτέλεσε οποιαδήποτε διαταγή έλαβε από τη ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ και είναι έτοιμος να κάνει το πρόθυμα το ίδιο σε κάθε περίπτωση στο μέλλον. Τα στρατεύματά του θα εκτελούν επιχειρησιακές εντολές που τους δίνονται από έναν ανώτερο Βρετανό Αξιωματικό, χωρίς να αναφέρονται στο δικό τους Γενικό Επιτελείο.
         γ) Υποστηρίζει πολύ τους Βρετανούς και πιστεύει ότι το μελλοντικό συμφέρον της ΕΛΛΑΔΟΣ εξαρτάται από τη Βρεταννική επιρροή. Πιστεύει ότι η καλύτερη λύση είναι να γίνει η ΕΛΛΑΔΑ Βρεταννικό Προτεκτοράτο για δέκα ως είκοσι χρόνια μετά τον πόλεμο.
      δ) Έχει ένα μάλλον ζοφερό πολιτικό παρελθόν εξαιτίας του οποίου ορισμένα Δεξιά πολιτικά κόμματα δεν του έχουν εμπιστοσύνη. Ο ΖΕΡΒΑΣ το γνωρίζει αυτό. Δηλώνει δημόσια ότι μετά τον πόλεμο δεν έχει πολιτικές ή στρατιωτικές βλέψεις. Τώρα τον ξέρω καλά και πιστεύω ότι είναι ειλικρινής.

         12. ΑΡΗΣ

          α) Ο ΑΡΗΣ είναι ο πιο λυσσαλέος από όλους τους Κομμουνιστές. Είναι σαδιστής, σκληρός και τελείως ασυνείδητος. Στην επιχείρηση του Γοργοποτάμου πάντως είχε καλή παρουσία. Γνωρίζω ότι είναι θαρραλέος αλλά και το αντίθετο. Στρατιωτικά νομίζω υπερεκτιμάται: ενήργησε πολύ άσχημα κατά των Γερμανών στη ΜΕΣΟΧΩΡΑ τον περασμένο Νοέμβριο. Χωρίς τύψεις κόβει λαιμούς ανδρών, γυναικών ή παιδιών, και έχει κάνει εκτελέσεις ο ίδιος, με μαχαίρι σε πολλές περιπτώσεις. Οι περισσότεροι απεχθείς φόνοι και ακρωτηριασμοί εκτελέστηκαν από τον ίδιο προσωπικά ή μετά από διαταγές του. Χρησιμοποιεί αυτές τις μεθόδους πολύ αποτελεσματικά για να κυβερνά με τη βοήθεια του τρόμου. Πολλοί ΕΛΑΣΙΤΕΣ τον μισούν αλλά ο φόβος του γι΄αυτόν είναι μεγαλύτερος καθώς ταξιδεύει πάντα με μια μεγάλη σωματοφυλακή σφαγέων. Είναι έντονα αντι-Βρεταννός - εκτός όταν θέλει κάτι από εμάς οπότε γίνεται η προσωποποίηση της φιλίας και της καλής θέλησης: είναι καλός σε αυτό.
          β) Σε μια ή δύο περιπτώσεις όταν ο εμφύλιος πόλεμος έσβηνε, ο ΆΡΗΣ τον ξαναέφερνε σε μία φρενίτιδα - πυροβολώντας μερικούς από τους άνδρες του όταν έδειχναν απρόθυμοι να συνεχίσουν τον εμφύλιο πόλεμο. Είναι ασυνείδητος ψεύτης και διακηρύσσει ανοικτά ότι μεγαλύτερος εχθρός είναι ο ΖΕΡΒΑΣ και μετά οι Γερμανοί. Ο πρόωρος θάνατός του θα ήταν οπωσδήποτε ευτυχής απαλλαγή για την ΕΛΛΑΔΑ και μία αληθινή συνεισφορά στην Συμμαχική Πολεμική προσπάθεια σ΄αυτήν την περιοχή.

       13. "Στρατεύματα του ΡΑΛΛΗ" ή "Τάγματα Ασφαλείας"

      α) Τα στρατεύματα του ΡΑΛΛΗ (ή Τάγματα Ασφαλείας) αναπτύσσουν μεγάλη δραστηριότητα στην περιοχή ΑΓΡΙΝΙΟΥ. 'Εχουν δύναμη 2.000 ανδρών. Ο λόγος για αυτή τη μεγάλη αύξηση από τους αρχικούς 200 είναι ότι και ο ΕΛΑΣ και ο ΡΑΛΛΗΣ στρατολογούσαν από την περιοχή ΑΓΡΙΝΙΟΥ. Οι χωρικοί έπρεπε να ενωθούν με τον ένα ή τον άλλο, δεν υπήρχε εναλλακτική λύση. Έτσι οι περισσότεροι από αυτούς ενώθηκαν με τον ΡΑΛΛΗ. Γνωρίζω ορισμένους αξιωματικούς με πολύ καλή φήμη που ενώθηκαν με το ΡΑΛΛΗ: λένε ότι έπραξαν τούτο γιατί είδαν τον ΕΛΑΣ να κυριαρχεί στην ΕΛΛΑΔΑ. Η αναμενόμενη επέμβαση από την ΒΡΕΤΑΝΝΙΑ ήταν, δυστυχώς, απομακρυσμένη χρονικά. Πίστευαν ότι πρέπει να προσπαθήσουν να σώσουν την ΕΛΛΑΔΑ από τον Κομμουνισμό και έτσι πήγαν με το ΡΑΛΛΗ με τη σκέψη ότι "το μη χείρον βέλτιστον".
         β) Ο ρόλος τους ήταν καθαρά κατά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Δεν ανέλαβαν δράση κατά της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής ή του ΖΕΡΒΑ που είναι γνωστό ότι είναι υπέρ των Βρετανών. Δεν νομίζω ότι θα το κάνουν εκτός αν εξαναγκαστούν από τους Γερμανούς. Υπάρχει πληροφορία ότι κρύβουν όπλα έτσι ώστε όταν αφοπλιστούν από τους Γερμανούς θα οργανωθούν και θα επανεξοπλισθούν.
         γ) Πιστεύω ότι θα είναι ολόκαρδα με το μέρος κάθε Συμμαχικής δύναμης εισβολής. Έτσι, αν και είναι παραδεκτό ότι δουλεύουν για τους Γερμανούς, νομίζω ότι θα πρέπει να αποφύγουμε να τους αποκηρύξουμε δημόσια με τρόπο που να καθιστά αδύνατη μια κατοπινή συμφιλίωση μαζί τους. Υπάρχουν καλοί και κακοί ανάμεσα σ΄αυτά τα τάγματα του ΡΑΛΛΗ.
          δ) Δεν είχα και ούτε θα έχω επαφή με κάποιον από τους άνδρες του ΡΑΛΛΗ, και ανάλογες διαταγές έχουν δοθεί σε όλο το προσωπικό της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ.

       14. ΗΠΕΙΡΟΣ και ΒΑΛΤΟΣ

      Οι βόρειες περιοχές του τομέα ΑΓΡΙΝΙΟΥ είναι ορεινές, βραχώδεις και πολύ φτωχές. 'Εχουν υποστεί το μεγαλύτερο βάρος του εμφύλιου πολέμου και μερικών γερμανικών εφόδων. Πάρα πολλά χωριά έχουν καεί τελείως: μέρος της καταστροφής αυτής οφείλεται στον ΕΛΑΣ. Οι περισσότεροι κάτοικοι είναι τελείως άποροι και πολλοί θάνατοι από πείνα συνέβησαν τον περασμένο χειμώνα. Έγιναν επίσης αρκετοί φόνοι από τους Ούνους και από τον ΕΛΑΣ. Παρ΄όλα αυτά βρήκα τους κατοίκους να είναι πολύ υπέρ των Συμμάχων και γενικά συνεργάζονται μαζί μας ολόκαρδα. Το βρίσκω αξιοσημείωτο ότι παραμένουν φιλικοί και συνεργάσιμοι όπως και πριν, παρά το γεγονός ότι τα σπίτια τους κάηκαν και οι συγγενείς τουφεκίστηκαν λόγω των δραστηριοτήτων μας.

      15. Συμμαχική εισβολή στην ΕΛΛΑΔΑ

       α) Μια Συμμαχική εισβολή στην ΕΛΛΑΔΑ αναμένεται διακαώς από όλους τους Έλληνες, εκτός από τους Ελασίτες εξτρεμιστές. Η σκέψη αυτή τους κάνει να συνεχίζουν και είναι παντού το κύριο θέμα συζήτησης. Οι Έλληνες είναι πολύ αυθόρμητη και συναισθηματική φυλή και ο δραματικός χαρακτήρας μιας εισβολής είναι κάτι που θα τους ενώσει να πολεμήσουν κατά του κοινού εχθρού. Η εναλλακτική λύση είναι μια αιματοβαμμένη συνέχεια μετά την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων και επανάληψη παντού του εμφυλίου πολέμου. Υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι να σκεφτεί κανείς ότι μια Συμμαχική εισβολή θα αναγκάσει το σύνολο του ΕΛΑΣ να υποστηρίξει τον πατριωτικό σκοπό του διωξίματος των Γερμανών και να ξεχάσει την στενότερη, εγωιστική κομματική άποψη.
         β) Υπάρχει και μια άλλη άποψη: αν δεν εισβάλουμε στην Ελλάδα, οι Έλληνες θα πιστέψουν ότι τους αφήσαμε στην τύχη τους, θα μας κατηγορήσουν για τον εμφύλιο πόλεμο και για όλα όσα προήλθαν από αυτόν. Το τωρινό δυνατό αίσθημα υπέρ των Βρετανών θα υποστεί τόσο μεγάλο πλήγμα ώστε η μεταπολεμική βρεταννική επιρροή στην ΕΛΛΑΔΑ θα είναι δύσκολη. Ο ΕΛΛΑΣ θα διεκδικούσε για λογαριασμό του το διώξιμο του εχθρού και θα δυσφημούσε τη Βρετανία, ενώ με οποιασδήποτε μορφής εισβολή θα γινόμασταν δεκτοί ως ελευθερωτές της ΕΛΛΑΔΟΣ. Οι Έλληνες υπερβάλλουν για αυτά που μπορούμε να κάνουμε. Το να μην εισβάλουμε δεν θα σήμαινε γι΄αυτούς ότι δεν μπορούμε αλλά ότι δεν θέλαμε να εισβάλουμε. Η αντίδρασή τους θα ήταν πικρία απέναντί μας.
      γ) Υπάρχουν ενδείξεις ότι πολλές από τις Γερμανικές Ομάδες Οχυρών δεν θα αποσυρθούν μέχρις ότου εξαναγκασθούν να το κάνουν. Άρα φαίνεται ότι και μια μικρή απόβαση είναι προτιμότερη από το τίποτα, αν θέλουμε να υπάρχει βρεταννική επιρροή στην ΕΛΛΑΔΑ μετά τον πόλεμο.

      16. Συμπεράσματα

        α) Είναι προφανές ότι η ανωτέρω Αναφορά είναι μάλλον υπέρ του ΖΕΡΒΑ. Είδα πολύ και τις δύο πλευρές και έχω λόγους να έχω εμπιστοσύνη στη στρατιωτική αξία των δυνάμεων του ΖΕΡΒΑ την οποία ελέγχουμε απόλυτα. Τους λίγους τελευταίους μήνες έγινε κατανοητό ότι η αδράνεια του ΖΕΡΒΑ κατά των Γερμανών δεν είναι ικανοποιητική. Ο λόγος γι΄αυτό δεν ήταν η απροθυμία ή η ανικανότητα του ΖΕΡΒΑ να αναλάβει δράση αλλά οφείλεται στη πολιτική που επιβάλλει το ΚΑΪΡΟ.
      β) Δεν υπάρχει κίνδυνος να χρησιμοποιηθεί η δύναμη του ΖΕΡΒΑ με άλλον τρόπο εκτός από αυτόν που θέλουμε εμείς. Από την άλλη, όταν ο ΕΛΑΣ νιώσει και πάλι δυνατός θα επιτεθεί κατά του ΖΕΡΒΑ. Είμαι βέβαιος ότι μια σημαντική ενδυνάμωση του ΖΕΡΒΑ θα αφαιρούσε σε μεγάλο βαθμό την επιθυμία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ να επιτεθεί εναντίον του και με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην αυξημένη δύναμη του ΖΕΡΒΑ, πολλοί από τους μετριοπαθείς ΕΛΑΣΙΤΕΣ θα πήγαιναν μαζί του.
       γ) Από την μια πλευρά οι Βρετανοί αξιωματικοί και άνδρες προσβάλλονται και εξευτελίζονται και σε πολλές περιπτώσεις έχουν πυροβοληθεί. Γίνονται ανεκτοί μόνο γι΄αυτό που ο ΕΛΑΣ μπορεί να πάρει από αυτούς. Το βρεταννικό γόητρο συχνά καταπατιέται στη λάσπη. Από την άλλη η Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή απολαμβάνει του μαγαλύτερου σεβασμού και συνεργασίας που θα επιθυμούσαμε.
        δ) Ο ΖΕΡΒΑΣ έχει τα εχέγγυά του: ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ το κάνει μόνο όσο τον βολεύει.
       ε) Εδαφικά ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα αλλά δεν είναι τόσο συμπαγής όσο ο ΖΕΡΒΑΣ. Η παρουσία των δυνάμεών του ΡΑΛΛΗ και άλλων ομοειδών οργανώσεων είναι άμεσο αποτέλεσμα των μεθόδων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.
       στ) Είναι πολύ δύσκολο να φθάσει κανείς στην αλήθεια στις περιοχές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ καθώς οι Βρετανοί Αξιωματικοί μπορούν να πάνε μόνο όπου επιτρέπει ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Στις περιοχές του ΖΕΡΒΑ όλο το Συμμαχικό προσωπικό έχει την δυνατότητα να πάει όπου θέλει. Οι φανταστικές και συχνά τελείως αναληθείς εκθέσεις για τα στρατιωτικά επιτεύγματα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κάνουν πιο δύσκολο το έργο των Βρετανών συνδέσμων αξιωματικών να φθάσουν στην πραγματική ιστορία. Ακόμα και αν ένα μικρό μέρος γίνεται πιστευτό η προπαγάνδα έχει επιτύχει το σκοπό της. Για παράδειγμα βλέπε το τελευταίο μέρος της παραγράφου 10 (β).

                                                                    Αντισυνταγματάρχης

                                                                          (C.E. Barnes)

Κοινοποίηση 
HQ SOM
Δύναμη 268
Λονδίνο (3)
MASSINGHAM (2)
BG3
BG3 (1)
PIC (Προσωπικά για Ταξίαρχο QUILLIAM)
Βρεταννική Πρεσβεία στην ΕΛΛΑΔΑ
Συνταγμ. CURRAN. Γραφείο του Υπουργού
Comd Δύναμη 133
G. (OPS)
E. MED αρ (6)
K. Steele
Πολεμικό Ημερολόγιο (2)
Φάκελος



 Πηγή: http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2014/07/1943-1944.html

Σχέσεις ΕΔΕΣ-ΕΛΑΣ, σύμφωνα με την έκθεση του Θέμη Μαρίνου προς την SOE

 Οι ιδιαιτερότητες μεταξύ των σχέσεων του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ είναι λίγο πολύ γνωστές σήμερα. Εκπληκτικής σημασίας ωστόσο είναι η χειρόγραφη έκθεση (Ιανουάριος 1944) του Θέμη Μαρίνου που μεταξύ άλλων περιγράφει την ιδιόρρυθμη αυτή σχέση των δύο κυριότερων αντιστασιακών οργανώσεων. Το απόσπασμα της έκθεσης αυτής παρατίθεται αυτούσιο από το βιβλίο του Θ. Μαρίνου, "Ο Εφιάλτης της Εθνικής Αντίστασης" : 

  (Σημείωση: Το ακρωνύμιο ΕΟΕ που χρησιμοποιεί ο Θέμης Μαρίνος σημαίνει Ελεύθερα Ορεινή Ελλάς. Έτσι ονομαζόταν το ελεύθερο τμήμα της Ηπείρου όπου κυριαρχούσε ο Ζέρβας.)

Ο Θέμης Μαρίνος.

" Επειδή έζησα αρκετό διάστημα μετά των ανταρτών της ΕΟΕ, καθώς και μετά των ανταρτών του ΕΛΑΣ, ηδυνήθην να συγκρίνω τας δύο αυτάς οργανώσεις και να μελετήσω τας διαφοράς της μιάς από την άλλην. Αι κυριώτεραι τούτων είναι αι εξής:

1) Ο αντάρτης του ΕΛΑΣ ορκίζεται ότι δεν θα καταθέση το όπλον του μετά την απελευθέρωσιν της Ελλάδας προτού λάβουν χώραν αι εκλογαί. Ο όρκος του αντάρτου του ΕΟΕ δεν αναφέρει τοιούτον πράγμα, αντιθέτως ο Αρχηγός των, εις επισήμους δηλώσεις του, ετόνισεν ότι, άμα τη απελευθερώσει της Ελλάδος, θα καταθέση τα όπλα εις το Ελληνικόν Μουσείον αμέσως.

2) Ενώ εις τους αντάρτας του ΕΛΑΣ γίνονται συστηματικαί κομμουνιστικαί διδασκαλίαι και συζητήσεις καθημερινώς, κατά τρόπον φανατίζοντα τους αντάρτας και κάμνοντα αυτούς να πιστεύουν ότι ο σκοπός της υπάρξεώς των είναι διά μετά την απελευθέρωσιν της Ελλάδος, εις τους αντάρτας του ΕΟΕ μόνον πατριωτικαί κι' εθνικιστικαί τοιαύται λαμβάνουν χώραν, τους εξηγείται δέ ότι αντάρται θα ήναι μόνον μέχρι της ημέρας της απελευθερώσεως της πατρίδος των.

3) Οι αντάρται του ΕΛΑΣ ψάλλουν άσματα αριστερού πολιτικού περιεχομένου. Οι του ΕΟΕ μόνον πατριωτικά άσματα ψάλλουν.

4) Οι αντάρται του ΕΛΑΣ προβαίνουν εις βαρβαρότητας και σφαγάς διά μαχαίρας και άλλων μέσων διά των παραμικροτέρων αφορμών και διά λόγους ως επί το πλείστον σχέσιν έχοντας με την πολιτικήν της οργανώσεώς των. Οι του ΕΟΕ ουδέποτε προέβησαν εις τοιαύτας βαρβαρότητας και ουδέποτε εξετέλεσαν άνθρωπον εάν δεν είχε προβεί εις έγκλημα κατά της πατρίδος. Αλλά και εις την περίπτωσιν αυτήν η εκτέλεσις εγένετο διά τυφεκισμού επισήμως.

5) Οι Αξ/κοί του ΕΛΑΣ ουδένα σεβασμόν πρός την Συμμαχικήν Αποστολήν έχουν ή είχαν, αντιθέτως κάμναν αντισυμμαχικήν προπαγάνδαν της χειροτέρας μορφής, τόσον στους αντάρτας των όσον και εις τους πολίτας. Οι του ΕΟΕ τρέφουν μεγάλον σεβασμόν πρός την Συμμαχικήν Αποστολήν και δημοσία εκφράζουν την πλήρη εμπιστοσύνην των εις τους Συμμάχους.

6) Διά την εκτέλεσιν επιχειρήσεων διαταχθεισών εκ Μέσης Ανατολής, το μέν ΕΛΑΣ έφερε πάντοτε δυσκολίας ή εμπόδια, το δέ ΕΟΕ πρώτον εξετέλει αυτάς, ασχέτως εάν υπήρχε πιθανότης επιτυχίας ή όχι. Η διαφορά αύτη έγκειται εις το ότι τα πολεμοφόδια και τους άνδρας το ΕΛΑΣ τα χρειάζεται ουχί διά τον πόλεμον, ουχί διά τους Γερμανούς, αλλά διά τους Έλληνας και διά την επιτυχίαν των δικτατορικών του επιδιώξεων.

7) Τα χρήματα άτινα εν Ελλάδι διέθετεν η Συμμαχική Αποστολή, εκ μέρους μέν της ΕΔΕΣ εξοδεύοντο δι' αγοράν τροφίμων, ενδυμάτων και άλλων χρειωδών υλικών ελάχιστα δέ εις προπαγάνδαν, εκ μέρους όμως του ΕΛΑΣ τα τρόφιμα και τα είδη απεκτώντο διά κατασχέσεων κι' επιτάξεων ως επί το πλείστον τα δέ χρήματα μυστηριωδώς εξαφανίζοντο. Κατά την γνώμην μου το μεγαλύτερον μέρος αυτών καταναλώνετο εις προπαγανδιστικάς υπέρ της ΕΑΜ εφημερίδας. 

8) Εις το ΕΛΑΣ οι πραγματικοί ηγέται των ανταρτικών ομάδων είναι οι πολιτικοί Καθοδηγηταί. Εις το ΕΟΕ πολιτικοί Καθοδηγηταί δεν υπάρχουν, υπάρχουν μόνον Αξ/κοί του Ελληνικού Στρατού.

9) Εις τον ΕΛΑΣ ο αντάρτης είναι σκλάβος, εάν δεν είναι συνειδητόν μέλος της οργανώσεως, εις το ΕΟΕ ο αντάρτης είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος. 

   Διά να τελειώσω την έκθεσίν μου αυτήν με συνείδησιν ήσυχον ότι ανέφερα όσα έπρεπε ν' αναφέρω, νομίζω ότι πρέπει να προσθέσω και τας κατωτέρω αληθείας. 

Εις τας προστριβάς μετά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, πάντοτε έδιδεν την διαλλακτικωτέραν των λύσεων ο ΖΕΡΒΑΣ. 

Τα επεισόδια τα οποία το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εσκηνοθέτει εις βάρος του, προσεπάθει αξιοπρεπώς ν' αποφεύγη.

Εις απροκλήτους επιθέσεις εκ μέρους του ΕΛΑΣ, πάντοτε ελάμβανεν ο ΖΕΡΒΑΣ αμυντικήν στάσιν, ποτέ δέ επιθετικήν.

Οποτεδήποτε εκλήθη εις βοήθειαν παρά του ΕΛΑΣ, έσπευσε να στείλη τας δυνάμεις του αμέσως, διότι επρόκειτο δι' αγώνα κατά των κατακτητών, αντιθέτως όμως ο ΕΛΑΣ ουδέποτε τον ενίσχυσεν, όσον δύσκολος και αν ήτο η θέσις του εις οιανδήποτε μάχην.

   Την πρώτην ημέραν της εκκρήξεως του εμφυλίου πολέμου ευρισκόμην εις το Αρχηγείον του ΖΕΡΒΑ. Ήμουν παρών εις την συγκέντρωσιν των Αξ/κών του. Ήτο εξαιρετικά θλιμένος σχεδόν έκλαιγεν όταν ανήγγειλεν εις τους Αξ/κούς του ότι ήτο αναγκασμένος ν' αμυνθή και να χύση αίμα ελληνικόν. Τους είπεν ότι δεν πρέπει αυτοί να ρίξουν τον πρώτον πυροβολισμόν. Επίσης εζήτησεν εξ αυτών όπως μεταχειρίζονται τους αιχμαλώτους των ως Έλληνας και ουχί ως εχθρούς. Ήμουν παρών όταν του έφεραν τους πρώτους αιχμαλώτους.

Μετά τον αφοπλισμόν των, μετέβη ο ίδιος και τους ωμίλησε με λόγους πραγματικώς πατριωτικούς και πατρικούς, τους άφησε δέ κατόπιν ελευθέρους να μεταβούν εις τας οικίας των, αφού προηγουμένως απέσπασεν τον λόγον της τιμής των, ότι δεν θα ελάμβανον πλέον μέρος εις τον εμφύλιον πόλεμον και δεν θ' απεμακρύνοντο των ορίων του χωρίου των. 

   Επίσης παρών ήμουν όταν επέπληττε αυστηρώς αντάρτην του, διότι ωμίλησε κατ' απρεπή τρόπον εις αιχμάλωτον του ΕΛΑΣ. Αλλά και παρών ήμουν όταν οι του ΕΛΑΣ εμαστίγωνον, εβασάνιζον κι' εφυλάκιζον τους ιδικούς των αιχμαλώτους, κατά πολύ χειρότερον τρόπον από τους Γερμανούς. 

    Σχόλια επί των ανωτέρω δεν θα κάμμω διά να μην επιρρεάσω, διά της ατομικής μου γνώμης, το πραγματικόν συμπέρασμα, το οποίον υμείς πρέπει να βγάλετε. Ελπίζω να έδωσα αρκετά καθαράν την σχετικήν με το ΕΔΕΣ εικόνα.

                                                                                                                                Θ. ΜΑΡΙΝΟΣ" 

Πηγή: http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2014/05/soe.html

H απρόκλητη επίθεση του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ στις 21/12/1944 στην Ήπειρο

 Όταν ξέσπασαν τα "Δεκεμβριανά" το 1944, ως γνωστόν, η Ελληνική Κυβέρνηση δεν είχε υπό τον άμεσο έλεγχο της κανένα τμήμα της Ελληνικής Επικράτειας πλην κάποιων οικοδομικών τετραγώνων γύρω από το ιστορικό ξενοδοχείο "Μεγάλη Βρετάνια". Ο ΕΑΜ - ΕΛΑΣ είχε επικρατήσει σε όλη την ύπαιθρο, ενώ τα λίγα Βρετανικά στρατεύματα στην Πάτρα και στην Θεσσαλονίκη είχαν κυκλωθεί από υπέρτερες δυνάμεις του ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), που όμως τηρούσαν στάση αναμονής περιμένοντας το αποτέλεσμα της μάχης των Αθηνών. Στις 1.1.1945 βέβαια, υπάρχουν 2 ραδιοτηλεγραφήματα που στέλνονται από την ηγεσία του ΚΚΕ - ΕΑΜ στην Αθήνα και καλούν τα εκεί στρατεύματα να επιτεθούν αμέσως κατά των Άγγλων (ΚΚΕ επίσημα κείμενα τ. πέμπτος) τα οποία όμως δεν υλοποιήθηκαν


Η μοναδική περιοχή της Ελλάδας εκείνη την κρίσιμη στιγμή, που βρισκόταν εκτός κομμουνιστικού ελέγχου, ήταν η Ήπειρος. Η περιοχή αυτή βρισκόταν υπό τον έλεγχο των δυνάμεων της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΔΕΣ (Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος) του στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα. Ο Ζέρβας είχε υπό τις διαταγές του γύρω στους 9.000 καλά οργανωμένους αντάρτες και είχε υπό τον έλεγχο του την Πρέβεζα, την Φιλιππιάδα, την Ηγουμενίτσα, όλο τον ορεινό όγκο του Σουλίου και φυσικά τα Ιωάννινα που λίγους μήνες πριν είχε απελευθερώσει. Ο ΕΔΕΣ (η αλλιώς Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών) βρισκόταν σε διαδικασία αφοπλισμού και αποστράτευσης, ακολουθώντας τις οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης που είχε υπογράψει νόμο που προέβλεπε την αποστράτευση όλων των αντιστασιακών ομάδων.

Λίγες μέρες αφού ξεκίνησε η ένοπλη αναμέτρηση του Δεκέμβρη στην Αθήνα, ο ΕΛΑΣ άρχισε να συγκεντρώνει δυνάμεις από την Θεσσαλία και την Στερεά Ελλάδα στις παρυφές των μονάδων του ΕΔΕΣ, για να επιτεθεί. Η απόφαση για επίθεση κατά του Ζέρβα πάρθηκε στις 4.12.1944 με την ολοφάνερα πλαστή δικαιολογία ότι πρόθεση της αδελφοκτόνου αυτής επίθεσης ήταν να εμποδίσει τον Ζέρβα να μεταφέρει τις δυνάμεις του στην Αθήνα. Το σχέδιο που εκπόνησε η ηγεσία του ΕΛΑΣ προέβλεπε την κίνηση τριών "μεραρχιών" και μιας "ταξιαρχίας" (εννοείται πως τα ονόματα των μονάδων δεν είχαν καμία σχέση με το μέγεθος τους λ.χ. μια "μεραρχία" του ΕΛΑΣ δεν είχε πάνω από 4.000 άνδρες) εν είδει λαβίδας προς δύο κατευθύνσεις ανάμεσα στους ορεινούς όγκους που κατείχαν οι οπλοφόροι του ΕΔΕΣ. Αρχηγοί της επίθεσης ορίστηκαν ο Στέφανος Σαράφης και ο Άρης Βελουχιώτης. Χωρίς να μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια ο αριθμός των επιτιθεμένων, είναι σίγουρο πως ο ΕΛΑΣ είχε την αριθμητική υπεροπλία στην αναμέτρηση, ενώ χρησιμοποίησε τις πλέον καλύτερα εξοπλισμένες και εμπειροπόλεμες μονάδες του.

Ο Ζέρβας πληροφορήθηκε αμέσως την συγκέντρωση των τμημάτων του ΕΛΑΣ και ζήτησε με επείγον σήμα του από τον επικεφαλής των Κυβερνητικών στρατευμάτων στρατηγό Σκόμπυ, να τον ανεφοδιάσει για να επιτεθεί πρώτος και έτσι να αποκτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων καθώς το μέτωπο που όφειλε να υπερασπιστεί ήταν τόσο εκτεταμένο (300 χλμ) που ήταν αδύνατο να κρατηθεί. Ο Σκόμπυ αρνήθηκε και διέταξε τον Ζέρβα να αμυνθεί στις τοποθεσίες που κατείχε, χωρίς να εκδηλώσει καμία επιθετική ενέργεια.

Η αναμενόμενη επίθεση του ΕΛΑΣ εκτοξεύθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1944. Στον τομέα της Άρτας και της Φιλιππιάδας οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ άντεξαν με δυσκολία τις επιθέσεις των κομμουνιστών Στον τομέα των Ιωαννίνων όμως, οι οπλοφόροι του ΕΛΑΣ που επιτέθηκαν προς τα βόρεια, διέσπασαν γρήγορα τις ανίσχυρες αμυντικές γραμμές του ΕΔΕΣ και βάδισαν προς Ιωάννινα. Ο κίνδυνος αιχμαλωσίας του Ζέρβα και της πλειοψηφίας των ανδρών του, υπήρξε ορατός. έτσι το απόγευμα της 22ης Δεκεμβρίου, το γενικό αρχηγείο του ΕΔΕΣ εξέδωσε διαταγή γενικής συμπτήξεως με κατεύθυνση την Πρέβεζα. Μέχρι της 28 Δεκεμβρίου, όλα τα μάχιμα τμήματα του ΕΔΕΣ είχαν περιοριστεί σε μια στενή λωρίδα γης γύρω από την Πρέβεζα. Στις 28 και 29 Δεκεμβρίου ο Βρετανικός στόλος εκκένωσε την Ηγουμενίτσα και την Πρέβεζα από τα στρατεύματα του ΕΔΕΣ τα οποία μετέφερε στην Κέρκυρα. Στις 30 Δεκεμβρίου η Ήπειρος βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχο του ΕΛΑΣ.

Τα αποτελέσματα της δεκαήμερης αυτής εμφύλιας αναμέτρησης ήταν 170 νεκροί και 347 τραυματίες από την πλευρά του ΕΔΕΣ, ενώ ο στρατηγός Σαράφης στα απομνημονεύματα του αναφέρει πως ο ΕΛΑΣ στις μάχες αυτές είχε συνολικά 680 νεκρούς και τραυματίες. Σύμφωνα με τον Χρήστο Παπαδάτο, ανώτατο αξιωματικό του ΕΔΕΣ τότε, οι Ελασίτες εκτέλεσαν πολλούς εθνικόφρονες στην περιοχή Λάκκας Σουλίου μετά την κατάληψη της, καθώς η περιοχή αυτή στήριζε έντονα με στρατιώτες και υλικό τον ΕΔΕΣ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η σύντομη αυτή εμφύλια διαμάχη που περιγράψαμε μπορεί να μας οδηγήσει σε μια σειρά από σημαντικά συμπεράσματα. Το πρώτο και σημαντικότερο, κατά την άποψη μας, είναι ότι η κομμουνιστική απόπειρα για κατάληψη της εξουσίας τον Δεκέμβριο, δεν ήταν μια αυθόρμητη λαϊκή εξέγερση κατά του "Κυβερνητικού αυταρχισμού του συλλαλητηρίου της 3ης Δεκεμβρίου" όπως την παρουσίασαν οι ηγέτες του ΚΚΕ και οι ασχολούμενοι με την Ιστορία που κινούνται στον ιδεολογικό αυτό χώρο. Ήταν μια συνειδητή και προσεκτικά σχεδιασμένη στάση του ΚΚΕ και των σχηματισμών που επηρέαζε, που έλαβε μια πανελλήνια χροιά και που δεν περιορίστηκε μόνο στην Αθήνα.

Το δεύτερο συμπέρασμα είναι, ότι η κομμουνιστική εξέγερση του Δεκεμβρίου απέτυχε χάρις τα παιδαριώδη λάθη της ηγεσίας του (πολιτικής και στρατιωτικής). Είναι πραγματικά απορίας άξιο για ποιο λόγο η κομμουνιστική ηγεσία επέλεξε να εγκλωβίσει τις καλύτερες της δυνάμεις στην απομονωμένη Ήπειρο κατά του αδύναμου, εκείνη την εποχή, Ζέρβα, αντί να τις μεταφέρει στην Αθήνα, όπου θα εξελισσόταν η κύρια αναμέτρηση. Πολλοί ιστορικοί υποστηρίζουν βάσιμα, πως η μεταφορά των δυνάμεων αυτών στην Αθήνα θα έγερνε την πλάστιγγα υπέρ των κομμουνιστών. Η σκέψη που αποδίδεται στην τότε κομμουνιστική ηγεσία ότι ο Ζέρβας δήθεν θα ενίσχυε.....τον Σκόμπυ είναι μάλλον προϊόν τολμηρής φαντασίας. Ο Ζέρβας εκείνη την χρονική στιγμή , όπως αποδείχθηκε άλλωστε, δεν μπορούσε να βοηθήσει ούτε τον ίδιο τον εαυτό του.

Το τρίτο συμπέρασμα που βγάζουμε είναι πως, το ΚΚΕ και οι οργανώσεις του είχαν την εμπλοκή σε εμφύλιο πόλεμο ως μια ευκταία τελική εκκαθαριστική λύση, στην οποία δεν είχαν ιδιαίτερους δισταγμούς να καταφύγουν. Στο κλίμα αυτό κινούνται και πολλοί νεότεροι "ιστορικοί" που σχεδόν πανηγυρίζουν για το αποτέλεσμα της εμφύλιας σύρραξης που περιγράψαμε, υποστηρίζοντας ότι οι κομμουνιστές πολεμούσαν καλύτερα", "ήταν γενναιότεροι" κτλ. Σύμφωνα πάντως με τον Κρις Γούντχάουζ, "οι ομάδες ανταρτών του ΕΔΕΣ είχαν συγκροτηθεί με νοοτροπία να πολεμούν αποτελεσματικότερα τους Γερμανούς, ενώ του ΕΛΑΣ για να πολεμούν όσους αντιδρούν στους ιδεολογικούς σκοπούς του ΚΚΕ".


 Πηγή: http://www.istorikathemata.com/2010/01/21-1944.html

H αρχή της εθνικής αντίστασης στην Ναυπακτία - μέρος β'

 Παρά τις αντιξοότητες, απ΄τον Ιούνιο του ’43 η οργάνωση της Ναυπάκτου εντατικοποίησε την δράση της. Τα μέλη ορκίζονταν από τον επικεφαλή αντισυνταγματάρχη Πλούμη και υπέγραφαν σχετικό πρωτόκολλο  ορκωμοσίας. Ιδού ένα ενδεικτικό παράδειγμα:

Παράλληλα συγκροτήθηκαν και επιτροπές εθνικού αγώνος σε πολλά χωριά της Ναυπακτίας. Γύρω στο τέλος Ιουνίου, η οργάνωση της Ναυπάκτου εντάχθηκε οριστικά στον ΕΔΕΣ.

Την εποχή εκείνη (καλοκαίρι του 1943) είχε υπογραφεί το σύμφωνο των εθνικών ομάδων μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, και ως εκ τούτου το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ επεδείκνυε μία προσωρινή ανοχή απέναντι σε άλλες οργανώσεις. Στα πλαίσια της παραπάνω συμφωνίας, ο Ζέρβας στις 02/08/1943 έβγαλε ανακοίνωση ίδρυσης αρχηγείου δυτικής Στερεάς Ελλάδας που θα συμπεριλάμβανε το Ξηρόμερο, την Τριχωνίδα, το Μεσολόγγι, την Μακρύνεια και την Ναυπακτία.
Για την αντάρτικη ομάδα της Ναυπακτίας αρχηγός ορίστηκε ο αντισυνταγματάρχης Παπαγιάννης που έφτασε στην περιοχή στα 30/08/1943 επικεφαλής 20 ανταρτών απ΄τον επαρχία Βάλτου. Αυτό προκάλεσε την δυσαρέσκεια του αρχηγού της οργάνωσης της Ναυπάκτου, αντισυνταγματάρχη Πλούμη που επιδίωκε εκείνος να ηγηθεί. Παρά το γεγονός αυτό, η οργάνωση βοήθησε ενεργά το τμήμα του Παπαγιάννη σε έμψυχο και άψυχο υλικό. Αξιωματικοί όπως οι Ζωιτάκης και Πατίλης ανέλαβαν πόστα στο αντάρτικο τμήμα και διαρκώς προσέρχονταν εθελοντές προς κατάταξη.

 Το κακό όμως ήταν ότι οι νέοι αντάρτες παρέμεναν άοπλοι διότι ούτε οι προκαθορισμένες αεροπορικές ρίψεις απ΄τους Συμμάχους έγιναν, ούτε κατέστη εφικτό  να αγοραστούν όπλα απ΄τους Ιταλούς που τον Σεπτέμβριο του ’43 αποχωρούσαν απ΄την πόλη αφού η Ιταλία είχε συνθηκολογήσει. Η έντονα απειλητική παρουσία των Γερμανών -πλέον- στην περιοχή και η ακατανόητη στάση των Άγγλων συνδέσμων αξιωματικών (ένας από αυτούς επέδειξε χαρακτηριστική αδιαφορία για την αγορά όπλων απ΄τους αποχωρούντες Ιταλούς της Ναυπάκτου) που ήταν αρμόδιοι για τον εξοπλισμό των αντάρτικων τμημάτων ήταν αποφασιστικοί παράγοντες.

  Έτσι, η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ κατά των τμημάτων του ΕΔΕΣ στην δυτική Ελλάδα τον Οκτώβριο του ’43 βρήκε το τμήμα της Ναυπακτίας εξαιρετικά ανίσχυρο. Ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε στις 10 Οκτωβρίου και μπόρεσε με σχετική ευκολία να διαλύσει το τμήμα του Παπαγιάννη. Υπήρχαν ελάχιστοι νεκροί απ΄τις δύο πλευρές. Οι περισσότεροι αντάρτες του ΕΔΕΣ κατάφεραν να διαφύγουν. Οι αιχμάλωτοι αξιωματικοί  (Ζωιτάκης, Πατίλης κτλ) κρατήθηκαν για δύο μήνες στο χωριό Προύσσος.

 Η διάλυση του τμήματος Παπαγιάννη στην Ναυπακτία σηματοδότησε την τυπική έναρξη της κυριαρχίας του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην περιοχή. Οι Γερμανοί που αντικατέστησαν τους Ιταλούς ως στρατός κατοχής, εγκαταστάθηκαν στην πόλη της Ναυπάκτου με μία μικρή φρουρά, αδιαφορώντας για το τι γίνεται στην ύπαιθρο, όπου εξαπλωνόταν η κομμουνιστική τρομοκρατία.

 Η υπογραφή εκεχειρίας μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ τον Φερβουάριο του 1944, και η ύπαρξη του 5/42 στην γειτονική Φωκίδα ήταν οι τελευταίες ελπίδες της οργάνωσης της Ναυπάκτου. Ήταν όμως άνευ ουσίας. Η επικοινωνία με τις δυνάμεις του Ζέρβα στην Ήπειρο ήταν πλέον πρακτικά δύσκολη εώς αδύνατη, αφού ο ΕΛΑΣ ήλεγχε πλέον ολοκληρωτικά την ενδιάμεση περιοχή,  ενώ ο Ψαρρός όπως απεδείχθη λίγο μετά δεν μπορούσε να βοηθήσει ούτε τον εαυτό του, πόσο μάλλον άλλες οργανώσεις..

 Κάπως έτσι τελείωσε ανεπιτυχώς η προσπάθεια για την δημιουργία μίας εθνικής αντιστασιακής κίνησης στην ευρύτερη περιοχή της Ναυπάκτου. Σε επόμενη ανάρτηση θα δούμε πως τα παραπάνω θλιβερά γεγονότα οδήγησαν στην συγκρότηση του Τάγματος Ευζώνων της Ναυπάκτου.


 Πηγή: "Πικρές αναμνήσεις" του Βασίλειου Σταυρογιαννόπουλου

Περί της δήθεν ανακωχής που (δεν) υπέγραψε ο Ναπολέων Ζέρβας με τους Γερμανούς

Ένα απ' τα αντιπροσωπευτικά παραδείγματα διαστρέβλωσης και κακοποίησης της ιστορίας που αφορά την εμφυλιοπολεμική περίοδο στην Ελλάδα, είναι αυτό το οποίο αναπαράγεται με ιδιαίτερη σπουδή απ” την κομμουνιστική Αριστερά και αφορά την υποτιθέμενη συνεργασία μεταξύ του αρχηγού του ΕΔΕΣ, Ναπολέοντα Ζέρβα και των Γερμανών κατακτητών, το φθινόπωρο του 1943. Το βασικό κίνητρο, αναζητείται στον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από την διαφορετική ιστορική πραγματικότητα: Το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ως μεταμφίεση του ΚΚΕ, είχε το ίδιο συνάψει συνθήκες ανακωχής με τους Γερμανούς (κάτι το οποίο αποδεικνύεται με έγγραφα), όχι βέβαια για να ξεκουραστεί απ” την «αντίσταση», αλλά για να επιδοθεί απερίσπαστο στην διάλυση των άλλων αντάρτικων ομάδων που δεν συντάσσονταν ιδεολογικά με το ΚΚΕ και ιδιαιτέρως της πιο επικίνδυνης: Του ΕΔΕΣ. Ο αντικειμενικός σκοπός του «ξεκαθαρίσματος», ήταν η αποφυγή ανεπιθύμητων καταστάσεων στις πολιτικές διεργασίες μετά την επικείμενη αποχώρηση των Γερμανών απ” την Ελλάδα και η μονοπώληση της Εθνικής Αντίστασης απ” το ΚΚΕ (όπως και γίνεται μέχρι σήμερα).

Όσοι ισχυρίζονται ότι ο Ζέρβας συνεργάστηκε με τους Γερμανούς, αντιμετωπίζουν κατ” αρχάς μια αντικειμενική δυσκολία, την οποία δεν μπορεί να παρακάμψει κάποιος τόσο εύκολα: Την έλλειψη τεκμηρίων. Κανένα συμφωνητικό και καμμία υπογραφή δεν υπάρχει που να τεκμηριώνει τον παραπάνω ισχυρισμό και κυρίως κανένα στοιχείο δεν υπάρχει που να αποδεικνύει τη συκοφαντία ότι ο ΕΔΕΣ πολεμούσε, συμμαχώντας με τους Γερμανούς, εναντίον των Ελλήνων. Όσοι επικαλούνται «στοιχεία», για την δήθεν συνεργασία Ζέρβα-Γερμανών, βρίσκουν καταφύγιο, κυρίως στα βιβλία του Γερμανού ερευνητή Χέρμαν Μέγιερ και στο βιβλίο του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη «Η ελληνική αντίστασις», όπου γίνεται επίκληση γερμανικών αρχείων. Ο Μέγιερ επικαλείται μαρτυρίες Γερμανών στρατιωτικών και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Ζέρβας τα βρήκε με τους Γερμανούς.


Αλλά, ακόμη κι αν υπήρξε κάποια ανακωχή (που θα πρέπει, φυσικά, να τεκμηριώνεται), εν αγνοία μάλιστα των συμμάχων, αυτή δεν μπορεί και δεν θα πρέπει να εξετάζεται έξω απ” το γενικότερο ιστορικό πλαίσιο: Ο ΕΔΕΣ, δεν είχε απέναντί του, μόνο τους Γερμανούς, τους Ιταλούς και τους Αλβανούς (Τσάμηδες), αλλά και τον ΕΛΑΣ -όπου ο ΕΛΑΣ εξελίχθηκε ως ο μεγαλύτερος διώκτης του, δεδομένου ότι διέθετε και την αριθμητική υπεροχή. Κι αυτό είναι κάτι που, ουσιαστικά, το παραδέχεται κι ο «αριστερόστροφος», Αυστριακός καθηγητής, Χάγκεν Φλάισερ: «Οι συνεννοήσεις του Ζέρβα, δεν οφείλονται βέβαια σε γερμανόφιλα αισθήματα, αλλά σε υπολογισμούς που σχετίζονταν με την ενδοελληνική σύγκρουση, για την οποία μόνο εν μέρει ευθυνόταν» («Ιστορία του ελληνικού έθνους», τόμος ΙΣΤ). Αυτό, βεβαίως, απέχει έτη φωτός απ” τον ορισμό της «συνεργασίας» και πολύ περισσότερο απ” τον ορισμό της προδοσίας και του δωσιλογισμού, με τον οποίον θέλουν να «παρασημοφορήσουν» τον Ζέρβα οι όποιοι επικριτές του, χρησιμοποιώντας ως «τεκμήρια», υπαρκτές ή μη, ανεπίσημες βολιδοσκοπήσεις.

Όπως θ” αναφερθεί όμως και στη συνέχεια, η όποια αδράνεια του Ζέρβα (η οποία βαπτίζεται ως «συνεργασία» με τους Γερμανούς απ” τους επικριτές του), ήταν εν πλήρει γνώση του συμμαχικού στρατηγείου στο Κάιρο και τελούσε υπό οδηγίες που είχαν στρατηγικό σκοπό· ο Ζέρβας δεν δρούσε ανεξέλεγκτα απ” αυτό κι ετούτο θα πρέπει να είναι στα υπ” όψιν όσων επικαλούνται ως πηγές ανεπίσημα ή μη, πλαστά ή όχι, γερμανικά αρχεία και διάφορες σχετικές μαρτυρίες. Παρ'ότι ο Ζέρβας κατηγορείται για σιωπηρή συμφωνία με τους Γερμανούς, για μεγάλο διάστημα του 1944, η διεξαγωγή ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ ΕΔΕΣ και Γερμανών, κατά το διάστημα αυτό, καταρρίπτει τον ανυπόστατο και συκοφαντικό ισχυρισμό περί συνεργασίας. Βάζοντας στο τραπέζι και την κοινή λογική, μόνον ένας ηλίθιος θα προχωρούσε σε συνεργασία με τους Γερμανούς, ειδικά απ'την στιγμή που τροφοδοτούνταν χωρίς ιδιαίτερη φειδώ απ'τους συμμάχους και συντηρούσε με τα χρήματά τους, τόσο τους στρατιώτες όσο και τις οικογένειές τους. Πέραν αυτού, ακόμη πιο ηλίθιοι θα πρέπει να ήταν οι σύμμαχοι που εξακολουθούσαν να χρηματοδοτούν τον Ζέρβα, παρά τις «συνεργασίες» του με τους Γερμανούς. Το ότι στις τάξεις του ΕΔΕΣ, υπήρχαν και συμμαχικοί σύνδεσμοι, αφήνεται στην κρίση του καθενός να σχηματίσει άποψη για το κατά πόσον ο Ζέρβας θα μπορούσε να κάνει του κεφαλιού του, ακόμη κι αν το ήθελε, δίνοντας έτσι και το ατράνταχτο άλλοθι στον ΕΛΑΣ που τον πολεμούσε και τους συμμάχους που τον χρηματοδοτούσαν.
Εύστοχα λοιπόν και κινούμενος με βάση την κοινή λογική, ο ιστορικός του ΕΛΑΣ, Σόλων Γρηγοριάδης, υποστηρίζει το ευνόητο:

"Δεν μπορούμε συνεπώς σήμερα να πάρουμε στα σοβαρά τις κατηγορίες κατά του ΕΔΕΣ που υπάκουε στον Ζέρβα για συνεργασία με τους Γερμανούς, διότι εκτός του ότι κλονίζονται όπως βλέπουμε από την κριτική έρευνα, έρχονται και σε σύγκρουση με την πραγματική γερμανική πολιτική στην Ελλάδα. 

Δεν πείθουν επίσης τον ψυχρό και αμερόληπτο ιστορικό ερευνητή ορισμένα έγγραφα που παρατίθενται, τα οποία φέρουν την σφραγίδα της πλαστότητας, εάν τα εξετάσουμε με το πρίσμα του ψυχολογικού πολέμου που εξαπέλυσαν οι Γερμανοί με βροχή πλαστών εγγράφων με στρατηγικό σκοπό: Να προκαλέσουν εμφύλιο πόλεμο ΕΛΑΣ—ΕΔΕΣ

Σήμερα όμως, που η απόσταση από τα γεγονότα επιτρέπει την νηφαλιώτερη σκέψη, δεν αρκούν οι Εκθέσεις της Άινς—Τσε για να πεισθούμε ότι πραγματικά ο αρχηγός του ΕΔΕΣ είχε τέτοιες μυστικές σχέσεις. Άλλωστε αξιοπρόσεκτο είναι το γεγονός πως στις εκθέσεις αυτές, πουθενά δεν αναφέρεται καμία συγκεκριμένη επαφή, πρόταση ή πρόθεση του Ζέρβα προς την γερμανική πλευρά. Και φαίνεται πως η αδράνεια του ΕΔΕΣ εκείνους τους μήνες οφειλόταν σε υπόδειξη του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής, το οποίο ο Ζέρβας υπάκουε τυφλά.

Στο κάτω—κάτω της γραφής, πώς είναι δυνατόν να υπήρχε συνεργασία Γερμανών και ΕΔΕΣ στα Βουνά, όταν οι γερμανικές επιθέσεις στράφηκαν με την ίδια βιαιότητα και κατά των δυνάμεων του Ζέρβα;"
Ο Φλάισερ συμπληρώνει, αν και σε κάπως διαφορετικό κλίμα, όντας παλαιότερα θιασιώτης και υποστηρικτής της θεωρίας περί συνεργασίας:

"Ο Ζέρβας επωφελήθηκε από παλαιότερη οδηγία του ΣΜΑ, με την οποία (εξαιτίας των αιματηρών γερμανικών αντιποίνων, ιδίως στους Λιγγιάδες, στις 30 Οκτωβρίου 1943), γινόταν σύσταση για προσωρινή διακοπή των δολιοφθορών, εφ” όσον δεν θα υπήρχε άλλος τρόπος να προστατευθεί ο άμαχος πληθυσμός. Στους Γερμανούς βέβαια που δεν γνώριζαν την οδηγία του ΣΜΑ, μπορούσε επομένως (ο Ζέρβας) να παρουσιάσει την (διατεταγμένη από τους Συμμάχους) ουδετερότητα του ΕΔΕΣ σαν δική του παραχώρηση. Για ευνόητους λόγος ο Ζέρβας δεν εκπλήρωσε ποτέ την επιθυμία των Γερμανών για προσωπική συνάντηση και οι συνεννοήσεις δεν κατέληξαν σε γραπτή συμφωνία."

Η Άιν-Τσε (1C), που αναφέρει παραπάνω ο Γρηγοριάδης, ήταν μια υπηρεσία, η οποία είχε ως βασική αποστολή την παραπληροφόρηση και τον ψυχολογικό πόλεμο. Διέρρεε στις τάξεις των αντιπάλων, ανύπαρκτες ή και διαστρεβλωμένες δήθεν αναφορές και πληροφορίες, ανακατεμένες και με πραγματικά στοιχεία, με σκοπό να προκαλέσει την σύγχυση. Το πόσο «αξιόπιστα» είναι αυτά τα γερμανικά αρχεία, τα οποία επικαλούνται πολλοί για να στηρίξουν την κατηγορία εναντίον του Ζέρβα, το αποδεικνύει, τόσο ο Κώστας Ιωάννου στο «Φενάκη και σβάστικα», όσο και ο Γρηγοριάδης στο «Συνοπτική ιστορία της Εθνικής Αντίστασης». Αρκεί ν” αναφερθεί, πως τα συγκεκριμένα γερμανικά αρχεία, παρουσιάζουν π.χ. τον Βελουχιώτη, ως έναν δάσκαλο που πολέμησε στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο (συγκεκριμένα, το αναφέρει ο Γρηγοριάδης).

Να πούμε όμως δυο λόγια για τον Μέγιερ, για να καταλαβαίνει ο αναγνώστης περί τίνος πρόκειται… Ο Μέγιερ, γιος Γερμανού λοχαγού στην κατεχόμενη Ελλάδα που εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ, αποφάσισε να ψάξει να βρει τι συνέβη με τον πατέρα του. Έτσι, ήρθε στην Ελλάδα το 1963 και ξεκίνησε διάφορες έρευνες, που διήρκεσαν περίπου 25 χρόνια. Εξελίχθηκε έτσι σ” έναν ερασιτέχνη ιστορικό ερευνητή κι έγραψε μερικά σχετικά βιβλία, με πρώτο αυτό που φέρει τον τίτλο «Αναζήτηση» (1995). Ο Μέγιερ, παρ” ότι δεν φαίνεται να έχει πρόθεση να παρουσιάσει διαστρεβλωμένα γεγονότα, εν τούτοις το διαπράττει σε κάποια σημεία, ως αποτέλεσμα κακής ή και μονόπλευρης πληροφόρησης. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, πιθανότατα, ο Μέγιερ να μην στηρίζονταν για το συμπέρασμά του, σε μαρτυρίες τύπου «άκουσα», «μου είπαν» κ.λπ., εάν η έρευνά του προχωρούσε και σε υπάρχοντα τεκμήρια επίσημου χαρακτήρα και μαρτυρίες της άλλης πλευράς.
Στην πραγματικότητα, το μυθολόγημα αυτό στηρίζεται, κατ” αρχάς, σ” έναν μόνο κόκκο αληθείας που υπάρχει στην όλη ιστορία. Διότι πράγματι έγιναν κινήσεις για μια προσωρινή ανακωχή μεταξύ ΕΔΕΣ και Γερμανών τον Οκτώβριο του 1943. Μόνο που τα πράγματα έγιναν τελείως διαφορετικά απ” ό,τι τα παρουσιάζουν οι διάφοροι λασπολόγοι και παραχαράκτες της ιστορίας…
Εν συντομία: Το φθινόπωρο του 1943, είχε φθάσει στην Ήπειρο μια αποστολή του ΔΕΣ (Διεθνής Ερυθρός Σταυρός) για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στον άμαχο πληθυσμό. Δημιουργήθηκε τότε μια επιτροπή από πολίτες και τον Ελβετό υπεύθυνο του ΔΕΣ, Χανς Μπίκελ, οι οποίοι απευθύνθηκαν τόσο στον Γερμανό διοικητή της περιοχής, όσο και στον Ζέρβα, για να γίνει δυνατή μια ανακωχή, έτσι ώστε να είναι εφικτή και χωρίς κινδύνους η παροχή της ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι Γερμανοί απάντησαν καταφατικά, θέτοντας κάποιους όρους. Ο Ζέρβας απευθύνθηκε στο ΓΣΜΑ (Γενικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής), για να λάβει εντολές. Το ΓΣΜΑ έθεσε όρους (στους Γερμανούς) που δεν έγιναν δεκτοί κι έτσι ο Ζέρβας απέρριψε την πρόταση. Τέλος ιστορίας. Όλα τ” άλλα είναι μπαρμπούτσαλα. Κι όχι μόνο αυτό… Η συνέχεια της ιστορίας είναι σίγουρα αρκετά δυσάρεστη για τους ψευδολόγους…

Περισσότερες λεπτομέρειες βρίσκουμε στην απάντηση στην συνέντευξη του Μέγιερ, από τον Θέμη Μαρίνο, μέσα απ” την εφημερίδα «Εστία», ο οποίος συνέβαινε τότε, να βρίσκεται στην μια πλευρά του ασυρμάτου:

 Αγαπητέ κ. Μάγερ
Διάβασα με ενδιαφέρον τη συνέντευξή σας στον συνεργάτη της «Καθημερινής» κ. Ηλία Μαγκλίνη που δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 28/3/2004. Ως μέλος της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μα ειδικότερα ως Σύνδεσμος του Γεν. Στρατηγείον Μέσης Ανατολής (ΓΣΜΑ) στο Γενικό Αρχηγείο του Ζέρβα, εξεπλάγην διαβάζοντας την βεβαιότητα με την οποία εξεφράσατε την άποψη περί συνεργασίας του Ζέρβα με τους Γερμανούς τον Οκτώβριο τον 1943, την οποία, όπως ανεφέρατε, στηρίξατε σε συνομιλίες σας με πολλούς βετεράνους τον γερμανικού 22ου Ορεινού Σώματος Στρατού που έδρευε στα Ιωάννινα
Απορώ πώς εσείς κ. Μάγερ, με τον οποίο γνωριζόμαστε προσωπικά, δεν ελάβατε τον κόπο κατά την έρευνά σας να συμβουλευθείτε και το βιβλίο μου «Ο Εφιάλτης της Εθνικής Αντίστασης» («Εκδόσεις Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας», Αθήνα 2000), ή να συζητήσετε το θέμα μαζί μου πριν καταλήξετε σ” αυτές τις δηλώσεις. Αφήνω τη λεπτομέρεια περί δήθεν στενής φιλίας του Ζέρβα με τον Γερμανό διοικητή Ιωαννίνων, μέχρι σημείου και αποστολής φαρμάκων σ” αυτόν, τότε μάλιστα που ο ΕΔΕΣ διέθετε πρότυπο ορεινό χειρουργείο και η Συμμαχική Αποστολή το εφοδίαζε με ότι ζητούσε.
Είναι τουλάχιστον περίεργο πώς, μερικοί ξένοι συγγραφείς των γεγονότων της εποχής εκείνης, όπως και ο γνωστός καθηγητής Μαρκ Μαζάουερ με το βιβλίο του «Inside Hitler’s Greece», έχουν τάση να στηρίζονται κυρίως σε αριστερές πηγές, παραβλέποντας μαρτυρίες υπευθύνων μαρτύρων της άλλης πλευράς, όπως των Κομνηνού Πυρομάγλου και Κώστα Ιωάννου, η αντικειμενικότητα των οποίων είναι αναμφισβήτητη. Αλλά κ. Μάγιερ αγνοείτε ακόμη και τις προσωπικές μαρτυρίες των Κρις Γούντχαουζ, Τομ Μπάρνς μόνου αρμοδίου για την Ήπειρο (επίσημη έκθεση του προς το Γ.Σ.ΜΑ. 13/6/44) και τον υπογράφοντος. Το σχετικό ιστορικό δίδεται αναλυτικά στο βιβλίο μου (σελ. 215-218, του β” τόμου) και έχει εν συντομία ως εξής: Την 3/10/43, ο Ζέρβας ειδοποιήθηκε από τον εκπρόσωπο του στα Άγναντα, αντισμήναρχο Ευάγγελο Ευαγγελίδη ότι επιτροπή από τα Ιωάννινα με επικεφαλής τον Δήμαρχο Βλαχλίδη και μέλη τον εκπρόσωπο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού (Δ.Ε.Σ.), Bickel , τον διερμηνέα του Αντ. Καραβά κι έναν έμπορο Δημ. Δούμα ήθελε να τον συναντήσει.
Ο Ζέρβας με ενημέρωσε σχετικά και όρισε τόπο συναντήσεως της επιτροπής το χωριό Βουλγαρέλι. Κατόπιν τούτου ανέθεσα στον Βρετανό σύνδεσμο Βουλγαρελίου, υπολοχαγό Αγγελάτο, υφιστάμενό μου, να παραστεί στη συζήτηση με την επιτροπή.
Κατά τη συνάντηση εκείνη, διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή ερχόταν εκ μέρους του Γερμανού Διοικητού Ιωαννίνων, συνταγματάρχη Μπικ, πρώτον για να διαπραγματευθεί την απελευθέρωση Γερμανών αιχμαλώτων και δεύτερον για να προτείνει εκεχειρία, ώστε να επιτραπεί η διέλευση βοηθείας του Δ.Ε.Σ. προς τους αμάχους, με αντάλλαγμα την αναστολή των επιδρομών εναντίον των ανταρτών, πυρπολήσεως χωριών και των εκτελέσεων ομήρων.
Ο εκπρόσωπος του Δ.Ε.Σ. έκανε έκκληση στον Ζέρβα να αποδεχθεί την πρόταση, διότι ο επερχόμενος χειμώνας θα άφηνε πολλά θύματα από πείνα. Ο δήμαρχος διευκρίνισε ότι σχετικές διαπραγματεύσεις θα γίνονταν με εξουσιοδοτημένο Γερμανό αξιωματικό σε τακτή ημερομηνία.
Ο Ζέρβας πριν δώσει απάντηση στην πρόταση έστειλε επείγον σήμα στο Κάιρο, με τον ασύρματο της αποστολής, ζητώντας οδηγίες. Η απάντηση του Γ.Σ.Μ.Α. ήταν άμεση και σαφής: Συζήτηση με τους Γερμανούς είναι δυνατή μόνο για άνευ όρων παράδοση τους (αντίγραφο του σήματος στο αρχείο μου). Κατόπιν τούτου ο Ζέρβας απέρριψε την πρόταση.

Η Επιτροπή, απογοητευμένη, επισκέφθηκε κατόπιν το Αρχηγείο Ηπείρου του ΕΛΑΣ στα Άγναντα, όπου και έκανε τις ίδιες προτάσεις.
Οι συζητήσεις με τη διοίκηση του ΕΛΑΣ (VIII Μεραρχία) αποτελούμενη από την τρόικα, στρατηγό Π. Νάση (Καπετάνιο), Συνταγματάρχη Α. Πίσπερη (στρατιωτικό) και Ι. Κατσαντώνη (πολιτικό καθοδηγητή) έγιναν απουσία εκπροσώπου της αποστολής και οδήγησαν στην αποδοχή της προτάσεως της Επιτροπής οπότε ορίσθηκε η 14η Οκτωβρίου για την συνάντηση τους με Γερμανό αξιωματικό. Μέχρι τότε θα ίσχυε σιωπηλή ανακωχή με τον ΕΛΑΣ. Το απόρρητο σχετικό τηλεγράφημα της VIII Μεραρχίας προς το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ στο Περτούλι (Θεσσαλίας) Λ.Π. 293/6-10-43 βρέθηκε μεταπολεμικά μεταξύ των κατασχεθέντων αρχείων τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, κατά τον «Τρίτο Γύρο» της εξέγερσης του ΚΚΕ.
Στις 9/10/43 εκδηλώθηκε η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον του ΕΔΕΣ -ήταν ο «Πρώτος Γύρος» με την ψευδή κατηγορία ότι ο Ζέρβας υπέγραψε ανακωχή με τους Γερμανούς. Έκτοτε η συκοφαντία αυτή επαναλαμβάνεται χωρίς ντροπή και αίσθημα ευθύνης και από σοβαρά ακόμη πρόσωπα. Τα ίδια βλέπουμε και στο βιβλίο «ΕΛΑΣ» τον Στρατηγού Σαράφη, όπου διαστρεβλώνονται γενικότερα τα σχετικά γεγονότα, όπως βεβαιώνει και ο Θόδωρος Μακρίδης στην περίφημη έκθεση του προς τον Ζαχαριάδη Γεν. Γραμματέα τον ΚΚΕ (εφημ. «Αυγή», 2/3/80).
Επί του συγκεκριμένου θέματος έχουμε και την Απόρρητη Διαταγή 290/6-10-43, της VIII Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, προς τα 15, 24, 3/40 και 85 Συντάγματά της, με κοινοποίηση στο Γεν. Στρατηγείο του ΕΛΑΣ με την οποία διέτασσε παύση κάθε ενέργειας εναντίον των Γερμανών, ώστε να έχουν ελεύθερα τα νώτα κατά τις επιχειρήσεις ιούς εναντίον του ΕΔΕΣ, Το χειρότερο είναι ότι, όταν ο ΕΛΑΣ διαπίστωσε πως ήταν αδύνατο να διαλύσει τον ΕΔΕΣ μέχρι της 14 Οκτωβρίου, όπως πίστευε, ζήτησε παράταση της εκεχειρίας με μετάθεση της ημερομηνίας συναντήσεως με τον Γερμανό αξιωματικό στις 20 Οκτωβρίου (έγγραφο VIII Μεραρχίας Ε.Π. 301/12-10-43 προς τον Δήμαρχο Ιωαννίνων).
Σχετικά με την συκοφαντική εκείνη εκστρατεία κατά του Ζέρβα ο Γούντχαουζ γράφει στο βιβλίο του «Μήλο της Έριδος» (σελ. 78): «Το ότι ο Ζέρβας δεν το έκανε (να δεχθεί τη γερμανική πρόταση) αποδεικνύεται από δύο γεγονότα: Πρώτον, ότι καθ” όλη τη διάρκεια της συναντήσεως με τους εκπροσώπους τον Ερυθρού Σταυρού βρισκόταν παρών ένας Άγγλος αξιωματικός που είχε εξαίρετη γνώση της ελληνικής γλώσσας· δεύτερον ότι την συνάντηση ακολούθησε εντός ολίγων ημερών μία από τις διαρκέστερες και πλέον θηριώδεις μάχες που έγιναν μεταξύ Ζέρβα και Γερμανών». 
Λεπτομερέστερος είναι ο Τομ Μπαρνς, στην έκθεση του προς το ΓΣΜΑ (13/6/44) όπου περιγράφει την πολεμική συνεισφορά του ΕΔΕΣ, σε αντίθεση του ΕΛΑΣ, ιδιαίτερα κατά τις κρίσιμες στιγμές όπως η συμμαχική απόβαση στη Σικελία, τον Ιούλιο 1943. Μάχες εκ τον συστάδην με τον εισβολέα σαν τις επικές του ΕΔΕΣ, στον Αχελώο, το Μακρυνόρος, τη Μενίνα κ.λπ., που να εορτάζονται σαν εθνικές επέτειοι κάθε χρόνο δεν έχει να επιδείξει ο ΕΛΑΣ. Απλώς δεν υπάρχουν. Το 1943, κύρια απασχόλησή του ήταν ο αφοπλισμός των Εθνικών Ομάδων Ανταρτών (Παπαϊωάννου, Ψαρρού, Κρανιά κ.λπ.). Τέλος, θα έπρεπε να ξέρετε κ. Μάγιερ ότι τον Σεπτέμβριο, μετά την επίσκεψη της Επιτροπής του Δ.Ε.Σ., εξακολούθησε άγριο κυνηγητό του ΕΔΕΣ από τους Γερμανούς, ενώ του επετίθετο και ο ΕΛΑΣ -πού έφθασε μέχρι σχεδόν και τη διάλυση των ομάδων του.
Είναι λυπηρό και απαράδεκτο να γίνονται τέτοιες παραπλανητικές δηλώσεις, που αφορούν στην ιστορία της χώρας μας, σε επίσημες συνεντεύξεις σε κορυφαίες εφημερίδες διεθνούς κύρους, ανεύθυνα και επιπόλαια θα έλεγα. Ελπίζω να μη διαβάσουμε τα ίδια πράγματι στο υπό εκπόνηση νέο βιβλίο σας κ. Μάγιερ.

Με τιμή Θεμιστοκλής Μαρίνος

Η συνέχεια εδώ: http://www.pare-dose.net/?p=4940

Το κάλεσμα του Ζέρβα προς τον Βελουχιώτη να σταματήσει ο εμφύλιος και να πολεμήσουν από κοινού τον κατακτητή

 Είχαμε δει εδώ την προσπάθεια του υπαρχηγού του Ζέρβα, Κομνηνού Πυρομάγλου να πείσει τον Βελουχιώτη και τον καπετάνιο Κόζιακα να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να χτυπήσουν μαζί τους Γερμανούς που διεξήγαγαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις τότε στην Ήπειρο.

 Είχαμε επίσης δει εδώ την κίνηση καλής θέλησης του Ζέρβα να απελευθερώσει τον συλληφθέντα, απ'τις πρώτες μέρες των εχθροπραξιών μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, στρατιωτικό διοικητή του 3/40 συντάγματος του ΕΛΑΣ, Γεράσιμο Μαλτέζο και να τον επανεξοπλίσει προκειμένου να πολεμήσουν τον κατακτητή.

Τόσο η προσπάθεια του Πυρομάγλου όσο και η κίνηση καλής θέλησης του Ζέρβα έπεσαν στο κενό. Οι ελασίτες ήταν αδιάλλακτοι καθώς το πρώτιστο μέλημά τους ήταν η διάλυση του ΕΔΕΣ και όχι ο αντιστασιακός αγώνας. Ο δε Μαλτέζος όχι μόνο αθέτησε την υπογραφή που έβαλε στο σύμφωνο συνεργασίας με τον Ζέρβα κατά των Γερμανών, αλλά δεν δίστασε να ξαναστραφεί κατά των ανταρτών του ΕΔΕΣ στην Νεράιδα.

 Συμπληρωματικά στις δύο παραπάνω αναρτήσεις, παρατίθεται παρακάτω:

α) η ανακοίνωση του γενικού αρχηγείου του ΕΔΕΣ που αναφερόταν στην σύλληψη του Μαλτέζου-Τζουμερκιώτη:

           "Η Εθνική Αντίστασις των Ελλήνων 1941-45" του Στυλιανού Χούτα, σελ.430

 και β) το μήνυμα που απέστειλε ο Ζέρβας στον Βελουχιώτη και τον Κόζιακα με το οποίο τους ενημέρωνε γα την απελευθέρωση του Μαλτέζου και τους ξανακαλούσε να ενώσουν τις δυνάμεις τους κατά των Γερμανών:

        "Η Εθνική Αντίστασις των Ελλήνων 1941-45" του Στυλιανού Χούτα, σελ.432-3

  
 Φυσικά, και αυτή η έκκληση του Ζέρβα έπεσε στο κενό. Όπως έγινε και με οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια συνεννόησης. Υπενθυμίζουμε εδώ την προσπάθειά του να μην γενικευτεί η σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ τον Μάιο του 1943.
 Αναμφίβολα, η ευθύνη για την συνέχιση του εμφύλιου σπαραγμού (που συνεχίστηκε ως τον Φεβρουάριο 1944, οπότε και σταμάτησε προσωρινά) μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ δεν βαραίνει τους εδεσίτες που πρότειναν, με έργα και λόγια, συμπόρευση κατά των κατακτητών, αλλά τους αδιάλλακτους κομμουνιστές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

Ο Ζέρβας απελευθέρωσε αιχμάλωτους ελασίτες, υπέγραψε μαζί τους συμφωνία για από κοινού δράση κατά των Γερμανών, αλλά αυτοί ξαναστρέφονταν εναντίον του!

 Είχαμε παραθέσει εδώ ένα απόσπασμα απ΄την έκθεση του Βελουχιώτη προς το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ, όπου μεταξύ άλλων γινόταν αναφορά στην απελευθέρωση του ελασίτη αξιωματικού Γεράσιμου Μαλτέζου (γνωστού με το ψευδώνυμο Τζουμερκιώτης) που είχε συλληφθεί απ΄τον ΕΔΕΣ κατά τον εμφύλιο μεταξύ των δύο αντάρτικων οργανώσεων:

 
 Ο Μαλτέζος-Τζουμερκιώτης και άλλοι ελασίτες αφέθηκαν ελεύθεροι, και υπέγραψαν στις 22/10/1943 ένα σχετικό συμφωνητικό με τον Ζέρβα με το οποίο δεσμεύονταν να πολεμήσουν από κοινού τους Γερμανούς:

 "Η αλήθεια από τον Άρη" του Κ Ιωάννου,σελ.145

 Για την ιστορία, το συμφωνητικό πρωτοδημοσίευσε ο Κομνηνός Πυρομάγλου στο "Εθνική Αντίστασις", σελ.354-5.
 
Αυτή η συμφιλιωτική πράξη του Ζέρβα μεσούντος του εμφυλίου, επιδοκιμάστηκε απ΄το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής με τηλεγράφημα στις 02/11/1943. ("Εθνική Αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά, σελ.319)

 Δυστυχώς όμως, οι απελευθερωθένες ελασίτες δεν τήρησαν την υπογραφή τους, και αντί να πολεμήσουν τους κατακτητές έστρεψαν ξανά τα όπλα σε βάρος αυτών που τους είχαν απελευθερώσει!
 Ειδικά ο Μαλτέζος-Τζουμερκιώτης συμμετείχε ενεργά στην επιχείρηση του ΕΛΑΣ εναντίον του Ζέρβα στην περιοχή της Νεράιδας στις 30-31 Οκτωβρίου 1943.
 Αυτό το κατήγγειλε ο Ζέρβας με τηλεγράφημά του προς το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής στις 03/11/1943 ("Εθνική Αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά, σελ.320).
Ακόμα και ο ίδιος ο Βελουχιώτης αναφέρει ρητώς την συμμετοχή του Μαλτέζου στην επιχείρηση του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ στην Νεράιδα ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.146).

 Πρόκειται για μία ακόμη απόδειξη της προδοτικής στάσης του ΕΛΑΣ στην σύγκρουση με τον ΕΔΕΣ.
  Όταν οι Γερμανοί αλώνιζαν στην Ήπειρο, οι ελασίτες προτιμούσαν να αγνοήσουν τις κινήσεις καλής θέλησης του Ζέρβα, να μην τηρήσουν τις υπογραφές τους, και να ξαναστραφούν εναντίον του ΕΔΕΣ.
Τέτοια συμπεριφορά δεν αρμόζει σε αντιστασιακούς, αλλά σε προδότες.

Οι εδεσίτες ζήταγαν μάταια απ΄τον ΕΛΑΣ να σταματήσει ο εμφύλιος και να χτυπήσουν μαζί τους κατακτητές

 Στο ξεκίνημα του γενικευμένου εμφυλίου ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ στην Ήπειρο, ο υπαρχηγός του Ζέρβα Κομνηνός Πυρομάγλου βρισκόταν στα Πράμαντα στις 16-17-18 Οκτωβρίου 1943 επικεφαλής αποσπάσματος του ΕΔΕΣ. Βρισκόταν μεταξύ δύο πυρών, γερμανών και ελασιτών. Στις 19/10/1943 ο Πυρομάγλου επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον καπετάν Κόζιακα (καπετάνιο της 1ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ) και του ζήτησε να ενωθούν οι δυνάμεις τους και να χτυπήσουν από κοινού τους Γερμανούς. Ο Κόζιακας του απάντησε:
 "Να μας παραδώσετε τα Πράμαντα. Εγώ μόνον θα κτυπήσω τους Γερμανούς διότι έχω βαρύ οπλισμό. Θα φύγετε ή θα σας σφάξω όλους."
 Ο Πυρομάγλου απάντησε:  
"Το δικαίωμα του αγώνος κατά του κατακτητή και της θυσίας δεν το έχεις μόνο εσύ. Είναι ζήτημα τιμής για μένα να αντιμετωπίσω τους κατακτητές και επομένως θα αντιμετωπίσω ταυτοχρόνως και τους κατακτητές και εσένα"
 Κατόπιν, η τηλεφωνική επικοινωνία συνεχίστηκε με τον Κόζιακα και τον συνταγματάρχη Τομ Μπαρνς, σύνδεσμο των Άγγλων στον ΕΔΕΣ.
 Ο Κόζιακας του είπε: "Μεγαλύτερος εχθρός μας είναι ο Ζέρβας και όχι οι Γερμανοί".

 Τα παραπάνω τα κατέθεσε ο Πυρομάγλου στο συνέδριο του Λιβάνου τον Μάιο του 1944 και καταγράφτηκαν στα επίσημα πρακτικά.

  Πολλοί αριστεροί πιθανόν να τα αμφισβητήσουν διότι τα γράφει ένας εδεσίτης.
 Μόνο που ο Πυρομάγλου ήταν εκ των πλέον μετριοπαθών στελεχών του ΕΔΕΣ και άλλωστε μεταπολεμικά διαχώρισε την θέση του απ'τον Ζέρβα και κατέληξε να εκλεγεί και βουλευτής της αριστερής ΕΔΑ!

 Πέραν αυτού όμως, στο θέμα της τηλεφωνικής επικοινωνίας Πυρομάγλου-Κόζιακα αναφέρεται και ο Βελουχιώτης στην έκθεσή του όπου περιγράφει την επίθεση κατά του ΕΔΕΣ το 1943.
 Η έκθεση δημοσιεύτηκε στην "προοδευτική" Ελευθεροτυπία στις 05/10/1982 απ'τον αριστερό ιστορικό και πρώην ελασίτη Σόλωνα Γρηγοριάδη.
 Παραθέτουμε αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα:
   

 H περιγραφή του Βελουχιώτη διαφέρει ελαφρώς από αυτή του Πυρομάγλου (ο Πυρομάγλου λέει ότι δεν ρώτησε τον Ζέρβα, αλλά απάντησε ο ίδιος αρνητικά στον Κόζιακα, βλ."Η Εθνική Αντίστασις" του Κομνηνού Πυρομάγλου σελ.344, κάτι σαφώς πιθανότερο), και αυτό είναι φυσιολογικό, αλλά η ουσία παραμένει ίδια.
 Ο Βελουχιώτης επιβεβαιώνει την τηλεφωνική συνομιλία Πυρομάγλου-Κόζιακα, την πρόταση του πρώτου να χτυπήσουν από κοινού τους Γερμανούς, και την άρνηση του δεύτερου για περαιτέρω συζήτηση αν δεν εγκαταλείψουν οι εδεσίτες τα Πράμαντα. 

 Επίσης ο Βελουχιώτης άθελά του επιβεβαιώνει την κίνηση καλής θέλησης εκ μέρους του ΕΔΕΣ να απελευθερώσει ελασίτες αξιωματικούς που είχαν συλληφθεί μετά τις εχθροπραξίες των πρώτων ημερών.
 Είναι προφανές ότι η προτεραιότητα των ελασιτών ήταν να πλήξουν τον ΕΔΕΣ και όχι τους Γερμανούς. Αυτό το έχουμε ήδη καταδείξει και εδώ με τις συμφωνίες ανακωχής ΕΛΑΣ-Γερμανών και εδώ με την γνωστή διαταγή του Βελουχιώτη προς την 8η μεραρχία του ΕΛΑΣ στις 20/10/1943, που έλεγε:

 "Κατά την γνώμη μου είναι χίλιες φορές προτιμότερο να διανοίξουν οι Γερμανοί την οδόν Ιωαννίνων - Μετσόβου - Καλαμπάκας, παρά να εξακολουθήσει υφιστάμενος ο ΕΔΕΣ, έστω για μια εβδομάδα ακόμη."


    Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η παρακάτω διαταγή προς την 8η μεραρχία του ΕΛΑΣ:

                                            ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.86)


 

Οι επιθέσεις του ΕΛΑΣ εναντίον του ΕΔΕΣ τον Μάιο του 1943

Η καχυποψία και οι τοπικές αψιμαχίες μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν συχνό φαινόμενο ήδη απ’τις αρχές του 1943, δηλαδή πολλούς μήνες πριν την γενική σύρραξη μεταξύ τους τον Οκτώβριο του ιδίου έτους. Κατά κύριο λόγο οι αψιμαχίες σημειώνονταν στην Ήπειρο και στην επαρχία Βάλτου στην Αιτωλοακαρνανία, όπου ήδη ήταν αρκετά ισχυρός ο ΕΔΕΣ, γι'αυτό και οι προσπάθειες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ να επικρατήσει στις περιοχές αυτές δεν στέφθηκαν με επιτυχία.

 Μπροστά στο ενδεχόμενο του να εκτραχυνθεί περισσότερο η κατάσταση και λόγω της επιχειρούμενης επίτευξης συμφωνίας μεταξύ των αντάρτικων ομάδων (που τελικά έγινε πράξη το καλοκαίρι του 1943) με την μεσολάβηση των Άγγλων, ο Ζέρβας παρενέβη στις 10/04/1943 με την παρακάτω γενική διαταγή προς τους αντάρτες και τα μέλη του ΕΔΕΣ:

 

 (Η Εθνική Αντίστασις των Ελλήνων 1941-1945 του Στυλιανού Χούτα, σελ.151-2)

 Ενώ θα περίμενε κάποιος, ότι αυτή η κίνηση του Ζέρβα προς εκτόνωση της κατάστασης θα έβρισκε ανταπόκριση απ΄την άλλη πλευρά, τελικά συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Ο ΕΛΑΣ χτύπησε και διέλυσε τα μικρότερα και λιγότερο ισχυρά τμήματα του ΕΔΕΣ που είχαν συγκροτηθεί σε γειτονικές περιοχές.

 Στις 07/05/1943 ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε και διέλυσε αιματηρώς την αντάρτικη ομάδα του ΕΔΕΣ Τριχωνίδας του γιατρού Παπαϊωάννου τον οποίο και συνέλαβαν. (στο ίδιο, σελ.173-4)

 Στις 14/05/1943 ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε και διέλυσε την αντάρτικη ομάδα του ΕΔΕΣ Ξηρομέρου του ταγματάρχη Καραμπέκιου. Μία μικρή ομάδα 30 ανδρών κατάφερε να διασπάσει τον κλοιό των ελασιτών και διέφυγε προς τον Βάλτο.  Συγχρόνως διαλύθηκε απ’τον ΕΛΑΣ και μία μικρή ομάδα του ΕΔΕΣ στην Ευρυτανία. Όσα μέλη της διέφυγαν κατέφυγαν επίσης στον Βάλτο. 

(στο ίδιο, σελ.178)

  Μετά από αυτά τα γεγονότα οι ισχυρότερες δυνάμεις του ΕΔΕΣ στην Ήπειρο και στον Βάλτο πήραν τα μέτρα τους για να μην έχουν την ίδια τύχη καθώς υπήρχαν πληροφορίες για μετακίνηση μεγάλων δυνάμεων του ΕΛΑΣ προς τις περιοχές τους. Τελικώς ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε ανεπιτυχώς το βράδυ της 16^ης προς 17^η Μαϊου προς κατάληψη της γέφυρας Τατάρνης στον Βάλτο.

 (στο ίδιο σελ.186-7)

 Παρά την διαμορφωθείσα εμφυλιοπολεμική κατάσταση ο Ζέρβας έβγαλε στις 17/05/1943 την παρακάτω ενωτική προκήρυξη:

                                    (στο ίδιο, σελ.184)

  Τελικώς, οι συγκρούσεις του Μαϊου δεν γενικεύτηκαν. Αυτό οφείλεται στους εξής λόγους:

  - Στην ήπια στάση του Ζέρβα που πλέον είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη των Άγγλων,

  - Στην έντονη πρόθεση των τελευταίων να επιτύχουν κάποια συνεργασία μεταξύ των ελληνικών οργανώσεων, προκειμένου να είναι πιο αποτελεσματικός ο αντάρτικος αγώνας σε βάρος των κατακτητών,

 - Στην αποτυχία του ΕΛΑΣ στον Βάλτο, που έδειξε ότι δεν ήταν ακόμη έτοιμος να καταφέρει αποφασιστικό χτύπημα στον ΕΔΕΣ,

- Στο ότι ο ΕΛΑΣ είχε ήδη εκτεθεί πέραν του δέοντως αφού τις ίδιες μέρες διέλυε αναίτια (για πρώτη φορά, ακολούθησαν άλλες δύο διαλύσεις) το Σύνταγμα 5/42 του Ψαρρού στην Στρώμνη στις 13/05/1943, είχε συλλάβει τον ίδιο και τον είχε κρατούμενο μαζί με τον Παπαϊωάννου του ΕΔΕΣ Τριχωνίδας. Αν σε αυτά προστεθεί και η διάλυση της ομάδας Σαράφη-Κωστόπουλου τον Μάρτιο του ιδίου έτους που είχε προκαλέσει αλγεινή εντύπωση, τότε όλοι αντιλαμβάνονται το πόσο είχαν εκτεθεί οι προθέσεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

  

 Έτσι, οι συμπλοκές του Μαϊου μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ τελείωσαν χωρίς κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ήταν όμως ενδεικτικές των προθέσεων των κομμουνιστών και απλά ο προάγγελος των όσων θα επακολουθούσαν στην ίδια περιοχή απ’τον Οκτώβριο και μετά…

Η απαράδεκτη στάση της ΕΚΚΑ στον εμφύλιο ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ

 Τον Οκτώβριο του 1943 ξέσπασε ευρείας κλίμακας εμφύλιος πόλεμος μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ στα βουνά της Ηπείρου, με ευθύνη του πρώτου. 

 Η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ ήταν οργανωμένη και προαποφασισμένη. Αυτό προκύπτει και απ΄το γράμμα του αρχικαπετάνιου του ΕΛΑΣ Άρη Βελουχιώτη προς το πολιτικό γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ στις 22/09/1943, όπου μεταξύ άλλων έλεγε:

 "Διάλυση άμεση, έστω και αιματηρά, των οργανώσεων ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ αν αρνηθούν να υπογράψουν την ανωτέρω αναφερόμενη δήλωση"

  Εδώ ο Βελουχιώτης αναφερόταν σε μία δήλωση που έπρεπε σύμφωνα με τον ίδιο να υπογράψουν ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ και η οποία θα έλεγε ότι δεν θα δεχόντουσαν χωρίς δημοψήφισμα πίσω στην Ελλάδα τον βασιλιά και την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου, και στην ανάγκη θα χρησιμοποιούσαν ακόμα και βία για να εμποδίσουν την επιστροφή τους. [1]

  

 Αυτός ο ισχυρισμός του Βελουχιώτη ήταν εκτός πραγματικότητας. Το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήδη συνεργαζόταν  με τις άλλες δύο οργανώσεις στα πλαίσια του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των Ανταρτών και των συμφωνιών του Ιουνίου και Ιουλίου του 1943.

  Άλλωστε πουθενά δεν αναφέρεται ότι η αιτία της ρήξης ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν η μη-υπογραφή εκ μέρους του δεύτερου της συγκεκριμένης δήλωσης.

 Το παράδοξο όμως στην διαμάχη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν η φιλο-ελασίτικη στάση που κράτησε η τρίτη σε δύναμη αντιστασιακή οργάνωση, η ΕΚΚΑ. Το παράδοξο έγκειται στο ότι μερικούς μήνες πριν ο ΕΛΑΣ είχε διαλύσει δύο φορές το Σύνταγμα 5/42 που ουσιαστικά ήταν το στρατιωτικό σκέλος της ΕΚΚΑ. Επίσης, όπως είδαμε εδώ νωρίτερα μες στο 1942 οι Ψαρρός και Μπακιρτζής (αμφότεροι ηγετικά στελέχη της ΕΚΚΑ και  διοικητής του 5/42 ο πρώτος) συνεργάζονταν με τον Ζέρβα για την οργάνωση του αντάρτικου.

 Γιατί λοιπόν στράφηκαν ξαφνικά εναντίον του Ζέρβα και του ΕΔΕΣ;

 Γιατί πήραν θέση υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που είχε ήδη κάνει σαφείς τις εχθρικές του διαθέσεις απέναντι στο 5/42 και την ΕΚΚΑ;

 Aς δούμε καταρχήν τα γεγονότα.

 Με το ξέσπασμα του εμφυλίου ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, το κοινό στρατηγείο (ΕΚΚΑ-ΕΛΑΣ) της Ρούμελης εξέδωσε μία προκήρυξη στις 14/10/1943 που στρεφόταν ευθέως κατά του ΕΔΕΣ και υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Αυτή υπογραφόταν απ΄τον αντισυνταγματάρχη  Σπύρο Βλάχο και τον πολιτικό υπεύθυνο της ΕΚΚΑ Τάκη Παπαγιαννόπουλο. [2]

Υπάρχει η άποψη ότι οι Παπαγιαννόπουλος και Βλάχος συνέταξαν την συγκεκριμένη προκήρυξη κατόπιν έντονων πιέσεων του ΕΛΑΣ, αφού ήταν αποκομμένοι στο Καρπενήσι και δεν είχαν επαφή ούτε με την αντιπροσωπεία της ΕΚΚΑ στο Κοινό Γενικό Στρατηγείο των Ανταρτών ούτε με την διοίκηση του 5/42. [3]

 Κάτι παραπλήσιο υποστηρίζει και ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ, Κομνηνός Πυρομάγλου που  έλεγε ότι η ηγεσία της ΕΚΚΑ έβγαλε αυτήν την προκήρυξη διότι δεν είχε άλλη διέξοδο. Αν δεν το έκανε, τότε είτε θα έπρεπε να αυτοδιαλυθεί είτε θα έπρεπε να περιμένει επίθεση απ΄τον ισχυρότερο ΕΛΑΣ της Ρούμελης. [4]

 Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία που ρίχνουν περισσότερο φως στην υπόθεση:

 Στις 20/10/1943 ο Μπακιρτζής στέλνει επιστολή στον Ψαρρό στην οποία στρέφεται ανοικτά εναντίον του ΕΔΕΣ, δηλώνει υπέρ της ένταξης της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά και της ενεργού συμμετοχής των ένοπλων τμημάτων της ΕΚΚΑ στον αγώνα κατά του ΕΔΕΣ. [5]

 Την ίδια ημερομηνία υπάρχει αντίστοιχη επιστολή του Γεώργιου Καρτάλη, πολιτικού αρχηγού της ΕΚΚΑ, προς τον Ψαρρό στην οποία λέει ότι η ΕΚΚΑ πρέπει να στηρίξει τον ΕΛΑΣ στον αγώνα του κατά του ΕΔΕΣ με συμβολική αποστολή 30 ανδρών, ενώ μιλάει ακόμα και για ένταξη της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ. [6]

 Σύμφωνα με τον στρατιωτικό διοικητή του ΕΛΑΣ, Στέφανο Σαράφη, ο Ψαρρός αρχικά είχε συμφωνήσει με τον Καρτάλη και είχε αποφασίσει την αποστολή μιας διμοιρίας του 5/42 σαν συμβολική συμμετοχή στον αγώνα του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ. [7]

 Επίσης ο Σαράφης αναφέρει ότι σε συζητήσεις μεταξύ Σιάντου (γ.γ του ΚΚΕ), Μπακιρτζή και Καρτάλη στις 25/10/1943 σχεδόν συμφωνήθηκε η ένταξη της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ. [8]

 Τελικώς όμως η ΕΚΚΑ και το στρατιωτικό σκέλος της το Σύνταγμα 5/42 δεν ενεπλάκη ενεργά στην εμφύλια διένεξη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. Αυτό οφειλόταν στην θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η προαναφερθείσα προκήρυξη των Παπαγιαννόπουλου-Βλάχου στις τάξεις των αντρών του 5/42 [9], πολλοί εκ των οποίων είχαν ήδη βιώσει την εχθρικότητα του ΕΛΑΣ με τις δύο πρόσφατες διαλύσεις της μονάδας τους, ενώ μεγάλο μέρος του ήταν βασιλόφρονες αντικομμουνιστές.

 Μετά την γνωστοποίηση της προκήρυξης και τον σάλο που προκάλεσε, ο Ψαρρός συγκάλεσε σύσκεψη στο κάστρο των Σαλώνων λίγο έξω απ΄την Άμφισσα στις 24/10/1943. Εκεί η έντονη αντίδραση των διαφωνούντων στελεχών του 5/42 κατά των φιλο-εαμικών μεθοδεύσεων της ηγεσίας της ΕΚΚΑ, ανάγκασαν τον Ψαρρό να υποχωρήσει. Δεν αναγνώρισε την  προκήρυξη των Παπαγιαννόπουλου-Βλάχου και έτσι η ΕΚΚΑ και το 5/42 παρέμεναν τελικά ουδέτεροι στην σύρραξη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. [10]

  

 Μερικούς μήνες μετά όμως, ο πολιτικός αρχηγός της ΕΚΚΑ Γεώργιος Καρτάλης στην ομιλία του στο συνέδριο του Λιβάνου δήλωσε:

 "Τελειώσαμε το επεισόδιο αυτό και αρχίζει ο εμφύλιος πόλεμος την 10^η Οκτωβρίου με τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ. Εμείς βλέπαμε με συμπάθεια τον αγώνα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ διότι νομίζαμε ότι υπήρχε έδαφος συνεννοήσεως και υπήρχε μία ιδεολογική συγγένεια μεταξύ μας και διότι νομίζαμε ότι όντως υπήρχε μία συνεργασία του ΕΔΕΣ με τον εχθρό"  [11]

  Η παραπάνω φράση του Καρτάλη ταιριάζει απόλυτα με το αντι-εδεσίτικο και φιλο-εαμικό πνεύμα που χαρακτήριζε τις επιστολές του ιδίου και του Μπακιρτζή προς τον Ψαρρό τον Οκτώβριο του ’43.

  Αυτό προφανώς σημαίνει ότι ανεξάρτητα απ’το αν οι Βλάχος-Παπαγιαννόπουλος πιέστηκαν (ή όχι) απ΄τους ελασίτες για να βγάλουν την επίμαχη προκήρυξη, η γενικότερη γραμμή της ηγεσίας της ΕΚΚΑ ήταν υπέρ των κομμουνιστών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

  Άρα το λογικό συμπέρασμα είναι ότι η πολιτική ηγεσία της ΕΚΚΑ είχε αποφασίσει την συμπόρευσή της, ή ακόμα και την ένταξή της, με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και κατ’επέκταση με το ΚΚΕ, εναντίον του ΕΔΕΣ.

Ένθερμος θιασώτης αυτής της γραμμής ήταν ο συνταγματάρχης Ευρυπίδης Μπακιρτζής, ηγετικό στέλεχος της ΕΚΚΑ. Φυσικά δεν αποτελεί σύμπτωση ότι αυτός τον Μάρτιο του 1944 προσχώρησε στο στρατόπεδο του ΕΑΜ εντασσόμενος αρχικά ως πρόεδρος στην κυβέρνηση του βουνού (ΠΕΕΑ) που συγκρότησαν οι κομμουνιστές και αργότερα ως στρατιωτικός διοικητής της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ.

 Τα κίνητρα του Καρτάλη ήταν διαφορετικά απ'του Μπακιρτζή. Το πιθανότερο είναι ότι πίστευε πως η υποστήριξη της ΕΚΚΑ προς το ισχυρότερο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήταν ο μόνος τρόπος που θα εξασφάλιζε την επιβίωσή της. Διαψεύστηκε οικτρά, καθώς οι ελασίτες δεν ήταν διατεθειμένοι να ανεχτούν την ύπαρξη οποιασδήποτε άλλης ένοπλης οργάνωσης στα ελληνικά βουνά. Όπως είχαμε δει άλλωστε και εδώ, ούτε καν τον μετριοπαθή Ψαρρό δεν θα μπορούσαν να ανεχτούν ακόμα και αν εκείνος εντασσόταν στον ΕΛΑΣ..

 Προκαλεί επίσης εντύπωση η παραδοχή του Καρτάλη ότι οι της ΕΚΚΑ είχαν πιστέψει ότι ο ΕΔΕΣ συνεργαζόταν με τους κατακτητές, κάτι που φυσικά ήταν μέγιστο ψέμα. Είναι όμως ενδεικτικό για να καταλάβει κανείς πόσο ισχυρή ήταν τότε η κομμουνιστική προπαγάνδα.

 Οι μοναδικοί λόγοι που η ΕΚΚΑ δεν ενίσχυσε ανοικτά τον ΕΛΑΣ στον εμφύλιο κατά του ΕΔΕΣ, ήταν η οργισμένη αντίδραση των αντρών του 5/42 και ο ήπιος χαρακτήρας του Ψαρρού που έβλεπε ότι αν επέμενε να επιβάλλει την φιλο-εαμική γραμμή της ΕΚΚΑ στους άντρες του, τότε η μονάδα του θα διαλυόταν εκ των έσω. Έτσι αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει και μοιραία τα σχέδια των Μπακιρτζή (κυρίως) και Καρτάλη δεν ευοδώθηκαν.

[1] "Διπλή αποκατάσταση της εθνικής αντίστασης" του Δημήτρη Παρτσαλίδη, σελ.80

[2] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.109

[3] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.110

      "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.136

[4] "Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του" του Κομνηνού Πυρομάγλου, σελ.228

[5] "Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του" του Κομνηνού Πυρομάγλου, σελ.219-220

      "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά",σελ.356-8

 [6] "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά",σελ.359-361

 [7] "Ο ΕΛΑΣ" του Στέφανου Σαράφη, σελ.204

 [8] "Ο ΕΛΑΣ" του Στέφανου Σαράφη, σελ.205

 [9] "Θύμιος Δεδούσης ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση, σελ.48

       "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.110

       "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.136

 [10] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.111

        "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.137-8

 [11] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.242