Ο Ζέρβας απελευθέρωσε αιχμάλωτους ελασίτες, υπέγραψε μαζί τους συμφωνία για από κοινού δράση κατά των Γερμανών, αλλά αυτοί ξαναστρέφονταν εναντίον του!

 Είχαμε παραθέσει εδώ ένα απόσπασμα απ΄την έκθεση του Βελουχιώτη προς το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ, όπου μεταξύ άλλων γινόταν αναφορά στην απελευθέρωση του ελασίτη αξιωματικού Γεράσιμου Μαλτέζου (γνωστού με το ψευδώνυμο Τζουμερκιώτης) που είχε συλληφθεί απ΄τον ΕΔΕΣ κατά τον εμφύλιο μεταξύ των δύο αντάρτικων οργανώσεων:

 
 Ο Μαλτέζος-Τζουμερκιώτης και άλλοι ελασίτες αφέθηκαν ελεύθεροι, και υπέγραψαν στις 22/10/1943 ένα σχετικό συμφωνητικό με τον Ζέρβα με το οποίο δεσμεύονταν να πολεμήσουν από κοινού τους Γερμανούς:

 "Η αλήθεια από τον Άρη" του Κ Ιωάννου,σελ.145

 Για την ιστορία, το συμφωνητικό πρωτοδημοσίευσε ο Κομνηνός Πυρομάγλου στο "Εθνική Αντίστασις", σελ.354-5.
 
Αυτή η συμφιλιωτική πράξη του Ζέρβα μεσούντος του εμφυλίου, επιδοκιμάστηκε απ΄το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής με τηλεγράφημα στις 02/11/1943. ("Εθνική Αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά, σελ.319)

 Δυστυχώς όμως, οι απελευθερωθένες ελασίτες δεν τήρησαν την υπογραφή τους, και αντί να πολεμήσουν τους κατακτητές έστρεψαν ξανά τα όπλα σε βάρος αυτών που τους είχαν απελευθερώσει!
 Ειδικά ο Μαλτέζος-Τζουμερκιώτης συμμετείχε ενεργά στην επιχείρηση του ΕΛΑΣ εναντίον του Ζέρβα στην περιοχή της Νεράιδας στις 30-31 Οκτωβρίου 1943.
 Αυτό το κατήγγειλε ο Ζέρβας με τηλεγράφημά του προς το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής στις 03/11/1943 ("Εθνική Αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά, σελ.320).
Ακόμα και ο ίδιος ο Βελουχιώτης αναφέρει ρητώς την συμμετοχή του Μαλτέζου στην επιχείρηση του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ στην Νεράιδα ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.146).

 Πρόκειται για μία ακόμη απόδειξη της προδοτικής στάσης του ΕΛΑΣ στην σύγκρουση με τον ΕΔΕΣ.
  Όταν οι Γερμανοί αλώνιζαν στην Ήπειρο, οι ελασίτες προτιμούσαν να αγνοήσουν τις κινήσεις καλής θέλησης του Ζέρβα, να μην τηρήσουν τις υπογραφές τους, και να ξαναστραφούν εναντίον του ΕΔΕΣ.
Τέτοια συμπεριφορά δεν αρμόζει σε αντιστασιακούς, αλλά σε προδότες.

Βιβλιοπαρουσίαση: "Κίσα Μπατζάκ ο Τραντέλλενας της Μακεδονίας - Βελουχιώτης ο Σταρ της Ρούμελης"

  Το παραπάνω βιβλίο του Γεώργιου  Ξανθόπουλου κυκλοφόρησε  πριν μερικούς μήνες και ασχολείται  με  την δράση του Κισά Μπατζάκ (ή αλλιώς Κυριάκου  Παπαδόπουλου) και του Άρη Βελουχιώτη (Θανάση Κλάρα).
  Ο συγγραφέας προβαίνει ουσιαστικά σε  μία σύγκριση μεταξύ των δύο, χωρίς υπεκφυγές και "διπλωματικές" προσεγγίσεις. Δεν διστάζει να πάρει θέση ρητά και καθαρά υπέρ του Κισά  Μπατζάκ ο οποίος άνηκε σε μία παρεξηγημένη και άκρως συκοφαντημένη μερίδα των εθνικών αγωνιστών της κατοχικής περιόδου.
 Παραθέτει  ενδιαφέροντα στοιχεία τόσο από ιστορικές πηγές όσο και απ΄την δική του ενδελεχή έρευνα.
  Και αν για το ποιόν  του Βελουχιώτη τα πράγματα είναι λίγο-πολύ γνωστά, προτείνουμε ανεπιφύλακτα το  βιβλίο σε όποιον ενδιαφέρεται  να μάθει κάποια πράγματα περισσότερα για τον Κισά Μπατζάκ.

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΥΘΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΠΑΞΙΩΘΕΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ

του Σταθη Ν. Καλυβα

Η επιστημονική μελέτη της δεκαετίας ’40 μπορεί να ξεκίνησε αργά, έχει όμως κάνει τεράστια άλματα. Ας εξετάσουμε τα τρία σημαντικότερα.

Το 1978 διοργανώθηκε το πρώτο επιστημονικό συνέδριο για τον Εμφύλιο («Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950» με συμβολές που έβαλαν τέλος στην κυριαρχία των χρονικών (π.χ. «Το αντάρτικο» του Φοίβου Γρηγοριάδη ή «Οι καπετάνιοι» του Dominique Eudes). Η συστηματική μελέτη των βρετανικών και αμερικανικών αρχείων έθεσε την έρευνα του Εμφυλίου σε επιστημονικές βάσεις, απαξιώνοντας τη διαδεδομένη ώς τότε αντίληψη περί ξενοκίνητου ΚΚΕ με αποκλειστική ευθύνη για τον Εμφύλιο. Γι’ αυτό άλλωστε και η έρευνα χαρακτηρίστηκε τότε, και υπήρξε πράγματι, «αναθεωρητική». Η ορθή, όμως, απομάκρυνση από τη μυθολογία των νικητών οδήγησε, στα χρόνια που ακολούθησαν, σε ορισμένες υπερβολές, όπως η περιγραφή του ΚΚΕ ως ένα αγγελικό κόμμα που δεν επιθυμούσε τίποτα παραπάνω από την ειρηνική συνύπαρξη με τους αντιπάλους του και σχεδόν απεχθανόταν την εξουσία· ένα κόμμα, δηλαδή, πιο σχετικό με τον Γκάντι παρά με τον Στάλιν!

Το δεύτερο άλμα έγινε το 1994, όταν κυκλοφόρησε το «Στην Ελλάδα του Χίτλερ» του Mark Mazower, ένα έργο που μετακίνησε με επιτυχία την ερευνητική ατζέντα από τις ελίτ στις μάζες, αναδεικνύοντας τις ρίζες του Εμφυλίου στην περίοδο της Κατοχής και απαγκιστρώνοντας την έρευνα από στείρα ερωτήματα που είχαν πιο πολύ σχέση με τις μεταφυσικές ανησυχίες της Αριστεράς απ’ ό,τι με τις επιταγές της έρευνας. Το βιβλίο αυτό άνοιξε ένα τεράστιο πεδίο κοινωνιολογικών ερωτημάτων για τη μορφή και το περιεχόμενο της κυριαρχίας των αντίπαλων συνασπισμών και τη συμπεριφορά των «απλών ανθρώπων». Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και η «Ορθοκωστά» του Θανάση Βαλτινού, ένα μυθιστόρημα για τον κατοχικό εμφύλιο στη Πελοπόννησο, που έθεσε με λογοτεχνικό τρόπο αντίστοιχα θέματα και του οποίου η επιρροή αποδείχθηκε εκ των υστέρων σημαντικότατη.

Το τρίτο άλμα έγινε στη διετία 1999-2000, περίοδο κατά την οποία διοργανώθηκε πλήθος επιστημονικών συνεδρίων για τον Εμφύλιο. Το 2000 πραγματοποιήθηκε και η πρώτη ημερίδα του «Δικτύου για τη Μελέτη των Εμφυλίων» στη Θεσσαλονίκη. Μια πλειάδα νέων ερευνητών προέκρινε την τοπική ιστορία, την εστίαση στα κίνητρα των ανθρώπων και την ανάδειξη μιας «ευαίσθητης» θεματολογίας όπως ο δωσιλογισμός ή η βία. Η επιτυχία του Δικτύου (διοργανώθηκαν έκτοτε εννέα ετήσια συνέδρια και πλήθος άλλων εκδηλώσεων και εκδόσεων) προκάλεσε την έντονη αντίδραση μερίδας ιστορικών και δημοσιογράφων που δυσανασχέτησαν δημόσια από τον «αγενή» δυναμισμό της νέας γενιάς ερευνητών. Ο όρος «αναθεωρητισμός» επανήλθε στο προσκήνιο, ως ύβρις αυτή τη φορά.

Πλούτος τεκμηρίων

Από το 1979 και μετά απαντήθηκαν πολλά ερωτήματα. Γνωρίζουμε πλέον πολλά για την αλληλουχία των αποφάσεων των αντίπαλων πολιτικών ηγεσιών σε κρίσιμες καμπές, τις προθέσεις τους, αλλά και τις παρανοήσεις τους, ενώ ξεφύγαμε από τη συνωμοσιολογική ανάγνωση της Ιστορίας. Διαπιστώθηκε πως διαδεδομένοι ισχυρισμοί δεν είχαν βάση, όπως π.χ. πως ο δωσιλογισμός υπήρξε υπόθεση μιας «δράκας μαυραγοριτών», πως η ένταξη στο ΕΑΜ είχε ταξική (ή, έστω, οικονομική) βάση και εξέφραζε ένα αντίστοιχα «ριζοσπαστικό» ατομικό προφίλ ή πως ο Εμφύλιος ξεκίνησε το 1946 ως αποτέλεσμα της «λευκής τρομοκρατίας» και της βρετανικής πολιτικής. Εξερευνήθηκαν συστηματικά οι εθνοτικές διαστάσεις της εμφύλιας σύγκρουσης, οι δυναμικές της βίας και οι παράμετροι της συμμετοχής των ανθρώπων στους αντίπαλους συνασπισμούς. Στην πρόοδο αυτή συνέβαλε ο πλούτος των τεκμηρίων. Ο αποχαρακτηρισμός των αρχείων της βρετανικής SOE φώτισε την ανάδειξη του ΕΛΑΣ σε κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στον χώρο της αντίστασης η συστηματική μελέτη των γερμανικών αρχείων οδήγησε σε μια πληρέστερη αντίληψη για τη δομή της Κατοχής η έρευνα του τμήματος του αρχείου του ΚΚΕ που διασώζεται στα ΑΣΚΙ συνέβαλε στη σαφέστερη αποτίμηση των προθέσεων του ΚΚΕ (π.χ. έκθεση Μακρίδη) και της φύσης της εαμικής εξουσίας στο τοπικό επίπεδο (μέσα από τις διαφωτιστικές εκθέσεις των ίδιων των στελεχών της), ενώ οδήγησε και στη μελέτη της σύντομης αλλά κρίσιμης περιόδου της «εαμοκρατίας» (Σεπτέμβριος 1944 - Μάρτιος 1945) όταν η Ελλάδα γνώρισε μια ιδιότυπη κομμουνιστική διακυβέρνηση, η συνεχιζόμενη μελέτη των αρχείων των χωρών του σοβιετικού μπλοκ οδηγεί σε μια ριζική επανεκτίμηση της δομής, λειτουργίας και υποστήριξης του «Δημοκρατικού Στρατού» και της λειτουργίας του ΚΚΕ εκτός Ελλάδας· τα πλούσια κρατικά στρατιωτικά, δικαστικά και τοπικά τεκμήρια που έγιναν διαθέσιμα τα τελευταία χρόνια κυρίως μέσω των ΓΑΚ επιτρέπουν τη μελέτη της λειτουργίας των κρατικών μηχανισμών, καθώς και την καταγραφή των εμφυλίων συγκρούσεων ακόμα και στο επίπεδο του χωριού, έργο που συμπληρώνουν οι προφορικές πηγές.

Χωρίς συγκριτικές μελέτες

Όπως είναι φυσικό, παραμένουν αρκετά ερωτήματα. Απουσιάζουν, για παράδειγμα, κομμάτια του παζλ των αποφάσεων του ΚΚΕ, ενώ διαθέτουμε ακόμη λίγες συστηματικές αναλύσεις για τη σχέση (ή όχι) των προπολεμικών κοινωνικών και πολιτικών αντιθέσεων με τις εμφύλιες συγκρούσεις. Παραμένουν επίσης σημαντικά πραγματολογικά κενά. Τέλος, ο Εμφύλιος εξακολουθεί να ερευνάται αποκομμένος από άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις: απουσιάζουν δηλαδή οι αναγκαίες συγκριτικές μελέτες.

Το μείζον, ίσως, αναπάντητο ερώτημα αφορά την κληρονομιά του Εμφυλίου και τον τρόπο με τον οποίο η ιστορία του διατρέχει την κοινωνία. Από τη μία, ο Εμφύλιος έχει πλέον αποσυνδεθεί οριστικά από την πολιτική. Από την άλλη όμως, εξακολουθούν να αναπαράγονται συστηματικά μύθοι και κλισέ που έχουν τελείως απαξιωθεί επιστημονικά. Αντίθετα από χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία όπου η ιστορική έρευνα διαχέεται στο ευρύτερο κοινό, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στη χώρα μας, τουλάχιστον όχι ακόμη. Για του λόγου το αληθές αρκεί κανείς να διατρέξει πρόσφατα εκλαϊκευτικά έργα, όπως η Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000 (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα), η Ιστορία των Ελλήνων (εκδόσεις Δομή) και η Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα (εκδόσεις Βιβλιόραμα) όπου θα συναντήσει μπόλικα αναμασήματα της προπαγάνδας του ΚΚΕ της δεκαετίας του ’40. Η ιστοριογραφία αγγίζει τα όρια της αγιογραφίας όταν σοβαροί, υποτίθεται, πανεπιστημιακοί ταυτίζουν την εθνική αντίσταση με το ΕΑΜ, υποστηρίζουν πως η απόφαση των ανθρώπων της εποχής να ενταχθούν στην Αριστερά ήταν «μια ηθική επιλογή», και ισχυρίζονται είτε πως η βία υπήρξε μονοπώλιο της μιας πλευράς είτε πως η αριστερή βία δεν είχε καμιά απολύτως επίπτωση στις εξελίξεις.

Το κεντρικό, λοιπόν, αναπάντητο ερώτημα αφορά στην ύπαρξη και διάρκεια της αντίληψης που θεωρεί πως η αποστασιοποίηση από τα γεγονότα της εποχής είναι αδύνατη, πως η ιστορία της δεκαετίας του ’40 δεν επιδέχεται διορθώσεις και αναθεωρήσεις και πως εκείνες που τελικά επιχειρούνται είναι πολιτικά ύποπτες και ηθικά απαράδεκτες. Πρόκειται, βέβαια, για ένα ευρύτερο πρόβλημα που χαρακτηρίζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία στέκεται απέναντι στο ίδιο της το παρελθόν και που σχετίζεται άμεσα με τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η ορθολογική και κριτική σκέψη στη χώρα μας.

 Πηγή

Ενδιαφέροντα στοιχεία για την "εθνική εισφορά" που είχαν επιβάλλει οι κομμουνιστές το 1943-44

Τον Απρίλιο του 1944 η λεγόμενη κυβέρνηση του βουνού, η ΠΕΕΑ, πλήρως ελεγχόμενη απ΄τους κομμουνιστές, ανακοίνωσε  τις νομοθετικές της πράξεις. Μία από αυτες ήταν η πράξη 22 που επέβαλλε την λεγόμενη "εθνική εισφορά" (υποχρεωτική εισφορά μέρους της παραγωγής του καθενός στους κομμουνιστές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ) και παράλληλα τιμωρούσε  τους παραβάτες με μεγάλα πρόστιμα και βαριές ποινές. Η πράξη 22 βρίσκεται καταγεγραμμένη στα "Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης" (εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1981, 2ος τόμος, σελ.71-81).

 Το άρθρο 13 της συγκεκριμένης πράξης έστελνε στο στρατοδικείο αυτούς που δεν δήλωναν το πραγματικό ποσό των προϊόντων τους ή παρέλειπαν να κάνουν δήλωση. Εκεί κινδύνευαν με φυλάκιση μέχρι πέντε χρόνια, ανάλογα με την σοβαρότητα της παράβασης, και σε επιβαρυντικές περιπτπώσεις ακόμα και με την ποινή του θανάτου.

 Το άρθρο 14 της ίδιας πράξης αναφέρει μεταξύ άλλων ότι "αυτός που αντιδρά ή οπωσδήποτε παρεμποδίζει την εφαρμογή της πράξης αυτής, θεωρείται σαν συνεργαζόμενος με τους κατακτητές  και παραπέμπεται στο στρατοδικείο για να δικαστεί σαν ένοχος εσχάτης προδοσίας"

 Το άρθρο 15 λέει ότι η επιτροπή βεβαίωσης της εισφοράς μπορεί να ζητήσει την συνδρομή "όλων των πολιτών που υποχρεούνται γρήγορα, πρόθυμα και απροφάσιστα να βοπηθήσουν στο έργο της βεβαίωσης, είσπραξης, αποθήκευσης, μεταφοράς και γενικά διαχείρισης της εισφοράς. Η ΕΤΑ (σ.σ: Επιμελητεία Του Αντάρτη) δικαιούται να ζητήσει την χρησιμοποίηση σάκκων, δοχείων κάθε λογής, αποθηκών, μεταφορικών μέσων κτλ και οι ιδιοκτήτες τους υποχρεούνται πρόθυμα και απροφάσιστα να θέσουν στην διάθεση της τα πιο πάνω μέσα"
 Όταν δε τα μέλη της επιτροπής βεβαίωσης της εισφοράς "αμελούν ή παραβαίνουν τα καθήκοντά τους αππό ασυνειδησία, έχθρα, φιλία, συγγένεια, συμφέρον ή άλλη αιτία έχουν εκτός από την αστική ευθύνη και ποινική ευθύνη και δικάζονται από το στρατοδικείο. Οι ένοχοι τιμωρούνται με φυλάκιση ίσαμε 5 χρόνια ειρκτή, δεσμά και ανάλογα με την βαρύτητα της παράβασης, και σε επιβαρυντικές περιπτώσεις με θάνατο"

 Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά του καθεστώτος που είχαν επιβάλλει οι κομμουνιστές στις ορεινές περιοχές που ήλεγχαν τον τελευταίο χρόνο της Κατοχής. Με το έτσι θέλω επέβαλλαν στους χωρικούς να τους δίνουν μέρος της σοδειάς τους. Όποιος δεν συμμορφωνόταν πλήρως με αυτήν την διαταγή, χαρακτηριζόταν ως προδότης και κινδύνευε με εκτέλεση.
Αυτή η αυστηρότητα των ποινών είναι ενδεικτική της "προθυμίας" με την οποία οι χωρικοί έδιναν αυτήν την εθνική εισφορά στους κομμουνιστές.

 Η υπόθεση της "εθνικής εισφοράς" καταδεικνύει ότι η ντε φάκτο εξουσία που είχε εγκαθιδρύσει το ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στο βουνό ήταν ένας στυγνός καταπιεστικός μηχανισμός σταλινικού τύπου όπου κάθε αντιφρονούντας κινδύνευε  ανα πάσα στιγμή με διαπόμπευση και θάνατο.



Πηγή:
"ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΟΠΛΑ" του Άγι Στίνα, σελ.116-8

Οι διώξεις του Τσολάκογλου κατά των μεταξικών

Ένα από τα πρώτα μελήματα της κατοχικής κυβέρνησης του στρατηγού Τσολάκογλου ήταν η δίωξη οποιουδήποτε συνδεόταν με το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου. Ουσιαστικά  μετά τον θάνατο του Ιωάννη Μεταξά στις 29/01/1941 και την δυσμενή τροπή του ελληνογερμανικού πολέμου τον Απρίλιο του ίδιου έτους, το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου είχε πρακτικά καταρρεύσει.

  
 Ο Τσολάκογλου προχώρησε στην δίωξη και σύλληψη υπουργών του μεταξικού καθεστώτος κατηγορώντας τους για δοσιλογισμό (!!!) και διαφθορά.
  Συνελλήφθησαν οι υπουργοί Οικονόμου, Ταμπακόπουλος, Νικολαϊδης, Αρβανίτης, Κυρίμης, Αλιβιζάτος, Μαυρουδής, Παπαδήμας, Παπαβασιλείου, Οικονομάκος, Ζαφειρόπουλος, Σπέντζας, Πολυζωγόπουλος, Δουρέντης, Κριμπάς, Μπουρμπούλης. Επίσης συνελήφθη και ο στρατηγός Παπαγός, κατόπιν επιμονής του υπουργού Μπάκου με τον οποίο είχε πολύ κακές σχέσεις, ο αντισυνταγματάρχης Νόμπελης υπασπιστής τόσο του Μεταξά όσο και του Κορυζή, ο καθηγητής της Παντείου Ματζούφας επειδή ήταν γαμπρός του Μεταξά και πολλοί άλλοι.

  Μετά την σύλληψή τους ορίστηκε 20μελή ανακριτική επιτροπή για να αναλάβει την δίωξη των αποκαλούμενων "καταχραστών της 4^ης Αυγούστου". Οι δίκες δεν έγιναν ποτέ κατόπιν γερμανικών πιέσεων αφού υπήρχε το ενδεχόμενο να προκληθούν αντιδράσεις, αφού δεν υπήρχαν συγκεκριμένα στοιχεία σεβάρος των συλληφθέντων.

 Παράλληλα με διάταγμα καταργήθηκε η συνταξιοδότηση της χήρας του Ιωάννη Μεταξά, έγιναν γενικότερες εκκαθαρίσεις μεταξικών απ'τον δημόσιο τομέα, διαλύθηκε η ΕΟΝ και κατασχέθηκε η περιουσία της.

Με αυτόν τρόπο ο Τσολάκογλου χάραξε μία σαφή διαχωριστική γραμμή μεταξύ της κυβέρνησής του και του μεταξικού καθεστώτος. Μία αντίστοιχα αρνητική στάση κράτησε και απέναντι στον βασιλιά Γεώργιο, κάτι που ήταν φυσιολογικό αφού ο μονάρχης στήριζε -επιφανειακά τουλάχιστον- το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου.

  
Το ερώτημα είναι: Για ποιον λόγο ο Τσολάκογλου κράτησε αυτήν την στάση;

  
 - Ενδεχομένως ο Τσολάκογλου να πίστευε ότι αυτή η αντιμεταξική του στάση θα ικανοποιούσε τους Γερμανούς αφού εκείνοι ήξεραν πολύ καλά ότι το μεταξικό καθεστώς παρά τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του ήταν σταθερά προσανατολισμένο προς την Αγγλία, συνεπώς θα τους βόλευε να ξεριζωθεί οτιδήποτε είχε απομείνει από αυτό. Προφανώς ο Τσολάκογλου θα ήθελε να φανεί αρεστός στους Γερμανούς, ώστε να μπορέσει να βρει θετική ανταπόκριση σε άλλα ζητήματα.
 - Ο Τσολάκογλου με την πρωτοβουλία του για σύναψη ανακωχής με τους Γερμανούς τον Απρίλιο του 1941, είχε ήδη διαφοροποιηθεί ολοκληρωτικά απ’την επίσημη κυβερνητική γραμμή που υπαγόρευε την (άσκοπη) συνέχιση του πολέμου. Συνεπώς η ρήξη του με τους πρώην κυβερνώντες (βλ. βασιλιάς και κατάλοιπα του καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου αφού ο Μεταξάς είχε ήδη πεθάνει) ήταν ήδη δεδομένη. Στα "Απομνημονεύματά" του όπου περιγράφει με λεπτομέρειες την επιτελική του δράση στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, είναι σαφής η δυσαρέσκειά του για την πολιτικοστρατιωτική ηγεσία.

 - Μετά από μία καταστροφή, ο λαός ψάχνει πάντα αποδιοπομπαίους τράγους. Και αυτοί συνήθως είναι οι πρώην κυβερνώντες, εφόσον το καθεστώς τους έχει καταρρεύσει. Έτσι μετά την κατάληψη της Ελλάδας απ΄τους Γερμανούς και την έναρξη της Κατοχής, οι πιο εύκολοι στόχοι για να τους φορτωθούν οι ευθύνες των δεινών ήταν οι αξιωματούχοι του μεταξικού καθεστώτος. Ο Τσολάκογλου πιθανόν να πίστευε ότι με το να στρέψει  τα βέλη εναντίον τους θα εναρμονιζόταν με την λαϊκή βούληση και έτσι θα γινόταν περισσότερο αρεστός στον κόσμο.

 Όποια και να ήταν τα κίνητρα του Τσολάκογλου, το αδιαμφισβήτητο ιστορικό γεγονός είναι ότι η κυβέρνησή του όχι μόνο δεν μπορεί να θεωρείται σαν συνέχεια του καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου, αλλά απεναντίας ήταν σφόδρα αντιμεταξική.
  Το αν ο Τσολάκογλου έπραξε σωστά ή όχι στο συγκεκριμένο ζήτημα, επαφίεται στην κρίση του καθενός.

Πηγές:

 "Ήρωες και προδότες στην κατοχική Ελλάδα" του Τάσου Κοντογιαννίδη, σελ.176-8
 " Κατοχή, γερμανική πολιτική διοίκηση στην κατεχόμενη Ελλάδα 1941-1944" του Αννίβα Βελλιάδη, σελ.63
"Φως εις το σκότος της Κατοχής" του Νίκου Αντωνακέα, σελ.25-7

Μία λιγότερο γνωστή δολιοφθορά της ΠΕΑΝ εναντίον της γερμανόφιλης οργάνωσης ΟΕΔΕ

 Στην κατοχική Αθήνα λειτουργούσαν κάποιες μικρές γερμανόφιλες οργανώσεις. Η πιο γνωστή ήταν η ΕΣΠΟ που δέχτηκε ισχυρό πλήγμα με την καταστροφή των γραφείων της από βόμβα που έβαλαν μέλη της ΠΕΑΝ. Έχουμε αναφερθεί σχετικά εδώ.
 Μια λιγότερη γνωστή και σαφώς μικρότερου βεληνέκους  ήταν η Οργάνωση Εθνικών Δυνάμεων Ελλάδας, γνωστότερη ως ΟΕΔΕ. Αρχηγός της ήταν κάποιος Παντελόγλου και βασική της δραστηριότητα ήταν η στρατολόγηση πρακτόρων για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. Τα μέλη της ΟΕΔΕ ήταν εφοδιασμένα με γερμανικές ταυτότητες και αποτελούσαν τμήμα του γερμανικού δικτύου αντικατασκοπείας. Τα πρώτα γραφεία της ήταν στην οδό Κατακουζηνού στην πλατεία Κάνιγγος. Διατηρούσε γραφεία και στον Πειραιά.

 Αυτή την οργάνωση, η ΠΕΑΝ σε συνεργασία με την οργάνωση Όμηρος αποφάσισε ότι έπρεπε να την χτυπήσουν. Ο επικεφαλής της ΠΕΑΝ, Κώστας Περρίκος ανέθεσε την αποστολή στον Αντώνη Μυτιληναίο που διάλεξε για βοηθούς του τον Τάκη Μιχαηλίδη και τον Νίκο Μούρτο.

 Το εγχείρημα ορίστηκε για τις 22/08/1942. Η βόμβα κατασκευάστηκε στο σπίτι της Ιουλίας Μπίμπα, και ήταν κρυμμένη σε ένα πακέτο μικρών διαστάσεων. Τα γραφεία της ΟΕΔΕ ήταν σε ισόγειο και ήταν άδεια από κόσμο την μέρα εκείνη.
 Οι τρεις πεανίτες πλησίασαν τα γραφεία και σταμάτησαν έξω από αυτά. Ο Μυτιληναίος πήρε το πακέτο και άναψε το φυτίλι με σπίρτο. Έσπασε το τζάμι της πόρτας και πέταξε μέσα το πακέτο. Ένας περίοικος τους αντιλήφθηκε και τους φώναξε, αλλά αυτοί απομακρύνθηκαν σιωπηρά. Λίγο μετά ακούστηκε η έκρηξη.
 Τα γραφεία υπέστησαν μεγάλες ζημιές. Το εσωτερικό καταστράφηκε ολοσχερώς. Τα γραφεία της ΟΕΔΕ μεταφέρθηκαν αργότερα στην διασταύρωση Εμμανουήλ Μπενάκη και Ακαδημίας.

 Το χτύπημα κατά της ΟΕΔΕ ουσιαστικά ήταν το προοίμιο της πολύ πιο εντυπωσιακής ανατίναξης των γραφείων της ΕΣΠΟ λίγες εβδομάδες μετά.


Πηγές:
"ΠΕΑΝ - Οι βομβιστές της ελευθερίας" του Στάθη Τουρνάκη σελ. 24-25
 "Η Μαύρη Σκιά στην Ελλάδα" του Ιάκωβου Χονδροματίδη, σελ.66-67

"Γιάφκα": ρώσικη λέξη μπολσεβίκικης ορολογίας.

 Αφού το θέμα της τρομοκρατίας είναι ξανά στην επικαιρότητα με την σύλληψη του αναρχοαριστερού (αναρχοαριστερός τρομοκράτης; τι πρωτότυπο!!) Τάσου Θεοφίλου, εκτελεστή της Πάρου, ευκαιρία είναι να δούμε από που προέρχεται η λέξη γιάφκα.
 Μία λέξη που κατ'επανάληψη χρησιμοποιείται σε ζητήματα σχετικά με τους τρομοκράτες και τα οπλοστάσιά τους. Δεν πρόκειται περί νεολογισμού ούτε περί λεξιπλασίας, ούτε βέβαια είναι ελληνικής προέλευσης.

 Την απάντηση στην προέλευση της λέξης "γιάφκα" την έχει δώσει ο ελασίτης Θανάσης Μητσόπουλος στο παρακάτω απόσπασμα:

"Το 30ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ" του Θαν.Μητσόπουλου, σελ.345

στο ίδιο, σελ.346

 Ο "Παπούς" που αναφέρεται ήταν ο στρατιωτικός διοικητής του 30ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, αντισυνταγματάρχης Φώτης Ζησόπουλος, και ο οποίος ως μη-κομμουνιστής δεν γνώριζε τι σήμαινε η λέξη γιάφκα.
 
 Οι κομμουνιστές της Ελλάδας μες στην άκρατη σοβιετολαγνεία τους υιοθέτησαν μία ρώσικη λέξη μπολσεβίκικης ορολογίας την οποία χρησιμοποιούσαν και στο ελασίτικο αντάρτικο.
  Αυτή η σοβιετογενής "παράδοση" συνεχίστηκε και μεταπολεμικά, μέχρι την μεταπολίτευση οπότε και ξεκίνησε η αριστερή και αναρχοαριστερή τρομοκρατία. Τότε μαθεύτηκε σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα η λέξη "γιάφκα", όχι μόνο ως σημείο συνάντησης αλλά και ως χώρος αποθήκευσης υλικού των τρομοκρατικών οργανώσεων.