Το κάλεσμα του Ζέρβα προς τον Βελουχιώτη να σταματήσει ο εμφύλιος και να πολεμήσουν από κοινού τον κατακτητή

 Είχαμε δει εδώ την προσπάθεια του υπαρχηγού του Ζέρβα, Κομνηνού Πυρομάγλου να πείσει τον Βελουχιώτη και τον καπετάνιο Κόζιακα να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να χτυπήσουν μαζί τους Γερμανούς που διεξήγαγαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις τότε στην Ήπειρο.

 Είχαμε επίσης δει εδώ την κίνηση καλής θέλησης του Ζέρβα να απελευθερώσει τον συλληφθέντα, απ'τις πρώτες μέρες των εχθροπραξιών μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, στρατιωτικό διοικητή του 3/40 συντάγματος του ΕΛΑΣ, Γεράσιμο Μαλτέζο και να τον επανεξοπλίσει προκειμένου να πολεμήσουν τον κατακτητή.

Τόσο η προσπάθεια του Πυρομάγλου όσο και η κίνηση καλής θέλησης του Ζέρβα έπεσαν στο κενό. Οι ελασίτες ήταν αδιάλλακτοι καθώς το πρώτιστο μέλημά τους ήταν η διάλυση του ΕΔΕΣ και όχι ο αντιστασιακός αγώνας. Ο δε Μαλτέζος όχι μόνο αθέτησε την υπογραφή που έβαλε στο σύμφωνο συνεργασίας με τον Ζέρβα κατά των Γερμανών, αλλά δεν δίστασε να ξαναστραφεί κατά των ανταρτών του ΕΔΕΣ στην Νεράιδα.

 Συμπληρωματικά στις δύο παραπάνω αναρτήσεις, παρατίθεται παρακάτω:

α) η ανακοίνωση του γενικού αρχηγείου του ΕΔΕΣ που αναφερόταν στην σύλληψη του Μαλτέζου-Τζουμερκιώτη:

           "Η Εθνική Αντίστασις των Ελλήνων 1941-45" του Στυλιανού Χούτα, σελ.430

 και β) το μήνυμα που απέστειλε ο Ζέρβας στον Βελουχιώτη και τον Κόζιακα με το οποίο τους ενημέρωνε γα την απελευθέρωση του Μαλτέζου και τους ξανακαλούσε να ενώσουν τις δυνάμεις τους κατά των Γερμανών:

        "Η Εθνική Αντίστασις των Ελλήνων 1941-45" του Στυλιανού Χούτα, σελ.432-3

  
 Φυσικά, και αυτή η έκκληση του Ζέρβα έπεσε στο κενό. Όπως έγινε και με οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια συνεννόησης. Υπενθυμίζουμε εδώ την προσπάθειά του να μην γενικευτεί η σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ τον Μάιο του 1943.
 Αναμφίβολα, η ευθύνη για την συνέχιση του εμφύλιου σπαραγμού (που συνεχίστηκε ως τον Φεβρουάριο 1944, οπότε και σταμάτησε προσωρινά) μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ δεν βαραίνει τους εδεσίτες που πρότειναν, με έργα και λόγια, συμπόρευση κατά των κατακτητών, αλλά τους αδιάλλακτους κομμουνιστές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

Γιατί ο ΕΛΑΣ δεν κατέλαβε την Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944 - μέρος Β'

 συνέχεια από εδώ

  Ας δούμε τώρα και την άποψη στελεχών του ΚΚΕ όσον αφορά την μη-κατάληψη της Αθήνας αμέσως μετά την Απελευθέρωση.

 Ο Γιάννης Ιωαννίδης, οργανωτικός γραμματέας του ΚΚΕ, έγραφε:
 "Δεν μπήκε ζήτημα να καταγγείλουμε την συμφωνία της Καζέρτα. Καταγγείλαμε το ένα (σ.σ: εννοεί την συμφωνία του Λιβάνου), τους ξαναστείλαμε (σ.σ: τελικώς την αποδέχτηκαν και πήραν υπουργεία στην κυβέρνηση Παπανδρέου), να καταγγείλουμε τώρα και το άλλο; Δεν θα 'ταν πια σοβαρό. Παίζεις δηλαδή; Τότε θα ήταν χειρότερα ακόμα. Τουλάχιστον τώρα τους αποκοίμιζες και λιγάκι, ότι δεν θα αντιμετωπίσουν αμέσως πολεμική ενέργεια του ΕΛΑΣ εναντίον τους. Αυτό μας έδινε και καιρό να οργανωθούμε καλύτερα να κάνουμε τον εθνικό στρατό, να κάνουμε καλύτερα την δουλειά μας." [1]



"Στην συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου (σ.σ: παραμονές της αποχώρησης των Γερμανών απ΄την Αθήνα) συζητήσαμε πρώτα πρώτα το τι θα κάναμε τώρα. Είπαμε ότι θα πάμε στις συνοικίες και θα οργανώσουμε καλά τον ΕΛΑΣ της Αθήνας, να μπάσουμε μέσα και άλλα όπλα για να τον εξοπλίσουμε καλύτερα" [2]

 "Ο προσανατολισμός δυνάμεων προς την Αθήνα έγινε με διαταγή και του Γ.Σ του ΕΛΑΣ και η προσπάθεια να μπάσουμε μέσα όπλα ή να αγοράσουμε κτλ έγινε. Ο τρόπος που έπρεπε να ενεργήσουμε για να αγκαλιάσουμε όλη την Αθήνα και να την έχουμε στα χέρια μας ακολουθήθηκε και το πετύχαμε και αυτό." [3]


 Επίσης ο Ανδρέας Τζήμας, μέλος του Π.Γ του ΚΚΕ που διετέλεσε και μέλος της ηγετικής τριανδρίας του ΕΛΑΣ και κατόπιν σύνδεσμος του ΕΛΑΣ στον Τίτο, έγραφε σε  έκθεσή του σχετικά με το θέμα:
 "Από την άλλη, με τις δικές μας αναγκαστικές παραχωρήσεις δεν δώσαμε την μάχη με τους Άγγλους πρόωρα, πράγμα που μας εξασφάλισε από πολλούς πολιτικούς κινδύνους" [4]
 


 Φαίνεται λοιπόν απ΄τους ισχυρισμούς κορυφαίων κομμουνιστών ότι υπήρχαν δύο πολύ σημαντικοί λόγοι που δεν επιχείρησαν την κατάληψη της Αθήνας τον Οκτώβριο του 1944:
 - Αν το έκαναν, θα ισοδυναμούσε με ευθεία καταγγελία της συμφωνίας της Καζέρτα που είχαν συνυπογράψει μερικές μέρες πριν. Κάτι τέτοιο θα τους γελοιοποιούσε πολιτικά, ειδικά μετά τα ήξεις-αφήξεις όσον αφορά την στάση τους απέναντι στην συμφωνία του Λιβάνου και θα είχε δυσμενείς πολιτικές συνέπειες τόσο στο εσωτερικό όσο -κυρίως- στο εξωτερικό.
 - Σύμφωνα με τον Ιωαννίδη, πίστευαν πως δεν είχαν την επιχειρησιακή δυνατότητα για κάτι τέτοιο, αμέσως μετά την Απελευθέρωση. Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας δεν ήταν έτοιμος για μία τέτοια επιχείρηση αφού υστερούσε σε οπλισμό. Αυτό το τελευταίο κολλάει και με τους ισχυρισμούς των Βρετανών που είδαμε στο πρώτο μέρος του άρθρου. Σύμφωνα με αυτούς, οι κομμουνιστές περίμεναν -λανθασμένα- άφιξη ισχυρών βρετανικών μονάδων τον Οκτώβριο του 1944, με τις οποίες δεν επιθυμούσαν φυσικά να συγκρουστούν, ιδιαίτερα απ΄την στιγμή που ο ΕΛΑΣ της Αθήνας ήταν αδύναμος. Από την στιγμή που κατάλαβαν ότι οι βρετανικές δυνάμεις ήταν μικρές, ξεκίνησαν την προετοιμασία για την σύγκρουση προσπαθώντας παράλληλα να επιδείξουν ένα νομοταγές προσωπείο προκειμένου να ξεγελάσουν τους Άγγλους.


 Πέραν αυτών υπήρχε τότε και ο σοβιετικός παράγοντας.
 Τις μέρες της Απελευθέρωσης, ο Τσώρτσιλ βρισκόταν στην Μόσχα για συνομιλίες με τον Στάλιν σχετικά με τις ζώνες επιρροής στα Βαλκάνια. Αυτό προφανώς το γνώριζε ο συνταγματάρχης Ποπώφ που ήταν τότε στην Ελλάδα ως εκπρόσωπος της σοβιετικής στρατιωτικής αποστολής που έδρευε στην Γιουγκοσλαβία.
 Είχαμε δει εδώ ότι εκείνες τις μέρες του Οκτωβρίου του '44 ο Ποπώφ βρισκόταν μαζί με την ηγεσία του ΚΚΕ και του ΕΛΑΣ λίγο έξω απ΄την Άμφισσα όπου έβλεπαν μαζί τους Γερμανούς να αποχωρούν ανενόχλητοι.

Ο αριστερός συγγραφέας Ντομινίκ Εντ αναφέρει ότι:

 " Ένας αγγελιοφόρος φτάνει αναψοκοκκινισμένος:
 - Η Αθήνα είναι ελεύθερη!
   Σε άλλες περιστάσεις το νέο θα προκαλούσε έκρηξη χαράς. Τώρα γύρω στο τραπέζι όλα τα πρόσωπα είναι απολιθωμένα." [5]

και παρακάτω:

  "-Τότε λοιπόν μπορούμε να μπούμε στην Αθήνα
   - Δεν θα μπείτε στην Αθήνα, απαντά ο Σιάντος. Μείνετε εδώ και περιμένετε τις διαταγές του Γενικού Επιτελείου.
 Ούτε μια κίνηση δεν ζωντανεύει το πρόσωπο του Ποπώφ." [6]


 Το λογικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι εκεί ο Ποπώφ συνέστησε στον Σιάντο να μην μπούν στην Αθήνα και να τηρήσουν την υπογραφείσα συμφωνία της Καζέρτα. Ο Σιάντος, σοβιετόδουλος όπως όλοι οι κομμουνιστές τότε, υπάκουσε και έτσι οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ του βουνού (κατα πολύ ισχυρότερος απ΄τον ΕΛΑΣ της Αθήνας) δεν μπήκαν στην Αθήνα. 
 Ο Ποπώφ προέβη σε αυτήν την κίνηση προκειμένου να μην τορπιλιστεί η διάσκεψη της Μόσχας μεταξύ Στάλιν-Τσώρτσιλ απ΄την οποία οι Σοβιετικοί προσδοκούσαν πολλά οφέλη, όπως και έγινε.
 Είναι σίγουρο ότι αν ο ΕΛΑΣ του βουνού έμπαινε με το έτσι θέλω στην Αθήνα και την καταλάμβανε πραξικοπηματικά τότε αυτό θα εξόργιζε τον Τσώρτσιλ και θα έπληττε σοβαρά τις αγγλο-σοβιετικές σχέσεις και κατ'επέκταση όλη την αντι-γερμανική συμμαχία.
 Ο Ποπώφ απαγορεύοντας ουσιαστικά στον ΕΛΑΣ να μπει στην Αθήνα, εξασφάλισε την ομαλή εξέλιξη της διάσκεψης της Μόσχας, ενεργώντας προφανέστατα κατ'εντολή του Στάλιν.


Όλοι οι παραπάνω λόγοι που εξετέθησαν στα δύο μέρη της ανάρτησης, εξηγούν ικανοποιητικά γιατί οι κομμουνιστές δεν επιχείρησαν την κατάληψη της Αθήνας τον Οκτώβριο του 1944.
 Άποψη του γράφοντος είναι ότι αυτό που έπαιξε τον σπουδαιότερο ρόλο ήταν η στάση του Ποπώφ και κατ'επέκταση του Στάλιν. Αν οι Σοβιετικοί δεν ενδιαφέρονταν να διατηρήσουν ομαλές τις σχέσεις τους με τους Βρετανούς, και έδιναν το ελεύθερο στον ΕΛΑΣ να καταλάβει την Αθήνα τον Οκτώβριο, είναι παραπάνω από σίγουρο ότι οι κομμουνιστές θα το επιχειρούσαν.
 Δεν δίστασαν άλλωστε να το επιχειρήσουν δύο μήνες αργότερα στα δεκεμβριανά. Τότε δεν διακυβευόταν η εξέλιξη καμμίας κρίσιμης διάσκεψης όπως τον Οκτώβριο, αλλά και πάλι οι Σοβιετικοί τήρησαν μία μάλλον ουδέτερη στάση...


[1] "Αναμνήσεις" του Γ.Ιωαννίδη, σελ.296

[2] στο ίδιο, σελ.305
[3] στο ίδιο, σελ.307

[4] "Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία" του Γρ.Φαράκου, τόμος β' σελ.269

[5] "Οι καπετάνιοι" του Ντομινίκ Εντ, σελ.224

[6]  στο ίδιο, σελ.224

Γιατί ο ΕΛΑΣ δεν κατέλαβε την Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944 μέρος Α'

 Όπως ξέρουμε, στις 12 Οκτωβρίου 1944 οι Γερμανοί απεχώρησαν απ'την Αθήνα.
 Μεσολάβησε ένα "κενό" 6 ημέρων ως τις 18 Οκτωβρίου οπότε και κατέφτασε στην πρωτεύουσα η ελληνική κυβέρνηση της Μέσης Ανατολής με επικεφαλή τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, μαζί με μικρά βρετανικά στρατιωτικά τμήματα. Λίγες μέρες μετά, τον Νοέμβριο κατέφτασε και η 3η Ορεινή Ταξιαρχία, γνωστή και ως Ταξιαρχία του Ρίμινι.

 Με δεδομένη την πρόθεση του ΚΚΕ και του ελεγχόμενου από αυτό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, να καταλάβει την εξουσία (σχετικά έχει μιλήσει το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ Ανδρέας Τζήμας, βλ.εδώ), προξενεί εντύπωση η αδράνεια των κομμουνιστών αυτές τις κρίσιμες μεταβατικές μέρες. Θα μπορούσαν κάλλιστα να καταλάβουν την Αθήνα με δυνάμεις του ΕΛΑΣ, απαγορεύοντας έτσι πρακτικά την άφιξη της κυβέρνησης της Μέσης Ανατολής. Ή ακόμα θα μπορούσαν να κινήθουν κατά της κυβέρνησης Παπανδρέου μετά την άφιξή της, αφού εκείνη τον Οκτώβριο είχε πολύ μικρή στρατιωτική ισχύ.
 Έτσι, με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, θα γινόντουσαν κύριοι της πρωτεύουσας.
 Αυτό σε συνδυασμό με τον ολοκληρωτικό έλεγχο που είχαν επιβάλλει δια πυρός και σιδήρου στο μεγαλύτερο μέρος της περιφέρειας, θα τους καθιστούσε αυτομάτως μία ντε φάκτο κυβέρνηση της Ελλάδος.

 Το ερώτημα λοιπόν είναι: Γιατί αδράνησαν; Γιατί άφησαν αυτήν την μοναδική ευκαιρία τους να πάει χαμένη; Γιατί προτίμησαν να σεβαστούν τον όρο στην συμφωνία της Καζέρτα που απαγόρευε την είσοδο μονάδων του ΕΛΑΣ απ'την επαρχία στην πρωτεύουσα;


 - Μεταπολεμικά, πολλοί αριστεροί αρέσκονταν στην συνωμοσιολογία και την πρακτορολογία. Έλεγαν ότι η τότε ηγεσία του ΚΚΕ (π.χ. Σιάντος) ήταν πράκτορες των Άγγλων και γι'αυτό έδρασαν υπονομεύοντας τον ΕΛΑΣ, τόσο τον Οκτώβριο όσο και αργότερα στα δεκεμβριανά.

Τέτοιοι υπερβολικοί αναπόδεικτοι ισχυρισμοί αναμφίβολα στερούνται σοβαρότητας και ανήκουν στην σφαίρα της κομμουνιστικής αλληλοφαγωμάρας.


 - Αυτή η "νομιμοφροσύνη" του ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ τις μέρες της Απελευθέρωσης χρησιμοποιείται σαν επιχείρημα από πολλούς αριστερούς που προσπαθούν να αποδείξουν ότι το ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ δεν επιθυμούσε την κατάληψη της εξουσίας.

Φυσικά αυτό είναι γελοίος ισχυρισμός. Μία τυπική "νομιμοφροσύνη" μερικών εβδομάδων δεν σβήνει ούτε τα αίσχη του κατοχικού εμφυλίου που διέπραξαν οι κομμουνιστές, ούτε τις αποδεδειγμένες προθέσεις και προετοιμασίες του ΚΚΕ  (βλ.εδώ) για την κατάληψη της Αθήνας, ούτε την γενικότερη αφερεγγυότητά τους όσον αφορά την μη-τήρηση των συμφωνιών που υπέγραφαν.
 Άλλωστε, η συμφωνία της Καζέρτα παραβιάστηκε ρητώς απ΄τους κομμουνιστές στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης που κατελήφθη αυθαιρέτως απ΄τον ΕΛΑΣ μετά την αποχώρηση των Γερμανών [1].


 - Οι Άγγλοι πίστευαν ότι ο ΕΛΑΣ δεν κινήθηκε επειδή πίστευε -λανθασμένα- ότι θα κατέφταναν σημαντικές βρετανικές δυνάμεις, και όχι μικρά τμήματα:

Ο Έντ Μάγερς, πρώτος αρχηγός της εν Ελλάδι βρετανικής στρατιωτικής αποστολής το 1943, έλεγε :
 "Όλα δείχνουν ότι το ΕΑΜ πίστευε πως θα φέρναμε στην Ελλάδα τόσο ισχυρές δυνάμεις ώστε το πραξικόπημα θα ήταν αδύνατο. Το ΕΑΜ χρειάστηκε πρώτα να ανακαλύψει πρώτα τον περιορισμένο αριθμό των δυνάμεων αυτών και την αδυναμία των μέσων που διαθέταμε για να σκεφτεί ότι θα του δινόταν μια τρίτη ευκαιρία για την κατάληψη της εξουσίας" [2]

Το ίδιο ισχυριζόταν και ο Νίκολας Χάμμοντ, διάδοχος του Κρις Γουντχάουζ στην ηγεσία της συμμαχικής στρατιωτικής αποστολής το διάστημα Μάιος-Αύγουστος 1944:
 "Είχα διαβεβαιώσει τον στρατηγό Σκόμπυ στην Ιταλία ότι η απόβαση [των Βρετανών] δεν θα εμποδιζόταν [απ΄τον ΕΛΑΣ] κατά την δική μου εκτίμηση λόγω του ενδιαφέροντος του Σιάντου για το γόητρο της κινήσεως, ενώ στην ουσία πίστευε ότι οι συμμαχικές δυνάμεις θα ήταν μεγάλες και θα χρειαζόταν πολύς χρόνος μεταφοράς των βαρέων όπλων του ΕΛΑΣ απ΄τα βουνά με τα κάρα που τα έσερναν μουλάρια. [3]

 

Ο Χάμμοντ ισχυριζόταν επίσης ότι αυτός κατάφερε και έπεισε τον Σιάντο για το συγκεκριμένο θέμα:
 "Έκανα ότι μπορούσα για να τους κάνω να πιστέψουν ότι σημαντικές συμμαχικές δυνάμεις θα έφταναν στην Ελλάδα από την Ιταλία. Η μέθοδος μου ήταν να τους λέω την αλήθεια όπως την είχα καταλάβει δηλαδή ότι μόνο μία μικρή δύναμη θα μπορούσε να έρθει. Ο Σιάντος και οι φίλοι του πίστευαν ότι τους έλεγα ψέματα επειδή δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι έλεγα την αλήθεια". [4]

 Αυτή η θέση των Άγγλων αξιωματούχων έχει μία λογική βάση και δείχνει να εξηγεί ικανοποιητικά την "νομιμοφροσύνη" (ή αδράνεια) του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ τις κρίσιμες μέρες της Απελευθέρωσης.
 

  - Υπάρχει βέβαια και η παράμετρος των εθνικών οργανώσεων των Αθηνών που λίγες μέρες πριν την Απελευθέρωση είχαν ενισχυθεί με οπλισμό απ΄το στρατηγείο της Μέσης Ανατολής, όπως είχαμε δει εδώ. Ιστοριογράφοι τους ισχυρίζονταν ότι διέδωσαν την φήμη πως πήραν πολύ περισσότερα όπλα απ'όσα είχαν πάρει στ'αλήθεια, και αυτό συγκράτησε προσωρινά τους κομμουνιστές. [5]

Ίσως αυτός ο ισχυρισμός των αθηναίων αντιστασιακών να έχει κάποια δόση αλήθειας, αν και πιθανότατα όχι στην έκταση που οι ίδιοι προβάλλουν.




συνεχίζεται...


[1] "Απομνημονεύματα" του Μάρκου Βαφειάδη, τόμος Β', σελ.217-221                                                
[2] "Η ελληνική περιπλοκή" του Έντ Μάγερς, σελ.268 

[3]  "Δυτική Μακεδονία, Αντίσταση και Συμμαχική Στρατιωτική αποστολή 1943-1944" του Νίκολας Χάμμοντ, σελ.301
[4]  "Με τους αντάρτες 1943-1944" του Νίκολας Χάμμοντ, σελ.183
[5]  "Το χρονικό της σκλαβιάς" του Χρήστου Ζαλοκώστα, σελ. 335
      "Το χρονικό της εθνικής αντιστάσεως Πελοποννήσου 1941-1945" του Ιωάννη Κοσιώρη, σελ.297

ΕΡΕΥΝΑ ΧΩΡΙΣ ΤΑΜΠΟΥ ΚΑΙ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥΣ

Στάθης Καλύβας

Γιατί ο Εμφύλιος διχάζει τους ιστορικούς; Μήπως οι πολιτικές και συναισθηματικές φορτίσεις της δεκαετίας του ’40 είναι τελικά ανυπέρβλητες; Δεν πιστεύω πως συμβαίνει κάτι τέτοιο. Εχουν περάσει 60 χρόνια και η κοινωνία έχει πάψει πλέον να παθιάζεται για έναν πόλεμο, τα πολιτικά διακυβεύματα του οποίου παρήλθαν οριστικά με τη Μεταπολίτευση και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Πώς έγινε λοιπόν και τα πάθη της κοινωνίας αντικαταστάθηκαν από τα πάθη των ιστορικών;

Οπως είναι φυσικό, η διάνοιξη νέων ερμηνευτικών δρόμων και η εισαγωγή νέων ερωτημάτων και θεματολογιών, τάσεις σύμφυτες με την ίδια την ουσία της επιστημονικής έρευνας, προκαλούν εντάσεις στον βαθμό μάλιστα που η κυρίαρχη ώς τώρα οπτική ταυτίζεται με μια μερίδα της Αριστεράς που επιλέγει, δυστυχώς, να περιχαρακωθεί στο παρελθόν για να βρει λόγο ύπαρξης στο παρόν.

Ενας δεύτερος παράγοντας είναι μεθοδολογικός. Οι πρόσφατες ερευνητικές συμβολές βασίζονται συχνά σε μεθόδους πολιτικής επιστήμης, πράγμα που ξενίζει ορισμένους ιστορικούς όπως, άλλωστε, ενοχλεί και η είσοδος πολιτικών επιστημόνων σε ένα ερευνητικό πεδίο που ώς τώρα θεωρούνταν αποκλειστικό αντικείμενο των ιστορικών.

Ενας τρίτος παράγοντας, τέλος, είναι ανθρώπινος. Κάποιες αντιδράσεις έχουν προφανώς τις ρίζες τους στην ανασφάλεια ορισμένων ιστορικών. Η εμφάνιση μιας νέας γενιάς ερευνητών κάπου ενοχλεί τους παλαιότερους ιστορικούς ενώ, πάνω στον ενθουσιασμό τους, οι νεότεροι ίσως να μην αναγνώρισαν όσο θα έπρεπε τη σημαντική συμβολή των παλαιότερων.

Ετσι εξηγούνται οι αντιδράσεις που προκάλεσαν οι πρόσφατες έρευνες. Με κανένα, όμως, τρόπο δεν δικαιολογούνται οι χυδαίες ύβρεις, οι δίκες προθέσεων και οι πρακτικές δημόσιας διαπόμπευσης που μεταφέρουν τη λογική των «τηλεπαραθύρων» στον χώρο της επιστήμης. Το ζητούμενο είναι ένα: να ερευνάται η δεκαετία του ’40 ελεύθερα και σοβαρά, χωρίς φανατισμούς και ταμπού.

Οι επιθέσεις πέτυχαν το αντίθετο αποτελέσμα από αυτό που επεδίωκαν: δυνάμωσαν τις νέες ερευνητικές τάσεις, με αποτέλεσμα η μελέτη του Εμφυλίου να αναδειχθεί στο πιο γόνιμο και δυναμικό, ίσως, πεδίο της ελληνικής ιστορικής έρευνας.

 πηγή

Υψηλόβαθμοι ελασίτες διαγωνίζονταν στα ψέματα μπροστά στον Σαράφη

 Τον Ιούνιο του 1943 συναντήθηκε ο ελασίτης καπετάνιος Κικίτσας και ο ταγματάρχης Πισπίρης συναντήθηκαν με τον στρατιωτικό αρχηγό του ΕΛΑΣ, Στέφανο Σαράφη.
Ιδού πως περιγράφει ο Κικίτσας την συνάντησή τους:

  

(Η Χη μεραρχία του ΕΛΑΣ του Σαράντη Πρωτόπαπα-Κικίτσα, σελ.159)

          Θα σταθούμε μόνο στα δύο υπογραμμισμένα σημεία που είναι αρκετά ενδεικτικά της νοοτροπίας που κυριαρχούσε τότε στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

 Αρχικά, ο Κικίτσας έλεγε στον Σαράφη ότι τον ανησυχύσε πολύ η εμφάνιση ένοπλων αντιεαμικών ομάδων στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη, δηλαδή στην βουλγαροκρατούμενη Ελλάδα.

 

 Τον Ιούνιο του 1943, που έγινε η συνάντηση, η δράση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη ήταν από υποτονική εώς ανύπαρκτη.

 Ως εκ τούτου, κάποιες ανεξάρτητες ομάδες ανταρτών  με περιορισμένη δράση το πρώτο εξάμηνο του 1943 σε καμμία περίπτωση δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως αντιεαμικές, αφού δεν είχε αναπτυχθεί αντιπαλότητα (αυτή ξεκίνησε μετά τον Σεπτέμβριο του '43 με ευθύνη του ΕΛΑΣ) μεταξύ αυτών και του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Σε κάποιες περιπτώσεις συνεργάζονταν κιόλας με τους ελασίτες.

  Ο Κικίτσας όμως τις χαρακτήριζε αυθαίρετα ως αντιεαμικές, αρκούμενος στο ότι αυτοί οι αντάρτες δεν ήταν ελεγχόμενοι απ'το ΕΑΜ. 

 Επρόκειτο για μία ακόμη πιστή εφαρμογή του δόγματος "όποιος δεν είναι μαζί μας, είναι εναντίον μας"...

 Κατόπιν ο ταγματάρχης Πισπίρης φέρεται να λέει στους παρευρισκόμενους ότι ο ΕΔΕΣ στις Φιλιάτες ενισχύεται από Αλβανούς μπαλιστές, τους οποίους ο Κικίτσας χαρακτηρίζει ως ένοπλους ιταλόφιλους. Προσπαθούσε δηλαδή ο Πισπίρης να παρουσιάσει τον ΕΔΕΣ σαν συνεργαζόμενο με ιταλόφιλους Αλβανούς...

 Ενημερωτικά να πούμε ότι οι μπαλιστές άνηκαν στην αλβανική οργάνωση Μπάλι Κομπετάρ. 

 Πουθενά δεν αναφέρεται παρουσία τους στην Ήπειρο και στον χώρο δράσης του ΕΔΕΣ, άρα εκ των πραγμάτων δεν υπήρχε καμμία περίπτωση συνεργασίας τους με τις δυνάμεις του Ζέρβα, που άλλωστε δεν ήταν και πολύ φιλικός προς τους Αλβανούς..

 Απλά ο Πισπίρης λασπολογούσε κατά του Ζέρβα προφανώς για να δικαιολογήσει στους ανωτέρους του την αποτυχία του στον τομέα της Ηπείρου.

 Να υπενθυμίσουμε ότι ο Πισπίρης ήταν ένας εξ'αυτών που είχαν πρωτοστατήσει στην σύναψη ανακωχή της 8ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ της Ηπείρου με τους Γερμανούς τον Οκτώβριο του 1943...

 

 Απ΄τα παραπάνω επιβεβαιώνεται για μία ακόμη φορά η μισαλλοδοξία των ελασιτών διανθισμένη με κραυγαλέα ψεμματα και ακατάσχετη λασπολογία. 

  Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτές οι μπουρδολογίες κυκλοφορούσαν στα υψηλότατα κλιμάκια του ΕΛΑΣ...

Βιβλιοπαρουσίαση: "Οι άλλοι καπετάνιοι"

 Το συλλογικό έργο "Οι άλλοι καπετάνιοι" σε επιμέλεια Νικου Μαραντζίδη είναι ένα βιβλίο-σταθμός στην ιστοριογραφία της Κατοχής και ιδιαίτερα του κατοχικού εμφυλίου σην βόρεια Ελλάδα.
 Κυκλοφόρησε το 2006 και αποτελείται από 5 ενότητες. Κεντρική Μακεδονία, περιοχή μεταξύ Στρυμόνα και Αξιού, δυτική Μακεδονία, ανατολική Μακεδονία και Θράκη, Ήπειρος.
 Για καθεμιά από αυτές ασχολείται και ένας ιστορικός.

 Ήταν το πρώτο βιβλίο που ασχολήθηκε επισταμένως με τους αντικομμουνιστές οπλαρχηγούς που έδρασαν στις συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές. Οπλαρχηγοί που άνηκαν βέβαια στο αντικομμουνιστικό στρατόπεδο αλλά που σε καμμία περίπτωση δεν μπορούν όλοι να μπουν στο ίδιο τσουβάλι. Το ξεκίνημα τους στο αντάρτικο, η πορεία τους, η μετεξέλιξή τους, τα κίνητρα, οι μέθοδοί τους διέφεραν αισθητά.

  O προσεκτικός αναγνώστης που δεν έχει φάει την παραμύθα της πάλαι ποτέ αριστερής κυριαρχίας στην ιστοριογραφίας εκείνης της περιόδου, μπορεί -εκτός απ΄τις γνώσεις που αναμφίβολα θ'αποκτήσει- να εξάγει πολλά χρήσιμα συμπεράσματα που ανατρέπουν εκ βάθρων ορισμένα απ'τα ιστορικά θέσφατα της μεταπολίτευσης.

Η πολύτιμη συμβολή του "Ιερού Λόχου" στην απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου (1943-1945)

 Το καλοκαίρι του 1942, η Ελληνική Κυβέρνηση στην Μέση Ανατολή είχε να αντιμετωπίσει ένα δύσκαμπτο πρόβλημα. Υπήρχε μεγάλος πλεοναζόντων αξιωματικών τόσο του στρατού όσο και σωμάτων ασφαλείας, που είχαν δραπετεύσει από την Ελλάδα στην Μέση Ανατολή, αλλά δεν χρησιμοποιούνταν στις μέχρι τότε 2 σχηματισθείσες Ταξιαρχίες. Για να λυθεί το πρόβλημα αυτό ιδρύθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 1942 "λόχος επίλεκτων αθανάτων", όπου συμπεριελήφθηκαν όλοι αυτοί οι αξιωματικοί ως απλοί στρατιώτες. Διοικητής του λόχου αυτού ορίστηκε ο Συνταγματάρχης Χριστόδουλος Τσιγάντες, απότακτος Βενιζελικός αξιωματικός του κινήματος του 1935. Ο Τσιγάντες έδωσε το τελικό όνομα της μονάδας που συμβόλιζε την διαχρονική συνέχεια της στρατιωτικής αλκής των Ελλήνων και θα δοξαζόταν στους επερχόμενους εθνικούς αγώνες: ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ.

Η πρώτη κίνηση του Τσιγάντε ήταν να απομακρύνει όλους τους στρατιώτες που θεωρούσε ύποπτους ως υποκινητές αριστερής προπαγάνδας, όπως και αυτούς που εμφανώς ήταν κακοποιά και διαλυτικά στοιχεία. Αμέσως ο Τσιγάντες κατάφερε, χάρις τις διασυνδέσεις του με την Συμμαχική στρατηγική ηγεσία, να μετατρέψει τον "Ιερό Λόχο" λόγω της επίλεκτης σύνθεσης του (που αριθμούσε 200 άνδρες, 130 ήταν οι αξιωματικοί) σε καταδρομική μονάδα. Μετά από σκληρή εκπαίδευση στο στρατόπεδο της Βρετανικής SAS στο Κάιρο και νέα συμπληρωματική εκπαίδευση το 1943 στην Βρετανική Ταξιαρχία καταδρομών στην Παλαιστίνη, ο "Ιερός Λόχος" δυνάμεως πλέον 400 ανδρών περίπου, είχε καταστεί αξιόμαχος. Αρχικά η μονάδα χρησιμοποιήθηκε στα πεδία μάχης της Αφρικής, τόσο στο Ελ αλαμέιν όσο και στην Τυνησία με καλά αποτελέσματα, αλλά χρησιμοποιούμενη σε περιορισμένους στόχους.



Το Γ. Σ. Μ. Α. αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την μονάδα στις καταδρομικές επιχειρήσεις του Αιγαίου, μεταφέροντας την στην απελευθερωμένη Σάμο τον Νοέμβριο του 1943. Μετά την ανακατάλυψη της από τους Γερμανούς, ο Ιερός λόχος μεταφέρθηκε στα Μικρασιατικά παράλια, από όπου ξεκίνησε μια σειρά από επιθετικές παραγνωρίσεις, καταδρομικές επιθέσεις, σαμποτάζ και επιθέσεις κατάληψης και απελευθέρωσης σε πολλά γερμανοκρατούμενα νησιά του Αιγαίου σε όλο το 1944. Έτσι τον Φεβρουάριο, 114 Ιερολοχίτες μετά από καταδρομή απελευθέρωσαν την Νίσυρο, στις 29 Μαρτίου με τολμηρή καταδρομή οι Ιερολοχίτες απελευθέρωσαν τα Ψαρά, ενώ μέσα στον Απρίλιο επιτέθηκαν στην Ίο, στην Πάρο και στην Αμοργό. Αλλά η σημαντικότερη επίθεση του Ιερού Λόχου έγινε τον Ιούλιο στην Σύμη, όπου η φρουρά του ήταν πάνω από 200 άνδρες. Με ένα άρτιο σχέδιο στην μεγαλύτερη επιτυχία του στον ανορθόδοξο αυτό πόλεμο, ο Ιερός λόχος εξουδετέρωσε όλη την φρουρά πετυχαίνοντας όλους τους αντικειμενικούς της σκοπούς.

Μετά από καταδρομές στην Κω, στην Θήρα και στην Κάρπαθο με συνεχή παρενόχληση του εχθρού και σαμποτάζ, τον Σεπτέμβριο του 1944 ο Ιερός λόχος απελευθέρωσε την Μύκονο με τολμηρή επίθεση στην μικρή φρουρά που είχε απομείνει, ενώ αποδέχτηκε και την παράδοση της Γερμανικής φρουράς της Λέσβου, αποκαθιστώντας την Ελληνική κυριαρχία στο νησί. Αργότερα, τον Οκτώβριο του 1944, ο Ιερός λόχος έλαβε μέρος στις επιτυχημένες συμμαχικές καταδρομές κατά της Γερμανικών φρουρών της Νάξου και της Λήμνου που οδήγησαν στην απελευθέρωση των νησιών.

Στις 25 Οκτωβρίου 1944 μια ομάδα από 50 Ιερολοχίτες αποβιβάστηκαν στην Τήλο (επισκοπή) και με τολμηρή επίθεση στο κτίριο που στέγαζε την μικρή φρουρά του νησιού, εξουδετέρωσε κάθε αντίσταση και απελευθέρωσε προσωρινά (επανακαταλήφθηκε από τους Γερμανούς λίγο αργότερα)το νησί. Εν τω μεταξύ ένα μέρος του ιερού Λόχου συνόδεψε τιμητικά την Ελληνική οικουμενική Κυβέρνηση υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου στην επιστροφή της στην ανοχύρωτη Αθήνα. Τμήμα του Ιερού λόχου παρέλασε στην Αθήνα και έγινε αποδέκτης θερμών εκδηλώσεων ευγνωμοσύνης από τον Αθηναϊκό λαό. Στις 25 Φεβρουαρίου 1945 ο Ιερός Λόχος με την βοήθεια ενός λόχου Ινδών επανακατέλαβε το νησί, εξοντώνοντας την Γερμανική φρουρά του που ήταν 200 άνδρες.

Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1945 ο Ιερός Λόχος με εξοπλισμένα καΐκια έκανε περιπολίες στην περιοχή των Δωδεκανήσων, σφίγγοντας την πολιορκία της Ρόδου. Στα τέλη Απριλίου 217 Ιερολοχίτες χωρισμένοι σε 5 ομάδες επιχείρησαν την νύχτα και κατάφεραν να θέσουν εκτός μάχης όλα τα παράκτια φυλάκια στην Ρόδο. Τα χτυπήματα αυτά επέφεραν και την τελική παράδοση της Γερμανικής φρουράς στην Κω και στην Ρόδο τον Μάιο του 1945. Η παράδοση της Γερμανικής φρουράς στην Ρόδο έδωσε και τέλος στην απελευθερωτική δραστηριότητα του Ιερού Λόχου στο Αιγαίο. Σε αναγνώριση αυτής της σημαντικής συμβολής στον υπέρ πάντων αγώνα της υπόδουλης αλλά και υπερήφανης πατρίδας, και της θυσίας των Ιερολοχιτών στις πολεμικές επιχειρήσεις στην Τυνησία και στο Αιγαίο Πέλαγος, του απονεμήθηκε στις 22 Ιουνίου 1945, η Πολεμική Σημαία. Λίγο αργότερα και συγκεκριμένα στις 7 Αυγούστου, σε μία απέριττη τελετή στο Πεδίο του Άρεως, αυτή η Σημαία παρασημοφορήθηκε από τον τότε Αντιβασιλέα-Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, με τον Ταξιάρχη του Αριστείου Ανδρείας και τον Πολεμικό Σταυρό Α΄ Τάξεως. Λίγο καιρό μετά, η Ακαδημία Αθηνών τίμησε τον Ιερό Λόχο με το Χρυσούν Μετάλλιό της για τις πολύτιμες υπηρεσίες που είχε προσφέρει στην αγωνιζόμενη πατρίδα κατά την περίοδο 1942 – 1945.

Τα τμήματα του Ιερού Λόχου αποστρατευτηκαν τον Αύγουστο του 1945, αλλά τα έμπειρα και εκπαιδευμένα στελέχη του αποτέλεσαν τον πυρήνα για την δημιουργία των Λ. Ο. Κ. , σχηματισμός που υπάρχει ως σήμερα στις Ελληνικές ένοπλες δυνάμεις.Οι απώλειες του Ιερού Λόχου, από την εποχή της συγκρότησής του μέχρι το τέλος των επιχειρήσεών του στη Δωδεκάνησο, ανήλθαν σε 25 νεκρούς (16 Αξιωματικούς – 9 οπλίτες), 56 τραυματισθέντες(28 Αξιωματικούς-28 οπλίτες), 3 εξαφανισθέντες και 29 αιχμαλώτους.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Όπως γίνεται αντιληπτό, ο ρόλος του Ιερού Λόχου στην απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου ήταν πρωταγωνιστικός. Εκείνη την χρονική στιγμή 91944) το Γ. Σ. Μ. Α. δεν είχε δυνατότητ α να απασχολήσει δυνάμεις για την απελευθέρωση κάποιων απομακρυσμένων και στρατηγικά μη κρίσιμων στόχων. Ο Ιερός Λόχος με τις πολύ μικρές αλλά επίλεκτες δυνάμεις του, παρενόχλησε αποτελεσματικά τις ολιγομελείς φρουρές των πιο απομακρυσμένων νησιών, με νυχτερινές τολμηρές καταδρομές. Όταν οι Γερμανοί άρχισαν να αποχωρούν, τα νησιά απελευθερώνονταν διαδοχικά το ένα πίσω από το άλλο, από τους Ιερολοχίτες. Οι επιχειρήσεις του Ιερού Λόχου διεξάγονταν, όπως φάνηκε, και στην καρδιά του χειμώνα υπό ιδιαίτερα αντίξοες καιρικές συνθήκες. Σημαντικός παράγοντας της τελικής επιτυχίας της επίλεκτης αυτής μονάδας, ήταν ο αρχηγός της Χριστόδουλος Τσιγάντες που στάθηκε δίπλα στους στρατιώτες του, τους παραδειγμάτισε με το θάρρος του, ενώ κράτησε τον σχηματισμό μακριά από την πολιτική επιρροή του ΕΑΜ-ΚΚΕ, που ήταν κυρίως υπεύθυνη για την διάλυση μιας ολόκληρης ταξιαρχίας στην Μ. Ανατολή.

Να σημειωθεί πως η σημαντική συμμετοχή του Ιερού Λόχου στην απελευθέρωση των Δωδεκανήσων, αποτέλεσε βασική υποθήκη για την προσάρτηση των νησιών στον Εθνικό κορμό μόλις ένα χρόνο μετά. Πόσο θλιβερό και φανατισμένο μοιάζει το τελεσίγραφο του ΕΑΜ-ΚΚΕ τον Δεκέμβριο του 1944, που ζητούσε την διάλυση του Ιερού Λόχου ως κυβερνητικής μονάδας που δεν ενέπνεε εμπιστοσύνη!!!

Πηγή: http://hellas1940.blogspot.gr/2010/01/1943-1945.html