Η εκκωφαντική ανατίναξη που δεν έγινε

του Γιώργου Πετρόπουλου

Στις 26 Δεκεμβρίου του 1944 ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, από την Αθήνα όπου βρισκόταν, έστειλε ένα τηλεγράφημα στη σύζυγό του, όπου, ανάμεσα σε άλλα, έγραφε: «Θα ακούσατε για τη συνωμοσία που θα ανατίναζε το Στρατηγείο που είχε εγκατασταθή στο ξενοδοχείο της “Μεγάλης Βρεταννίας”. Δεν πιστεύω ότι είχε γίνει για μένα. Αδέξια όμως χέρια ετοποθέτησαν έναν τόνο δυναμίτιδος στους υπονόμους με γερμανικό σύστημα αναφλέξεως μεταξύ της στιγμής που έμαθαν την άφιξή μου και της αυγής».

 Την επομένη 27 Δεκεμβρίου του 1944 ο Βρετανός στρατηγός Σκόμπι έδωσε στη δημοσιότητα το παρακάτω ανακοινωθέν:

 «Περαιτέρω πρόοδος επετεύχθη παρά των στρατευμάτων μας εις την εκκαθάρισιν της κατωκημένης περιοχής των Αθηνών και του Πειραιώς. Συνελήφθησαν μερικοί αιχμάλωτοι και εκυριεύθη ποσότης όπλων και πολεμοφοδίων.

 Κατά την πρωίαν της 26 Δεκεμβρίου ανεκαλύφθη παρά της περιπόλου ένας τόνος δυναμίτιδος εντός της υπονόμου έναντι της εισόδου του ξενοδοχείου “Μεγάλη Βρεταννία”. Εις το ξενοδοχείον τούτο στεγάζονται μέλη της ελληνικής κυβερνήσεως, αξιωματικοί του βρετανικού Στρατού και πολλοί πολίται. Τα μηχανήματα είχαν τοποθετηθή κατά τη διάρκειαν της νυκτός.

 Ανταρτικαί δυνάμεις υπό τον στρατηγόν Ζέρβαν εις την Ήπειρον συνεχίζουν την υποχώρησίν των ενώπιον υπερτέρων δυνάμεων του ΕΛΑΣ».

Μύθοι και πραγματικότητα

Την ίδια ημέρα, σε δεύτερη έκδοσή της, η εφημερίδα «ΕΛΛΑΣ», ημιεπίσημο όργανο της κυβέρνησης Παπανδρέου, την οποία εξέδιδε ο στενός συνεργάτης και χρηματοδότης του Πέτρος Γαρουφαλλιάς, έγραφε σε τίτλο θέματός της: «Οι Κομμουνισταί σε συνεργασία με τους Γερμανούς είχον υπονομεύση τα μέγαρα “Μ. Βρεταννίας” και Μετ. Ταμείου – Γερμανός αξιωματικός θα προέβαινεν εις την ανατίναξιν». Στο σχετικό ρεπορτάζ αναφερόταν, μάλιστα, ότι είχε γίνει έρευνα σε σπίτι, στην οδό Νίκης 16, όπου συνελήφθη ο εν λόγω Γερμανός αξιωματικός και βρέθηκε «πλήρες αρχείον ΚΚΕ και ΕΑΜ».

 Το δημοσίευμα είχε σαφή στόχο να δημιουργήσει την εντύπωση ότι η υπονόμευση με εκρηκτικά του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρεταννία» και του Μεγάρου του Μετοχικού Ταμείου είχε γίνει σε συνεργασία του ΕΑΜ και των Γερμανών από τον καιρό της Κατοχής. Συνέχεια φυσικά στο θέμα δεν δόθηκε κι ούτε ποτέ γράφτηκε τίποτα σχετικό για την ταυτότητα του Γερμανού αξιωματικού. Ήταν φανερό πως επρόκειτο για ένα παιχνίδι αντικομμουνιστικής προπαγάνδας, που είχε αφορμή ένα πραγματικό γεγονός. Το ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία», εκείνες τις μέρες, είχε όντως υπονομευτεί από τον ΕΛΑΣ. Πρόκειται για την περίφημη επιχείρηση των υπονόμων που προετοιμάστηκε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 1944 και δεν εκτελέστηκε ποτέ. Πώς ακριβώς, όμως, είχαν συμβεί τα γεγονότα;

 Ο Βασίλης Μπαρτζώτας (Φάνης), μέλος τότε τού Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ και γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας (ΚΟΑ), έχοντας πλήρη γνώση του θέματος, σε μαρτυρία του αναφέρει:

 «Δυνάμεις του ΕΛΑΣ Αθήνας, πλαισιωμένες από στελέχη της ΚΟΑ με επικεφαλής στον σ. Σπύρο Καλοδίκη, έκαναν μια άλλη τολμηρή και ηρωική επιχείρηση. Έχοντας στα χέρια τους το γενικό σχεδιάγραμμα των υπονόμων της Αθήνας, έπειτα από πορεία 12 ωρών μέσα στα βρόμικα νερά των οχετών, με άμεσο κίνδυνο της ζωής τους, κατόρθωσαν να κουβαλήσουν κάτω από την πλατεία Συντάγματος, ακριβώς στο ξενοδοχείο της “Μεγάλης Βρεταννίας”, όπου ήταν η έδρα της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου, του “Κράτους Παπανδρέου”, περίπου έναν τόνο εκρηκτικής ύλης, τροτύλης, και με ηλεκτρικό σύρμα συνέδεσαν την τροτύλη με ειδικό ηλεκτρικό μηχάνημα ανατίναξης, που βρισκόταν στη δική μας περιοχή. Ο σ. Καλοδίκης ανέφερε σε μένα, τη μέρα των Χριστουγέννων (25 Δεκέμβρη 1944), για την επιχείρηση αυτή, με τη δήλωση ότι είναι έτοιμοι να τινάξουν στον αέρα το άντρο της κυβέρνησης Παπανδρέου και των Άγγλων. Εγώ ανέφερα στο Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ που θα “δινε και την τελική έγκριση. Το Π.Γ. της Κ.Ε., έχοντας υπόψη τον ερχομό του Τσόρτσιλ και τις διαπραγματεύσεις μαζί του, μας είπε να περιμένουμε μερικές μέρες».

Η μαρτυρία του Ν. Κυριακίδη

Τη μαρτυρία του Βασ. Μπαρτζώτα επιβεβαιώνει πλήρως και ο Νίκος Κυριακίδης, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ στη δικτατορία και τη μεταπολίτευση, ο οποίος πήρε μέρος στην επιχείρηση των υπονόμων στα Δεκεμβριανά. Σε άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στον «Ριζοσπάστη» στις 21/1/2001, ο Νίκος Κυριακίδης δίνει τα εξής στοιχεία. Ο ΕΛΑΣ είχε πάρει από τον Δήμο Αθηναίων τους χάρτες των υπονόμων της Αθήνας, τους οποίους μελέτησε ειδική ομάδα ΕΛΑΣιτών. Στη συνέχεια δύο ΕΛΑΣίτες, ένας μηχανικός ειδικευμένος στους υπονόμους του Βελγίου κι ένας υπολοχαγός ειδικευμένος στα εκρηκτικά, κατέστρωσαν το σχέδιο της επιχείρησης.

 Στις 22 Δεκεμβρίου του 1944 μια ομάδα από 150 ΕΛΑΣίτες (άλλες πηγές κάνουν λόγο για 80) ξεκίνησε την επιχείρηση από υπονόμους του Μεταξουργείου με στόχο, μέσω αυτών, να φτάσει στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία». Λόγω όμως δυσκολιών η επιχείρηση από το Μεταξουργείο εγκαταλείφθηκε και ξανάρχισε από τους υπονόμους της Λένορμαν για να ολοκληρωθεί, μετά από 12 έως 15 ώρες, με απόλυτη επιτυχία. Το ξενοδοχείο είχε παγιδευτεί. Η πυροδότηση του εκρηκτικού υλικού θα γινόταν με ηλεκτρική εκκένωση και για τον λόγο αυτόν υπήρχε αυτοκίνητο με ηλεκτρογεννήτρια. Γράφει ο Νίκος Κυριακίδης: «Το αυτοκίνητο με την ηλεκτρογεννήτρια θα έδινε την κατάλληλη στιγμή τον σπινθήρα στα εκρηκτικά που ήταν τοποθετημένα στα θεμέλια και κάτω από τα υπόγεια της “Μεγάλης Βρεταννίας”. Έρχεται όμως ξαφνικά ο Σπύρος Καλοδίκης, β” γραμματέας της ΚΟΑ, με μοτοσικλέτα (δολοφονήθηκε τον Νοέμβρη του 1947 από όργανα της Ασφάλειας στη Λάρισα) και σε έξαλλη κατάσταση φώναξε στους άνδρες που χειρίζονταν τη γεννήτρια:

 “Σταματήστε, σβήστε τη γεννήτρια αμέσως. Σταματήστε! Η ανατίναξη δεν θα γίνει. Ήρθε ο Τσόρτσιλ στη «Μεγάλη Βρετανία». Σταματήστε!…”.

 Όλοι όσοι βρεθήκαμε εκεί και πήραμε μέρος στην επιχείρηση, βρεγμένοι ώς το κόκαλο από τα νερά των υπονόμων, αισθανθήκαμε αγανάκτηση για τη ματαίωση αυτής της ανατίναξης».

Σκέψεις και συμπεράσματα

Απ’ όσα προαναφέραμε και από το σύνολο των ιστορικών στοιχείων που υπάρχουν μπορούμε να υποστηρίξουμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση υπονόμευσης του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρεταννία» σχεδιάστηκε και οργανώθηκε, με απόλυτη μυστικότητα, από το ΚΚΕ στο ανώτατο δυνατό επίπεδο, δηλαδή στο Π.Γ. της Κ.Ε. του κόμματος. Ανατέθηκε στον Σπ. Καλοδίκη, μέλος της Κ.Ε. και β’ γραμματέα της ΚΟΑ, άνθρωπο δηλαδή της απολύτου εμπιστοσύνης της κομματικής ηγεσίας, ενώ τον έλεγχο είχε ο Βασ. Μπαρτζώτας.

 Η επιχείρηση δεν εκτελέστηκε την ώρα που είχε προβλεφθεί λόγω του ερχομού του Τσόρτσιλ στην Αθήνα. Και ματαιώθηκε οριστικά επειδή στη συνέχεια αποκαλύφθηκε. Τίθεται όμως ένα καίριο ερώτημα: Αν δεν είχε αποκαλυφθεί, θα πραγματοποιούνταν κάποια στιγμή; Ο γράφων πολύ αμφιβάλλει γι’ αυτό για τους παρακάτω λόγους: Ο Β” Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είχε ακόμη τελειώσει και, ανεξαρτήτως του τι συνέβαινε στην Αθήνα με τα Δεκεμβριανά, η Αγγλία ήταν βασική δύναμη της αντιχιτλερικής συμμαχίας. Το ΚΚΕ, που είχε διευθύνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ, τον Δεκέμβρη, με πολύ συντηρητικό τρόπο, προσέχοντας πάντα να μη δημιουργήσει προβλήματα στην αντιχιτλερική συμμαχία της Αγγλίας με την ΕΣΣΔ, φαίνεται μάλλον απίθανο να αποφάσιζε ποτέ την εκτέλεση της βρετανικής στρατιωτικής ηγεσίας στην Ελλάδα. Γιατί αυτό θα σήμαινε η εκτέλεση της επιχείρησης. Επιπλέον, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία» εκείνη την περίοδο έμενε και ο συνταγματάρχης Γκριγκόρι Ποπόφ, επικεφαλής της σοβιετικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα. Μοιάζει απίθανο το ΚΚΕ να μη γνώριζε αυτό το γεγονός. Και αν το γνώριζε -που είναι και το πιο πιθανό- μοιάζει αδιανόητο να έδινε εντολή εκτέλεσης μιας επιχείρησης που θα έθετε, έστω, σε κίνδυνο τη ζωή ενός Σοβιετικού αξιωματούχου, αυτού του επιπέδου, στη χώρα μας.

 Αλλά τότε γιατί υπονομεύτηκε το ξενοδοχείο; Μάλλον για να αξιοποιηθεί η υπονόμευσή του, εφόσον χρειαζόταν, ως μέσο πίεσης -για απόσπαση κάποιων ανταλλαγμάτων- απέναντι στους Άγγλους. Άλλη λογική εξήγηση δεν υπάρχει.

 

Πηγή

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρόν για την κυβέρνηση και τους συγκυβερνώντες νταβατζήδες!! Εντάξει, λέμε και καμμιά μαλακία καλοκαιριάτικα να περάσει η ώρα...

 Τις τελευταίες μέρες η Ρωσία στα πλαίσια του οικονομικού πολέμου που της κήρυξε η Δύση ανακοίνωσε ότι παγώνει τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων απ΄την Ελλάδα. Με τον τρόπο αυτό πλήττεται βάναυσα ο Έλληνας παραγωγός (δηλαδή η ελληνική επαρχία) και η ταλαιπωρημένη ελληνική οικονομία δέχεται ακόμα ένα πλήγμα.
 Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τους Ρώσους για αυτήν τους την επιλογή. Έχουν κάθε δικαίωμα να πληρώσουν τους δυτικούς με το ίδιο νόμισμα. Απ΄την στιγμή που οι κυβέρνησεις μας είναι σταθερά προσδεδεμένες στο άρμα της Δύσης, μοιραία η Πατρίδα μας υφίσταται τις ανάλογες συνέπειες ως δυτικό προτεκτοράτο.
 Αυτό ας το αναλογιστούν οι ευφυέστατοι ψηφοφόροι των δυτικόφιλων συμμοριών, εεε συγνώμη... κομμάτων ήθελα να πω, που στις κάλπες πράττουν όπως πράττουν. Το δυστύχημα είναι ότι τις "σοφές" επιλογές αυτών τις πληρώνουμε όλοι, αλλά ας μην επαναλαμβάνουμε χιλιοειπωμένα πράγματα.

 Ας προχωρήσουμε στο κυρίως θέμα της ανάρτησης.

 Στο ιστολόγιο έσχατη ανάσχεση δημοσιεύτηκε μία πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση προς την κυβέρνηση. Ο διαχειριστής του εν λόγω ιστολογίου πρότεινε στον Σαμαρά να αγοραστούν απ'το ελληνικό δημόσιο τα προϊόντα που ήταν προς εξαγωγή στην Ρωσσία και τώρα παραμένουν απούλητα, και να διατεθούν δωρεάν σε συμπατριώτες μας που τα έχουν ανάγκη. Έτσι ούτε οι παραγωγοί θα πληγούν, και παράλληθα θα δωθεί μία βοήθεια σε μέρος του φτωχού λαού.
 Αν μη τι άλλο πρόκειται περί εξαιρετικής πρότασης.

 Και εμείς συμπληρώνουμε ότι αν δεν θέλει ο Σαμαράς να το κάνει, μπορούν κάλλιστα να το πράξουν οι διάφοροι διαπλεκόμενοι μεγαλοεργολάβοι/καναλάρχες ή απλά νταβατζήδες που έχουν αμύθητες περιουσίες. 
 Έτσι, είτε αυτοί είτε η κυβέρνηση είτε όλοι μαζί θα δείξουν εμπράκτως το πόσο ενδιαφέρονται για αυτόν τον λαό...
 Καλό ε; Το άλλο με τον Τοτό το ξέρετε;

 Φυσικά, δεν τρέφουμε ψευδαισθήσεις ότι θα γίνει κάτι τέτοιο.
  Τέτοιες κινήσεις προϋποθέτουν την ύπαρξη μιας πραγματικά εθνικής φιλολαϊκής κυβέρνησης ή/και την ύπαρξη μιας πραγματικά πατριωτικής άρχουσας τάξης που έχει εθνική συνείδηση, αίσθηση του μέτρου και δεν έχει νοοτροπία αρπακτικού.
 Ως γνωστόν όμως στο σημερινό μνημονιακό προτεκτοράτο του ελλαδιστάν τέτοιες έννοιες είναι ανύπαρκτες.

Θα πρέπει άπαντες να συνειδητοποιήσουμε ότι η σημερινή πολιτική και οικονομική άρχουσα τάξη έχει προ πολλού απωλέσει (αν και για να απωλέσεις κάτι, πρέπει πρώτα να το έχεις) οποιοδήποτε αίσθημα συγγένειας με τον ελληνικό λαό.
  Μας θεωρούν "πλέμπα", παιδιά ενός κατώτερου θεού, διεφθαρμένους, ανίκανους, τεμπέληδες κ.ο.κ, και πιστεύουν ότι οι ίδιοι μας κάνουν και χάρη που μας εξουσιάζουν εμμέσως ή αμέσως.
 Αυτοί είναι οι σπόροι του κολλεγίου, των τζακιών, των στοών, των λεσχών, των think tanks, των πρεσβειών, των διαφόρων υπηρεσιών, των συναγωγών και ποιος ξέρει ποιανού άλλου.
 Ουδεμία σχέση έχουν με τον ελληνικό λαό.
 Ουδεμία σχέση έχουν με το ελληνικό έθνος, διότι για να ανήκεις σε ένα έθνος δεν αρκεί η φυλετική καταγωγή, αν και για πολλούς εξ'αυτών ούτε αυτό είναι δεδομένο. Πρέπει να έχεις και την αντίστοιχη εθνική συνείδηση.
 Και αυτοί ως γνήσιοι δοσίλογοι δεν έχουν ίχνος συνείδησης.

Η ουσία του συμφώνου του Λειβαδίου μεταξύ Γερμανών-ελασιτών, επιβεβαιώνεται από κομμουνιστικές πηγές

 Ένα από τα πολυσυζητημένα σύμφωνα μεταξύ Γερμανών-ελασιτών ήταν το σύμφωνο του Λειβαδίου. Όπως είναι φυσικό, οι αριστεροί αμφισβητούν την εγκυρότητά του και το χαρακτηρίζουν πλαστό όπως κάνουν για όλα συλλήβδην τα παρόμοια σύμφωνα που έχουν έρθει στο φως.
 Όμως, κάθε τέτοιο σύμφωνο αποτελεί και ξεχωριστή περίπτωση και δεν μπαίνουν όλα στο ίδιο τσουβάλι.

 Για όσους δεν γνωρίζουν, το σύμφωνο του Λειβαδίου, που έχει δημοσιευτεί σε πολλά ιστορικά βιβλία, είναι το εξής:

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ
Ε.Λ.Α.Σ. (Ο.Μ.Μ.) και Γερμανικής Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοικήσεως Μακεδονίας-Αιγαίου. 

Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι 1) Καπετάν Κίτσος, Διοικητής 2ου Τάγματος 31ου Συντάγματος Ε.Λ.Α.Σ. ενεργώντας ως αντιπρόσωπος της Ο.Μ.Μ. με εξουσιοδότηση του Μεράρχου XI Μεραρχίας Λασάνη και 2) Ταγματάρχης Έρριχ Φένσκε Διοικητής της μονάδος 31756 Βασιλικών, ως εκπρόσωπος των ενόπλων γερμανικών δυνάμεων της στρατιάς του Αιγαίου, συνελθόντες σήμερα την 1η Σεπτεμβρίου 1944 στο χωριό Λειβάδι περιφερείας Θεσσαλονίκης, συμφωνήσαμε τα εξής:

1- Ό Ε.ΛΑ.Σ. αναλαμβάνει την υποχρέωση να μη εμπόδιση την υποχώρηση του γερμανικού στρατού στην περιοχή της Ο.Μ.Μ., εισερχόμενος σε κάθε εκκενούμενο τμήμα μετά την αναχώρηση και του τελευταίου Γερμανού στρατιώτου.
2- Παράλληλα η Γερμανική Α.Σ.Δ.Μ.Α. υποχρεούται να διάταξη την αποχώρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας από την πόλη της Θεσ/νίκης, την οποία και θα παραδώσει στον Εφεδρικό Ε.ΛΑ.Σ. και στην Πολιτική Οργάνωση του Ε.Α.Μ. σύμφωνα με λεπτομερειακό σχέδιο πού τα δύο συμβαλλόμενα μέρη (Ο.Μ.Μ.-Ε.Α.Μ. και Γ.Α.Σ.Δ.Μ.Α.) θα καθορίσουν.
3- Ό Ε.ΛΑ.Σ. εγγυάται για τη ζωή των Γερμανών στρατιωτών, πού προσχώρησαν ή θα προσχωρήσουν στις τάξεις του, φτάνει να υποσχεθούν πώς θα πολεμήσουν στο πλευρό του ενάντια σε οποιοδήποτε εχθρό του Λαϊκού Στρατού.
4- Ό Ε.ΛΑ.Σ. δεν φέρει καμιά ευθύνη αν αντιλαϊκές προδοτικές ομάδες επιτεθούν κατά γερμανικών δυνάμεων.
5- Ή Γ.Α.Σ.Δ.Μ.Α. θα παραχώρηση στον Ε.ΛΑ.Σ. βαρύ οπλισμό και ανάλογο πολεμικό υλικό για την εξουδετέρωση των ως άνω ομάδων.
6- Ό Ε.ΛΑ.Σ. με όρους αυτούς και με συνεργασία των βουλγαρικών και αλβανικών παρτιζάνικων τμημάτων αναλαμβάνει την καταπολέμηση των αντιλαϊκών ανταρτικών ομάδων.
 
Το σύμφωνο αυτό γράφτηκε σε δύο, το ένα στην ελληνική γλώσσα και το παρέλαβε ο Ταγ/ρχης Έρριχ Φένσκε και το δεύτερο στη γερμανική και το παρέλαβε ο καπετάν Κίτσος.
 
  Λειβάδι 1-9-1944
  Ο αντιπρόσωπος της Ο.Μ.Μ. 
  Για την Γ.Α.Σ.Δ.Μ.Α.



 Στο βιβλίο "Μέρες της ΟΠΛΑ στην Θεσσαλονίκη" της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου, και ειδικά στις σελίδες 80-81, η συγγραφέας αναφέρει τα παρακάτω, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιστορική έρευνα:

 Χαρακτηριστικό είναι ότι η συγγραφέας παραπέμπει σε αριστερές πηγές, όπως είναι τα ΑΣΚΙ και το αρχείο του ΚΚΕ, και όχι σε αντικομμουνιστικές που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αμφίβολης αμεροληψίας. Ο Βασβανάς που αναφέρεται, ήταν τότε ο επικεφαλής του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ Θεσσαλονίκης, και όχι κάποιος τυχαίος.

  Το παραπάνω απόσπασμα επιβεβαιώνει ουσιαστικά αυτά που αναφέρονται στο σύμφωνο του Λειβαδίου, έστω και χωρίς να γίνεται απευθείας αναφορά σε αυτό. 
 Απ'ότι φαίνεται, είναι σαφέστατο ότι έγιναν διαπραγματεύσεις μεταξύ Γερμανών-ΕΛΑΣ. 
 Αυτές οι διαπραγματεύσεις προφανέστατα κατέληξαν σε συμφωνία αφού οι Γερμανοί απεχώρησαν απ΄την Θεσσαλονίκη χωρίς την παραμικρή ενόχληση απ΄τον ΕΛΑΣ.

 Ένα ακόμη στοιχείο ενισχυτικό της εγκυρότητας του συμφώνου του Λειβαδίου είναι η ακατανόητη αποχώρηση των τμημάτων του Εθνικού Ελληνικού Στρατού απ΄την Θεσσαλονίκη. Γι'αυτό το γεγονός αξίζει να γίνει ξεχωριστή ανάρτηση για να διαλευκανθεί περισσότερο.
 Αυτό που είναι σίγουρο είναι στον δεύτερο όρο του συμφώνου αναφέρεται ότι οι Γερμανοί έχουν την υποχρέωση να διατάξουν την αποχώρηση των Ταγμάτων Ασφαλείας (ο ΕΕΣ δεν ήταν Τάγματα Ασφαλείας με την ακριβή έννοια του όρου, αλλά έτσι αποκαλούνταν καταχρηστικά όλοι οι αντικομμουνιστές που είχαν εξοπλιστεί με την ανοχή ή την στήριξη των Γερμανών) απ΄την Θεσσαλονίκη, όπως και έγινε, κάτι που ευνόησε μόνο το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και από πολιτική και από στρατιωτική άποψη.
 

Απ΄τις αντιστασιακές οργανώσεις στον ΕΑΣΑΔ

 Όπως είχαμε δει εδώ, ο βασικότερος (αν όχι ο αποκλειστικός) λόγος της όποιας ενδυνάμωσης του ΕΑΣΑΔ στην Θεσσαλία, ήταν η βίαιη δράση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ εναντίον αντιφρονούντων Ελλήνων.
 Όπως αναλύσαμε στην προαναφερθείσα ανάρτηση, αυτό ώθησε πολλούς εξ'αυτών να ενταχθούν στον ΕΑΣΑΔ είτε ελλείψει άλλης επιλογής, είτε για να αυτοπροστατευτούν είτε ακόμη και για να εκδικηθούν.

 Ας δούμε κάποια σχετικά παραδείγματα. Υπενθυμίζουμε ότι τα στοιχεία τα πήραμε απ΄το έργο του Σταύρου Παπαγιάννη "ΕΑΣΑΔ - Τα Τάγματα Ασφαλείας της Θεσσαλίας".


 "Πολλούς εδεσίτες, το τελευταίο τρίμηνο του 1943 και στις αρχές του 1944, θεωρούμενους απ΄την εαμική αντίσταση ως αντιδραστικούς και δυνάμει προδότες, τους είχαν συλλάβει οι εαμικές οργανώσεις για να τους εκφοβίσουν, για να τους συμβουλεύσουν να καθίσουν ήσυχα, ενώ μερικούς τους κακοποίησαν κιόλας. Κάποιοι όμως απ΄τους διωκόμενους εδεσίτες της επαρχίας Τυρνάβου που διέφυγαν την σύλληψη κατέφυγαν στην Λάρισα και εντάχθηκαν στον ΕΑΣΑΔ. Ανάμεσα σ'αυτούς ήταν ο Δημήτριος Μαλλιάρας, δάσκαλος απ΄τον Αμπελώνα, και άλλοι συγχωριανοί του όπως ο Δημήτριος Ψαθάς, και μερικοί απ΄τα γύρω χωριά. Αυτούς τους αξιοποίησαν καταλλήλως οι Γερμανοί."
 (σελ.168)

 Το δεύτερο υπογραμμισμένο όνομα ο Δημήτριος Ψαθάς είναι αυτός που εκτελέστηκε απ΄τους Γερμανούς μαζί με τον Ελευθέριο Αλεξόπουλο, όπως είχαμε δει εδώ.

 Για τον άλλο τον Μαλλιάρα, ο συγγραφέας παραθέτει και κάποιες επώνυμες μαρτυρίες:

 "Για τον Δημήτρη Μαλλιάρα ο ίδιος αφηγητής κατέθεσε και τα εξής: ... ήταν δάσκαλος. Όταν τον πρωτόβλεπες, φαινόταν καλό παιδί. Πήγαν ελασίτες να τον συλλάβουν. Αλλά ίσως να ήταν και από αυτούς που εναντιώνονταν στην Εθνική Αντίσταση. Ναι, ήταν απ΄τους αντιδραστικούς. Ήταν στον ΕΔΕΣ. Και αντί να φύγει για να γλιτώσει, εντάχθηκε στον ΕΑΣΑΔ"
 (σελ.228-229)

 "Για τον Μαλλιάρα, τον δάσκαλο που πήγε με τον ΕΑΣΑΔ, οι κομμουνιστές τον είχαν για εδεσίτη. Ξέρω τι λέγεται. Εγώ πιστεύω ότι πήγε γιατί τον είχαν κυνηγήσει πολύ οι εαμικές οργανώσεις. Πήγε στον ΕΑΣΑΔ από ανάγκη. Σου λέει: 'προκειμένου να με καθαρίσουν'... Στον ΕΔΕΣ δεν μπορούσε να φτάσει. Πήγαιναν ο Κωστάκης ο Κουκούλης και ο Σακαντάκης ο Πρίαμος και τους έπιασαν στον δρόμο οι ελασίτες (...) Ο Κώστας ο Κουκούλης που ήταν έφεδρος αξιωματικός προσχώρησε στους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Ο Πρίαμος Σακαντάκης δεν δέχτηκε και επειδή και επειδή του απαγόρευσαν να πάει στον Ζέρβα, τον υποχρέωσαν να γυρίσει στο σπίτι του. Αυτά μου τα διηγήθηκε ο ίδιος ο Πρίαμος. Παρ'ολ'αυτά, οι εαμίτες σκότωσαν την μάνα και την αδελφή του Κουκούλη, εφέδρου αξιωματικού του ελληνικού στρατού που υπηρετούσε ως αξιωματικός στον ΕΛΑΣ.
 Δεν συνάντησα ποτέ τον Μαλλιάρα, ούτε ήθελα να τον συναντήσω. Αλλά είμαι βέβαιος ότι ο άνθρωπος πήγε στον ΕΑΣΑΔ επειδή τον καταδίωκαν. Αυτό δεν το βγάζει κανείς απ΄το μυαλό μου. Είχαν πάει για τον ΕΔΕΣ πρωτύτερα άλλοι και στον δρόμο τους έπιασε ο ΕΛΑΣ. Μπορούσε να φύγει;"
 (σελ.239-240)


 Αναφέρεται επίσης η ενδιαφέρουσα περίπτωση της οικογένειας του Χρήστου Μακρή, εφημέριου του  χωριού Άγιος Γεώργιος.
 Γράφει γι'αυτόν:
 "Όλα τα μέλη της οικογένειάς του στην αρχή ήταν μέλη των εαμικών αντιστασιακών οργανώσεων. 
 Ο γιος του Νικόλαος πήγε στο αντάρτικο και είχε συλληφθεί απ΄τους Ιταλούς. Έμεινε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λαμίας και μόλις τον άφησαν ελεύθερο, ξαναπήγε αντάρτης στον ΕΛΑΣ. Τον Χρήστο Μακρή (παπα-Μακρή) το 1943 τον συνέλλαβαν οι αντάρτες και τον κακοποίησαν, προφανώς γιατί εγκατέλειψε το ΕΑΜ και εμφανίστηκε ως εδεσίτης, ενώ παράλληλα ο ΕΛΑΣ δήμευσε την περιουσία του. Ο άλλος γιος του ο Γεώργιος κατατάχθηκε στον ΕΑΣΑΔ.
 Στις 24 Απριλίου 1944, γερμανική φάλαγγα στην οποία μετείχε και ο Γεώργιος Μακρής, περικύκλωσε το χωριό (...) Ο παπα-Μακρής και οι άλλοι του γιοι (σ.σ: είχε συνολικά 6) ένοπλοι υποδέχτηκαν τους Γερμανούς και τους διευκόλυναν στις έρευνες, τις συλλήψεις και τις λεηλασίες που ακολούθησαν.
 Τη νύχτα που προηγήθηκε, ή πριν τα χαράματα της ίδιας μέρας, αντάρτες του ΕΛΑΣ ίσως γιατί γνώριζαν τις προθέσεις του, συνέλαβαν την σύζυγό του και τις θυγατέρες του"
 (σελ.300-301)

 Σύμφωνα με μαρτυρίες συγχωριανών που κατατέθηκαν στο δικαστήριο μεταπολεμικά, οι τρεις απ΄τους έξι γιους του παπα-Μακρή εκτελέστηκαν απ΄τον ΕΛΑΣ. Ήταν οι Θεοχάρης, Γιώργος και Νίκος Μακρής. (σελ.311)
 Ο τελευταίος ήταν -όπως είδαμε και παραπάνω- πρώην ελασίτης. Δεν είναι σαφές το πώς και το πότε ακριβώς εντάχτηκε στον ΕΑΣΑΔ. Πιθανότατα η αλλαγή στρατοπέδου στην οποία προέβη θα σχετιζόταν με την ρήξη της οικογένειάς του με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
 Ο συγγραφέας αναφέρει ότι σύμφωνα με μαρτυρία του καπετάνιου του ΕΛΑΣ Μίμη Μπουκουβάλα στον ίδιο, ο Νίκος Μακρής αφοπλίστηκε στο Κιλκίς (πιθανώς μετά την μάχη του Νοεμβρίου του 1944) και μεταφέρθηκε πεζός στην Λάρισα όπου και τον εκτελέσαν. (σελ.307)


 Πρώην εαμίτης ήταν και ο Κώστας Καραγεώργος.
 Αυτός ήταν αρχικά ενταγμένος στις εαμικές οργανώσεις και συγκεκριμένα στην Επιμελητεία του Αντάρτη (Ε.Τ.Α) της οποίας ήταν ο υπεύθυνος στην περιοχή. Τσακώθηκε με τον συνεργάτη του στην διοίκηση της ΕΤΑ και συνελήφθη απ΄τους ελασίτες. Τον άφησαν ελεύθερο, και έφυγε με την οικογένειά του στην Λάρισα όπου και εντάχτηκε στον ΕΑΣΑΔ.
 (σελ.330-1)
 Όπως είχαμε δει εδώ, ο πρώην εαμίτης Κ.Καραγεώργος στην πορεία ανεδείχθη σε στρατιωτικό διοικητή του ΕΑΣΑΔ στην Λάρισα!!

Ο Ζέρβας διέτασσε τα τμήματά του να συμπράξουν με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κατά των Γερμανών

Ο εμφύλιος ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ μαινόταν ακόμα στα βουνά της Ηπείρου εώς τις αρχές του Φεβρουαρίου του 1944. Παράλληλα βέβαια διεξάγονταν και γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε βάρος των ανταρτών και των δύο οργανώσεων (η συμφωνία μεταξύ ΕΛΑΣ-Γερμανών είχε λήξει απ΄τον περασμένο Οκτώβριο).
 Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον Ζέρβα να τείνει για μία ακόμη φορά χείρα συνεργασίας στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ απέναντι στον κοινό εχθρό.
 Η παρακάτω διαταγή του που απεστάλη σε ένοπλα τμήματά του -και κοινοποιήθηκε στον ΕΛΑΣ και στους Άγγλους- είναι χαρακτηριστική:

   

                          ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.64)

  Στο ίδιο πνεύμα είναι και η παρακάτω επιστολή του Ζέρβα προς το κλιμάκιο του Γ.Σ του ΕΛΑΣ:

                       ("Η αλήθεια από τον Άρη" του Κώστα Ιωάννου, σελ.60)


 Στις παρακάτω αναρτήσεις μπορείτε να δείτε και άλλες παρόμοιες κινήσεις καλής θέλησης του Ζέρβα και γενικότερα των εδεσιτών προς τον ΕΛΑΣ:

 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/08/blog-post_4.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2013/08/blog-post.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/10/blog-post_20.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/06/1943_28.html
 http://istoriakatoxis.blogspot.gr/2012/09/blog-post_10.html


  Απ'όσο γνωρίζουμε, αντίστοιχες κινήσεις εκ μέρους των κομμουνιστών δεν υπήρχαν... Αυτοί είτε συκοφαντούσαν, είτε επιτίθονταν.

Η απόρρητη έκθεση του Συνταγματάρχη Τόμ Μπάρνς για την Ελληνική αντίσταση την περίοδο Ιουλίου 1943 - Απριλίου 1944

                                                                                                                                                 Απόρρητο  

                                                                                                                                         Κωδ. 108

                                                                                                                                           13 Ιουνίου 1944

     Αναφορά για τις παρατηρήσεις στην Ελλάδα από τον Ιούλιο του 1943 ως τον Απρίλιο του 1944, από τον αντισυνταγματάρχη C.E. Barnes, N.Z.E.F.

  1. Η περίοδος από την εγκαθίδρυση του HARLING ως τον Ιούλιο του 1943, νομίζω ότι δεν χρειάζεται περαιτέρω σχόλια.

   2. Επιχείρηση "ΖΩΑ" (Σχέδια κάλυψης για την απόβαση στη ΣΙΚΕΛΙΑ)

       Η επιχείρηση "ΖΩΑ" τον Ιούλιο του 1943 υπήρξε 100% επιτυχής, πράγμα που οφείλονταν σχεδόν αποκλειστικά στην ενεργητική και εγκάρδια συνεργασία όλου του προσωπικού της Βρεταννικής Στρατιωτικής Αποστολής. Στην ΗΠΕΙΡΟ, οι αντάρτες με μερικές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, ήταν απογοητευτικοί, στο ΑΓΡΙΝΙΟ ήταν αρκετά καλύτερα. Ο ΕΛΑΣ δεν συνεισέφερε στις περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ αν και είχε υποσχεθεί βοήθεια.

    3. Πάτημα στην ΗΠΕΙΡΟ

        Τον Ιούλιο του 1943 διατάχθηκα να αναλάβω καθήκοντα συνδέσμου, επιπλέον της εργασίας μου ως υπονομευτής, για τις περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ. Παρ΄όλα αυτά, λόγω της επιμονής του ΕΛΑΣ ο Βρεταννός σύνδεσμος αξιωματικός επικεφαλής της περιοχής ΑΓΡΙΝΙΟΥ άλλαξε μερικές φορές. Από την άποψη του υπονομευτή υποστήριξα, και ο συνταγματάρχης WOODHOUSE συμφώνησε, ότι οι περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ πρέπει να είναι κάτω από ενιαία διοίκηση.

    4. Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή

     α) Σχεδόν χωρίς εξαίρεση το προσωπικό όλων των βαθμίδων της Βρεταννικής Στρατιωτικής Αποστολής εκτέλεσε ένα πολύ δύσκολο έργο απόλυτα ικανοποιητικά, κάτω από πολύ δυσμενείς συνθήκες, και συχνά με λίγη και κακή τροφή, άσχημες συνθήκες στέγασης κλπ.

       β) Τα παρακάτω σχόλια είναι φυσικά δικές μου προσωπικές απόψεις, με τις οποίες συμφωνούν στα κύρια σημεία όλοι οι αξιωματικοί του πεδίου που βρίσκονται κάτω από τις διαταγές μου.

     5. Υπόβαθρο

        Μιλώντας γενικά, οι περιοχές ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ ήταν και είναι πολύ υπέρ του ΖΕΡΒΑ. Αυτό φάνηκε πλήρως στις εκλογές στα χωριά λίγο πριν τον εμφύλιο πόλεμο. Οι δυνάμεις του ΖΕΡΒΑ αναπτύχθηκαν στην ΗΠΕΙΡΟ, και διείσδυσαν σε περιοχές ήδη οργανωμένες από τον ΕΛΑΣ. Πάντα υπήρχε ένα πεδίο αναταραχής ανάμεσα στα στρατεύματα του ΖΕΡΒΑ και του ΕΛΑΣ/ΕΑΜ. Οι περισσότεροι από τους χειρότερους τύπους πολιτικών υποκινητών του ΕΑΜ βρίσκονταν και βρίσκονται ακόμα στην ΗΠΕΙΡΟ.

      6. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (Κοινό Γενικό Αρχηγείο) και η συμφωνία του ΝΑΤΒΑΝΟ

   

         α) Το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ σχηματίστηκε τον Ιούλιο / Αύγουστο του 1943. Μεγάλη φιλικότητα και συνεργασία εκφράσθηκε από τους δύο Οργανισμούς. Το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ συχνά δήλωνε σε Δημόσιες  Συναντήσεις ότι ήταν σαφώς Μη - Κομμουνιστική Οργάνωση.

       β) Ανεξέλεγκτη στρατολόγηση ακολούθησε με ανησυχητικό ρυθμό καθώς κάθε Αντάρτης έπαιρνε μία χρυσή λίρα το μήνα. Η Στρατιωτική αξία των ανταρτών έπεσε σχεδόν ευθέως ανάλογα με την αριθμητική αυτή αύξηση. Το Ανταρτικό Κίνημα υπέφερε πολύ και παράπονα από τις δύο πλευρές ακολούθησαν.

           γ) Αμέσως πριν τον εμφύλιο πόλεμο οι Γερμανοί στα Γιάννινα προσέγγισαν τον ΖΕΡΒΑ και τον ΕΛΑΣ για να συνάψουν ανακωχή. Ο ΖΕΡΒΑΣ αρνήθηκε, αλλά κατοπινά γεγονότα έδειξαν με αρκετή βεβαιότητα ότι το αρχηγείο του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο υπέγραψε μία βραχυχρόνια συμφωνία. 

       7. Ο Εμφύλιος πόλεμος 

          α) Ο εμφύλιος πόλεμος άρχισε στα τέλη Οκτωβρίου 1943 από τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ - προφανώς μία καλά σχεδιασμένη και χρονικά τοποθετημένη επιχείρηση. Όλες οι προσπάθειες από μέρους μας για την αποκατάσταση της ειρήνης απέτυχαν, καθώς ο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ αρνήθηκε να διαπραγματευθεί, λέγοντας ότι ο ΖΕΡΒΑΣ ήταν πρώτος εχθρός και μετά οι Γερμανοί.

        β) Οι περισσότερες από τις μικρές μονάδες του ΖΕΡΒΑ, εκτός αυτών που βρίσκονταν στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ, σύντομα ηττήθηκαν και αφοπλίστηκαν, και λίγο μετά ο ΖΕΡΒΑΣ πολεμούσε συγχρόνως με τους Γερμανούς και με τον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ο οποίος απέφυγε προσεκτικά κάθε επαφή με τους Γερμανούς.

           γ) Για δώδεκα μέρες πολέμησε επιτυχώς τους Γερμανούς και τον ΕΛΑΣ, κατατροπώνοντας τελικά τη γερμανική φάλαγγα στα ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ ακολουθώντας λαμπρή τακτική και πολεμώντας ψυχωμένα. Έπειτα διασκόρπισε τις δυνάμεις του. Οι Γερμανοί έκαμαν μία βιαστική ολονύκτια πορεία, με νέα στρατεύματα από την ΑΡΤΑ, και αιφνιδίασαν το ΖΕΡΒΑ νωρίς το πρωί. Ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε στο ΖΕΡΒΑ με ανανεωμένη δύναμη. Είχε στριμωχθεί αλλά απαγκίστρωσε τις δυνάμεις του. Η ομάδα μου χωρίστηκε από το ΖΕΡΒΑ κατά τη διάρκεια της γενικής αναταραχής.

            δ) Δυστυχώς ο ΖΕΡΒΑΣ πίστεψε ένα πλαστό έγγραφο και κινήθηκε γρήγορα προς την ΑΡΤΑ και τα ΓΙΑΝΝΙΝΑ για να καταλάβει αυτές τις πόλεις. Ο ΕΛΑΣ κατέλαβε στρατηγικές θέσεις στα ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ, εμποδίζοντας την επιστροφή του ΖΕΡΒΑ. Ξαναενώθηκα με το ΖΕΡΒΑ με ένα μέρος της ομάδας μου στις αρχές Δεκεμβρίου. Ο εμφύλιος πόλεμος συνεχιζόταν εμπρός και πίσω, κυρίως ανάμεσα στους ποταμούς ΑΡΑΧΘΟ και ΑΧΕΛΩΟ.

          ε) Την παραμονή μιάς αντεπίθεσης του ΖΕΡΒΑ στον ποταμό ΑΧΕΛΩΟ, το ΕΑΜ πρότεινε διαπραγματεύσεις για ανακωχή. Κατόπιν διαταγών μας ο ΖΕΡΒΑΣ απέσυρε τις δυνάμεις του κατά μήκος του ΑΧΕΛΩΟΥ. Ταυτόχρονα ο ΕΛΑΣ εξαπέλυσε γενική επίθεση - είχαν άφθονα εφόδια. Ο ΖΕΡΒΑΣ οπισθοχώρησε λόγω ελλείψεως πυρομαχικών. Κατάφερε πολύ βαριές απώλειες στον ΕΛΑΣ, και υποχώρησε με όλα τα όπλα και τα εφόδια, παίρνοντας και εφτά ελαφρά πολυβόλα, αλλά πρακτικά χωρίς πυρομαχικά. Οι Γερμανοί έκαναν προπαγάνδα και για τις δύο πλευρές, και έξυπνα άφηναν τον εμφύλιο πόλεμο να συνεχίζεται όταν έδειχνε σημάδια ύφεσης.

         στ) Για να σταματήσουμε τον εμφύλιο, δυστυχώς βάλαμε το ΖΕΡΒΑ σε μειονεκτική θέση αρκετές φορές, διατάσσοντάς τον να μην αντεπιτεθεί όταν αυτό ήταν στρατιωτικά απαραίτητο. Ακόμη νιώθω ότι αυτό ήταν λάθος.

             ζ) Ήμουν με τα προωθημένα στρατεύματα του ΖΕΡΒΑ για πολύ καιρό και θεωρώ ότι έδειξαν ανώτερη μαχητική ικανότητα, ειδικά αυτά που ήταν κάτω από τη διοίκηση αξιωματικών όπως οι αντισυνταγματάρχες ΑΓΟΡΟΣ και ΖΟΡΜΠΑΛΑΣ. Αλλά πάντα είχαν το πρόβλημα της έλλειψης πυρομαχικών, σε αντίθεση με τα άφθονα εφόδια που διέθετε ο ΕΛΑΣ για τις επιθέσεις του. Ο ΖΕΡΒΑΣ βοηθήθηκε σημαντικά από ποσότητες που κυρίευσε περιστασιακά από τον ΕΛΑΣ.

       8. Η συμφωνία της ΠΛΑΚΑΣ 

       Η συμφωνία της ΠΛΑΚΑΣ κατέληξε με χονδρικά τον ΑΡΑΧΘΟ και το ΣΥΡΡΑΚΟ ως ανατολικά όρια του ΖΕΡΒΑ.

       9. Η Οργάνωση του ΖΕΡΒΑ

    α) Η οργάνωση του ΖΕΡΒΑ είναι βασικά μόνο Στρατιωτικού χαρακτήρα και είναι σαφώς μη πολιτική, εκτός του ότι είναι υπέρ των Βρετανών και αποτελεί το μόνο αποτελεσματικό μέτωπο ενάντια στην κυριαρχία του ΕΑΜ. Υπάρχουν ορισμένοι εξαιρετικοί αξιωματικοί πολλών δεξιών πολιτικών κομμάτων. Τους περασμένους δύο μήνες τα στρατεύματα αυτά γυμνάζονταν καθημερινά και επέδειξαν αξιοσημείωτη πρόοδο. Η οργάνωση δεν είναι το δυνατό σημείο του ΖΕΡΒΑ, αλλά και αυτή βελτιώνεται. Πάσχει από έλλειψη καλών Επιτελικών Αξιωματικών: ελπίζεται ότι αυτοί μπορούν να βρεθούν για λογαριασμό του από την ΑΘΗΝΑ.

       β) Πριν τον εμφύλιο πόλεμο ο ΖΕΡΒΑΣ είχε μεγάλο αριθμό άχρηστων αξιωματικών, αυτοί ήταν θέμα διαμάχης ανάμεσα στο ΖΕΡΒΑ και σε μένα. Ευτυχώς σχεδόν όλοι από αυτούς έφυγαν από το Πεδίο επιχειρήσεων, ή απολύθηκαν, ή συνελήφθησαν από τον ΕΛΑΣ. Δυστυχώς ο ΕΛΑΣ απελευθέρωσε ορισμένους από αυτούς και ο ΖΕΡΒΑΣ αισθάνεται υποχρεωμένος να τους κρατήσει.
        γ) Ο ΖΕΡΒΑΣ τελευταία δεν ανέλαβε δράση κατά των Γερμανών καθώς είναι βέβαιο ότι ο ΕΛΑΣ θα του επιτεθεί συγχρόνως. Είχε ανεπαρκή αποθέματα πυρομαχικών για να συνεχίσει έναν άλλο διμέτωπο αγώνα. Το ΚΑΪΡΟ ειδοποίησε ότι μπορούσαμε να περιμένουμε μόνο περιορισμένο αριθμό ρίψεων, έτσι σκέφθηκα ότι είναι ασύνετο να διακινδυνεύσουμε μία σοβαρή αποδυνάμωση των δυνάμεων του ΖΕΡΒΑ. Γίνεται αντιληπτό ότι αυτή η περίοδος αδράνειας του ΖΕΡΒΑ κατά των Γερμανών δεν είναι καθόλου ικανοποιητική, αλλά τώρα που διαθέτει επιπλέον προμήθειες πυρομαχικών θεωρείται απαραίτητο να αναλάβει δράση εναντίον τους.
       δ) Γενικά, οι χωρικοί μέχρις ενός υποστηρίζουν τον ΖΕΡΒΑ, αλλά δεν τολμούν να το δείξουν αυτό σε περιοχή ελεγχόμενη από τον ΕΛΑΣ.
         ε) Έχω βεβαιωθεί πέρα από κάθε αμφιβολία ότι δεν υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στον ΖΕΡΒΑ και τους Γερμανούς, οι οποίοι προσπαθούν να έρθουν σε συνεννόηση μαζί του. Αυτός δεν λέει τίποτα, και παίρνει άδεια να βγάλει τρόφιμα έξω από τα ΓΙΑΝΝΙΝΑ κλπ. Με δική μου συμβουλή δεν προκάλεσε τους Γερμανούς.

        10. Η οργάνωση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ - ΗΠΕΙΡΟΥ και ΑΓΡΙΝΙΟΥ

           α) Η οργάνωση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ ήταν κυρίως πολιτική. Αν και η Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή είχε φιλικές σχέσεις μαζί του, ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ δεν εκτέλεσε ούτε μία διαταγή του ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, αν και πάντα δίνονταν αφειδώς υποσχέσεις. Αν και 5.500 χρυσές λίρες τους δόθηκαν για να αγοράσουν τρόφιμα, τρόφιμα δεν παρουσιάστηκαν - μεσολάβησε ο εμφύλιος πόλεμος. Περιστασιακά έκαναν μικρές επιθέσεις κατά των Γερμανών χωρίς εμείς να το ξέρουμε εκ των προτέρων.
         β) Προς το παρόν, αποτελείτο κυρίως από στρατεύματα από περιοχές από όλα τα μέρη της Ελλάδος. Ο ρόλος τους ήταν σχεδόν αποκλειστικά εναντίον του ΖΕΡΒΑ. Οι ισχυρισμοί τους για δράση κατά των Γερμανών είναι φανταστικοί. Για παράδειγμα σε μιά Γερμανική πορεία από τη ΓΟΤΙΣΤΑ στη ΧΟΣΕΨΗ, κατά την οποία κάπου 200 Γερμανοί έφθασαν στο προαναφερθέν χωριό, ο ΕΛΑΣ ισχυρίσθηκε ότι σκότωσε 1200 Γερμανούς. Εγώ άκουσα όλες κι όλες μερικές ριπές πολυβόλων και είδα πολλούς Ελασίτες να υποχωρούν χωρίς να έχουν ρίξει ένα πυροβολισμό. Είδα επίσης ένα αντίγραφο της επίσημης Γερμανικής Αναφοράς. Τα αποτελέσματα ήταν δύο Γερμανοί ελαφρά τραυματίες (μια ομάδα ασυρμάτου έπεσε σε ενέδρα) και 17 Ελασίτες νεκροί από πυρά πολυβόλων μεγάλου βεληνεκούς. Οι χωρικοί το επιβεβαίωσαν. Αυτό είναι μόνο ένα τοπικό παράδειγμα. Ορισμένα από τα στρατεύματα του ΕΛΑΣ είναι καλά, αλλά οι αρχηγοί τους είναι 100% πολιτικοποιημένοι, με στόχο τους την τελική κυριαρχία στην ΕΛΛΑΔΑ. Για να είμαι ευθύς ως προς τον ΕΛΑΣ, γενικά πιστεύω ότι αυτά τα στρατεύματα στην ΗΠΕΙΡΟ είναι μερικά από τα χειρότερα του ΕΛΑΣ.
       γ) Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου τα σαδιστικά εγκλήματα και οι ακρωτηριασμοί υπήρξαν απεχθείς. Αυτά ήταν κυρίως έργο του ΑΡΗ και της συμμορίας των σφαγέων του. Οι τρομοκρατικές μέθοδοι του ΕΛΑΣ είχαν ως αποτέλεσμα το πικρό μίσος των χωρικών, οι περισσότεροι από τους οποίους άφηναν τα σπίτια τους όταν έρχονταν στην περιοχή τους ο ΕΛΑΣ. Ορισμένες φορές οι χωρικοί ζήτησαν από τους Ούνους να διώξουν τον ΕΛΑΣ - οι άνθρωποι προτιμούσαν τους Ούνους.

         11. ΖΕΡΒΑΣ
         
         α) Ο ΖΕΡΒΑΣ είναι μία καταπληκτική προσωπικότητα: είναι θαρραλέος και πανούργος αντάρτης μαχητής, με οξεία αίσθηση του χιούμορ, και οξύτατη κρίση. Γνωρίζω ότι είναι αληθινός πατριώτης. Το κύριο του μειονέκτημα είναι ότι είναι μάλλον πολύ ανεκτικός και δεν επιβάλλει πειθαρχία όπως θα έπρεπε, με το επιχείρημα ότι οι άνδρες του είναι οι περισσότεροι όχι στρατιώτες αλλά χωρικοί. Είναι πολύ σεβαστός από τα στρατεύματά του και τους χωρικούς. Η προσωπική μου εμπειρία μαζί του δείχνει ότι είναι πολύ συνεργάσιμος και ότι κανόνα μου λέει την αλήθεια.
        β) Στο παρελθόν ο ΖΕΡΒΑΣ εκτέλεσε οποιαδήποτε διαταγή έλαβε από τη ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ και είναι έτοιμος να κάνει το πρόθυμα το ίδιο σε κάθε περίπτωση στο μέλλον. Τα στρατεύματά του θα εκτελούν επιχειρησιακές εντολές που τους δίνονται από έναν ανώτερο Βρετανό Αξιωματικό, χωρίς να αναφέρονται στο δικό τους Γενικό Επιτελείο.
         γ) Υποστηρίζει πολύ τους Βρετανούς και πιστεύει ότι το μελλοντικό συμφέρον της ΕΛΛΑΔΟΣ εξαρτάται από τη Βρεταννική επιρροή. Πιστεύει ότι η καλύτερη λύση είναι να γίνει η ΕΛΛΑΔΑ Βρεταννικό Προτεκτοράτο για δέκα ως είκοσι χρόνια μετά τον πόλεμο.
      δ) Έχει ένα μάλλον ζοφερό πολιτικό παρελθόν εξαιτίας του οποίου ορισμένα Δεξιά πολιτικά κόμματα δεν του έχουν εμπιστοσύνη. Ο ΖΕΡΒΑΣ το γνωρίζει αυτό. Δηλώνει δημόσια ότι μετά τον πόλεμο δεν έχει πολιτικές ή στρατιωτικές βλέψεις. Τώρα τον ξέρω καλά και πιστεύω ότι είναι ειλικρινής.

         12. ΑΡΗΣ

          α) Ο ΑΡΗΣ είναι ο πιο λυσσαλέος από όλους τους Κομμουνιστές. Είναι σαδιστής, σκληρός και τελείως ασυνείδητος. Στην επιχείρηση του Γοργοποτάμου πάντως είχε καλή παρουσία. Γνωρίζω ότι είναι θαρραλέος αλλά και το αντίθετο. Στρατιωτικά νομίζω υπερεκτιμάται: ενήργησε πολύ άσχημα κατά των Γερμανών στη ΜΕΣΟΧΩΡΑ τον περασμένο Νοέμβριο. Χωρίς τύψεις κόβει λαιμούς ανδρών, γυναικών ή παιδιών, και έχει κάνει εκτελέσεις ο ίδιος, με μαχαίρι σε πολλές περιπτώσεις. Οι περισσότεροι απεχθείς φόνοι και ακρωτηριασμοί εκτελέστηκαν από τον ίδιο προσωπικά ή μετά από διαταγές του. Χρησιμοποιεί αυτές τις μεθόδους πολύ αποτελεσματικά για να κυβερνά με τη βοήθεια του τρόμου. Πολλοί ΕΛΑΣΙΤΕΣ τον μισούν αλλά ο φόβος του γι΄αυτόν είναι μεγαλύτερος καθώς ταξιδεύει πάντα με μια μεγάλη σωματοφυλακή σφαγέων. Είναι έντονα αντι-Βρεταννός - εκτός όταν θέλει κάτι από εμάς οπότε γίνεται η προσωποποίηση της φιλίας και της καλής θέλησης: είναι καλός σε αυτό.
          β) Σε μια ή δύο περιπτώσεις όταν ο εμφύλιος πόλεμος έσβηνε, ο ΆΡΗΣ τον ξαναέφερνε σε μία φρενίτιδα - πυροβολώντας μερικούς από τους άνδρες του όταν έδειχναν απρόθυμοι να συνεχίσουν τον εμφύλιο πόλεμο. Είναι ασυνείδητος ψεύτης και διακηρύσσει ανοικτά ότι μεγαλύτερος εχθρός είναι ο ΖΕΡΒΑΣ και μετά οι Γερμανοί. Ο πρόωρος θάνατός του θα ήταν οπωσδήποτε ευτυχής απαλλαγή για την ΕΛΛΑΔΑ και μία αληθινή συνεισφορά στην Συμμαχική Πολεμική προσπάθεια σ΄αυτήν την περιοχή.

       13. "Στρατεύματα του ΡΑΛΛΗ" ή "Τάγματα Ασφαλείας"

      α) Τα στρατεύματα του ΡΑΛΛΗ (ή Τάγματα Ασφαλείας) αναπτύσσουν μεγάλη δραστηριότητα στην περιοχή ΑΓΡΙΝΙΟΥ. 'Εχουν δύναμη 2.000 ανδρών. Ο λόγος για αυτή τη μεγάλη αύξηση από τους αρχικούς 200 είναι ότι και ο ΕΛΑΣ και ο ΡΑΛΛΗΣ στρατολογούσαν από την περιοχή ΑΓΡΙΝΙΟΥ. Οι χωρικοί έπρεπε να ενωθούν με τον ένα ή τον άλλο, δεν υπήρχε εναλλακτική λύση. Έτσι οι περισσότεροι από αυτούς ενώθηκαν με τον ΡΑΛΛΗ. Γνωρίζω ορισμένους αξιωματικούς με πολύ καλή φήμη που ενώθηκαν με το ΡΑΛΛΗ: λένε ότι έπραξαν τούτο γιατί είδαν τον ΕΛΑΣ να κυριαρχεί στην ΕΛΛΑΔΑ. Η αναμενόμενη επέμβαση από την ΒΡΕΤΑΝΝΙΑ ήταν, δυστυχώς, απομακρυσμένη χρονικά. Πίστευαν ότι πρέπει να προσπαθήσουν να σώσουν την ΕΛΛΑΔΑ από τον Κομμουνισμό και έτσι πήγαν με το ΡΑΛΛΗ με τη σκέψη ότι "το μη χείρον βέλτιστον".
         β) Ο ρόλος τους ήταν καθαρά κατά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Δεν ανέλαβαν δράση κατά της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής ή του ΖΕΡΒΑ που είναι γνωστό ότι είναι υπέρ των Βρετανών. Δεν νομίζω ότι θα το κάνουν εκτός αν εξαναγκαστούν από τους Γερμανούς. Υπάρχει πληροφορία ότι κρύβουν όπλα έτσι ώστε όταν αφοπλιστούν από τους Γερμανούς θα οργανωθούν και θα επανεξοπλισθούν.
         γ) Πιστεύω ότι θα είναι ολόκαρδα με το μέρος κάθε Συμμαχικής δύναμης εισβολής. Έτσι, αν και είναι παραδεκτό ότι δουλεύουν για τους Γερμανούς, νομίζω ότι θα πρέπει να αποφύγουμε να τους αποκηρύξουμε δημόσια με τρόπο που να καθιστά αδύνατη μια κατοπινή συμφιλίωση μαζί τους. Υπάρχουν καλοί και κακοί ανάμεσα σ΄αυτά τα τάγματα του ΡΑΛΛΗ.
          δ) Δεν είχα και ούτε θα έχω επαφή με κάποιον από τους άνδρες του ΡΑΛΛΗ, και ανάλογες διαταγές έχουν δοθεί σε όλο το προσωπικό της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην ΗΠΕΙΡΟ και το ΑΓΡΙΝΙΟ.

       14. ΗΠΕΙΡΟΣ και ΒΑΛΤΟΣ

      Οι βόρειες περιοχές του τομέα ΑΓΡΙΝΙΟΥ είναι ορεινές, βραχώδεις και πολύ φτωχές. 'Εχουν υποστεί το μεγαλύτερο βάρος του εμφύλιου πολέμου και μερικών γερμανικών εφόδων. Πάρα πολλά χωριά έχουν καεί τελείως: μέρος της καταστροφής αυτής οφείλεται στον ΕΛΑΣ. Οι περισσότεροι κάτοικοι είναι τελείως άποροι και πολλοί θάνατοι από πείνα συνέβησαν τον περασμένο χειμώνα. Έγιναν επίσης αρκετοί φόνοι από τους Ούνους και από τον ΕΛΑΣ. Παρ΄όλα αυτά βρήκα τους κατοίκους να είναι πολύ υπέρ των Συμμάχων και γενικά συνεργάζονται μαζί μας ολόκαρδα. Το βρίσκω αξιοσημείωτο ότι παραμένουν φιλικοί και συνεργάσιμοι όπως και πριν, παρά το γεγονός ότι τα σπίτια τους κάηκαν και οι συγγενείς τουφεκίστηκαν λόγω των δραστηριοτήτων μας.

      15. Συμμαχική εισβολή στην ΕΛΛΑΔΑ

       α) Μια Συμμαχική εισβολή στην ΕΛΛΑΔΑ αναμένεται διακαώς από όλους τους Έλληνες, εκτός από τους Ελασίτες εξτρεμιστές. Η σκέψη αυτή τους κάνει να συνεχίζουν και είναι παντού το κύριο θέμα συζήτησης. Οι Έλληνες είναι πολύ αυθόρμητη και συναισθηματική φυλή και ο δραματικός χαρακτήρας μιας εισβολής είναι κάτι που θα τους ενώσει να πολεμήσουν κατά του κοινού εχθρού. Η εναλλακτική λύση είναι μια αιματοβαμμένη συνέχεια μετά την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων και επανάληψη παντού του εμφυλίου πολέμου. Υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι να σκεφτεί κανείς ότι μια Συμμαχική εισβολή θα αναγκάσει το σύνολο του ΕΛΑΣ να υποστηρίξει τον πατριωτικό σκοπό του διωξίματος των Γερμανών και να ξεχάσει την στενότερη, εγωιστική κομματική άποψη.
         β) Υπάρχει και μια άλλη άποψη: αν δεν εισβάλουμε στην Ελλάδα, οι Έλληνες θα πιστέψουν ότι τους αφήσαμε στην τύχη τους, θα μας κατηγορήσουν για τον εμφύλιο πόλεμο και για όλα όσα προήλθαν από αυτόν. Το τωρινό δυνατό αίσθημα υπέρ των Βρετανών θα υποστεί τόσο μεγάλο πλήγμα ώστε η μεταπολεμική βρεταννική επιρροή στην ΕΛΛΑΔΑ θα είναι δύσκολη. Ο ΕΛΛΑΣ θα διεκδικούσε για λογαριασμό του το διώξιμο του εχθρού και θα δυσφημούσε τη Βρετανία, ενώ με οποιασδήποτε μορφής εισβολή θα γινόμασταν δεκτοί ως ελευθερωτές της ΕΛΛΑΔΟΣ. Οι Έλληνες υπερβάλλουν για αυτά που μπορούμε να κάνουμε. Το να μην εισβάλουμε δεν θα σήμαινε γι΄αυτούς ότι δεν μπορούμε αλλά ότι δεν θέλαμε να εισβάλουμε. Η αντίδρασή τους θα ήταν πικρία απέναντί μας.
      γ) Υπάρχουν ενδείξεις ότι πολλές από τις Γερμανικές Ομάδες Οχυρών δεν θα αποσυρθούν μέχρις ότου εξαναγκασθούν να το κάνουν. Άρα φαίνεται ότι και μια μικρή απόβαση είναι προτιμότερη από το τίποτα, αν θέλουμε να υπάρχει βρεταννική επιρροή στην ΕΛΛΑΔΑ μετά τον πόλεμο.

      16. Συμπεράσματα

        α) Είναι προφανές ότι η ανωτέρω Αναφορά είναι μάλλον υπέρ του ΖΕΡΒΑ. Είδα πολύ και τις δύο πλευρές και έχω λόγους να έχω εμπιστοσύνη στη στρατιωτική αξία των δυνάμεων του ΖΕΡΒΑ την οποία ελέγχουμε απόλυτα. Τους λίγους τελευταίους μήνες έγινε κατανοητό ότι η αδράνεια του ΖΕΡΒΑ κατά των Γερμανών δεν είναι ικανοποιητική. Ο λόγος γι΄αυτό δεν ήταν η απροθυμία ή η ανικανότητα του ΖΕΡΒΑ να αναλάβει δράση αλλά οφείλεται στη πολιτική που επιβάλλει το ΚΑΪΡΟ.
      β) Δεν υπάρχει κίνδυνος να χρησιμοποιηθεί η δύναμη του ΖΕΡΒΑ με άλλον τρόπο εκτός από αυτόν που θέλουμε εμείς. Από την άλλη, όταν ο ΕΛΑΣ νιώσει και πάλι δυνατός θα επιτεθεί κατά του ΖΕΡΒΑ. Είμαι βέβαιος ότι μια σημαντική ενδυνάμωση του ΖΕΡΒΑ θα αφαιρούσε σε μεγάλο βαθμό την επιθυμία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ να επιτεθεί εναντίον του και με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην αυξημένη δύναμη του ΖΕΡΒΑ, πολλοί από τους μετριοπαθείς ΕΛΑΣΙΤΕΣ θα πήγαιναν μαζί του.
       γ) Από την μια πλευρά οι Βρετανοί αξιωματικοί και άνδρες προσβάλλονται και εξευτελίζονται και σε πολλές περιπτώσεις έχουν πυροβοληθεί. Γίνονται ανεκτοί μόνο γι΄αυτό που ο ΕΛΑΣ μπορεί να πάρει από αυτούς. Το βρεταννικό γόητρο συχνά καταπατιέται στη λάσπη. Από την άλλη η Βρεταννική Στρατιωτική Αποστολή απολαμβάνει του μαγαλύτερου σεβασμού και συνεργασίας που θα επιθυμούσαμε.
        δ) Ο ΖΕΡΒΑΣ έχει τα εχέγγυά του: ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ το κάνει μόνο όσο τον βολεύει.
       ε) Εδαφικά ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα αλλά δεν είναι τόσο συμπαγής όσο ο ΖΕΡΒΑΣ. Η παρουσία των δυνάμεών του ΡΑΛΛΗ και άλλων ομοειδών οργανώσεων είναι άμεσο αποτέλεσμα των μεθόδων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.
       στ) Είναι πολύ δύσκολο να φθάσει κανείς στην αλήθεια στις περιοχές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ καθώς οι Βρετανοί Αξιωματικοί μπορούν να πάνε μόνο όπου επιτρέπει ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Στις περιοχές του ΖΕΡΒΑ όλο το Συμμαχικό προσωπικό έχει την δυνατότητα να πάει όπου θέλει. Οι φανταστικές και συχνά τελείως αναληθείς εκθέσεις για τα στρατιωτικά επιτεύγματα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κάνουν πιο δύσκολο το έργο των Βρετανών συνδέσμων αξιωματικών να φθάσουν στην πραγματική ιστορία. Ακόμα και αν ένα μικρό μέρος γίνεται πιστευτό η προπαγάνδα έχει επιτύχει το σκοπό της. Για παράδειγμα βλέπε το τελευταίο μέρος της παραγράφου 10 (β).

                                                                    Αντισυνταγματάρχης

                                                                          (C.E. Barnes)

Κοινοποίηση 
HQ SOM
Δύναμη 268
Λονδίνο (3)
MASSINGHAM (2)
BG3
BG3 (1)
PIC (Προσωπικά για Ταξίαρχο QUILLIAM)
Βρεταννική Πρεσβεία στην ΕΛΛΑΔΑ
Συνταγμ. CURRAN. Γραφείο του Υπουργού
Comd Δύναμη 133
G. (OPS)
E. MED αρ (6)
K. Steele
Πολεμικό Ημερολόγιο (2)
Φάκελος



 Πηγή: http://ellhnikaxronika.blogspot.gr/2014/07/1943-1944.html

Η απάντηση του Ζέρβα στην διαταγή των Συμμάχων περί απόρριψης των γερμανικών προτάσεων ανακωχής

 Σε συνέχεια της προ-προηγούμενης ανάρτησής μας σχετικά με την στάση του Ζέρβα απέναντι στις γερμανικές προτάσεις ανακωχής, παραθέτουμε παρακάτω την απάντηση του Έλληνα στρατηγού στο τηλεγράφημα που εστάλη απ΄το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής:

                    ("Φενάκη και σβάστικα" του Κώστα Ιωάννου, σελ.234)


       Επειδή δεν φαίνεται καθαρά, εδώ μπορούμε να δούμε καθαρογραμμένο το μήνυμα του Ζέρβα:

                               ("Φενάκη και σβάστικα" του Κώστα Ιωάννου, σελ.233)


 Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια.
 Τα ντοκουμέντα είναι αναμφισβήτητα και διαλύουν οποιονδήποτε υπαινιγμό κατά του Ζέρβα.
  
 Συνοψίζοντας, οι κομμουνιστές ήταν υπόλογοι:
 α) για την επίθεση κατά του ΕΔΕΣ,
 β) για την παράλληλη σύναψη ανακωχής με τους Γερμανούς παρά τις σαφείς αντίθετες διαταγές του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής 
 γ) και για την ανήθικη συκοφάντηση του Ναπολέοντα Ζέρβα. Σε αυτό φέρουν μεγάλη ευθύνη και οι διάφοροι παραμυθολόγοι της αριστεράς που αναπαράγουν τις κομμουνιστικές συκοφαντίες και αποκρύπτουν τις τεράστιες ευθύνες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ

  Αυτή είναι η αλήθεια και όλα τ'άλλα είναι ιστορίες για αγρίους.