Τι λένε επίσημα βρετανικά στρατιωτικά αρχεία για τον ΕΛΑΣ στην δυτική Μακεδονία

 Στα ορεινά της Μακεδονίας δρούσαν σε συνεργασία με τον ΕΛΑΣ βρετανοί αξιωματικοί που έπαιζαν τον ρόλο του συνδέσμου μεταξύ των ανταρτών και των συμμαχικών υπηρεσιών του Καϊρου. Είχαν επίσης καταφτάσει και μονάδες βρετανών κομμάντος που συμμετείχαν ενεργά στις επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά των Γερμανών. Οι αξιωματικοί αυτοί ζούσαν εκ των έσω τον ΕΛΑΣ, ως εκ τούτου είχαν προσωπική άποψη για το επίπεδο της μαχητικότητάς του, για τις μεθόδους του αλλά και για τους πολιτικούς σκοπούς που εξυπηρετούσε.

 Επικεφαλής της συμμαχικής στρατιωτικής αποστολης στην Μακεδονία ήταν ο Νίκολας Χάμμοντ, ο οποίος στο βιβλίο του "Δυτική Μακεδονία. Αντίσταση και Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή 1943-1944", αναφέρει πολλές λεπτομέρειες. Εκτός απ’την δική του οπτική παραθέτει, μεταξύ άλλων και πολλά σήματα βρετανών αξιωματικών που περιέγραφαν λεπτομερώς την κατάσταση.

Τον Ιούλιο του 1944 ξεκινούν γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην δυτική Μακεδονία. Επ’αυτού, υπάρχει η αναφορά του ταγματάρχη Πρέντις που είχε τοποθετηθεί απ΄τον Χάμμοντ επικεφαλής της συμμαχικής αποστολής στην δυτική Μακεδονία.

 Ο Πρέντις στην παράγραφο 45 της αναφοράς του λέει:

  "Το περισσότερο όμως σημαντικό ήταν ότι όλοι οι ΤΥΚ (Τμήματα Υποστηρίξεως Καταδρομών, δηλ. βρετανοί κομμάντος) είχαν χάσει την εμπιστοσύνη τους προς τους αντάρτες και ήταν δύσκολο να προβλέψει κανείς πως θα ξανασυνεργάζονταν. Ο ΕΛΑΣ ήταν επίσης στην πιο δυσάρεστη και απωθητική διάθεση. Μετά από την γερμανική εξόρμηση άρχισαν μια βδομάδα τρόμου στα χωριά για να ξανακερδίσουν πάλι τον έλεγχο.

 Επισήμως επρόκειτο για ελέγχο  που παρατηρείτο μετά τις γερμανικές επιθέσεις, στην πραγματικότητα όμως επρόκειτο για εκμετάλλευση της ευκαιρίας να απαλλαγούν από μερικούς αντιφρονούντες. Παρατηρήθηκαν πολλές φορές περιπτώσεις χωρικών που οδηγήθηκαν σιωπηρά για εκτέλεση (…)

Η 9^η Μεραρχία (σ.σ του ΕΛΑΣ) διέταξε την Αποστολή να συγκεντρωθεί και κατά τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου, πολύ ανοικτά, μας έκλεψαν φορτία εκρηκτικών και πυρομαχικών που είχαν καταγραφεί μετά την γερμανική σύμπτυξη. Συνέλαβαν έκπληκτα μέλη των ΤΥΚ με τις γελοωδέστατες κατηγορίες και ξανεφάρμοσαν απαγορευτικές διατάξεις για μετακινήσεις."

  "Δυτική Μακεδονία. Αντίσταση και Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή 1943-1944" του Νίκολας Χάμμοντ,σελ.135

Ο αντισυνταγματάρχης Έντμοντς είχε στείλει προς το Κάιρο ένα σήμα που έλεγε:

 "Μετά την αποχώρηση της 9^ης Μεραρχίας προς την περιοχή 2 (σ.σ: Περιοχή 2 αποκαλούταν η περιοχή δράσης της 10ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, δηλ. Κεντρική Μακεδονία) οι αντάρτες έφυγαν προς τους λόφους σε ασύντακτες ομάδες φυγάδων.

 (…)

 Στα περισσότερα χωριά οι κάτοικοι την έπαθαν με τους αντάρτες που είναι τώρα πολύ αποδιοργανωμένοι. Κύριος λόγος της αποστροφής τους είναι η αποτυχία τους να κάνουν καλή εμφάνιση και το γεγονός ότι έφυγαν"

 στο ίδιο, σελ.144-5

 

Πάλι ο ταγματάρχης Πρέντις σε σήμα του προς το Κάιρο:

 "Ο ΕΛΑΣ ανακάλεσε ακόμα και τμήματα που βρίσκονταν μακριά, στο Βίτσι, Σινιάτσικο, Βούρινος στην υπο εκκαθάριση επριοχή, αντί να τ’αφήσει να παρεμποδίσουν την προσέγγιση της αμυντικής περιοχής απ΄τις αρχικές τους θέσεις. Εν συνεχεία η τακτική του ΕΛΑΣ εξελίχθη στις περισσότερες περιπτώσεις στο να περιμένουν τους Ούννους (σ.σ έτσι χαρακτήριζαν υποτιμητικά οι Βρετανοί τους Γερμανούς) να ρίχνουν μερικές ριπές από μεγάλη απόσταση και μετά ν’αποσύρονται πριν αρχίσει η πραγματική επαφή με τον εχθρό σε νέα γραμμή περίπου 10 χλμ πίσω."

  στο ίδιο, σελ.147

  

και:

 "Δράση ανταρτών:  Εκτός από απροθυμία εκ μέρους των ανταρτών να εμπλακούν με τους Ούννους όταν αυτοί εκτένιζαν τα δάση, οι αντάρτες που ήταν μαζί μας και τράπηκαν σε φυγή. Άλλοι από αυτούς κουβαλούσαν μαζί τους πολιτικά ρούχα για τυχόν γρήγορη αλλαγή αν ήταν ανάγκη."

  στο ίδιο, σελ.148

 Ο Έντμοντς σε σήμα του προς τον Χάμμοντ:

 "Με την εξαίρεση λίγων ομάδων οι αντάρτες υπήρξαν λίαν ανεπαρκείς στην πρόσφατη εχθρική εκκαθαριστική επιχείρηση."

 στο ίδιο, σελ.156

 Σε άλλο σήμα του Πρέντις προς το Κάιρο:

 "Το επιτέλειο της μεραρχίας (σ.σ της 9^ης) συγκεντρώνει ο ενδιαφέρον του κυρίως στην επανεγκατάσταση του πολιτικού ελέγχου, εκτελώντας για κλοπές, και καυχάται για νίκες κατά την εχθρική επιχείρηση αντί να αναδιοργανώσει τους αντάρτες"

 στο ίδιο, σελ.149

  

και:

"Στον Αυγερινό είπαν καθαρά στον Μακλήν ότι από τους 100 άνδρες πάνω από 20 ετών μόνον 20 ήταν του ΕΑΜ και οι 25 που κατετάγησαν στον ΕΛΑΣ η πλειοψηφία κατετάγη τον τελευταίο χειμώνα μόνο μετά από απειλή εκτελέσεως. Από αυτούς μερικοί προσπάθησαν να γυρίσουν στα σπίτια τους μετά την εχθρική επίθεση αλλά κρατήθηκαν δια της βίας στις μονάδες τους. 

 Συμπέρασμα : 1) η 9^η Μεραρχία συνεκλονίσθη άσχημα, αλλά είναι αποφασισμένη να μην χάσει την στενή πίεση, λαμβάνοντα αυστηρότερα μέτρα τα οποία μπορεί να τρομοκρατήσουν τους χωρικούς σε σύντομο χρόνο(…) 2) Το ηθικό του λαού είναι υψηλό και εναντίον του ΕΛΑΣ

       στο ίδιο, σελ.152

           

  Βλέπουμε λοιπόν ότι τα βρετανικά στρατιωτικά αρχεία εκθέτουν ανεπανόρθωτα την δράση του ΕΛΑΣ στην δυτική Μακεδονία κατά την διάρκεια των γερμανικών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων του Ιουλίου του 1944.

Κραυγαλέα αδυναμία ή και απροθυμία αντίστασης στους Γερμανούς, απροκάλυπτη εχθρικότητα κατά Ελλήνων αντιφρονούντων, κακή στάση απέναντι στους Βρετανούς συμμάχους συνθέτουν το σύνολο της ελασίτικης στάσης που κάθε άλλο παρά εθνική και αντιστασιακή δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί.

  

Ο ΣΤΥΛ. ΠΑΤΤΑΚΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ

Ο Στυλιανός Παττακός

και η δράση του

κατά την Κατοχή

Σε μια ιστορική σειρά του δημοσιογράφου Αλεξάνδρου Γ. Πωπ, που είχε δημοσιευθεί στο "Έθνος" από τις 11 Ιανουαρίου 1947, παρουσιάζεται η δράση του - άγνωστου ακόμη στο ευρύ κοινό τότε - Στυλιανού Παττακού κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μαζί με τον επίσης άγνωστο τότε Γρηγόριο Σπαντιδάκη συμμετείχαν στο κρυπτογραφικό τμήμα της αντιστασιακής οργάνωσης "Όμηρος".

 

Πηγή: http://aera2012.blogspot.com/2012/05/blog-post_13.html

Η απαράδεκτη στάση της ΕΚΚΑ στον εμφύλιο ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ

 Τον Οκτώβριο του 1943 ξέσπασε ευρείας κλίμακας εμφύλιος πόλεμος μεταξύ ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ στα βουνά της Ηπείρου, με ευθύνη του πρώτου. 

 Η γενική επίθεση του ΕΛΑΣ ήταν οργανωμένη και προαποφασισμένη. Αυτό προκύπτει και απ΄το γράμμα του αρχικαπετάνιου του ΕΛΑΣ Άρη Βελουχιώτη προς το πολιτικό γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ στις 22/09/1943, όπου μεταξύ άλλων έλεγε:

 "Διάλυση άμεση, έστω και αιματηρά, των οργανώσεων ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ αν αρνηθούν να υπογράψουν την ανωτέρω αναφερόμενη δήλωση"

  Εδώ ο Βελουχιώτης αναφερόταν σε μία δήλωση που έπρεπε σύμφωνα με τον ίδιο να υπογράψουν ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ και η οποία θα έλεγε ότι δεν θα δεχόντουσαν χωρίς δημοψήφισμα πίσω στην Ελλάδα τον βασιλιά και την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου, και στην ανάγκη θα χρησιμοποιούσαν ακόμα και βία για να εμποδίσουν την επιστροφή τους. [1]

  

 Αυτός ο ισχυρισμός του Βελουχιώτη ήταν εκτός πραγματικότητας. Το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήδη συνεργαζόταν  με τις άλλες δύο οργανώσεις στα πλαίσια του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των Ανταρτών και των συμφωνιών του Ιουνίου και Ιουλίου του 1943.

  Άλλωστε πουθενά δεν αναφέρεται ότι η αιτία της ρήξης ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν η μη-υπογραφή εκ μέρους του δεύτερου της συγκεκριμένης δήλωσης.

 Το παράδοξο όμως στην διαμάχη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ ήταν η φιλο-ελασίτικη στάση που κράτησε η τρίτη σε δύναμη αντιστασιακή οργάνωση, η ΕΚΚΑ. Το παράδοξο έγκειται στο ότι μερικούς μήνες πριν ο ΕΛΑΣ είχε διαλύσει δύο φορές το Σύνταγμα 5/42 που ουσιαστικά ήταν το στρατιωτικό σκέλος της ΕΚΚΑ. Επίσης, όπως είδαμε εδώ νωρίτερα μες στο 1942 οι Ψαρρός και Μπακιρτζής (αμφότεροι ηγετικά στελέχη της ΕΚΚΑ και  διοικητής του 5/42 ο πρώτος) συνεργάζονταν με τον Ζέρβα για την οργάνωση του αντάρτικου.

 Γιατί λοιπόν στράφηκαν ξαφνικά εναντίον του Ζέρβα και του ΕΔΕΣ;

 Γιατί πήραν θέση υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που είχε ήδη κάνει σαφείς τις εχθρικές του διαθέσεις απέναντι στο 5/42 και την ΕΚΚΑ;

 Aς δούμε καταρχήν τα γεγονότα.

 Με το ξέσπασμα του εμφυλίου ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ, το κοινό στρατηγείο (ΕΚΚΑ-ΕΛΑΣ) της Ρούμελης εξέδωσε μία προκήρυξη στις 14/10/1943 που στρεφόταν ευθέως κατά του ΕΔΕΣ και υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Αυτή υπογραφόταν απ΄τον αντισυνταγματάρχη  Σπύρο Βλάχο και τον πολιτικό υπεύθυνο της ΕΚΚΑ Τάκη Παπαγιαννόπουλο. [2]

Υπάρχει η άποψη ότι οι Παπαγιαννόπουλος και Βλάχος συνέταξαν την συγκεκριμένη προκήρυξη κατόπιν έντονων πιέσεων του ΕΛΑΣ, αφού ήταν αποκομμένοι στο Καρπενήσι και δεν είχαν επαφή ούτε με την αντιπροσωπεία της ΕΚΚΑ στο Κοινό Γενικό Στρατηγείο των Ανταρτών ούτε με την διοίκηση του 5/42. [3]

 Κάτι παραπλήσιο υποστηρίζει και ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ, Κομνηνός Πυρομάγλου που  έλεγε ότι η ηγεσία της ΕΚΚΑ έβγαλε αυτήν την προκήρυξη διότι δεν είχε άλλη διέξοδο. Αν δεν το έκανε, τότε είτε θα έπρεπε να αυτοδιαλυθεί είτε θα έπρεπε να περιμένει επίθεση απ΄τον ισχυρότερο ΕΛΑΣ της Ρούμελης. [4]

 Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία που ρίχνουν περισσότερο φως στην υπόθεση:

 Στις 20/10/1943 ο Μπακιρτζής στέλνει επιστολή στον Ψαρρό στην οποία στρέφεται ανοικτά εναντίον του ΕΔΕΣ, δηλώνει υπέρ της ένταξης της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά και της ενεργού συμμετοχής των ένοπλων τμημάτων της ΕΚΚΑ στον αγώνα κατά του ΕΔΕΣ. [5]

 Την ίδια ημερομηνία υπάρχει αντίστοιχη επιστολή του Γεώργιου Καρτάλη, πολιτικού αρχηγού της ΕΚΚΑ, προς τον Ψαρρό στην οποία λέει ότι η ΕΚΚΑ πρέπει να στηρίξει τον ΕΛΑΣ στον αγώνα του κατά του ΕΔΕΣ με συμβολική αποστολή 30 ανδρών, ενώ μιλάει ακόμα και για ένταξη της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ. [6]

 Σύμφωνα με τον στρατιωτικό διοικητή του ΕΛΑΣ, Στέφανο Σαράφη, ο Ψαρρός αρχικά είχε συμφωνήσει με τον Καρτάλη και είχε αποφασίσει την αποστολή μιας διμοιρίας του 5/42 σαν συμβολική συμμετοχή στον αγώνα του ΕΛΑΣ κατά του ΕΔΕΣ. [7]

 Επίσης ο Σαράφης αναφέρει ότι σε συζητήσεις μεταξύ Σιάντου (γ.γ του ΚΚΕ), Μπακιρτζή και Καρτάλη στις 25/10/1943 σχεδόν συμφωνήθηκε η ένταξη της ΕΚΚΑ στο ΕΑΜ. [8]

 Τελικώς όμως η ΕΚΚΑ και το στρατιωτικό σκέλος της το Σύνταγμα 5/42 δεν ενεπλάκη ενεργά στην εμφύλια διένεξη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. Αυτό οφειλόταν στην θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η προαναφερθείσα προκήρυξη των Παπαγιαννόπουλου-Βλάχου στις τάξεις των αντρών του 5/42 [9], πολλοί εκ των οποίων είχαν ήδη βιώσει την εχθρικότητα του ΕΛΑΣ με τις δύο πρόσφατες διαλύσεις της μονάδας τους, ενώ μεγάλο μέρος του ήταν βασιλόφρονες αντικομμουνιστές.

 Μετά την γνωστοποίηση της προκήρυξης και τον σάλο που προκάλεσε, ο Ψαρρός συγκάλεσε σύσκεψη στο κάστρο των Σαλώνων λίγο έξω απ΄την Άμφισσα στις 24/10/1943. Εκεί η έντονη αντίδραση των διαφωνούντων στελεχών του 5/42 κατά των φιλο-εαμικών μεθοδεύσεων της ηγεσίας της ΕΚΚΑ, ανάγκασαν τον Ψαρρό να υποχωρήσει. Δεν αναγνώρισε την  προκήρυξη των Παπαγιαννόπουλου-Βλάχου και έτσι η ΕΚΚΑ και το 5/42 παρέμεναν τελικά ουδέτεροι στην σύρραξη ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ. [10]

  

 Μερικούς μήνες μετά όμως, ο πολιτικός αρχηγός της ΕΚΚΑ Γεώργιος Καρτάλης στην ομιλία του στο συνέδριο του Λιβάνου δήλωσε:

 "Τελειώσαμε το επεισόδιο αυτό και αρχίζει ο εμφύλιος πόλεμος την 10^η Οκτωβρίου με τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ. Εμείς βλέπαμε με συμπάθεια τον αγώνα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ διότι νομίζαμε ότι υπήρχε έδαφος συνεννοήσεως και υπήρχε μία ιδεολογική συγγένεια μεταξύ μας και διότι νομίζαμε ότι όντως υπήρχε μία συνεργασία του ΕΔΕΣ με τον εχθρό"  [11]

  Η παραπάνω φράση του Καρτάλη ταιριάζει απόλυτα με το αντι-εδεσίτικο και φιλο-εαμικό πνεύμα που χαρακτήριζε τις επιστολές του ιδίου και του Μπακιρτζή προς τον Ψαρρό τον Οκτώβριο του ’43.

  Αυτό προφανώς σημαίνει ότι ανεξάρτητα απ’το αν οι Βλάχος-Παπαγιαννόπουλος πιέστηκαν (ή όχι) απ΄τους ελασίτες για να βγάλουν την επίμαχη προκήρυξη, η γενικότερη γραμμή της ηγεσίας της ΕΚΚΑ ήταν υπέρ των κομμουνιστών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

  Άρα το λογικό συμπέρασμα είναι ότι η πολιτική ηγεσία της ΕΚΚΑ είχε αποφασίσει την συμπόρευσή της, ή ακόμα και την ένταξή της, με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και κατ’επέκταση με το ΚΚΕ, εναντίον του ΕΔΕΣ.

Ένθερμος θιασώτης αυτής της γραμμής ήταν ο συνταγματάρχης Ευρυπίδης Μπακιρτζής, ηγετικό στέλεχος της ΕΚΚΑ. Φυσικά δεν αποτελεί σύμπτωση ότι αυτός τον Μάρτιο του 1944 προσχώρησε στο στρατόπεδο του ΕΑΜ εντασσόμενος αρχικά ως πρόεδρος στην κυβέρνηση του βουνού (ΠΕΕΑ) που συγκρότησαν οι κομμουνιστές και αργότερα ως στρατιωτικός διοικητής της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ.

 Τα κίνητρα του Καρτάλη ήταν διαφορετικά απ'του Μπακιρτζή. Το πιθανότερο είναι ότι πίστευε πως η υποστήριξη της ΕΚΚΑ προς το ισχυρότερο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ ήταν ο μόνος τρόπος που θα εξασφάλιζε την επιβίωσή της. Διαψεύστηκε οικτρά, καθώς οι ελασίτες δεν ήταν διατεθειμένοι να ανεχτούν την ύπαρξη οποιασδήποτε άλλης ένοπλης οργάνωσης στα ελληνικά βουνά. Όπως είχαμε δει άλλωστε και εδώ, ούτε καν τον μετριοπαθή Ψαρρό δεν θα μπορούσαν να ανεχτούν ακόμα και αν εκείνος εντασσόταν στον ΕΛΑΣ..

 Προκαλεί επίσης εντύπωση η παραδοχή του Καρτάλη ότι οι της ΕΚΚΑ είχαν πιστέψει ότι ο ΕΔΕΣ συνεργαζόταν με τους κατακτητές, κάτι που φυσικά ήταν μέγιστο ψέμα. Είναι όμως ενδεικτικό για να καταλάβει κανείς πόσο ισχυρή ήταν τότε η κομμουνιστική προπαγάνδα.

 Οι μοναδικοί λόγοι που η ΕΚΚΑ δεν ενίσχυσε ανοικτά τον ΕΛΑΣ στον εμφύλιο κατά του ΕΔΕΣ, ήταν η οργισμένη αντίδραση των αντρών του 5/42 και ο ήπιος χαρακτήρας του Ψαρρού που έβλεπε ότι αν επέμενε να επιβάλλει την φιλο-εαμική γραμμή της ΕΚΚΑ στους άντρες του, τότε η μονάδα του θα διαλυόταν εκ των έσω. Έτσι αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει και μοιραία τα σχέδια των Μπακιρτζή (κυρίως) και Καρτάλη δεν ευοδώθηκαν.

[1] "Διπλή αποκατάσταση της εθνικής αντίστασης" του Δημήτρη Παρτσαλίδη, σελ.80

[2] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.109

[3] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.110

      "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.136

[4] "Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του" του Κομνηνού Πυρομάγλου, σελ.228

[5] "Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του" του Κομνηνού Πυρομάγλου, σελ.219-220

      "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά",σελ.356-8

 [6] "Εθνική αντίσταση και κοινωνική επανάσταση του Ηρακλή Πετιμεζά",σελ.359-361

 [7] "Ο ΕΛΑΣ" του Στέφανου Σαράφη, σελ.204

 [8] "Ο ΕΛΑΣ" του Στέφανου Σαράφη, σελ.205

 [9] "Θύμιος Δεδούσης ο εθνομάρτυς αγωνιστής" του Ιωάννη Δεδούση, σελ.48

       "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.110

       "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.136

 [10] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.111

        "Το χρονικό μιας θυσίας" του Γεώργιου Καϊμαρά, σελ.137-8

 [11] "Αντιστασιακή οργάνωση ΕΚΚΑ 1941-1944" του Ιωάννη Παπαθανασίου, σελ.242

Ο Ιερός Λόχος των Αθηναίων φοιτητών εντάσσεται στον ΕΔΕΣ

Μέσα στο γενικότερο πλαίσιο δράσης των εθνικών οργανώσεων της κατοχικής Αθήνας, αυτό που έκανε την διαφορά ήταν μία πετυχημένη πρωτοβουλία του Εθνικού Συνδέσμου Ανώτατων Σχολών (ΕΣΑΣ). Ο ΕΣΑΣ είχε ιδρυθεί στα τέλη του 1942 από μία ομάδα φοιτητών που είχε αποχωρήσει απ’το ΕΑΜ, και στην πορεία συσπείρωσε τον μη-εαμικό αντιστασιακό φοιτητόκοσμο. Διαπρεπές στέλεχος του υπήρχε ο Κίτσος Μαλτέζος που δολοφονήθηκε απ’τους κομμουνιστές τον Φεβρουάριο του 1944.

  Παρά το ότι η αντιστασιακή δράση στην Αθήνα δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητη υπόθεση,  πολλά μέλη του ΕΣΑΣ επιθυμούσαν κάτι δραστικότερο. Επιθυμούσαν να βγουν στο αντάρτικο. Έτσι μετά από συζητήσεις και με πρωτοπόρο τον Τάκη Καπράλο αποφασίζεται στις 28/02/1944 η συγκρότηση Ιερού Λόχου του ΕΣΑΣ που θα ανέβαινε στο βουνό για αντάρτικο αγώνα.

  Αρχικώς είχε αποφασιστεί ο Ιερός Λόχος να μεταβεί στην Μακεδονία. Το σχέδιο αυτό όμως εγκαταλείφθηκε ως ανέφικτο. Πέραν της απόστασης, το πρόβλημα ήταν ότι η μοναδική εθνική οργάνωση της Β.Ελλάδας, η ΠΑΟ, είχε διαλυθεί απ΄τα χτυπήματα του ΕΛΑΣ. Συνεπώς ήταν αδύνατον η μικρή μονάδα του ΕΣΑΣ να αντέξει μόνη της σε διμέτωπο αγώνα εναντίον Γερμανών και κομμουνιστών.

 Έτσι αποφασίζεται να στραφούν προς την Ήπειρο και τον ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα. Γίνονται οι σχετικές επαφές με τον Μπαρδόπουλο της οργάνωσης Προμηθεύς, που λειτουργούσε παράλληλα και σαν άτυπος στρατολόγος του ΕΔΕΣ, και στάλθηκαν στην Ήπειρο για διαπραγματεύσεις οι Ρόδης Ρούφος και Γιώργος Μαζαράκης.

 Τελικά ο ΕΣΑΣ δεν κατορθώνει να πραγματώσει την αρχική επιθυμία του που ήταν η συμμετοχή μεν στις δυνάμεις του ΕΔΕΣ αλλά με μία ανεξάρτητη στρατιωτική μονάδα, και συμφωνείται η ένταξη του Ιερού Λόχου του ΕΣΑΣ στο 3/40 Σύνταγμα του ΕΔΕΣ με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Γεώργιο Αγορό. Τον Ιούνιο του 1944 καταφτάνουν στην Ήπειρο μετά από μία πολύ δύσκολη και ριψοκίνδυνη πορεία 30 Αθηναίοι φοιτητές του ΕΣΑΣ που μαζί με άλλους φοιτητές απ’την Θεσσαλία αποτέλεσαν τον 6^ο λόχο του παραπάνω συντάγματος του ΕΔΕΣ.

 Συμμετείχαν σε πολλές μάχες κατά των κατακτητών και θρήνησαν πολλούς νεκρούς. 

Μεταξύ αυτών και ο κυριότερος εμπνευστής της ιδέας της συγκρότησης του Ιερού Λόχου του ΕΣΑΣ, ο Τάκης Καπράλος. Σκοτώθηκε τον Ιούλιο του 1944 στην μάχη του Αρχαγγέλου στην Πρέβεζα.

 Τέτοιοι εθνικοί αγωνιστές σαν τους ιερολοχίτες του ΕΣΑΣ αναμφίβολα αποτελούν ιστορικά παραδείγματα σε πλήρη αντίθεση με τα αρρωστημένα πρότυπα της αριστερής ιστοριογραφίας.

 

 Τα στοιχεία για την ανάρτηση προέρχονται απ’το βιβλίο του Πέτρου Μακρή-Στάικου "Κίτσος Μαλτέζος ο αγαπημένος των θεών".