Μεταπολεμική πολιτική σταδιοδρομία αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης

Αρκετοί απ΄τους εθνικούς αγωνιστές της κατοχικής περιόδου στην μεταπολεμική εποχή μπήκαν στον πολιτικό στίβο, οι περισσότεροι με επιτυχία. Παρακάτω αναφέρουμε τις πιο γνωστές περιπτώσεις από αυτούς:

Ναπολέων Ζέρβας, αρχηγός του ΕΔΕΣ:

 Ίδρυσε το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας με το οποίο συμμετείχε με αξιόλογη επιτυχία στις εκλογές του 1946 και του 1950. Απ΄το 1947 ως το 1951 διετέλεσε υπουργός Δημόσιας Τάξης, υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου, υπουργός Δημοσίων Έργων και υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας. Το 1950 συγχώνευσε το κόμμα του με το Κόμμα των Φιλελευθέρων με το οποίο και επανεξελέγη στις εκλογές του 1951.        

 

Στυλιανός Χούτας, οπλαρχηγός του ΕΔΕΣ στην επαρχία Βάλτου της Αιτωλοακαρνανίας:

 Εξελέγη βουλευτής με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας το 1946 και το 1950. Μετά εντάχθηκε στο Κόμμα Φιλελευθέρων με το οποίο επανεξελέγη στις εκλογές του 1951. Το 1952 κατέβηκε ως ανεξάρτητος υποψήφιος στην επαρχία Βάλτου, αλλά δεν εξελέγη. Το 1956 εντάχθηκε στην Δημοκρατική Ένωση (εκλογική συνεργασία κεντρώων κομμάτων) και εξελέγη. Το 1958 εξελέγη με το Κόμμα Φιλελευθέρων. Το 1961, το 1963 και το 1964 εξελέγη με την Ένωση Κέντρου.

Αλέκος Παπαδόπουλος, διοικητής του ανεξάρτητου συντάγματος Ξηροβουνίου του ΕΔΕΣ:

 Εξελέγη βουλευτής με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας το 1946. Το 1950 επανεξελέγη αλλά παραιτήθηκε υπέρ του επιλαχόντα Δημήτριου Ιωάννου. Το 1952 εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό του Παπάγου. Το 1956 δεν καταφέρνει να εκλεγεί, όντας υποψήφιος με το Κόμμα Προοδευτικών του Μαρκεζίνη. Το ίδιο συνέβη και στις εκλογές του 1958. Στις εκλογές του 1961 το Κόμμα Προοδευτικών συνεργάζεται με την Ένωση Κέντρου και έτσι ο Παπαδόπουλος καταφέρνει να εκλεγεί. Το 1963 δεν εκλέγεται. Στις εκλογές του 1964 δεν συμμετείχε γιατί διαφώνησε με την συνεργασία του Κόμματος Προοδευτικών με την ΕΡΕ. Ήταν ιδιαιτέρως θετικός απέναντι στο καθεστώς της 21^ης Απριλίου με το οποίο και συνεργάστηκε.

 

Δημήτριος Ιωάννου, υποδιοικητής του ανεξάρτητου συντάγματος Ξηροβουνίου του ΕΔΕΣ:

  Εξελέγη βουλευτής με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας το 1946 και το 1950 (μετά απ΄την παραίτηση του Αλ.Παπαδόπουλου όπως είδαμε πριν). Το 1951 εκλέγεται με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, και το 1952 με τον Ελληνικό Συναγερμό. Το 1956 εκλέγεται με την ΕΡΕ, με την οποία εκλεγόταν ανελλιπώς σε όλες τις εκλογές ως και το 1964.

Κομνηνός Πυρομάγλου, υπαρχηγός του ΕΔΕΣ:

Το 1958 εξελέγη ως ανεξάρτητος βουλευτής συνεργαζόμενος με την αριστερή ΕΔΑ

  

Αντώνης Παπαπαντολέων, πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής Τριχωνίδας (δηλ. περιοχή Αγρινίου) του ΕΔΕΣ:

 Το 1950 ήταν υποψήφιος με το Εθνικό Κόμμα Ελλάδας και το 1964 πήγε στην Ένωση Κέντρου.

 Γεώργιος Παπαϊωάννου, οπλαρχηγός του ΕΔΕΣ στην Τριχωνίδα:

 Από προπολεμικά είχε εκλεγεί βουλευτής το 1932 και το 1936 με το Κόμμα Φιλελευθέρων. Το 1946 εκλέγεται με το Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων του Γονατά. Το 1950 επανεξελέγη με το Κόμμα Φιλελευθέρων.

  Θύμιος Δεδούσης, λοχαγός του 5/42:

  Εκλέγεται το 1946 με το Λαϊκό Κόμμα (βασιλόφρονες). Το 1947 εγκατέλειψε το βουλευτιλίκι για να πολεμήσει τους κομμουνιστές στον συμμοριτοπόλεμο όπου και σκοτώθηκε.

           

  Παυσανίας Κατσώτας, διοικητής της 1^ης ταξιαρχίας στην Μέση Ανατολή που διαλύθηκε μετά από στασιαστικά κινήματα. Μετά την Απελευθέρωση ανέλαβε υπασπιστής του Σπηλιωτόπουλου που ήταν στρατιωτικός διοικητής Αθηνών-Πειραιώς και συγκρούστηκε με τον ΕΛΑΣ στα δεκεμβριανά.

 Το 1946 εξελέγη με το Εθνικό Ενωτικό Κόμμα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Το 1950 εξελέγη με το Κόμμα Φιλελευθέρων. Το 1954 εξελέγη δήμαρχος Αθηναίων υποστηριζόμενος μεταξύ άλλων και από την ΕΔΑ. Το 1961 εντάχτηκε στην Ένωση Κέντρου με την οποία εκλεγόταν ως και το 1964. Το 1977 πολιτεύτηκε με την Εθνική Παράταξη. Διετέλεσε υπουργός Δημοσίας Τάξεως το 1946, υπουργός εσωτερικών το 1950, γενικός διοικητής βορείου Ελλάδας το 1951 και υπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας επί κυβέρνησης της Ένωσης Κέντρου.

   Κώστας Παπαδόπουλος, ξεκίνησε απ΄τον εφεδρικό ΕΛΑΣ, μετά πήγε στην ΠΑΟ και αργότερα ανεδείχθη σε ηγέτη του Εθνικού Ελληνικού Στρατού στην περιοχή του Κιλκίς:

   Το 1946 εξελέγη ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος με την Ηνωμένη Παράταξη Εθνικοφρόνων (συνασπισμός των δεξιών κομμάτων). Το 1950 εξελέγη με το Λαϊκό Κόμμα. Το 1951 και το 1952 εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό. Απ'το 1956 ως και το 1964 εκλεγόταν συνεχώς με την ΕΡΕ.

Aντώνης Φωστερίδης (Τσαούς Αντών), αρχηγός των Εθνικών Αντάρτικων Ομάδων (ΕΑΟ):

 Το 1952 εξελέγη με τον Ελληνικό Συναγερμό. Το 1955 εντάχθηκε στο Κόμμα Προοδευτικών με το οποίο εξελέγη βουλευτής το 1961. Στις εκλογές αυτές το Κόμμα Προοδευτικών συνεργαζόταν με την Ένωση Κέντρου.

  
Παναγιώτης Παπαδόπουλος, πολιτικός υπεύθυνος των ΕΑΟ:

 Το 1946 εξελέγη με το Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων

 

Παντελής Παπαδάκης, οπλαρχηγός των ΕΑΟ στο Φαλακρό Όρος (Μποζ Νταγ Δράμας):

  Το 1946 εξελέγη με το Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων.

 Γεώργιος Αλεξιάδης, αρχηγός της ΠΕΑΝ:

  Το 1945 εντάχθηκε στο Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Γεώργιου Παπανδρέου.

 Γενικό συμπέρασμα: Πλην του Ιωάννου, του Δεδούση (του οποίου όμως η πολιτική πορεία ήταν εξαιρετικά βραχύβια για να κριθεί) και του Κώστα Παπαδόπουλου οι υπόλοιποι στράφηκαν προς τα κόμματα του Κέντρου.

 Ο Αλέκος Παπαδόπουλος και ο Φωστερίδης πέρασαν για λίγο απ'τον Ελληνικό Συναγερμό, αλλά δεν ακολούθησαν μετά στην ΕΡΕ. Πιθανότατα η προσωπικότητα του Παπάγου, νικητή του ελληνοϊταλικού πολέμου και του συμμοριτοπολέμου και ηγέτη του Ελληνικού Συναγερμού, να έπαιξε ρόλο στην προσωρινή επιλογή τους.

 Τρανταχτή εξαίρεση αποτέλεσε ο Πυρομάγλου που στράφηκε στα αριστερά, αποδεικνύοντας ότι η μετριοπαθής στάση του απέναντι στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά την Κατοχή δεν ήταν τυχαία.

 Ιδιάζουσα περίπτωση ήταν ο Κατσώτας, ο οποίος κατα καιρούς συνεργάστηκε με τους πάντες πλην της καθεστωτικής δεξιάς (δηλ: Λαϊκό Κόμμα, Ελληνικός Συναγερμός, ΕΡΕ), ακόμα και με την αριστερή ΕΔΑ! Προς το τέλος της πορείας του πήγε στην Εθνική Παράταξη.

 Απ΄τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι η καραμανλική δεξιά, η οποία επικράτησε στον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο απ΄τα μέσα της δεκαετίας του '50 ως και σήμερα, δεν δικαιούται να ισχυρίζεται ότι είναι η συνέχεια των εθνικών αγωνιστών της δεκαετίας του '40. 
 Μεμονωμένες περιπτώσεις σαν τον Δημήτριο Ιωάννου και τον Κώστα Παπαδόπουλο (για τον οποίο πάντως υπήρχαν αρκετές ενστάσεις για την δράση του από στελέχη της ΠΑΟ) δεν αρκούν για να αποδώσουν ένα "ηρωικό" παρελθόν σε αυτήν την άκαπνη παράταξη. Αυτή απλά εκμεταλλευόταν ψηφοθηρικά τους αγώνες άλλων και πούλαγε τσάμπα αντικομμουνιστιλίκι το οποίο αίφνης μετά το ΄74 μετετράπη σε υποκλίσεις προς την αριστερά..


 Πηγές:
 - "Ναπολέων Ζέρβας. Η ζωή και η δράση του" του Διονύση Μπερερή
 - "Γιασασίν Μιλιέτ - Ζήτω το Έθνος" του Νίκου Μαραντζίδη
 - "ΠΕΑΝ 1941-1945" του Ευάνθη Χατζηβασιλείου
 - "Θύμιος Δεδούσης. Ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση
 -  http://aera2012.blogspot.gr/2012/05/1946-1538.html
 - http://www.academia.edu/4283920/_._15-16_2010_._349-366
 - www.epoxi.gr/%CE%A0%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1/persons70.htm
 -  http://www.epoxi.gr/persons38.htm
 -  http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%85%CF%83%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%84%CF%83%CF%8E%CF%84%CE%B1%CF%82
  -  Σελίδες της Wikipedia σχετικές με τις εκλογές της περιόδου 1946-1964.

Η μετάβαση του Μίλερ απ΄τον ΕΛΑΣ στους αντάρτες του Φωστερίδη - μέρος β'

 Στις αρχές του Ιανουαρίου του 1944, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ του Μποζ Νταγ που είχαν πάει στην Νιγρίτα, μαζεύονταν στο Φαλακρό όρος όπου ο Μίλερ είχε κανονίσει να γίνουν αεροπορικές ρίψεις. Πάντως, οι σχέσεις του τελευταίου με τον ΕΛΑΣ είχαν διαρραγεί. Ούτε εκείνος τους εμπιστευόταν πλέον, ούτε οι ελασίτες.
 Εκτός απ΄τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ που ήταν στον Άγιο Πέτρο στις ρίψεις θα συμμετείχε και το τμήμα του Παπαδάκη που έδρευε στο Μυρσίνερο, και ένα μικρότερο τμήμα με αρχηγό τον Γκλεγκλάκο.
Οι ρίψεις έγιναν τελικά την νύχτα της 11ης προς 12η Ιανουαρίου του 1944. Οι Βούλγαροι κινητοποιήθηκαν γρήγορα και χτύπησαν τους αντάρτες που αμύνθηκαν από κοινού. Τα περισσότερα υλικά χάθηκαν, και οι αντάρτες αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν χωρίς απώλειες.
Ο Μίλερ κατέφυγε μαζί με τους ελασίτες στην θέση Βούρτσα, κοντά στο πεδίο ρίψεων, και οι άντρες του Παπαδάκη στο Μυρσίνερο.

  Ο βρετανός ταγματάρχης ζήτησε τότε απ΄τον διοικητή του τμήματος του ΕΛΑΣ, Χαρτομάτζη, να μεταβούν μαζί στο Μυρσίνερο όπου εκτός απ΄τον Παπαδάκη ήταν και το ανεξάρτητο τμήμα  του Καρα Ντερέ με επικεφαλής τον Αβραμίδη. Ο Χαρτομάτζης δέχτηκε και τον ακολούθησε.

 Εντωμεταξύ όμως οι αντάρτες του Τσακιρίδη που ερχόταν απ΄το Τσαλ Νταγ με σκοπό να αποσπάσουν τον Μίλερ απ΄τον ΕΛΑΣ, έμαθαν ότι ο βρετανός βρισκόταν στο Μυρσίνερο και πήγαν εκεί. Τον βρήκαν και αρχικά τον αφόπλισαν προσωρινά αφού τον διαβεβαίωσαν ότι είναι ασφαλής. Μετά εκτέλεσαν τον Χαρτομάτζη, ενω πιθανότατα την ίδια τύχη είχαν και δύο ελασίτες σύνδεσμοι που στάλθηκαν αργότερα για να επικοινωνήσουν μαζί του. Ο Μίλερ δεν επιθυμούσε την εκτέλεση του Χαρτομάτζη και προσπάθησε ανεπιτυχώς να την αποτρέψει.
 Παράλληλα έγινε και μία προσπάθεια επανάκτησης των ριφθέντων υλικών, αλλά απέτυχε λόγω της κινητοποίησης ισχυρών βουλγαρικών δυνάμεων. Οι εθνικιστές αντάρτες με τον Μίλερ κατάφεραν να διαφύγουν, συγκρουόμενοι με τους Βούλγαρους. Κατάφεραν εν τέλει να φτάσουν στο Τσαλ Νταγ που ήταν ο Φωστερίδης. Έτσι η αποστολή απόσπασης του Μίλερ στέφθηκε με επιτυχία, και πλέον αυτός συνεργαζόταν μαζί τους.

  Αν και ο Μίλερ δεν είχε καμμία σχέση με την οργάνωση της βίαιας απόσπασής του, δεν δυσκολεύτηκε να αποδεχτεί τα γεγονότα που οδήγησαν στην μεταπήδησή του στο στρατόπεδο του Φωστερίδη. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξαν βέβαια οι κακές σχέσεις του με τον ΕΛΑΣ. Αυτός κανόνιζε αεροπορικές ρίψεις για να τους ενισχύσει προκειμένου να αναπτύξουν αντιστασιακή δράση, και εκείνοι στην πρώτη ευκαιρία αναλώνονταν σε εμφύλιες συγκρούσεις είτε περνώντας τον Στρυμόνα για να χτυπήσουν την ΠΑΟ, είτε χτυπώντας τους ανεξάρτητους αντάρτες του Παγγαίου.
 Η δυσαρέσκειά του λοιπόν ήταν φυσική συνέπεια, με δεδομένο ότι είχε ήδη μία δυσάρεστη εμπειρία απ΄τον ΕΛΑΣ της Ηπείρου.
 Η αντιπάθεια του Μίλερ για τον ΕΛΑΣ δεν ήταν αποτέλεσμα του αντικομμουνισμού του, όπως ισχυρίζονταν οι κομμουνιστές. Σίγουρα ο Μίλερ δεν ήταν κομμουνιστής, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να οργανώσει κάποιους μήνες αργότερα ρίψεις που θα ενίσχυαν και τους βούλγαρους κομμουνιστές παρτιζάνους, παρά την έντονη διαφωνία κάποιων οπλαρχηγών του Φωστερίδη.

Η ύπαρξη μη-ελασιτών ανταρτών και η δυναμική πρωτοβουλία τους να τον πάρουν στις γραμμές τους, προφανώς ήταν ανέλπιστο δώρο για τον Μίλερ που το αποδέχτηκε ευχαρίστως, παρά τα αναπόφευκτα παρατράγουδα. Οι δε κομμουνιστές διαμαρτυρήθηκαν στην συμμαχική στρατιωτική αποστολή για τα συγκεκριμένα γεγονότα μετά από 4 μήνες(!), όταν πλέον είχει φανεί ότι οι αντάρτες των ΕΑΟ/ΕΣΕΑ του Φωστερίδη με την υποστήριξη του Μίλερ είχαν μεταβληθεί σε έναν αξιόμαχο αντίπαλο.


 Πηγή: "Αντάρτες και καπετάνιοι" του Τάσου Χατζηαναστασίου

Η μετάβαση του Μίλερ απ΄τον ΕΛΑΣ στους αντάρτες του Φωστερίδη - μέρος α'

 Όπως είχαμε δει εδώ, μόλις τον Σεπτέμβριο του 1943 ο ΕΛΑΣ ξεκίνησε να οργανώνεται στην βουλγαροκρατούμενη περιοχή, και συγκεκριμένα στο Παγγαίο, με την άφιξη ενισχύσεων από την κεντρική Μακεδονία. Την ίδια εποχή, αρχές φθινοπώρου ΄43, κατέφτασε στο Παγγαίο ο άγγλος ταγματάρχης Μίκλθγουέιτ, που έμεινε γνωστός ως "ταγματάρχης Μίλερ". Αποστολή του Μίλερ ήταν να βοηθήσει τον ΕΛΑΣ να αναπτυχθεί στην περιοχή.
 Οι Βρετανοί δεν γνώριζαν για την ύπαρξη άλλων αντιστασιακών ομάδων στην βουλγαροκρατούμενη περιοχή, συνεπώς θεωρούσαν ότι ο ΕΛΑΣ δεν θα αναλωνόταν σε εμφύλιες συγκρούσεις (όπως έκανε στην υπόλοιπη Ελλάδα) αλλά θα ήταν προσηλωμένος στην αντιστασιακή δράση. Έτσι έστειλαν τον Μίλερ που είχε ξανασυνεργαστεί παλιότερα και με τους ελασίτες καθώς είχε σταλεί ως σύνδεσμος αξιωματικός τον Απρίλιο του '43 στον ΕΛΑΣ της Ηπείρου. Απογοητεύτηκε όμως απ΄την αναποτελεσματικότητα του ΕΛΑΣ και τον εγκατέλειψε για να συνεργαστεί με τον ΕΔΕΣ.

 Ο Μίλερ αρχικά συνεργαζόταν ομαλά με τους ελασίτες και οργάνωσε δύο επιτυχείς ρίψεις εφοδίων και οπλισμού τον Οκτώβριο στο Παγγαίο και τον Νοέμβριο στο Μενοίκιο. Στην τελευταία έπεσαν με αλεξίπτωτο δύο Έλληνες λοχίες ασυρματιστές, οι Πετράκης και Χατζόπουλος που ήταν απεσταλμένοι της κυβέρνησης του Καϊρου και τέθηκαν υπό τις διαταγές του Μίλερ. Λίγες μέρες μετά έγινε και μία μικρής κλίμακας συμπλοκή του ΕΛΑΣ με Βούλγαρους χωροφύλακες στο Μενοίκιο.

 Οι επόμενες ρίψεις κανονίστηκαν για τις 04/12/1943 στο Μενοίκιο. Εκεί συμμετείχε και η ανεξάρτητη ομάδα του Παντελή Παπαδάκη που δρούσε στο κοντινό Φαλακρό όρος και συνεργαζόταν με τον ΕΛΑΣ του Μποζ Νταγ, καθώς ο Μίλερ επιθυμούσε να ενισχυθεί και αυτή προς όφελος του αντάρτικου αγώνα. Οι ρίψεις όμως δεν ήταν επιτυχείς και πολλά υλικά χάθηκαν. Παράλληλα κινητοποιήθηκαν και οι Βούλγαροι και χτύπησαν τους αντάρτες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή. Οι ελασίτες πέρασαν δυτικά του Στρυμόνα στην γερμανοκρατούμενη περιοχή, και οι αντάρτες του Παπαδάκη στο Φαλακρό όρος που ήταν και τα λημέρια τους.

 Εντωμεταξύ, το 26ο σύνταγμα του ΕΛΑΣ στο Παγγαίο που είχε ενισχυθεί με τις ρίψεις του Οκτωβρίου αύξησε την δύναμή του και απέστειλε ένα τμήμα του δυτικά του Στρυμόνα για να ενισχύσει το τάγμα του ΕΛΑΣ της Νιγρίτας που συγκρουόταν με την ΠΑΟ. Όπως είδαμε πιο πριν εκεί είχε περάσει και το τμήμα του ΕΛΑΣ απ'το Μενοίκιο.

 Αυτή η εμφυλιοπολεμική δράση του ΕΛΑΣ δεν πέρασε απαρατήρητη απ΄τον Μίλερ, ο οποίος κατάλαβε ότι ο ΕΛΑΣ και σε αυτήν την περιοχή ακολουθούσε την ίδια διχαστική τακτική.
Έτσι ζήτησε απ΄το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής να ενισχυθεί το τμήμα του Παπαδάκη προκειμένου να αντέξει στην πίεση του ΕΛΑΣ και να παραμείνει ανεξάρτητος.

 Στις 4 Ιανουαρίου του 1944, κατόπιν διαταγών του Μίλερ ο λοχίας Πετράκης μαζί με δύο ελασίτες πήγαιναν προς το όρος Τσαλ Νταγ όπου ήταν προκαθορισμένο να γίνουν ρίψεις για να ενισχυθεί το τοπικό τμήμα του ΕΛΑΣ που έφερε την επωνυμία "Ρήγας Φεραίος". Βέβαια δεν γνώριζαν ότι το τμήμα αυτό είχε διαλυθεί κατόπιν αιφνιδιαστικής επίθεσης των αντρών του Φωστερίδη (βλ.εδώ) τρεις μέρες πριν.
 Σην διαδρομή συναντήθηκαν με τον αρχηγό της ανεξάρτητης αντάρτικης ομάδας του Μπαϊράμ Τεπέ, Θόδωρο Μικρόπουλο, και μαζί κινήθηκαν προς τα λημέρια του "Ρήγα Φεραίου".
 Όμως ο Μικρόπουλος αντελήφθη (προφανώς κατόπιν σωματικού ελέγχου;) την ύπαρξη ενός σημειώματος σε έναν απ΄τους δύο ελασίτες. Το σημείωμα ήταν γραπτές οδηγίες του διοικητή του ΕΛΑΣ του Μποζ Νταγ, Ζαχαρία Χαρτομάτζη (γνωστός με το ψευδώνυμο Άγις), προς τον διοικητή του ΕΛΑΣ στο Τσαλ Νταγ. Σύμφωνα με το αυτό αν έπεφταν με αλεξίπτωτα Έλληνες αξιωματικοί στο Τσαλ Νταγ θα έπρεπε να εκτελεστούν επί τόπου, ενώ θα έπρεπε να επιτηρείται στενά και ο Πετράκης.
 Έτσι ο Μικρόπουλος τους οδήγησε στο λημέρι του Φωστερίδη, όπου ο ένας εκ των δύο ελασιτών εκτελέστηκε και ο άλλος διέφυγε. Ο Πετράκης κατάλαβε ότι αν επέστρεφε πίσω στα λημέρια του ΕΛΑΣ θα κινδύνευε, και αποφάσισε να μείνει με τους αντάρτες του Φωστερίδη. Τους συμβούλεψε να περιμένουν να γίνει η ρίψη στο Τσαλ Νταγ και μετά να κινηθούν προς το Φαλακρό όρος για να αποσπάσουν τον Μίλερ απ΄τον ΕΛΑΣ. Σε διαφορετική περίπτωση, η διαρκής ενίσχυση του ΕΛΑΣ με ρίψεις θα οδηγούσε σίγουρα στην διάλυση των ανεξάρτητων ομάδων. Για να προτείνει ο Πετράκης κάτι τέτοιο προφανώς θα γνώριζε από πρώτο χέρι (αφού ήταν στενοί συνεργάτες) την δυσαρέσκεια του Μίλερ για τον ΕΛΑΣ.

 Πραγματικά, την ίδια νύχτα οι αντάρτες του Φωστερίδη κινήθηκαν προς το προκαθορισμένο σημείο ρίψεων. Εκτός από πολεμικό υλικό, έπεσε με αλεξίπτωτο ο αμερικανός ταγματάρχης Κιτκατ που περίμενε να συναντήσει τον Μίλερ και τμήματα του ΕΛΑΣ. Οι αντάρτες του Φωστερίδη τον καθησύχασαν ότι είναι ασφαλής και τον διαβεβαίωσαν ότι ο Μίλερ σε λίγες μέρες θα είναι μαζί τους.
 ΄Ενα άλλο τμήμα 25-30 αντρών με επικεφαλείς τους Τσακιρίδη, Μικρόπουλο και τον πατέρα του Φωστερίδη κινήθηκαν προς το Φαλακρό όρος.


 συνεχίζεται..

Πως ο ΕΛΑΣ ξεκίνησε την εμφύλια σύρραξη στην βουλγαροκρατούμενη ζώνη

 Το κέντρο της ανάπτυξης του ΕΛΑΣ στην βουλγαροκρατούμενη ζώνη ήταν το όρος Παγγαίο που είναι σε τέτοιο σημείο που επέτρεπε και την επικοινωνία με την γερμανοκρατούμενη Μακεδονία δυτκά του ποταμού Στρυμόνα. Ως τον Σεπτέμβριο του 1943 η παρουσία του ΕΛΑΣ στην βουλγαροκρατούμενη ζώνη ήταν επιεικώς υποτονική. Τότε πέρασαν τον Στρυμόνα και εγκαταστάθηκαν στο Παγγαίο τμήματα του ΕΛΑΣ σπό την Νιγρίτα μαζί με αξιωματικούς. Έτσι στο Παγγαίο συγκροτήθηκε το 1ο τάγμα του 26ου συντάγματος του ΕΛΑΣ.
 Παράλληλα υπήρχε και μία μικρή μονάδα του ΕΛΑΣ στο Τσαλ Νταγ με την επωνυμία Ρήγας Φεραίος που εντάχθηκε ως λόχος στο 26ο σύνταγμα, και μία ακόμα στο Φαλακρό (γνωστό και ως Μποζ-Νταγ Σερρών).
 Επικεφαλής του ΕΛΑΣ στο Παγγαίο ήταν ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Επαμεινώνδας Σαριδάκης απ΄την Κρήτη.

 Μία απ΄τις πρώτες ενέργειες του ΕΛΑΣ ήταν να επιχειρήσει να ενσωματώσει τις διάφορες ένοπλες ομάδες που υπήρχαν στο Παγγαίο, στο Σύμβολο (δίπλα στο Παγγαίο) και στο Φαλακρό. Στο Σύμβολο και στο Φαλακρό, οι τοπικοί ανεξάρτητοι οπλαρχηγοί, Κάππας και Παπαδάκης αντίστοιχα, δέχτηκαν να συνεργαστούν (προσωρινά, απ΄ότι φάνηκε στην συνέχεια) με τον ΕΛΑΣ διατηρώντας όμως την αυτονομία τους.

 Στο Παγγαίο υπήρχαν δύο ανεξάρτητες ομάδες. Η μία είχε έδρα της την Ασκητότρυπα πάνω απ΄την Νικήσιανη Καβάλας και αποτελούταν από κατοίκους τοπικών χωριών. Δεν ήταν ομοιογενής ούτε όσον αφορά την πολιτική τοποθέτηση των ανταρτών ούτε όσον αφορά την καταγωγή τους. Υπήρχαν γηγενείς Μακεδόνες, Πόντιοι και Μικρασιάτες.
 Η άλλη ομάδα ήταν οι Μπαφραλήδες με έδρα τα Πηγαδίτσια (πόντιοι πρόσφυγες) με επικεφαλή τον Θοδωρή Τσακιρίδη που είχε συμμετάσχει και στο ποντιακό αντάρτικο παλιότερα. Πρωτού ακόμα συγκροτηθεί ο ΕΛΑΣ στο Παγγαίο τον Σεπτέμβριο του ΄43, οι κομμουνιστές είχαν προσεγγίσει τους Μπαφραλήδες με σκοπό την συνεργασία. Παρά την καχυποψία των Μπαφραλήδων απέναντι σε οτιδήποτε κομμουνιστικό, ο Τσακιρίδης δέχτηκε να υπάρχει συνεργασία, όχι όμως και ένταξη της ομάδας του στον ΕΛΑΣ. Το ίδιο ίσχυσε και για την ομάδα της Ασκητότρυπας, που ουσιαστικά ακολουθούσε τον Τσακιρίδη. Κοντά στους Μπαφραλήδες στα Πηγαδίτσια υπήρχε και μία ακόμη ομάδα ανταρτών απ΄την Ηλιοκώμη Σερρών. Αυτοί ήταν η εξαίρεση και οι περισσότεροι εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ.

 Παρά το ότι οι ανεξάρτητες ομάδες του Παγγαίου δεν είχαν εκδηλωθεί εχθρικά εναντίον του ΕΛΑΣ, στις αρχές Δεκεμβρίου του 1943 το Γραφείο Περιοχής Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης του ΚΚΕ που έδρευε στο Παγγαίο αποφάσισε την διάλυση των ανεξάρτητων ομάδων του Τσακιρίδη.
 Στις 14/12/1943 έγινε μία τελευταία συνάντηση για την ένταξή τους στον ΕΛΑΣ. Δεν υπήρξε αποτέλεσμα, και έτσι μετά από δύο μέρες τμήματα του ΕΛΑΣ επιτέθηκαν στα λημέρια των ανταρτών του Τσακιρίδη σε Ασκητότρυπα και Πηγαδίτσια.Υπήρχε ένας νεκρός, δύο τραυματίες και αρκετοί συλληφθέντες οι οποίοι προσχώρησαν (θέλοντας και μη, προφανώς) στον ΕΛΑΣ.
  Ο Τσακιρίδης αντιλαμβανόμενος την κατάσταση εγκατέλειψε το Παγγαίο και μαζί με τους άντρες του πήγε στο Τσαλ Νταγ όπου ο ΕΛΑΣ δεν ήταν ισχυρός, ενώ εκεί υπήρχε και ο Φωστερίδης.

 Αυτή ήταν η απαρχή της κατοχικής εμφύλιας διαμάχης στην βουλγαροκρατούμενη ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Η ευθύνη βαραίνει εξ'ολοκλήρου τους κομμουνιστές που εφάρμοσαν την ίδια τακτική μονοπώλησης της αντίστασης που εφάρμοσαν στην υπόλοιπη Ελλάδα.
 Η διαφορά όμως εδώ ήταν ότι οι ανεξάρτητες ομάδες ανταρτών αντέδρασαν άμεσα με αποτέλεσμα όχι μόνο να μην διαλυθούν αλλά και να φέρουν τον ΕΛΑΣ σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
 Θα τα δούμε σύντομα σε άλλες αναρτήσεις.



 Τα στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ'το βιβλίο του Τάσου Χατζηαναστασίου "Αντάρτες και καπετάνιοι"

O καπετάν-Βαγγέλης Καρανάσιος των ΕΑΟ/ΕΣΕΑ

O Βαγγέλης Καρανάσιος γεννήθηκε το 1918 στην ανατολική Θράκη.  Ήρθε σαν πρόσφυγας στην κυρίως Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στον Περιστερεώνα Καβάλας. Τον Σεπτέμβριο του 1941 κατέφυγε στο δάσος του Κοτζά Ορμάν επειδή καταδιωκόταν απ’τις βουλγαρικές κατοχικές αρχές για τον φόνο ενός βούλγαρου κοινοτικού υπαλλήλου. Κρυβόταν επί 18 μήνες στην ορεινή περιοχή Μακρυχωρίου Καβάλας και μετά επέστρεψε στο δάσος του Κοτζά Ορμάν. Εκεί, τον Φεβρουάριο του 1943 ήρθε σε επαφή με άλλους καταδιωκόμενους, και λίγο καιρό μετά συμμετείχε σε μία συνάντηση ανταρτών στην Στενωπό στην οποία ήταν παρών και ένας πολιτικός καθοδηγητής, προφανώς του ΚΚΕ. Ο Καρανάσιος διαφώνησε μαζί του και απεχώρησε μαζί με άλλους 19 άντρες. Εγκατέλειψε προσωρινά το Κοτζά Ορμάν, στο οποίο όμως επανήλθε τον Ιούνιο του 1943.

 Εκεί πλέον είχαν καταφύγει και αρκετοί νέοι απ’τα γύρω χωριά με την πρόθεση για συμμετέχουν στο αντάρτικο. Οι περισσότεροι από αυτούς απευθύνθηκαν στον Καρανάσιο, τον οποίο και αναγνώρισαν ως αρχηγό των ανταρτών του Κοτζά Ορμάν. Υπαρχηγός του ορίστηκε ο Στρατής Τουτζέρογλου.

 Ως τις αρχές του ’44 η ομάδα του Καρανάσιου δρούσε αυτόνομα, προβαίνοντας σε επιθέσεις εναντίον μεμονωμένων Βουλγάρων και συμπλοκές με βουλγαρικά αντιαντάρτικα αποσπάσματα. Στην συγκρότηση των Εθνικών Αντάρτικων Ομάδων στις 18/01/1944 στο Τσαλ Νταγ υπό την ηγεσία του Φωστερίδη, στον Καρανάσιο (που ήταν απών από την συνάντηση των οπλαρχηγών) ανατέθηκε το αρχηγείο ΕΑΟ του Κοτζά Ορμάν. Γύρω στο τέλος Ιανουαρίου-αρχές Φεβρουαρίου του 1944 σημειώθηκε μία πρώτη μικρής έκτασης αψιμαχία του τμήματος Καρανάσιου με ένα μικρό τμήμα του ΕΛΑΣ που έδρευε στο Κοτζά Ορμάν και είχε αρχηγό τον Χατζηνικολάου.

Στις 18/02/1944 οι Βούλγαροι έκαναν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Κοτζά Ορμάν για να πλήξουν τους αντάρτες που δρούσαν στην περιοχή. Κατά την διάρκειά τους σκοτώθηκε ο υπαρχηγός του Καρανάσιου, Στρατής Τουτζέρογλου που διεύθυνε την μάχη και άλλοι αντάρτες. Ο Καρανάσιος δεν ήταν παρών σε αυτές τις συγκρούσεις διότι λίγες μέρες πριν είχε μεταβεί στην άλλη πλευρά του ποταμού Νέστου όπου ρύθμιζε ζητήματα τροφοδοσίας του τμήματός του.

 Μετά την αποχώρηση των Βουλγάρων απ’το Κοτζά Ορμάν και τις καταστροφές που έκαναν στα γύρω χωριά, ο Καρανάσιος και οι αντάρτες του επέστρεψαν στα λημέρια τους. Πήρε μία ομάδα ανταρτών του και μετέβη στο Τσαλ Νταγ όπου ήταν η ηγεσία των ΕΑΟ (Φωστερίδης) και η αγγλική αποστολή. Τον Απρίλιο του ΄44 οι αντάρτες των ΕΑΟ στο Τσαλ Νταγ ανέπτυξαν έντονη δράση συγκρουόμενοι τόσο με Βούλγαρους όσο και με ελασίτες. Ειδικά στην σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ επικεφαλής των ανταρτών των ΕΑΟ ήταν ο Καρανάσιος μαζί με τον Φωστερίδη.

Μετά, ακολούθησε τον Τσαούς Αντών στην Χαϊδού όπου και μεταφέρθηκε το αρχηγείο των ΕΑΟ, επειδή εκεί ο χώρος ήταν καλύτερος για ρίψεις από αέρος. Εκεί ήρθε σε ρήξη με τους Άγγλους επειδή διαφώνησε με την ενίσχυση από αυτούς των Βούλγαρων κομμουνιστών παρτιζάνων με πολεμικό υλικό. Ο Καρανάσιος διαφωνούσε ρητώς με τέτοιες κινήσεις αφού θεωρούσε ότι όλοι οι Βούλγαροι είναι εχθροί της πατρίδας του. Αναφέρεται επίσης ότι διενήργησε μόνος του επιχειρήσεις (πιθανότατα επιδρομές σε βουλγαρικό έδαφος) χωρίς να ΄χει πάρει σχετική έγκριση. Αυτά είχαν σαν συνέπεια να αποκηρυχτεί απ’την αγγλική αποστολή και να αποκλειστεί απ’την ενίσχυση με πολεμικό υλικό απ’τους Συμμάχους.

Οι συχνές επιδρομές που έκανε ο Καρανάσιος με τους άντρες του σε βουλγαρικό έδαφος ενόχλησαν και τον επικεφαλή των ΕΑΟ, Αντώνη Φωστερίδη που του συνέστησε να τις σταματήσει προς αποφυγή αντιποίνων σε βάρος του ελληνικου πληθυσμού απ΄τον βουλγαρικό στρατό. Επήλθε ψυχρότητα μεταξύ των δύο αντρών και ο Καρανάσιος έφυγε για να ξαναγυρίσει στο Κοτζά Ορμάν. Τον Ιούλιο του 1944 συγκρούστηκε με βουλγαρικό απόσπασμα στην περιοχή της Ξάνθης, και στις 20 Αυγούστου συγκρούστηκε με τους ελασίτες του Κοτζά Ορμάν.

 Κατά την διάρκεια της εαμοκρατίας, ο Καρανάσιος συνελήφθη απ΄τους κομμουνιστές αλλά κατάφερε να δραπετεύσει. Συμμετείχε στις συγκρούσεις ΕΑΟ και ΕΛΑΣ τον Δεκέμβριο του 1944 και μετά την ήττα των πρώτων κατέφυγε στο γνώριμο Κοτζά Ορμάν το οποίο και άφησε τον Μάρτιο του ’45 με σκοπό να παραδώσει τον οπλισμό του στους Άγγλους. Συμμετείχε και στο ανταρτοπόλεμο (ή συμμοριτοπόλεμο) σαν επικεφαλής ένοπλης μονάδας με δράση κατά των κομμουνιστών.

 Ο καπετάν Βαγγέλης Καρανάσιος ήταν μία τυπική περίπτωση Έλληνα οπλαρχηγού που δεν εντασσόταν εύκολα σε οργανωμένα σχήματα, δεν αναγνώριζε ανωτέρους και αρεσκόταν στο να δρα αυτόνομα. Για τους λόγους αυτούς η συνεργασία του με τον εξίσου σκληροτράχηλο Φωστερίδη ήταν βραχύβια και οι σχέσεις τους χάλασαν γρήγορα. Ουσιαστικά διατήρησε την αυτονομία του καθ’όλη την διάρκεια της δράσης του. Δεν μπόρεσε να αντιληφθεί ότι το συμφέρον του ήταν να μείνει δίπλα στους υπόλοιπους οπλαρχηγούς των ΕΑΟ και στην αγγλική αποστολή, και όχι να κινείται μόνος του. Παρ’ολ’αυτά κατάφερε να επιβιώσει υπό εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, προφανώς χάρη στην ανθεκτικότητα και στις ικανότητές του.

 Πηγές:

 "Αντάρτες και Καπετάνιοι" του Τάσου Χατζηαναστασίου

 "Οι άλλοι καπετάνιοι" σελ. 317-322